೩. ಪುತ್ತಮಂಸೂಪಮಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೬೩. ತತಿಯೇ ಚತ್ತಾರೋಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆಹಾರಾತಿಆದಿ ವುತ್ತನಯಮೇವ. ಯಸ್ಮಾ ಪನಸ್ಸ ಅಟ್ಠುಪ್ಪತ್ತಿಕೋ ನಿಕ್ಖೇಪೋ, ತಸ್ಮಾ ತಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾವೇತ್ಥ ಅನುಪುಬ್ಬಪದವಣ್ಣನಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮಿ. ಕತರಾಯ ಪನ ಇದಂ ಅಟ್ಠುಪ್ಪತ್ತಿಯಾ ನಿಕ್ಖಿತ್ತನ್ತಿ? ಲಾಭಸಕ್ಕಾರೇನ. ಭಗವತೋ ಕಿರ ಮಹಾಲಾಭಸಕ್ಕಾರೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ, ಯಥಾ ತಂ ಚತ್ತಾರೋ ಅಸಙ್ಖ್ಯೇಯ್ಯೇ ಪೂರಿತದಾನಪಾರಮೀಸಞ್ಚಯಸ್ಸ. ಸಬ್ಬದಿಸಾಸು ಹಿಸ್ಸ ಯಮಕಮಹಾಮೇಘೋ ವುಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಮಹೋಘಂ ವಿಯ ಸಬ್ಬಪಾರಮಿಯೋ ‘‘ಏಕಸ್ಮಿಂ ಅತ್ತಭಾವೇ ವಿಪಾಕಂ ದಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಸಮ್ಪಿಣ್ಡಿತಾ ವಿಯ ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಮಹೋಘಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಯಿಂಸು. ತತೋ ತತೋ ಅನ್ನಪಾನಯಾನವತ್ಥಮಾಲಾಗನ್ಧವಿಲೇಪನಾದಿಹತ್ಥಾ ಖತ್ತಿಯಬ್ರಾಹ್ಮಣಾದಯೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ, ‘‘ಕಹಂ ಬುದ್ಧೋ, ಕಹಂ ಭಗವಾ, ಕಹಂ ದೇವದೇವೋ ನರಾಸಭೋ ಪುರಿಸಸೀಹೋ’’ತಿ? ಭಗವನ್ತಂ ಪರಿಯೇಸನ್ತಿ. ಸಕಟಸತೇಹಿಪಿ ಪಚ್ಚಯೇ ಆಹರಿತ್ವಾ ಓಕಾಸಂ ಅಲಭಮಾನಾ ಸಮನ್ತಾ ಗಾವುತಪ್ಪಮಾಣಮ್ಪಿ ಸಕಟಧುರೇನ ಸಕಟಧುರಂ ಆಹಚ್ಚ ತಿಟ್ಠನ್ತಿ ಚೇವ ಅನುಪ್ಪವತ್ತನ್ತಿ ಚ ಅನ್ಧಕವಿನ್ದಬ್ರಾಹ್ಮಣಾದಯೋ ವಿಯ. ಸಬ್ಬಂ ಖನ್ಧಕೇ ತೇಸು ತೇಸು ಸುತ್ತೇಸು ಚ ಆಗತನಯೇನ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

ಯಥಾ ಭಗವತೋ, ಏವಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸಾಪಿ. ವುತ್ತಞ್ಚೇತಂ –

‘‘ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಭಗವಾ ಸಕ್ಕತೋ ಹೋತಿ ಗರುಕತೋ ಮಾನಿತೋ ಪೂಜಿತೋ ಅಪಚಿತೋ ಲಾಭೀ ಚೀವರ-ಪಿಣ್ಡಪಾತ-ಸೇನಾಸನ-ಗಿಲಾನ-ಪಚ್ಚಯ-ಭೇಸಜ್ಜ-ಪರಿಕ್ಖಾರಾನಂ. ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೋಪಿ ಖೋ ಸಕ್ಕತೋ ಹೋತಿ…ಪೇ… ಪರಿಕ್ಖಾರಾನ’’ನ್ತಿ (ಉದಾ. ೧೪; ಸಂ. ನಿ. ೨.೭೦).

ತಥಾ ‘‘ಯಾವತಾ ಖೋ, ಚುನ್ದ, ಏತರಹಿ ಸಙ್ಘೋ ವಾ ಗಣೋ ವಾ ಲೋಕೇ ಉಪ್ಪನ್ನೋ, ನಾಹಂ, ಚುನ್ದ, ಅಞ್ಞಂ ಏಕಸಙ್ಘಮ್ಪಿ ಸಮನುಪಸ್ಸಾಮಿ ಏವಂ ಲಾಭಗ್ಗಯಸಗ್ಗಪತ್ತಂ ಯಥರಿವಾಯಂ, ಚುನ್ದ, ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೋ’’ತಿ (ದೀ. ನಿ. ೩.೧೭೬).

ಸ್ವಾಯಂ ಭಗವತೋ ಚ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಚ ಉಪ್ಪನ್ನೋ ಲಾಭಸಕ್ಕಾರೋ ಏಕತೋ ಹುತ್ವಾ ದ್ವಿನ್ನಂ ಮಹಾನದೀನಂ ಉದಕಂ ವಿಯ ಅಪ್ಪಮೇಯ್ಯೋ ಅಹೋಸಿ. ಅಥ ಸತ್ಥಾ ರಹೋಗತೋ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಮಹಾಲಾಭಸಕ್ಕಾರೋ ಅತೀತಬುದ್ಧಾನಮ್ಪಿ ಏವರೂಪೋ ಅಹೋಸಿ, ಅನಾಗತಾನಮ್ಪಿ ಏವರೂಪೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ಕಿಂ ನು ಖೋ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಹಾರಪರಿಗ್ಗಾಹಕೇನ ಸತಿಸಮ್ಪಜಞ್ಞೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ಮಜ್ಝತ್ತಾ ನಿಚ್ಛನ್ದರಾಗಾ ಹುತ್ವಾ ಆಹಾರಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತುಂ ಸಕ್ಕೋನ್ತಿ, ನ ಸಕ್ಕೋನ್ತೀ’’ತಿ?

ಸೋ ಅದ್ದಸ ಏಕಚ್ಚೇ ಅಧುನಾ ಪಬ್ಬಜಿತೇ ಕುಲಪುತ್ತೇ ಅಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ಆಹಾರಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಮಾನೇ. ದಿಸ್ವಾನಸ್ಸ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಮಯಾ ಕಪ್ಪಸತಸಹಸ್ಸಾಧಿಕಾನಿ ಚತ್ತಾರಿ ಅಸಙ್ಖ್ಯೇಯ್ಯಾನಿ ಪಾರಮಿಯೋ ಪೂರೇನ್ತೇನ ನ ಚೀವರಾದಿಹೇತು ಪೂರಿತಾ, ಉತ್ತಮಫಲಸ್ಸ ಪನ ಅರಹತ್ತಸ್ಸತ್ಥಾಯ ಪೂರಿತಾ. ಇಮೇಪಿ ಭಿಕ್ಖೂ ಮಮ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜನ್ತಾ ನ ಚೀವರಾದಿಹೇತು ಪಬ್ಬಜಿತಾ, ಅರಹತ್ತಸ್ಸೇವ ಪನ ಅತ್ಥಾಯ ಪಬ್ಬಜಿತಾ. ತೇ ಇದಾನಿ ಅಸಾರಮೇವ ಸಾರಂ ಅನತ್ಥಮೇವ ಚ ಅತ್ಥಂ ಕರೋನ್ತೀ’’ತಿ ಏವಮಸ್ಸ ಧಮ್ಮಸಂವೇಗೋ ಉದಪಾದಿ. ತತೋ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಸಚೇ ಪಞ್ಚಮಂ ಪಾರಾಜಿಕಂ ಪಞ್ಞಪೇತುಂ ಸಕ್ಕಾ ಅಭವಿಸ್ಸ, ಅಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತಾಹಾರಪರಿಭೋಗೋ ಪಞ್ಚಮಂ ಪಾರಾಜಿಕಂ ಕತ್ವಾ ಪಞ್ಞಪೇತಬ್ಬೋ ಭವೇಯ್ಯ. ನ ಪನ ಸಕ್ಕಾ ಏವಂ ಕಾತುಂ, ಧುವಪಟಿಸೇವನಟ್ಠಾನಞ್ಹೇತಂ ಸತ್ತಾನಂ. ಯಥಾ ಪನ ಕಥಿತೇ ಪಞ್ಚಮಂ ಪಾರಾಜಿಕಂ ವಿಯ ನಂ ಪಸ್ಸಿಸ್ಸನ್ತಿ. ಏವಂ ಧಮ್ಮಾದಾಸಂ ಸಂವರಂ ಮರಿಯಾದಂ ಠಪೇಸ್ಸಾಮಿ, ಯಂ ಆವಜ್ಜಿತ್ವಾ ಆವಜ್ಜಿತ್ವಾ ಅನಾಗತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಚತ್ತಾರೋ ಪಚ್ಚಯೇ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ. ಇಮಾಯ ಅಟ್ಠುಪ್ಪತ್ತಿಯಾ ಇಮಂ ಪುತ್ತಮಂಸೂಪಮಸುತ್ತನ್ತಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿ. ತತ್ಥ ಚತ್ತಾರೋಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆಹಾರಾತಿಆದಿ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತತ್ಥಮೇವ.

ಚತ್ತಾರೋ ಪನ ಆಹಾರೇ ವಿತ್ಥಾರೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ತೇಸು ಆದೀನವಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ಕಥಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕಬಳೀಕಾರೋ ಆಹಾರೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋತಿಆದಿಮಾಹ? ತತ್ಥ ಜಾಯಮ್ಪತಿಕಾತಿ ಜಾಯಾ ಚೇವ ಪತಿ ಚ. ಪರಿತ್ತಂ ಸಮ್ಬಲನ್ತಿ ಪುಟಭತ್ತಸತ್ತುಮೋದಕಾದೀನಂ ಅಞ್ಞತರಂ ಅಪ್ಪಮತ್ತಕಂ ಪಾಥೇಯ್ಯಂ. ಕನ್ತಾರಮಗ್ಗನ್ತಿ ಕನ್ತಾರಭೂತಂ ಮಗ್ಗಂ, ಕನ್ತಾರೇ ವಾ ಮಗ್ಗಂ. ಕನ್ತಾರನ್ತಿ ಚೋರಕನ್ತಾರಂ ವಾಳಕನ್ತಾರಂ ಅಮನುಸ್ಸಕನ್ತಾರಂ ನಿರುದಕಕನ್ತಾರಂ ಅಪ್ಪಭಕ್ಖಕನ್ತಾರನ್ತಿ ಪಞ್ಚವಿಧಂ. ತೇಸು ಯತ್ಥ ಚೋರಭಯಂ ಅತ್ಥಿ, ತಂ ಚೋರಕನ್ತಾರಂ. ಯತ್ಥ ಸೀಹಬ್ಯಗ್ಘಾದಯೋ ವಾಳಾ ಅತ್ಥಿ, ತಂ ವಾಳಕನ್ತಾರಂ. ಯತ್ಥ ಬಲವಾಮುಖಯಕ್ಖಿನಿಆದೀನಂ ಅಮನುಸ್ಸಾನಂ ವಸೇನ ಭಯಂ ಅತ್ಥಿ, ತಂ ಅಮನುಸ್ಸಕನ್ತಾರಂ. ಯತ್ಥ ಪಾತುಂ ವಾ ನ್ಹಾಯಿತುಂ ವಾ ಉದಕಂ ನತ್ಥಿ, ತಂ ನಿರುದಕಕನ್ತಾರಂ. ಯತ್ಥ ಖಾದಿತಬ್ಬಂ ವಾ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ ವಾ ಅನ್ತಮಸೋ ಕನ್ದಮೂಲಾದಿಮತ್ತಮ್ಪಿ ನತ್ಥಿ, ತಂ ಅಪ್ಪಭಕ್ಖಕನ್ತಾರಂ ನಾಮ. ಯತ್ಥ ಪನೇತಂ ಪಞ್ಚವಿಧಮ್ಪಿ ಭಯಂ ಅತ್ಥಿ, ತಂ ಕನ್ತಾರಮೇವ. ತಂ ಪನೇತಂ ಏಕಾಹದ್ವೀಹತೀಹಾದಿವಸೇನ ನಿತ್ಥರಿತಬ್ಬಮ್ಪಿ ಅತ್ಥಿ, ನ ತಂ ಇಧ ಅಧಿಪ್ಪೇತಂ. ಇಧ ಪನ ನಿರುದಕಂ ಅಪ್ಪಭಕ್ಖಂ ಯೋಜನಸತಿಕಕನ್ತಾರಂ ಅಧಿಪ್ಪೇತಂ. ಏವರೂಪೇ ಕನ್ತಾರೇ ಮಗ್ಗಂ. ಪಟಿಪಜ್ಜೇಯ್ಯುನ್ತಿ ಛಾತಕಭಯೇನ ಚೇವ ರೋಗಭಯೇನ ಚ ರಾಜಭಯೇನ ಚ ಉಪದ್ದುತಾ ಪಟಿಪಜ್ಜೇಯ್ಯುಂ ‘‘ಏತಂ ಕನ್ತಾರಂ ನಿತ್ಥರಿತ್ವಾ ಧಮ್ಮಿಕಸ್ಸ ರಞ್ಞೋ ನಿರುಪದ್ದವೇ ರಟ್ಠೇ ಸುಖಂ ವಸಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಮಞ್ಞಮಾನಾ.

ಏಕಪುತ್ತಕೋತಿ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಗಹಿತೋ ಅನುಕಮ್ಪಿತಬ್ಬಯುತ್ತೋ ಅಥಿರಸರೀರೋ ಏಕಪುತ್ತಕೋ. ವಲ್ಲೂರಞ್ಚ ಸೋಣ್ಡಿಕಞ್ಚಾತಿ ಘನಘನಟ್ಠಾನತೋ ಗಹೇತ್ವಾ ವಲ್ಲೂರಂ, ಅಟ್ಠಿನಿಸ್ಸಿತಸಿರಾನಿಸ್ಸಿತಟ್ಠಾನಾನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಸೂಲಮಂಸಞ್ಚಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪಟಿಪಿಸೇಯ್ಯುನ್ತಿ ಪಹರೇಯ್ಯುಂ. ಕಹಂ ಏಕಪುತ್ತಕಾತಿ ಅಯಂ ತೇಸಂ ಪರಿದೇವನಾಕಾರೋ.

ಅಯಂ ಪನೇತ್ಥ ಭೂತಮತ್ಥಂ ಕತ್ವಾ ಆದಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಸಙ್ಖೇಪತೋ ಅತ್ಥವಣ್ಣನಾ – ದ್ವೇ ಕಿರ ಜಾಯಮ್ಪತಿಕಾ ಪುತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪರಿತ್ತೇನ ಪಾಥೇಯ್ಯೇನ ಯೋಜನಸತಿಕಂ ಕನ್ತಾರಮಗ್ಗಂ ಪಟಿಪಜ್ಜಿಂಸು. ತೇಸಂ ಪಞ್ಞಾಸಯೋಜನಾನಿ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಾಥೇಯ್ಯಂ ನಿಟ್ಠಾಸಿ, ತೇ ಖುಪ್ಪಿಪಾಸಾತುರಾ ವಿರಳಚ್ಛಾಯಾಯಂ ನಿಸೀದಿಂಸು. ತತೋ ಪುರಿಸೋ ಭರಿಯಂ ಆಹ – ‘‘ಭದ್ದೇ ಇತೋ ಸಮನ್ತಾ ಪಞ್ಞಾಸಯೋಜನಾನಿ ಗಾಮೋ ವಾ ನಿಗಮೋ ವಾ ನತ್ಥಿ. ತಸ್ಮಾ ಯಂ ತಂ ಪುರಿಸೇನ ಕಾತಬ್ಬಂ ಬಹುಮ್ಪಿ ಕಸಿಗೋರಕ್ಖಾದಿಕಮ್ಮಂ, ನ ದಾನಿ ಸಕ್ಕಾ ತಂ ಮಯಾ ಕಾತುಂ, ಏಹಿ ಮಂ ಮಾರೇತ್ವಾ ಉಪಡ್ಢಮಂಸಂ ಖಾದಿತ್ವಾ ಉಪಡ್ಢಂ ಪಾಥೇಯ್ಯಂ ಕತ್ವಾ ಪುತ್ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಕನ್ತಾರಂ ನಿತ್ಥರಾಹೀ’’ತಿ. ಪುನ ಸಾಪಿ ತಂ ಆಹ – ‘‘ಸಾಮಿ ಮಯಾ ದಾನಿ ಯಂ ತಂ ಇತ್ಥಿಯಾ ಕಾತಬ್ಬಂ ಬಹುಮ್ಪಿ ಸುತ್ತಕನ್ತನಾದಿಕಮ್ಮಂ, ತಂ ಕಾತುಂ ನ ಸಕ್ಕಾ, ಏಹಿ ಮಂ ಮಾರೇತ್ವಾ ಉಪಡ್ಢಮಂಸಂ ಖಾದಿತ್ವಾ ಉಪಡ್ಢಂ ಪಾಥೇಯ್ಯಂ ಕತ್ವಾ ಪುತ್ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಕನ್ತಾರಂ ನಿತ್ಥರಾಹೀ’’ತಿ. ಪುನ ಸೋಪಿ ತಂ ಆಹ – ‘‘ಭದ್ದೇ ಮಾತುಗಾಮಮರಣೇನ ದ್ವಿನ್ನಂ ಮರಣಂ ಪಞ್ಞಾಯತಿ. ನ ಹಿ ಮನ್ದೋ ಕುಮಾರೋ ಮಾತರಾ ವಿನಾ ಜೀವಿತುಂ ಸಕ್ಕೋತಿ. ಯದಿ ಪನ ಮಯಂ ಜೀವಾಮ. ಪುನ ದಾರಕಂ ಲಭೇಯ್ಯಾಮ. ಹನ್ದ ದಾನಿ ಪುತ್ತಕಂ ಮಾರೇತ್ವಾ, ಮಂಸಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಕನ್ತಾರಂ ನಿತ್ಥರಾಮಾ’’ತಿ. ತತೋ ಮಾತಾ ಪುತ್ತಮಾಹ – ‘‘ತಾತ, ಪಿತುಸನ್ತಿಕಂ ಗಚ್ಛಾ’’ತಿ, ಸೋ ಅಗಮಾಸಿ. ಅಥಸ್ಸ ಪಿತಾ, ‘‘ಮಯಾ ‘ಪುತ್ತಕಂ ಪೋಸೇಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ ಕಸಿಗೋರಕ್ಖಾದೀಹಿ ಅನಪ್ಪಕಂ ದುಕ್ಖಮನುಭೂತಂ, ನ ಸಕ್ಕೋಮಿ ಅಹಂ ಪುತ್ತಂ ಮಾರೇತುಂ, ತ್ವಂಯೇವ ತವ ಪುತ್ತಂ ಮಾರೇಹೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ, ‘‘ತಾತ ಮಾತುಸನ್ತಿಕಂ ಗಚ್ಛಾ’’ತಿ ಆಹ. ಸೋ ಅಗಮಾಸಿ. ಅಥಸ್ಸ ಮಾತಾಪಿ, ‘‘ಮಯಾ ಪುತ್ತಂ ಪತ್ಥೇನ್ತಿಯಾ ಗೋವತಕುಕ್ಕುರವತದೇವತಾಯಾಚನಾದೀಹಿಪಿ ತಾವ ಅನಪ್ಪಕಂ ದುಕ್ಖಮನುಭೂತಂ, ಕೋ ಪನ ವಾದೋ ಕುಚ್ಛಿನಾ ಪರಿಹರನ್ತಿಯಾ? ನ ಸಕ್ಕೋಮಿ ಅಹಂ ಪುತ್ತಂ ಮಾರೇತು’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ತಾತ, ಪಿತುಸನ್ತಿಕಮೇವ ಗಚ್ಛಾ’’ತಿ ಆಹ. ಏವಂ ಸೋ ದ್ವಿನ್ನಮನ್ತರಾ ಗಚ್ಛನ್ತೋಯೇವ ಮತೋ. ತೇ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಪರಿದೇವಿತ್ವಾ ವುತ್ತನಯೇನ ಮಂಸಾನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಖಾದನ್ತಾ ಪಕ್ಕಮಿಂಸು.

ತೇಸಂ ಸೋ ಪುತ್ತಮಂಸಾಹಾರೋ ನವಹಿ ಕಾರಣೇಹಿ ಪಟಿಕೂಲತ್ತಾ ನೇವ ದವಾಯ ಹೋತಿ, ನ ಮದಾಯ, ನ ಮಣ್ಡನಾಯ, ನ ವಿಭೂಸನಾಯ, ಕೇವಲಂ ಕನ್ತಾರನಿತ್ಥರಣತ್ಥಾಯೇವ ಹೋತಿ. ಕತಮೇಹಿ ನವಹಿ ಕಾರಣೇಹಿ ಪಟಿಕೂಲೋತಿ ಚೇ? ಸಜಾತಿಮಂಸತಾಯ ಞಾತಿಮಂಸತಾಯ ಪುತ್ತಮಂಸತಾಯ ಪಿಯಪುತ್ತಮಂಸತಾಯ ತರುಣಮಂಸತಾಯ ಆಮಕಮಂಸತಾಯ ಅಭೋಗಮಂಸತಾಯ ಅಲೋಣತಾಯ ಅಧೂಪಿತತಾಯಾತಿ. ಏವಞ್ಹಿ ತೇ ನವಹಿ ಕಾರಣೇಹಿ ಪಟಿಕೂಲಂ ತಂ ಪುತ್ತಮಂಸಂ ಖಾದನ್ತಾ ನ ಸಾರತ್ತಾ ಗಿದ್ಧಮಾನಸಾ ಹುತ್ವಾ ಖಾದಿಂಸು, ಮಜ್ಝತ್ತಭಾವೇಯೇವ ಪನ ನಿಚ್ಛನ್ದರಾಗಪರಿಭೋಗೇ ಠಿತಾ ಖಾದಿಂಸು. ನ ಅಟ್ಠಿನ್ಹಾರುಚಮ್ಮನಿಸ್ಸಿತಟ್ಠಾನಾನಿ ಅಪನೇತ್ವಾ ಥೂಲಥೂಲಂ ವರಮಂಸಮೇವ ಖಾದಿಂಸು, ಹತ್ಥಸಮ್ಪತ್ತಂ ಮಂಸಮೇವ ಪನ ಖಾದಿಂಸು. ನ ಯಾವದತ್ಥಂ ಕಣ್ಠಪ್ಪಮಾಣಂ ಕತ್ವಾ ಖಾದಿಂಸು, ಥೋಕಂ ಥೋಕಂ ಪನ ಏಕದಿವಸಂ ಯಾಪನಮತ್ತಮೇವ ಖಾದಿಂಸು. ನ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಮಚ್ಛರಾಯನ್ತಾ ಖಾದಿಂಸು, ವಿಗತಮಚ್ಛೇರಮಲೇನ ಪನ ಪರಿಸುದ್ಧೇನೇವ ಚೇತಸಾ ಖಾದಿಂಸು. ನ ಅಞ್ಞಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಮಿಗಮಂಸಂ ವಾ ಮೋರಮಂಸಾದೀನಂ ವಾ ಅಞ್ಞತರಂ ಖಾದಾಮಾತಿ ಸಮ್ಮೂಳ್ಹಾ ಖಾದಿಂಸು, ಪಿಯಪುತ್ತಮಂಸಭಾವಂ ಪನ ಜಾನನ್ತಾವ ಖಾದಿಂಸು. ನ ‘‘ಅಹೋ ವತ ಮಯಂ ಪುನಪಿ ಏವರೂಪಂ ಪುತ್ತಮಂಸಂ ಖಾದೇಯ್ಯಾಮಾ’’ತಿ ಪತ್ಥನಂ ಕತ್ವಾ ಖಾದಿಂಸು, ಪತ್ಥನಂ ಪನ ವೀತಿವತ್ತಾವ ಹುತ್ವಾ ಖಾದಿಂಸು. ನ ‘‘ಏತ್ತಕಂ ಕನ್ತಾರೇ ಖಾದಿತ್ವಾ ಅವಸಿಟ್ಠಂ ಕನ್ತಾರಂ ಅತಿಕ್ಕಮ್ಮ ಲೋಣಮ್ಬಿಲಾದೀಹಿ ಯೋಜೇತ್ವಾ ಖಾದಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಸನ್ನಿಧಿಂ ಅಕಂಸು, ಕನ್ತಾರಪರಿಯೋಸಾನೇ ಪನ ‘‘ಪುರೇ ಮಹಾಜನೋ ಪಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಭೂಮಿಯಂ ವಾ ನಿಖಣಿಂಸು, ಅಗ್ಗಿನಾ ವಾ ಝಾಪಯಿಂಸು. ನ ‘‘ಕೋಚಿ ಅಞ್ಞೋ ಅಮ್ಹೇ ವಿಯ ಏವರೂಪಂ ಪುತ್ತಮಂಸಂ ಖಾದಿತುಂ ನ ಲಭತೀ’’ತಿ ಮಾನಂ ವಾ ದಪ್ಪಂ ವಾ ಅಕಂಸು, ನಿಹತಮಾನಾ ಪನ ನಿಹತದಪ್ಪಾ ಹುತ್ವಾ ಖಾದಿಂಸು. ‘‘ಕಿಂ ಇಮಿನಾ ಅಲೋಣೇನ ಅನಮ್ಬಿಲೇನ ಅಧೂಪಿತೇನ ದುಗ್ಗನ್ಧೇನಾ’’ತಿ ನ ಹೀಳೇತ್ವಾ ಖಾದಿಂಸು, ಹೀಳನಂ ಪನ ವೀತಿವತ್ತಾ ಹುತ್ವಾ ಖಾದಿಂಸು. ನ ‘‘ತುಯ್ಹಂ ಭಾಗೋ ಮಯ್ಹಂ ಭಾಗೋ ತವ ಪುತ್ತೋ ಮಮ ಪುತ್ತೋ’’ತಿ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಅತಿಮಞ್ಞಿಂಸು. ಸಮಗ್ಗಾ ಪನ ಸಮ್ಮೋದಮಾನಾ ಹುತ್ವಾ ಖಾದಿಂಸು. ಇಮಂ ನೇಸಂ ಏವರೂಪಂ ನಿಚ್ಛನ್ದರಾಗಾದಿಪರಿಭೋಗಂ ಸಮ್ಪಸ್ಸಮಾನೋ ಸತ್ಥಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಮ್ಪಿ ತಂ ಕಾರಣಂ ಅನುಜಾನಾಪೇನ್ತೋ ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಪಿ ನು ತೇ ದವಾಯ ವಾ ಆಹಾರಂ ಆಹಾರೇಯ್ಯುನ್ತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ದವಾಯ ವಾತಿಆದೀನಿ ವಿಸುದ್ಧಿಮಗ್ಗೇ (ವಿಸುದ್ಧಿ. ೧.೧೮) ವಿತ್ಥಾರಿತಾನೇವ. ಕನ್ತಾರಸ್ಸಾತಿ ನಿತ್ತಿಣ್ಣಾವಸೇಸಸ್ಸ ಕನ್ತಾರಸ್ಸ.

ಏವಮೇವ ಖೋತಿ ನವನ್ನಂ ಪಾಟಿಕುಲ್ಯಾನಂ ವಸೇನ ಪಿಯಪುತ್ತಮಂಸಸದಿಸೋ ಕತ್ವಾ ದಟ್ಠಬ್ಬೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕತಮೇಸಂ ನವನ್ನಂ? ಗಮನಪಾಟಿಕುಲ್ಯತಾದೀನಂ. ಗಮನಪಾಟಿಕುಲ್ಯತಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖನ್ತೋಪಿ ಕಬಳೀಕಾರಾಹಾರಂ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಾತಿ, ಪರಿಯೇಸನಪಾಟಿಕುಲ್ಯತಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖನ್ತೋಪಿ, ಪರಿಭೋಗನಿಧಾನಆಸಯಪರಿಪಕ್ಕಾಪರಿಪಕ್ಕಸಮ್ಮಕ್ಖಣನಿಸ್ಸನ್ದಪಾಟಿಕುಲ್ಯತಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖನ್ತೋಪಿ, ತಾನಿ ಪನೇತಾನಿ ಗಮನಪಾಟಿಕುಲ್ಯತಾದೀನಿ ವಿಸುದ್ಧಿಮಗ್ಗೇ (ವಿಸುದ್ಧಿ. ೧.೨೯೪) ಆಹಾರಪಾಟಿಕುಲ್ಯತಾನಿದ್ದೇಸೇ ವಿತ್ಥಾರಿತಾನೇವ. ಇತಿ ಇಮೇಸಂ ನವನ್ನಂ ಪಾಟಿಕುಲ್ಯಾನಂ ವಸೇನ ಪುತ್ತಮಂಸೂಪಮಂ ಕತ್ವಾ ಆಹಾರೋ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬೋ.

ಯಥಾ ತೇ ಜಾಯಮ್ಪತಿಕಾ ಪಾಟಿಕುಲ್ಯಂ ಪಿಯಪುತ್ತಮಂಸಂ ಖಾದನ್ತಾ ನ ಸಾರತ್ತಾ ಗಿದ್ಧಮಾನಸಾ ಹುತ್ವಾ ಖಾದಿಂಸು, ಮಜ್ಝತ್ತಭಾವೇಯೇವ ನಿಚ್ಛನ್ದರಾಗಪರಿಭೋಗೇ ಠಿತಾ ಖಾದಿಂಸು, ಏವಂ ನಿಚ್ಛನ್ದರಾಗಪರಿಭೋಗಂ ಕತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬೋ. ಯಥಾ ಚ ತೇ ನ ಅಟ್ಠಿನ್ಹಾರುಚಮ್ಮನಿಸ್ಸಿತಂ ಅಪನೇತ್ವಾ ಥೂಲಥೂಲಂ ವರಮಂಸಮೇವ ಖಾದಿಂಸು, ಹತ್ಥಸಮ್ಪತ್ತಮೇವ ಪನ ಖಾದಿಂಸು, ಏವಂ ಸುಕ್ಖಭತ್ತಮನ್ದಬ್ಯಞ್ಜನಾದೀನಿ ಪಿಟ್ಠಿಹತ್ಥೇನ ಅಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ವಟ್ಟಕೇನ ವಿಯ ಕುಕ್ಕುಟೇನ ವಿಯ ಚ ಓಧಿಂ ಅದಸ್ಸೇತ್ವಾ ತತೋ ತತೋ ಸಪ್ಪಿಮಂಸಾದಿಸಂಸಟ್ಠವರಭೋಜನಂಯೇವ ವಿಚಿನಿತ್ವಾ ಅಭುಞ್ಜನ್ತೇನ ಸೀಹೇನ ವಿಯ ಸಪದಾನಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬೋ.

ಯಥಾ ಚ ತೇ ನ ಯಾವದತ್ಥಂ ಕಣ್ಠಪ್ಪಮಾಣಂ ಖಾದಿಂಸು, ಥೋಕಂ ಥೋಕಂ ಪನ ಏಕೇಕದಿವಸಂ ಯಾಪನಮತ್ತಮೇವ ಖಾದಿಂಸು, ಏವಮೇವ ಆಹರಹತ್ಥಕಾದಿಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ಅಞ್ಞತರೇನ ವಿಯ ಯಾವದತ್ಥಂ ಉದರಾವದೇಹಕಂ ಅಭುಞ್ಜನ್ತೇನ ಚತುನ್ನಂ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ವಾ ಆಲೋಪಾನಂ ಓಕಾಸಂ ಠಪೇತ್ವಾವ ಧಮ್ಮಸೇನಾಪತಿನಾ ವಿಯ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬೋ. ಸೋ ಕಿರ ಪಞ್ಚಚತ್ತಾಲೀಸ ವಸ್ಸಾನಿ ತಿಟ್ಠಮಾನೋ ‘‘ಪಚ್ಛಾಭತ್ತೇ ಅಮ್ಬಿಲುಗ್ಗಾರಸಮುಟ್ಠಾಪಕಂ ಕತ್ವಾ ಏಕದಿವಸಮ್ಪಿ ಆಹಾರಂ ನ ಆಹಾರೇಸಿ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ಸೀಹನಾದಂ ನದನ್ತೋ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

‘‘ಚತ್ತಾರೋ ಪಞ್ಚ ಆಲೋಪೇ, ಅಭುತ್ವಾ ಉದಕಂ ಪಿವೇ;

ಅಲಂ ಫಾಸುವಿಹಾರಾಯ, ಪಹಿತತ್ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ’’ತಿ. (ಥೇರಗಾ. ೯೮೩);

ಯಥಾ ಚ ತೇ ನ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಮಚ್ಛರಾಯನ್ತಾ ಖಾದಿಂಸು, ವಿಗತಮಲಮಚ್ಛೇರೇನ ಪನ ಪರಿಸುದ್ಧೇನೇವ ಚೇತಸಾ ಖಾದಿಂಸು, ಏವಮೇವ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಅಮಚ್ಛರಾಯಿತ್ವಾ ‘‘ಇಮಂ ಸಬ್ಬಂ ಗಣ್ಹನ್ತಸ್ಸ ಸಬ್ಬಂ ದಸ್ಸಾಮಿ, ಉಪಡ್ಢಂ ಗಣ್ಹನ್ತಸ್ಸ ಉಪಡ್ಢಂ, ಸಚೇ ಗಹಿತಾವಸೇಸೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಅತ್ತನಾ ಪರಿಭುಞ್ಜಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಸಾರಣೀಯಧಮ್ಮೇ ಠಿತೇನೇವ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬೋ. ಯಥಾ ಚ ತೇ ನ ‘‘ಅಞ್ಞಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಮಯಂ ಮಿಗಮಂಸಂ ವಾ ಮೋರಮಂಸಾದೀನಂ ವಾ ಅಞ್ಞತರಂ ಖಾದಾಮಾ’’ತಿ ಸಮ್ಮೂಳ್ಹಾ ಖಾದಿಂಸು, ಪಿಯಪುತ್ತಮಂಸಭಾವಂ ಪನ ಜಾನನ್ತಾವ ಖಾದಿಂಸು, ಏವಮೇವ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ಲಭಿತ್ವಾ ‘‘ಅಹಂ ಖಾದಾಮಿ ಭುಞ್ಜಾಮೀ’’ತಿ ಅತ್ತೂಪಲದ್ಧಿಸಮ್ಮೋಹಂ ಅನುಪ್ಪಾದೇತ್ವಾ ‘‘ಕಬಳೀಕಾರಾಹಾರೋ ನ ಜಾನಾತಿ ‘ಚಾತುಮಹಾಭೂತಿಕಕಾಯಂ ವಡ್ಢೇಮೀ’ತಿ, ಕಾಯೋಪಿ ನ ಜಾನಾತಿ ‘ಕಬಳೀಕಾರಾಹಾರೋ ಮಂ ವಡ್ಢೇತೀ’’’ತಿ, ಏವಂ ಸಮ್ಮೋಹಂ ಪಹಾಯ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬೋ. ಸತಿಸಮ್ಪಜಞ್ಞವಸೇನಾಪಿ ಚೇಸ ಅಸಮ್ಮೂಳ್ಹೇನೇವ ಹುತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬೋ.

ಯಥಾ ಚ ತೇ ನ ‘‘ಅಹೋ ವತ ಮಯಂ ಪುನಪಿ ಏವರೂಪಂ ಪುತ್ತಮಂಸಂ ಖಾದೇಯ್ಯಾಮಾ’’ತಿ ಪತ್ಥನಂ ಕತ್ವಾ ಖಾದಿಂಸು, ಪತ್ಥನಂ ಪನ ವೀತಿವತ್ತಾವ ಹುತ್ವಾ ಖಾದಿಂಸು, ಏವಮೇವ ಪಣೀತಭೋಜನಂ ಲದ್ಧಾ ‘ಅಹೋ ವತಾಹಂ ಸ್ವೇಪಿ ಪುನದಿವಸೇಪಿ ಏವರೂಪಂ ಲಭೇಯ್ಯಂ’, ಲೂಖಂ ವಾ ಪನ ಲದ್ಧಾ ‘‘ಹಿಯ್ಯೋ ವಿಯ ಮೇ ಅಜ್ಜ ಪಣೀತಭೋಜನಂ ನ ಲದ್ಧ’’ನ್ತಿ ಪತ್ಥನಂ ವಾ ಅನುಸೋಚನಂ ವಾ ಅಕತ್ವಾ ನಿತ್ತಣ್ಹೇನ –

‘‘ಅತೀತಂ ನಾನುಸೋಚಾಮಿ, ನಪ್ಪಜಪ್ಪಾಮಿನಾಗತಂ;

ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನೇನ ಯಾಪೇಮಿ, ತೇನ ವಣ್ಣೋ ಪಸೀದತೀ’’ತಿ. (ಜಾ. ೨.೨೨.೯೦) –

ಇಮಂ ಓವಾದಂ ಅನುಸ್ಸರನ್ತೇನ ‘‘ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನೇನೇವ ಯಾಪೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬೋ.

ಯಥಾ ಚ ತೇ ನ ‘‘ಏತ್ತಕಂ ಕನ್ತಾರೇ ಖಾದಿತ್ವಾ ಅವಸಿಟ್ಠಂ ಕನ್ತಾರಂ ಅತಿಕ್ಕಮ್ಮ ಲೋಣಮ್ಬಿಲಾದೀಹಿ ಯೋಜೇತ್ವಾ ಖಾದಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಸನ್ನಿಧಿಂ ಅಕಂಸು, ಕನ್ತಾರಪರಿಯೋಸಾನೇ ಪನ ‘‘ಪುರೇ ಮಹಾಜನೋ ಪಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಭೂಮಿಯಂ ವಾ ನಿಖಣಿಂಸು, ಅಗ್ಗಿನಾ ವಾ ಝಾಪಯಿಂಸು, ಏವಮೇವ –

‘‘ಅನ್ನಾನಮಥೋ ಪಾನಾನಂ,

ಖಾದನೀಯಾನಂ ಅಥೋಪಿ ವತ್ಥಾನಂ;

ಲದ್ಧಾ ನ ಸನ್ನಿಧಿಂ ಕಯಿರಾ,

ನ ಚ ಪರಿತ್ತಸೇ ತಾನಿ ಅಲಭಮಾನೋ’’ತಿ. (ಸು. ನಿ. ೯೩೦); –

ಇಮಂ ಓವಾದಂ ಅನುಸ್ಸರನ್ತೇನ ಚತೂಸು ಪಚ್ಚಯೇಸು ಯಂ ಯಂ ಲಭತಿ, ತತೋ ತತೋ ಅತ್ತನೋ ಯಾಪನಮತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ, ಸೇಸಂ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀನಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ಸನ್ನಿಧಿಂ ಪರಿವಜ್ಜನ್ತೇನ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬೋ. ಯಥಾ ಚ ತೇ ನ ‘‘ಕೋಚಿ ಅಞ್ಞೋ ಅಮ್ಹೇ ವಿಯ ಏವರೂಪಂ ಪುತ್ತಮಂಸಂ ಖಾದಿತುಂ ನ ಲಭತೀ’’ತಿ ಮಾನಂ ವಾ ದಪ್ಪಂ ವಾ ಅಕಂಸು, ನಿಹತಮಾನಾ ಪನ ನಿಹತದಪ್ಪಾ ಹುತ್ವಾ ಖಾದಿಂಸು, ಏವಮೇವ ಪಣೀತಭೋಜನಂ ಲಭಿತ್ವಾ ‘‘ಅಹಮಸ್ಮಿ ಲಾಭೀ ಚೀವರಪಿಣ್ಡಪಾತಾದೀನ’’ನ್ತಿ ನ ಮಾನೋ ವಾ ದಪ್ಪೋ ವಾ ಕಾತಬ್ಬೋ. ‘‘ನಾಯಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾ ಚೀವರಾದಿಹೇತು, ಅರಹತ್ತಹೇತು ಪನಾಯಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾ’’ತಿ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ನಿಹತಮಾನದಪ್ಪೇನೇವ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬೋ.

ಯಥಾ ಚ ತೇ ‘‘ಕಿಂ ಇಮಿನಾ ಅಲೋಣೇನ ಅನಮ್ಬಿಲೇನ ಅಧೂಪಿತೇನ ದುಗ್ಗನ್ಧೇನಾ’’ತಿ ಹೀಳೇತ್ವಾ ನ ಖಾದಿಂಸು, ಹೀಳನಂ ಪನ ವೀತಿವತ್ತಾ ಹುತ್ವಾ ಖಾದಿಂಸು, ಏವಮೇವ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ಲಭಿತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ಇಮಿನಾ ಅಸ್ಸಗೋಣಭತ್ತಸದಿಸೇನ ಲೂಖೇನ ನಿರಸೇನ, ಸುವಾನದೋಣಿಯಂ ತಂ ಪಕ್ಖಿಪಥಾ’’ತಿ ಏವಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ವಾ ‘‘ಕೋ ಇಮಂ ಭುಞ್ಜಿಸ್ಸತಿ, ಕಾಕಸುನಖಾದೀನಂ ದೇಹೀ’’ತಿ ಏವಂ ದಾಯಕಂ ವಾ ಅಹೀಳೇನ್ತೇನ –

‘‘ಸ ಪತ್ತಪಾಣಿ ವಿಚರನ್ತೋ, ಅಮೂಗೋ ಮೂಗಸಮ್ಮತೋ;

ಅಪ್ಪಂ ದಾನಂ ನ ಹೀಳೇಯ್ಯ, ದಾತಾರಂ ನಾವಜಾನಿಯಾ’’ತಿ. (ಸು. ನಿ. ೭೧೮); –

ಇಮಂ ಓವಾದಂ ಅನುಸ್ಸರನ್ತೇನ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬೋ. ಯಥಾ ಚ ತೇ ನ ‘‘ತುಯ್ಹಂ ಭಾಗೋ, ಮಯ್ಹಂ ಭಾಗೋ, ತವ ಪುತ್ತೋ ಮಮ ಪುತ್ತೋ’’ತಿ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಅತಿಮಞ್ಞಿಂಸು, ಸಮಗ್ಗಾ ಪನ, ಸಮ್ಮೋದಮಾನಾ ಹುತ್ವಾ ಖಾದಿಂಸು, ಏವಮೇವಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಯಥಾ ಏಕಚ್ಚೋ ‘‘ಕೋ ತುಮ್ಹಾದಿಸಾನಂ ದಸ್ಸತಿ ನಿಕ್ಕಾರಣಾ ಉಮ್ಮಾರೇಸು ಪಕ್ಖಲನ್ತಾನಂ ಆಹಿಣ್ಡನ್ತಾನಂ ವಿಜಾತಮಾತಾಪಿ ವೋ ದಾತಬ್ಬಂ ನ ಮಞ್ಞತಿ, ಮಯಂ ಪನ ಗತಗತಟ್ಠಾನೇ ಪಣೀತಾನಿ ಚೀವರಾದೀನಿ ಲಭಾಮಾ’’ತಿ ಸೀಲವನ್ತೇ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಅತಿಮಞ್ಞತಿ, ಯಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ –

‘‘ಸೋ ತೇನ ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಸಿಲೋಕೇನ ಅಭಿಭೂತೋ ಪರಿಯಾದಿಣ್ಣಚಿತ್ತೋ ಅಞ್ಞೇ ಪೇಸಲೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅತಿಮಞ್ಞತಿ. ತಞ್ಹಿ ತಸ್ಸ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮೋಘಪುರಿಸಸ್ಸ ಹೋತಿ ದೀಘರತ್ತಂ ಅಹಿತಾಯ ದುಕ್ಖಾಯಾ’’ತಿ (ಸಂ. ನಿ. ೨.೧೬೧).

ಏವಂ ಕಞ್ಚಿ ಅನತಿಮಞ್ಞಿತ್ವಾ ಸಬ್ಬೇಹಿ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮಗ್ಗೇನ ಸಮ್ಮೋದಮಾನೇನ ಹುತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ.

ಪರಿಞ್ಞಾತೇತಿ ಞಾತಪರಿಞ್ಞಾ ತೀರಣಪರಿಞ್ಞಾ ಪಹಾನಪರಿಞ್ಞಾತಿ ಇಮಾಹಿ ತೀಹಿ ಪರಿಞ್ಞಾಹಿ ಪರಿಞ್ಞಾತೇ. ಕಥಂ? ಇಧ ಭಿಕ್ಖು ‘‘ಕಬಳೀಕಾರಾಹಾರೋ ನಾಮ ಅಯಂ ಸವತ್ಥುಕವಸೇನ ಓಜಟ್ಠಮಕರೂಪಂ ಹೋತಿ, ಓಜಟ್ಠಮಕರೂಪಂ ಕತ್ಥ ಪಟಿಹಞ್ಞತಿ? ಜಿವ್ಹಾಪಸಾದೇ, ಜಿವ್ಹಾಪಸಾದೋ ಕಿನ್ನಿಸ್ಸಿತೋ? ಚತುಮಹಾಭೂತನಿಸ್ಸಿತೋ. ಇತಿ ಓಜಟ್ಠಮಕಂ ಜಿವ್ಹಾಪಸಾದೋ ತಸ್ಸ ಪಚ್ಚಯಾನಿ ಮಹಾಭೂತಾನೀತಿ ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೋ ನಾಮ, ತಂ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹತೋ ಉಪ್ಪನ್ನಾ ಫಸ್ಸಪಞ್ಚಮಕಾ ಧಮ್ಮಾ ಚತ್ತಾರೋ ಅರೂಪಕ್ಖನ್ಧಾ. ಇತಿ ಸಬ್ಬೇಪಿಮೇ ಪಞ್ಚಕ್ಖನ್ಧಾ ಸಙ್ಖೇಪತೋ ನಾಮರೂಪಮತ್ತಂ ಹೋತೀ’’ತಿ ಪಜಾನಾತಿ. ಸೋ ತೇ ಧಮ್ಮೇ ಸರಸಲಕ್ಖಣತೋ ವವತ್ಥಪೇತ್ವಾ ತೇಸಂ ಪಚ್ಚಯಂ ಪರಿಯೇಸನ್ತೋ ಅನುಲೋಮಪಟಿಲೋಮಂ ಪಟಿಚ್ಚಸಮುಪ್ಪಾದಂ ಪಸ್ಸತಿ. ಏತ್ತಾವತಾನೇನ ಕಬಳೀಕಾರಾಹಾರಮುಖೇನ ಸಪ್ಪಚ್ಚಯಸ್ಸ ನಾಮರೂಪಸ್ಸ ಯಾಥಾವತೋ ದಿಟ್ಠತ್ತಾ ಕಬಳೀಕಾರಾಹಾರೋ ಞಾತಪರಿಞ್ಞಾಯ ಪರಿಞ್ಞಾತೋ ಹೋತಿ. ಸೋ ತದೇವ ಸಪ್ಪಚ್ಚಯಂ ನಾಮರೂಪಂ ಅನಿಚ್ಚಂ ದುಕ್ಖಂ ಅನತ್ತಾತಿ ತೀಣಿ ಲಕ್ಖಣಾನಿ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ಸತ್ತನ್ನಂ ಅನುಪಸ್ಸನಾನಂ ವಸೇನ ಸಮ್ಮಸತಿ. ಏತ್ತಾವತಾನೇನ ಸೋ ತಿಲಕ್ಖಣಪಟಿವೇಧಸಮ್ಮಸನಞಾಣಸಙ್ಖಾತಾಯ ತೀರಣಪರಿಞ್ಞಾಯ ಪರಿಞ್ಞಾತೋ ಹೋತಿ. ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ನಾಮರೂಪೇ ಛನ್ದರಾಗಾವಕಡ್ಢನೇನ ಅನಾಗಾಮಿಮಗ್ಗೇನ ಪರಿಜಾನತಾ ಪಹಾನಪರಿಞ್ಞಾಯ ಪರಿಞ್ಞಾತೋ ಹೋತೀತಿ.

ಪಞ್ಚಕಾಮಗುಣಿಕೋತಿ ಪಞ್ಚಕಾಮಗುಣಸಮ್ಭವೋ ರಾಗೋ ಪರಿಞ್ಞಾತೋ ಹೋತಿ. ಏತ್ಥ ಪನ ತಿಸ್ಸೋ ಪರಿಞ್ಞಾ ಏಕಪರಿಞ್ಞಾ ಸಬ್ಬಪರಿಞ್ಞಾ ಮೂಲಪರಿಞ್ಞಾತಿ. ಕತಮಾ ಏಕಪರಿಞ್ಞಾ? ಯೋ ಭಿಕ್ಖು ಜಿವ್ಹಾದ್ವಾರೇ ಏಕರಸತಣ್ಹಂ ಪರಿಜಾನಾತಿ, ತೇನ ಪಞ್ಚಕಾಮಗುಣಿಕೋ ರಾಗೋ ಪರಿಞ್ಞಾತೋವ ಹೋತೀತಿ. ಕಸ್ಮಾ? ತಸ್ಸಾಯೇವ ತತ್ಥ ಉಪ್ಪಜ್ಜನತೋ. ಸಾಯೇವ ಹಿ ತಣ್ಹಾ ಚಕ್ಖುದ್ವಾರೇ ಉಪ್ಪನ್ನಾ ರೂಪರಾಗೋ ನಾಮ ಹೋತಿ, ಸೋತದ್ವಾರಾದೀಸು ಉಪ್ಪನ್ನಾ ಸದ್ದರಾಗಾದಯೋ. ಇತಿ ಯಥಾ ಏಕಸ್ಸೇವ ಚೋರಸ್ಸ ಪಞ್ಚಮಗ್ಗೇ ಹನತೋ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಮಗ್ಗೇ ಗಹೇತ್ವಾ ಸೀಸೇ ಛಿನ್ನೇ ಪಞ್ಚಪಿ ಮಗ್ಗಾ ಖೇಮಾ ಹೋನ್ತಿ, ಏವಂ ಜಿವ್ಹಾದ್ವಾರೇ ರಸತಣ್ಹಾಯ ಪರಿಞ್ಞಾತಾಯ ಪಞ್ಚಕಾಮಗುಣಿಕೋ ರಾಗೋ ಪರಿಞ್ಞಾತೋ ಹೋತೀತಿ ಅಯಂ ಏಕಪರಿಞ್ಞಾ ನಾಮ.

ಕತಮಾ ಸಬ್ಬಪರಿಞ್ಞಾ? ಪತ್ತೇ ಪಕ್ಖಿತ್ತಪಿಣ್ಡಪಾತಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ಏಕಸ್ಮಿಂಯೇವ ಪಞ್ಚಕಾಮಗುಣಿಕರಾಗೋ ಲಬ್ಭತಿ. ಕಥಂ? ಪರಿಸುದ್ಧಂ ತಾವಸ್ಸ ವಣ್ಣಂ ಓಲೋಕಯತೋ ರೂಪರಾಗೋ ಹೋತಿ, ಉಣ್ಹೇ ಸಪ್ಪಿಮ್ಹಿ ತತ್ಥ ಆಸಿಞ್ಚನ್ತೇ ಪಟಪಟಾತಿ ಸದ್ದೋ ಉಟ್ಠಹತಿ, ತಥಾರೂಪಂ ಖಾದನೀಯಂ ವಾ ಖಾದನ್ತಸ್ಸ ಮುರುಮುರೂತಿ ಸದ್ದೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ತಂ ಅಸ್ಸಾದಯತೋ ಸದ್ದರಾಗೋ. ಜೀರಕಾದಿವಸಗನ್ಧಂ ಅಸ್ಸಾದೇನ್ತಸ್ಸ ಗನ್ಧರಾಗೋ, ಸಾದುರಸವಸೇನ ರಸರಾಗೋ. ಮುದುಭೋಜನಂ ಫಸ್ಸವನ್ತನ್ತಿ ಅಸ್ಸಾದಯತೋ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬರಾಗೋ. ಇತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಆಹಾರೇ ಸತಿಸಮ್ಪಜಞ್ಞೇನ ಪರಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ನಿಚ್ಛನ್ದರಾಗಪರಿಭೋಗೇನ ಪರಿಭುತ್ತೇ ಸಬ್ಬೋಪಿ ಸೋ ಪರಿಞ್ಞಾತೋ ಹೋತೀತಿ ಅಯಂ ಸಬ್ಬಪರಿಞ್ಞಾ ನಾಮ.

ಕತಮಾ ಮೂಲಪರಿಞ್ಞಾ? ಪಞ್ಚಕಾಮಗುಣಿಕರಾಗಸ್ಸ ಹಿ ಕಬಳೀಕಾರಾಹಾರೋ ಮೂಲಂ. ಕಸ್ಮಾ? ತಸ್ಮಿಂ ಸತಿ ತಸ್ಸುಪ್ಪತ್ತಿತೋ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣತಿಸ್ಸಭಯೇ ಕಿರ ದ್ವಾದಸ ವಸ್ಸಾನಿ ಜಾಯಮ್ಪತಿಕಾನಂ ಉಪನಿಜ್ಝಾನಚಿತ್ತಂ ನಾಮ ನಾಹೋಸಿ. ಕಸ್ಮಾ? ಆಹಾರಮನ್ದತಾಯ. ಭಯೇ ಪನ ವೂಪಸನ್ತೇ ಯೋಜನಸತಿಕೋ ತಮ್ಬಪಣ್ಣಿದೀಪೋ ದಾರಕಾನಂ ಜಾತಮಙ್ಗಲೇಹಿ ಏಕಮಙ್ಗಲೋ ಅಹೋಸಿ. ಇತಿ ಮೂಲಭೂತೇ ಆಹಾರೇ ಪರಿಞ್ಞಾತೇ ಪಞ್ಚಕಾಮಗುಣಿಕೋ ರಾಗೋ ಪರಿಞ್ಞಾತೋವ ಹೋತೀತಿ ಅಯಂ ಮೂಲಪರಿಞ್ಞಾ ನಾಮ.

ನತ್ಥಿ ತಂ ಸಂಯೋಜನನ್ತಿ ತೇನ ರಾಗೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಪಹಾನೇಕಟ್ಠತಾಯ ಪಹೀನತ್ತಾ ನತ್ಥಿ. ಏವಮಯಂ ದೇಸನಾ ಯಾವ ಅನಾಗಾಮಿಮಗ್ಗಾ ಕಥಿತಾ. ‘‘ಏತ್ತಕೇನ ಪನ ಮಾ ವೋಸಾನಂ ಆಪಜ್ಜಿಂಸೂ’’ತಿ ಏತೇಸಂಯೇವ ರೂಪಾದೀನಂ ವಸೇನ ಪಞ್ಚಸು ಖನ್ಧೇಸು ವಿಪಸ್ಸನಂ ವಡ್ಢೇತ್ವಾ ಯಾವ ಅರಹತ್ತಾ ಕಥೇತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ. ಪಠಮಾಹಾರೋ (ನಿಟ್ಠಿತೋ).

ದುತಿಯೇ ನಿಚ್ಚಮ್ಮಾತಿ ಖುರತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಯಾವ ಸಿಙ್ಗಮೂಲಾ ಸಕಲಸರೀರತೋ ಉದ್ದಾಲಿತಚಮ್ಮಾ ಕಿಂಸುಕರಾಸಿವಣ್ಣಾ. ಕಸ್ಮಾ ಪನ ಅಞ್ಞಂ ಹತ್ಥಿಅಸ್ಸಗೋಣಾದಿಉಪಮಂ ಅಗಹೇತ್ವಾ ನಿಚ್ಚಮ್ಮಗಾವೂಪಮಾ ಗಹಿತಾತಿ? ತಿತಿಕ್ಖಿತುಂ ಅಸಮತ್ಥಭಾವದೀಪನತ್ಥಂ. ಮಾತುಗಾಮೋ ಹಿ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ದುಕ್ಖವೇದನಂ ತಿತಿಕ್ಖಿತುಂ ಅಧಿವಾಸೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ, ಏವಮೇವ ಫಸ್ಸಾಹಾರೋ ಅಬಲೋ ದುಬ್ಬಲೋತಿ ದಸ್ಸನತ್ಥಂ ಸದಿಸಮೇವ ಉಪಮಂ ಆಹರಿ. ಕುಟ್ಟನ್ತಿ ಸಿಲಾಕುಟ್ಟಾದೀನಂ ಅಞ್ಞತರಂ. ಕುಟ್ಟನಿಸ್ಸಿತಾ ಪಾಣಾ ನಾಮ ಉಣ್ಣನಾಭಿಸರಬೂಮೂಸಿಕಾದಯೋ. ರುಕ್ಖನಿಸ್ಸಿತಾತಿ ಉಚ್ಚಾಲಿಙ್ಗಪಾಣಕಾದಯೋ. ಉದಕನಿಸ್ಸಿತಾತಿ ಮಚ್ಛಸುಂಸುಮಾರಾದಯೋ. ಆಕಾಸನಿಸ್ಸಿತಾತಿ ಡಂಸಮಕಸಕಾಕಕುಲಲಾದಯೋ. ಖಾದೇಯ್ಯುನ್ತಿ ಲುಞ್ಚಿತ್ವಾ ಖಾದೇಯ್ಯುಂ. ಸಾ ತಸ್ಮಿಂ ತಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ತಂ ತಂಠಾನಸನ್ನಿಸ್ಸಯಮೂಲಿಕಂ ಪಾಣಖಾದನಭಯಂ ಸಮ್ಪಸ್ಸಮಾನಾ ನೇವ ಅತ್ತನೋ ಸಕ್ಕಾರಸಮ್ಮಾನಂ, ನ ಪಿಟ್ಠಿಪರಿಕಮ್ಮಸರೀರಸಮ್ಬಾಹನಉಣ್ಹೋದಕಾನಿ ಇಚ್ಛತಿ, ಏವಮೇವ ಭಿಕ್ಖು ಫಸ್ಸಾಹಾರಮೂಲಕಂ ಕಿಲೇಸಪಾಣಕಖಾದನಭಯಂ ಸಮ್ಪಸ್ಸಮಾನೋ ತೇಭೂಮಕಫಸ್ಸೇನ ಅನತ್ಥಿಕೋ ಹೋತಿ.

ಫಸ್ಸೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆಹಾರೇ ಪರಿಞ್ಞಾತೇತಿ ತೀಹಿ ಪರಿಞ್ಞಾಹಿ ಪರಿಞ್ಞಾತೇ. ಇಧಾಪಿ ತಿಸ್ಸೋ ಪರಿಞ್ಞಾ. ತತ್ಥ ‘‘ಫಸ್ಸೋ ಸಙ್ಖಾರಕ್ಖನ್ಧೋ, ತಂಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ ವೇದನಾ ವೇದನಾಕ್ಖನ್ಧೋ, ಸಞ್ಞಾ ಸಞ್ಞಾಕ್ಖನ್ಧೋ, ಚಿತ್ತಂ ವಿಞ್ಞಾಣಕ್ಖನ್ಧೋ, ತೇಸಂ ವತ್ಥಾರಮ್ಮಣಾನಿ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೋ’’ತಿ ಏವಂ ಸಪ್ಪಚ್ಚಯಸ್ಸ ನಾಮರೂಪಸ್ಸ ಯಾಥಾವತೋ ದಸ್ಸನಂ ಞಾತಪರಿಞ್ಞಾ. ತತ್ಥೇವ ತಿಲಕ್ಖಣಂ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ಸತ್ತನ್ನಂ ಅನುಪಸ್ಸನಾನಂ ವಸೇನ ಅನಿಚ್ಚಾದಿತೋ ತುಲನಂ ತೀರಣಪರಿಞ್ಞಾ. ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ಪನ ನಾಮರೂಪೇ ಛನ್ದರಾಗನಿಕ್ಕಡ್ಢನೋ ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗೋ ಪಹಾನಪರಿಞ್ಞಾ. ತಿಸ್ಸೋ ವೇದನಾತಿ ಏವಂ ಫಸ್ಸಾಹಾರೇ ತೀಹಿ ಪರಿಞ್ಞಾಹಿ ಪರಿಞ್ಞಾತೇ ತಿಸ್ಸೋ ವೇದನಾ ಪರಿಞ್ಞಾತಾವ ಹೋನ್ತಿ ತಮ್ಮೂಲಕತ್ತಾ ತಂಸಮ್ಪಯುತ್ತತ್ತಾ ಚ. ಇತಿ ಫಸ್ಸಾಹಾರವಸೇನ ದೇಸನಾ ಯಾವ ಅರಹತ್ತಾ ಕಥಿತಾ. ದುತಿಯಾಹಾರೋ.

ತತಿಯೇ ಅಙ್ಗಾರಕಾಸೂತಿ ಅಙ್ಗಾರಾನಂ ಕಾಸು. ಕಾಸೂತಿ ರಾಸಿಪಿ ವುಚ್ಚತಿ ಆವಾಟೋಪಿ.

‘‘ಅಙ್ಗಾರಕಾಸುಂ ಅಪರೇ ಫುಣನ್ತಿ,

ನರಾ ರುದನ್ತಾ ಪರಿದಡ್ಢಗತ್ತಾ;

ಭಯಞ್ಹಿ ಮಂ ವಿನ್ದತಿ ಸೂತ ದಿಸ್ವಾ,

ಪುಚ್ಛಾಮಿ ತಂ ಮಾತಲಿ ದೇವಸಾರಥೀ’’ತಿ. (ಜಾ. ೨.೨೨.೪೬೨); –

ಏತ್ಥ ರಾಸಿ ‘‘ಕಾಸೂ’’ತಿ ವುತ್ತೋ.

‘‘ಕಿನ್ನು ಸನ್ತರಮಾನೋವ, ಕಾಸುಂ ಖನಸಿ ಸಾರಥೀ’’ತಿ? (ಜಾ. ೨.೨೨.೩). –

ಏತ್ಥ ಆವಾಟೋ. ಇಧಾಪಿ ಅಯಮೇವ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋ. ಸಾಧಿಕಪೋರಿಸಾತಿ ಅತಿರೇಕಪೋರಿಸಾ ಪಞ್ಚರತನಪ್ಪಮಾಣಾ. ವೀತಚ್ಚಿಕಾನಂ ವೀತಧೂಮಾನನ್ತಿ ಏತೇನಸ್ಸ ಮಹಾಪರಿಳಾಹತಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಜಾಲಾಯ ವಾ ಹಿ ಧೂಮೇ ವಾ ಸತಿ ವಾತೋ ಸಮುಟ್ಠಾತಿ, ಪರಿಳಾಹೋ ಮಹಾ ನ ಹೋತಿ, ತದಭಾವೇ ವಾತಾಭಾವತೋ ಪರಿಳಾಹೋ ಮಹಾ ಹೋತಿ. ಆರಕಾವಸ್ಸಾತಿ ದೂರೇಯೇವ ಭವೇಯ್ಯ.

ಏವಮೇವ ಖೋತಿ ಏತ್ಥ ಇದಂ ಓಪಮ್ಮಸಂಸನ್ದನಂ – ಅಙ್ಗಾರಕಾಸು ವಿಯ ಹಿ ತೇಭೂಮಕವಟ್ಟಂ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಜೀವಿತುಕಾಮೋ ಪುರಿಸೋ ವಿಯ ವಟ್ಟನಿಸ್ಸಿತೋ ಬಾಲಪುಥುಜ್ಜನೋ. ದ್ವೇ ಬಲವನ್ತೋ ಪುರಿಸಾ ವಿಯ ಕುಸಲಾಕುಸಲಕಮ್ಮಂ. ತೇಸಂ ತಂ ಪುರಿಸಂ ನಾನಾಬಾಹಾಸು ಗಹೇತ್ವಾ ಅಙ್ಗಾರಕಾಸುಂ ಉಪಕಡ್ಢನಕಾಲೋ ವಿಯ ಪುಥುಜ್ಜನಸ್ಸ ಕಮ್ಮಾಯೂಹನಕಾಲೋ. ಕಮ್ಮಞ್ಹಿ ಆಯೂಹಿಯಮಾನಮೇವ ಪಟಿಸನ್ಧಿಂ ಆಕಡ್ಢತಿ ನಾಮ. ಅಙ್ಗಾರಕಾಸುನಿದಾನಂ ದುಕ್ಖಂ ವಿಯ ಕಮ್ಮನಿದಾನಂ ವಟ್ಟದುಕ್ಖಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

ಪರಿಞ್ಞಾತೇತಿ ತೀಹಿ ಪರಿಞ್ಞಾಹಿ ಪರಿಞ್ಞಾತೇ. ಪರಿಞ್ಞಾಯೋಜನಾ ಪನೇತ್ಥ ಫಸ್ಸೇ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ತಿಸ್ಸೋ ತಣ್ಹಾತಿ ಕಾಮತಣ್ಹಾ ಭವತಣ್ಹಾ ವಿಭವತಣ್ಹಾತಿ ಇಮಾ ಪರಿಞ್ಞಾತಾ ಹೋನ್ತಿ. ಕಸ್ಮಾ? ತಣ್ಹಾಮೂಲಕತ್ತಾ ಮನೋಸಞ್ಚೇತನಾಯ. ನ ಹಿ ಹೇತುಮ್ಹಿ ಅಪ್ಪಹೀನೇ ಫಲಂ ಪಹೀಯತಿ. ಇತಿ ಮನೋಸಞ್ಚೇತನಾಹಾರವಸೇನಪಿ ಯಾವ ಅರಹತ್ತಾ ದೇಸನಾ ಕಥಿತಾ. ತತಿಯಾಹಾರೋ.

ಚತುತ್ಥೇ ಆಗುಚಾರಿನ್ತಿ ಪಾಪಚಾರಿಂ ದೋಸಕಾರಕಂ. ಕಥಂ ಸೋ ಪುರಿಸೋತಿ ಸೋ ಪುರಿಸೋ ಕಥಂಭೂತೋ, ಕಿಂ ಯಾಪೇತಿ, ನ ಯಾಪೇತೀತಿ ಪುಚ್ಛತಿ? ತಥೇವ ದೇವ ಜೀವತೀತಿ ಯಥಾ ಪುಬ್ಬೇ, ಇದಾನಿಪಿ ತಥೇವ ಜೀವತಿ.

ಏವಮೇವ ಖೋತಿ ಇಧಾಪಿ ಇದಂ ಓಪಮ್ಮಸಂಸನ್ದನಂ – ರಾಜಾ ವಿಯ ಹಿ ಕಮ್ಮಂ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ, ಆಗುಚಾರೀ ಪುರಿಸೋ ವಿಯ ವಟ್ಟಸನ್ನಿಸ್ಸಿತೋ ಬಾಲಪುಥುಜ್ಜನೋ, ತೀಣಿ ಸತ್ತಿಸತಾನಿ ವಿಯ ಪಟಿಸನ್ಧಿವಿಞ್ಞಾಣಂ, ಆಗುಚಾರಿಂ ಪುರಿಸಂ ‘‘ತೀಹಿ ಸತ್ತಿಸತೇಹಿ ಹನಥಾ’’ತಿ ರಞ್ಞಾ ಆಣತ್ತಕಾಲೋ ವಿಯ ಕಮ್ಮರಞ್ಞಾ ವಟ್ಟಸನ್ನಿಸ್ಸಿತಪುಥುಜ್ಜನಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಟಿಸನ್ಧಿಯಂ ಪಕ್ಖಿಪನಕಾಲೋ. ತತ್ಥ ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ತೀಣಿ ಸತ್ತಿಸತಾನಿ ವಿಯ ಪಟಿಸನ್ಧಿವಿಞ್ಞಾಣಂ, ಸತ್ತೀಸು ಪನ ದುಕ್ಖಂ ನತ್ಥಿ, ಸತ್ತೀಹಿ ಪಹಟವಣಮೂಲಕಂ ದುಕ್ಖಂ, ಏವಮೇವ ಪಟಿಸನ್ಧಿಯಮ್ಪಿ ದುಕ್ಖಂ ನತ್ಥಿ, ದಿನ್ನಾಯ ಪನ ಪಟಿಸನ್ಧಿಯಾ ಪವತ್ತೇ ವಿಪಾಕದುಕ್ಖಂ ಸತ್ತಿಪಹಟವಣಮೂಲಕಂ ದುಕ್ಖಂ ವಿಯ ಹೋತಿ.

ಪರಿಞ್ಞಾತೇತಿ ತೀಹೇವ ಪರಿಞ್ಞಾಹಿ ಪರಿಞ್ಞಾತೇ. ಇಧಾಪಿ ಪರಿಞ್ಞಾಯೋಜನಾ ಫಸ್ಸಾಹಾರೇ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ನಾಮರೂಪನ್ತಿ ವಿಞ್ಞಾಣಪಚ್ಚಯಾ ನಾಮರೂಪಂ. ವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ಪರಿಞ್ಞಾತೇ ತಂ ಪರಿಞ್ಞಾತಮೇವ ಹೋತಿ ತಮ್ಮೂಲಕತ್ತಾ ಸಹುಪ್ಪನ್ನತ್ತಾ ಚ. ಇತಿ ವಿಞ್ಞಾಣಾಹಾರವಸೇನಪಿ ಯಾವ ಅರಹತ್ತಾ ದೇಸನಾ ಕಥಿತಾತಿ. ಚತುತ್ಥಾಹಾರೋ. ತತಿಯಂ.