೨. ಕಳಾರಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೩೨. ದುತಿಯೇ ಕಳಾರಖತ್ತಿಯೋತಿ ತಸ್ಸ ಥೇರಸ್ಸ ನಾಮಂ. ದನ್ತಾ ಪನಸ್ಸ ಕಳಾರಾ ವಿಸಮಸಣ್ಠಾನಾ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಕಳಾರೋ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಹೀನಾಯಾವತ್ತೋತಿ ಹೀನಸ್ಸ ಗಿಹಿಭಾವಸ್ಸ ಅತ್ಥಾಯ ನಿವತ್ತೋ. ಅಸ್ಸಾಸಮಲತ್ಥಾತಿ ಅಸ್ಸಾಸಂ ಅವಸ್ಸಯಂ ಪತಿಟ್ಠಂ ನ ಹಿ ನೂನ ಅಲತ್ಥ, ತಯೋ ಮಗ್ಗೇ ತೀಣಿ ಚ ಫಲಾನಿ ನೂನ ನಾಲತ್ಥಾತಿ ದೀಪೇತಿ. ಯದಿ ಹಿ ತಾನಿ ಲಭೇಯ್ಯ, ನ ಸಿಕ್ಖಂ ಪಚ್ಚಕ್ಖಾಯ ಹೀನಾಯಾವತ್ತೇಯ್ಯಾತಿ ಅಯಂ ಥೇರಸ್ಸ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ನ ಖ್ವಾಹಂ, ಆವುಸೋತಿ ಅಹಂ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ‘‘ಅಸ್ಸಾಸಂ ಪತ್ತೋ, ನ ಪತ್ತೋ’’ತಿ ನ ಕಙ್ಖಾಮಿ. ಥೇರಸ್ಸ ಹಿ ಸಾವಕಪಾರಮೀಞಾಣಂ ಅವಸ್ಸಯೋ, ತಸ್ಮಾ ಸೋ ನ ಕಙ್ಖತಿ. ಆಯತಿಂ ಪನಾವುಸೋತಿ ಇಮಿನಾ ‘‘ಆಯತಿಂ ಪಟಿಸನ್ಧಿ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಉಗ್ಘಾಟಿತಾ, ನ ಉಗ್ಘಾಟಿತಾ’’ತಿ ಅರಹತ್ತಪ್ಪತ್ತಿಂ ಪುಚ್ಛತಿ. ನ ಖ್ವಾಹಂ, ಆವುಸೋ, ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾಮೀತಿ ಇಮಿನಾ ಥೇರೋ ತತ್ಥ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾಭಾವಂ ದೀಪೇತಿ.

ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮೀತಿ ‘‘ಇಮಂ ಸುತಕಾರಣಂ ಭಗವತೋ ಆರೋಚೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಉಪಸಙ್ಕಮಿ. ಅಞ್ಞಾ ಬ್ಯಾಕತಾತಿ ಅರಹತ್ತಂ ಬ್ಯಾಕತಂ. ಖೀಣಾ ಜಾತೀತಿ ನ ಥೇರೇನ ಏವಂ ಬ್ಯಾಕತಾ, ಅಯಂ ಪನ ಥೇರೋ ತುಟ್ಠೋ ಪಸನ್ನೋ ಏವಂ ಪದಬ್ಯಞ್ಜನಾನಿ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ಆಹ. ಅಞ್ಞತರಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಆಮನ್ತೇಸೀತಿ ತಂ ಸುತ್ವಾ ಸತ್ಥಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಧೀರೋ ಗಮ್ಭೀರೋ. ನ ಸೋ ಕೇನಚಿ ಕಾರಣೇನ ಏವಂ ಬ್ಯಾಕರಿಸ್ಸತಿ. ಸಂಖಿತ್ತೇನ ಪನ ಪಞ್ಹೋ ಬ್ಯಾಕತೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ನಂ ಪಞ್ಹಂ ಬ್ಯಾಕರಾಪೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಅಞ್ಞತರಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಆಮನ್ತೇಸಿ.

ಸಚೇ ತಂ ಸಾರಿಪುತ್ತಾತಿ ಇದಂ ಭಗವಾ ‘‘ನ ಏಸ ಅತ್ತನೋ ಧಮ್ಮತಾಯ ಅಞ್ಞಂ ಬ್ಯಾಕರಿಸ್ಸತಿ, ಪಞ್ಹಮೇತಂ ಪುಚ್ಛಿಸ್ಸಾಮಿ, ತಂ ಕಥೇನ್ತೋವ ಅಞ್ಞಂ ಬ್ಯಾಕರಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಅಞ್ಞಂ ಬ್ಯಾಕರಾಪೇತುಂ ಏವಂ ಪುಚ್ಛಿ. ಯಂನಿದಾನಾವುಸೋ, ಜಾತೀತಿ, ಆವುಸೋ, ಅಯಂ ಜಾತಿ ನಾಮ ಯಂಪಚ್ಚಯಾ, ತಸ್ಸ ಪಚ್ಚಯಸ್ಸ ಖಯಾ ಖೀಣಸ್ಮಿಂ ಜಾತಿಯಾ ಪಚ್ಚಯೇ ಜಾತಿಸಙ್ಖಾತಂ ಫಲಂ ಖೀಣನ್ತಿ ವಿದಿತಂ. ಇಧಾಪಿ ಚ ಥೇರೋ ಪಞ್ಹೇ ಅಕಙ್ಖಿತ್ವಾ ಅಜ್ಝಾಸಯೇ ಕಙ್ಖತಿ. ಏವಂ ಕಿರಸ್ಸ ಅಹೋಸಿ – ‘‘ಅಞ್ಞಾ ನಾಮ ತಣ್ಹಾ ಖೀಣಾ, ಉಪಾದಾನಂ ಖೀಣಂ, ಭವೋ ಖೀಣೋ, ಪಚ್ಚಯೋ ಖೀಣೋ, ಕಿಲೇಸಾ ಖೀಣಾತಿಆದೀಹಿ ಬಹೂಹಿ ಕಾರಣೇಹಿ ಸಕ್ಕಾ ಬ್ಯಾಕಾತುಂ, ಕಥಂ ಕಥೇನ್ತೋ ಪನ ಸತ್ಥು ಅಜ್ಝಾಸಯಂ ಗಹೇತುಂ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ.

ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಏವಂ ಅಜ್ಝಾಸಯೇ ಕಙ್ಖತಿ, ಪಞ್ಹಂ ಪನ ಅಟ್ಠಪೇತ್ವಾವ ಪಚ್ಚಯಾಕಾರವಸೇನ ಬ್ಯಾಕಾಸಿ. ಸತ್ಥಾಪಿ ಪಚ್ಚಯಾಕಾರವಸೇನೇವ ಬ್ಯಾಕರಾಪೇತುಕಾಮೋ, ತಸ್ಮಾ ಏಸ ಬ್ಯಾಕರೋನ್ತೋವ ಅಜ್ಝಾಸಯಂ ಗಣ್ಹಿ. ತಾವದೇವ ‘‘ಗಹಿತೋ ಮೇ ಸತ್ಥು ಅಜ್ಝಾಸಯೋ’’ತಿ ಅಞ್ಞಾಸಿ. ಅಥಸ್ಸ ನಯಸತೇನ ನಯಸಹಸ್ಸೇನ ಪಞ್ಹಬ್ಯಾಕರಣಂ ಉಪಟ್ಠಾಸಿ. ಯಸ್ಮಾ ಪನ ಭಗವಾ ಉತ್ತರಿ ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛತಿ, ತಸ್ಮಾ ತೇನ ತಂ ಬ್ಯಾಕರಣಂ ಅನುಮೋದಿತನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

ಕಥಂ ಜಾನತೋ ಪನ ತೇತಿ ಇದಂ ಕಸ್ಮಾ ಆರಭಿ? ಸವಿಸಯೇ ಸೀಹನಾದಂ ನದಾಪೇತುಂ. ಥೇರೋ ಕಿರ ಸೂಕರನಿಖಾತಲೇಣದ್ವಾರೇ ದೀಘನಖಪರಿಬ್ಬಾಜಕಸ್ಸ ವೇದನಾಪರಿಗ್ಗಹಸುತ್ತೇ ಕಥಿಯಮಾನೇ ತಾಲವಣ್ಟಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ಬೀಜಯಮಾನೋ ಠಿತೋ ತಿಸ್ಸೋ ವೇದನಾ ಪರಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಸಾವಕಪಾರಮೀಞಾಣಂ ಅಧಿಗತೋ, ಅಯಮಸ್ಸ ಸವಿಸಯೋ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸವಿಸಯೇ ಠಿತೋ ಸೀಹನಾದಂ ನದಿಸ್ಸತೀತಿ ನಂ ಸನ್ಧಾಯ ಸತ್ಥಾ ಇದಂ ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛಿ. ಅನಿಚ್ಚಾತಿ ಹುತ್ವಾ ಅಭಾವಟ್ಠೇನ ಅನಿಚ್ಚಾ. ಯದನಿಚ್ಚಂ ತಂ ದುಕ್ಖನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಸುಖಾ ವೇದನಾ ಠಿತಿಸುಖಾ ವಿಪರಿಣಾಮದುಕ್ಖಾ, ದುಕ್ಖಾ ವೇದನಾ ಠಿತಿದುಕ್ಖಾ ವಿಪರಿಣಾಮಸುಖಾ, ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಾ ಞಾಣಸುಖಾ ಅಞ್ಞಾಣದುಕ್ಖಾ, ವಿಪರಿಣಾಮಕೋಟಿಯಾ ಪನ ಸಬ್ಬಾವ ದುಕ್ಖಾ ನಾಮ ಜಾತಾ. ವಿದಿತನ್ತಿ ಯಸ್ಮಾ ಏವಂ ವೇದನಾತ್ತಯಂ ದುಕ್ಖನ್ತಿ ವಿದಿತಂ, ತಸ್ಮಾ ಯಾ ತತ್ಥ ತಣ್ಹಾ, ಸಾ ನ ಉಪಟ್ಠಾಸೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ.

ಸಾಧು ಸಾಧೂತಿ ಥೇರಸ್ಸ ವೇದನಾಪರಿಚ್ಛೇದಜಾನನೇ ಸಮ್ಪಹಂಸನಂ. ಥೇರೋ ಹಿ ವೇದನಾ ಏಕಾತಿ ವಾ ದ್ವೇ ತಿಸ್ಸೋ ಚತಸ್ಸೋತಿ ವಾ ಅವುತ್ತೇಪಿ ವುತ್ತನಯೇನ ತಾಸಂ ತಿಸ್ಸೋತಿ ಪರಿಚ್ಛೇದಂ ಅಞ್ಞಾಸಿ, ತೇನ ತಂ ಭಗವಾ ಸಮ್ಪಹಂಸನ್ತೋ ಏವಮಾಹ. ದುಕ್ಖಸ್ಮಿನ್ತಿ ಇದಂ ಭಗವಾ ಇಮಿನಾ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೇನ ಆಹ – ‘‘ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಯಂ ತಯಾ ‘ಇಮಿನಾ ಕಾರಣೇನ ವೇದನಾಸು ತಣ್ಹಾ ನ ಉಪಟ್ಠಾಸೀ’ತಿ ಬ್ಯಾಕತಂ, ತಂ ಸುಬ್ಯಾಕತಂ. ‘ತಿಸ್ಸೋ ವೇದನಾ’ತಿ ವಿಭಜನ್ತೇನ ಪನ ತೇ ಅತಿಪ್ಪಪಞ್ಚೋ ಕತೋ, ತಂ ‘ದುಕ್ಖಸ್ಮಿ’ನ್ತಿ ಬ್ಯಾಕರೋನ್ತೇನಪಿ ಹಿ ತೇ ಸುಬ್ಯಾಕತಮೇವ ಭವೇಯ್ಯ. ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ವೇದಯಿತಂ, ತಂ ದುಕ್ಖನ್ತಿ ಞಾತಮತ್ತೇಪಿ ಹಿ ವೇದನಾಸು ತಣ್ಹಾ ನ ತಿಟ್ಠತಿ’’.

ಕಥಂ ವಿಮೋಕ್ಖಾತಿ ಕತರಾ ವಿಮೋಕ್ಖಾ, ಕತರೇನ ವಿಮೋಕ್ಖೇನ ತಯಾ ಅಞ್ಞಾ ಬ್ಯಾಕತಾತಿ ಅತ್ಥೋ? ಅಜ್ಝತ್ತಂ ವಿಮೋಕ್ಖಾತಿ ಅಜ್ಝತ್ತವಿಮೋಕ್ಖೇನ, ಅಜ್ಝತ್ತಸಙ್ಖಾರೇ ಪರಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಪತ್ತಅರಹತ್ತೇನಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ತತ್ಥ ಚತುಕ್ಕಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ – ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಅಭಿನಿವೇಸೋ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ವುಟ್ಠಾನಂ, ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಅಭಿನಿವೇಸೋ ಬಹಿದ್ಧಾ ವುಟ್ಠಾನಂ, ಬಹಿದ್ಧಾ ಅಭಿನಿವೇಸೋ ಬಹಿದ್ಧಾ ವುಟ್ಠಾನಂ, ಬಹಿದ್ಧಾ ಅಭಿನಿವೇಸೋ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ವುಟ್ಠಾನನ್ತಿ. ಅಜ್ಝತ್ತಞ್ಹಿ ಅಭಿನಿವೇಸಿತ್ವಾ ಬಹಿದ್ಧಾಧಮ್ಮಾಪಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಾಯೇವ, ಬಹಿದ್ಧಾ ಅಭಿನಿವೇಸಿತ್ವಾ ಅಜ್ಝತ್ತಧಮ್ಮಾಪಿ. ತಸ್ಮಾ ಕೋಚಿ ಭಿಕ್ಖು ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಸಙ್ಖಾರೇಸು ಞಾಣಂ ಓತಾರೇತ್ವಾ ತೇ ವವತ್ಥಪೇತ್ವಾ ಬಹಿದ್ಧಾ ಓತಾರೇತಿ, ಬಹಿದ್ಧಾಪಿ ಪರಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಪುನ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಓತಾರೇತಿ, ತಸ್ಸ ಅಜ್ಝತ್ತ ಸಙ್ಖಾರೇ ಸಮ್ಮಸನಕಾಲೇ ಮಗ್ಗವುಟ್ಠಾನಂ ಹೋತಿ. ಇತಿ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಅಭಿನಿವೇಸೋ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ವುಟ್ಠಾನಂ ನಾಮ. ಕೋಚಿ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಸಙ್ಖಾರೇಸು ಞಾಣಂ ಓತಾರೇತ್ವಾ ತೇ ವವತ್ಥಪೇತ್ವಾ ಬಹಿದ್ಧಾ ಓತಾರೇತಿ, ತಸ್ಸ ಬಹಿದ್ಧಾ ಸಙ್ಖಾರೇ ಸಮ್ಮಸನಕಾಲೇ ಮಗ್ಗವುಟ್ಠಾನಂ ಹೋತಿ. ಇತಿ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಅಭಿನಿವೇಸೋ ಬಹಿದ್ಧಾ ವುಟ್ಠಾನಂ ನಾಮ. ಕೋಚಿ ಬಹಿದ್ಧಾ ಸಙ್ಖಾರೇಸು ಞಾಣಂ ಓತಾರೇತ್ವಾ, ತೇ ವವತ್ಥಪೇತ್ವಾ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಓತಾರೇತಿ, ಅಜ್ಝತ್ತಮ್ಪಿ ಪರಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಪುನ ಬಹಿದ್ಧಾ ಓತಾರೇತಿ, ತಸ್ಸ ಬಹಿದ್ಧಾ ಸಙ್ಖಾರೇ ಸಮ್ಮಸನಕಾಲೇ ಮಗ್ಗವುಟ್ಠಾನಂ ಹೋತಿ. ಇತಿ ಬಹಿದ್ಧಾ ಅಭಿನಿವೇಸೋ ಬಹಿದ್ಧಾ ವುಟ್ಠಾನಂ ನಾಮ. ಕೋಚಿ ಬಹಿದ್ಧಾ ಸಙ್ಖಾರೇಸು ಞಾಣಂ ಓತಾರೇತ್ವಾ ತೇ ವವತ್ಥಪೇತ್ವಾ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಓತಾರೇತಿ, ತಸ್ಸ ಅಜ್ಝತ್ತಸಙ್ಖಾರೇ ಸಮ್ಮಸನಕಾಲೇ ಮಗ್ಗವುಟ್ಠಾನಂ ಹೋತಿ. ಇತಿ ಬಹಿದ್ಧಾ ಅಭಿನಿವೇಸೋ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ವುಟ್ಠಾನಂ ನಾಮ. ತತ್ರ ಥೇರೋ ‘‘ಅಜ್ಝತ್ತಸಙ್ಖಾರೇ ಪರಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ತೇಸಂ ವವತ್ಥಾನಕಾಲೇ ಮಗ್ಗವುಟ್ಠಾನೇನ ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ತೋಸ್ಮೀ’’ತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ವಿಮೋಕ್ಖಾ ಖ್ವಾಹಂ, ಆವುಸೋತಿ ಆಹ.

ಸಬ್ಬುಪಾದಾನಕ್ಖಯಾತಿ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಚತುನ್ನಮ್ಪಿ ಉಪಾದಾನಾನಂ ಖಯೇನ. ತಥಾ ಸತೋ ವಿಹರಾಮೀತಿ ತೇನಾಕಾರೇನ ಸತಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ವಿಹರಾಮಿ. ಯಥಾ ಸತಂ ವಿಹರನ್ತನ್ತಿ ಯೇನಾಕಾರೇನ ಮಂ ಸತಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತಂ ವಿಹರನ್ತಂ. ಆಸವಾ ನಾನುಸ್ಸವನ್ತೀತಿ ಚಕ್ಖುತೋ ರೂಪೇ ಸವನ್ತಿ ಆಸವನ್ತಿ ಸನ್ದನ್ತಿ ಪವತ್ತನ್ತೀತಿ ಏವಂ ಛಹಿ ದ್ವಾರೇಹಿ ಛಸು ಆರಮ್ಮಣೇಸು ಸವನಧಮ್ಮಾ ಕಾಮಾಸವಾದಯೋ ಆಸವಾ ನಾನುಸ್ಸವನ್ತಿ ನಾನುಪ್ಪವಡ್ಢನ್ತಿ, ಯಥಾ ಮೇ ನ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅತ್ತಾನಞ್ಚ ನಾವಜಾನಾಮೀತಿ ಅತ್ತಾನಞ್ಚ ನ ಅವಜಾನಾಮಿ. ಇಮಿನಾ ಓಮಾನಪಹಾನಂ ಕಥಿತಂ. ಏವಞ್ಹಿ ಸತಿ ಪಜಾನನಾ ಪಸನ್ನಾ ಹೋತಿ.

ಸಮಣೇನಾತಿ ಬುದ್ಧಸಮಣೇನ. ತೇಸ್ವಾಹಂ ನ ಕಙ್ಖಾಮೀತಿ ತೇಸು ಅಹಂ ‘‘ಕತರೋ ಕಾಮಾಸವೋ, ಕತರೋ ಭವಾಸವೋ, ಕತರೋ ದಿಟ್ಠಾಸವೋ, ಕತರೋ ಅವಿಜ್ಜಾಸವೋ’’ತಿ ಏವಂ ಸರೂಪಭೇದತೋಪಿ, ‘‘ಚತ್ತಾರೋ ಆಸವಾ’’ತಿ ಏವಂ ಗಣನಪರಿಚ್ಛೇದತೋಪಿ ನ ಕಙ್ಖಾಮಿ. ತೇ ಮೇ ಪಹೀನಾತಿ ನ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾಮೀತಿ ತೇ ಮಯ್ಹಂ ಪಹೀನಾತಿ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಂ ನ ಉಪ್ಪಾದೇಮಿ. ಇದಂ ಭಗವಾ ‘‘ಏವಂ ಬ್ಯಾಕರೋನ್ತೇನಪಿ ತಯಾ ಸುಬ್ಯಾಕತಂ ಭವೇಯ್ಯ ‘ಅಜ್ಝತ್ತಂ ವಿಮೋಕ್ಖಾ ಖ್ವಾಹಂ, ಆವುಸೋ’ತಿಆದೀನಿ ಪನ ತೇ ವದನ್ತೇನ ಅತಿಪ್ಪಪಞ್ಚೋ ಕತೋ’’ತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ.

ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ವಿಹಾರಂ ಪಾವಿಸೀತಿ ಪಞ್ಞತ್ತವರಬುದ್ಧಾಸನತೋ ಉಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ವಿಹಾರಂ ಅನ್ತೋಮಹಾಗನ್ಧಕುಟಿಂ ಪಾವಿಸಿ ಅಸಮ್ಭಿನ್ನಾಯ ಏವ ಪರಿಸಾಯ. ಕಸ್ಮಾ? ಬುದ್ಧಾ ಹಿ ಅನಿಟ್ಠಿತಾಯ ದೇಸನಾಯ ಅಸಮ್ಭಿನ್ನಾಯ ಪರಿಸಾಯ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಗನ್ಧಕುಟಿಂ ಪವಿಸನ್ತಾ ಪುಗ್ಗಲಥೋಮನತ್ಥಂ ವಾ ಪವಿಸನ್ತಿ ಧಮ್ಮಥೋಮನತ್ಥಂ ವಾ. ತತ್ಥ ಪುಗ್ಗಲಥೋಮನತ್ಥಂ ಪವಿಸನ್ತೋ ಸತ್ಥಾ ಏವಂ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಇಮಂ ಮಯಾ ಸಂಖಿತ್ತೇನ ಉದ್ದೇಸಂ ಉದ್ದಿಟ್ಠಂ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಚ ಅವಿಭತ್ತಂ ಧಮ್ಮಪಟಿಗ್ಗಾಹಕಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಉಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಆನನ್ದಂ ವಾ ಕಚ್ಚಾಯನಂ ವಾ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪುಚ್ಛಿಸ್ಸನ್ತಿ, ತೇ ಮಯ್ಹಂ ಞಾಣೇನ ಸಂಸನ್ದೇತ್ವಾ ಕಥೇಸ್ಸನ್ತಿ, ತತೋಪಿ ಧಮ್ಮಪಟಿಗ್ಗಾಹಕಾ ಪುನ ಮಂ ಪುಚ್ಛಿಸ್ಸನ್ತಿ. ತೇಸಮಹಂ ‘ಸುಕಥಿತಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆನನ್ದೇನ, ಸುಕಥಿತಂ ಕಚ್ಚಾಯನೇನ, ಮಂ ಚೇಪಿ ತುಮ್ಹೇ ಏತಮತ್ಥಂ ಪುಚ್ಛೇಯ್ಯಾಥ, ಅಹಮ್ಪಿ ನಂ ಏವಮೇವ ಬ್ಯಾಕರೇಯ್ಯ’ನ್ತಿ ಏವಂ ತೇ ಪುಗ್ಗಲೇ ಥೋಮೇಸ್ಸಾಮಿ. ತತೋ ತೇಸು ಗಾರವಂ ಜನೇತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿಸ್ಸನ್ತಿ, ತೇಪಿ ಭಿಕ್ಖೂ ಅತ್ಥೇ ಚ ಧಮ್ಮೇ ಚ ನಿಯೋಜೇಸ್ಸನ್ತಿ, ತೇ ತೇಹಿ ನಿಯೋಜಿತಾ ತಿಸ್ಸೋ ಸಿಕ್ಖಾ ಪರಿಪೂರೇತ್ವಾ ದುಕ್ಖಸ್ಸನ್ತಂ ಕರಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ.

ಅಥ ವಾ ಪನಸ್ಸ ಏವಂ ಹೋತಿ – ‘‘ಏಸ ಮಯಿ ಪಕ್ಕನ್ತೇ ಅತ್ತನೋ ಆನುಭಾವಂ ಕರಿಸ್ಸತಿ, ಅಥ ನಂ ಅಹಮ್ಪಿ ತಥೇವ ಥೋಮೇಸ್ಸಾಮಿ, ತಂ ಮಮ ಥೋಮನಂ ಸುತ್ವಾ ಗಾರವಜಾತಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಇಮಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತಬ್ಬಂ, ವಚನಞ್ಚಸ್ಸ ಸೋತಬ್ಬಂ ಸದ್ಧಾತಬ್ಬಂ ಮಞ್ಞಿಸ್ಸನ್ತಿ, ತಂ ತೇಸಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ ದೀಘರತ್ತಂ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯಾ’’ತಿ ಧಮ್ಮಥೋಮನತ್ಥಂ ಪವಿಸನ್ತೋ ಏವಂ ಚಿನ್ತೇಸಿ ಯಥಾ ಧಮ್ಮದಾಯಾದಸುತ್ತೇ ಚಿನ್ತೇಸಿ. ತತ್ರ ಹಿಸ್ಸ ಏವಂ ಅಹೋಸಿ – ‘‘ಮಯಿ ವಿಹಾರಂ ಪವಿಟ್ಠೇ ಆಮಿಸದಾಯಾದಂ ಗರಹನ್ತೋ ಧಮ್ಮದಾಯಾದಞ್ಚ ಥೋಮೇನ್ತೋ ಇಮಿಸ್ಸಂಯೇವ ಪರಿಸತಿ ನಿಸಿನ್ನೋ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸ್ಸತಿ, ಏವಂ ದ್ವಿನ್ನಮ್ಪಿ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಏಕಜ್ಝಾಸಯಾಯ ಮತಿಯಾ ದೇಸಿತಾ ಅಯಂ ದೇಸನಾ ಅಗ್ಗಾ ಚ ಗರುಕಾ ಚ ಭವಿಸ್ಸತಿ ಪಾಸಾಣಚ್ಛತ್ತಸದಿಸಾ’’ತಿ.

ಇಧ ಪನ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಸಾರಿಪುತ್ತಂ ಉಕ್ಕಂಸೇತ್ವಾ ಪಕಾಸೇತ್ವಾ ಠಪೇತುಕಾಮೋ ಪುಗ್ಗಲಥೋಮನತ್ಥಂ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ವಿಹಾರಂ ಪಾವಿಸಿ. ಈದಿಸೇಸು ಠಾನೇಸು ಭಗವಾ ನಿಸಿನ್ನಾಸನೇಯೇವ ಅನ್ತರಹಿತೋ ಚಿತ್ತಗತಿಯಾ ವಿಹಾರಂ ಪವಿಸತೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಯದಿ ಹಿ ಕಾಯಗತಿಯಾ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ, ಸಬ್ಬಾ ಪರಿಸಾ ಭಗವನ್ತಂ ಪರಿವಾರೇತ್ವಾ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ, ಸಾ ಏಕವಾರಂ ಭಿನ್ನಾ ಪುನ ದುಸ್ಸನ್ನಿಪಾತಾ ಭವೇಯ್ಯಾತಿ ಭಗವಾ ಅದಿಸ್ಸಮಾನೇನ ಕಾಯೇನ ಚಿತ್ತಗತಿಯಾ ಏವ ಪಾವಿಸಿ.

ಏವಂ ಪವಿಟ್ಠೇ ಪನ ಭಗವತಿ ಭಗವತೋ ಅಧಿಪ್ಪಾಯಾನುರೂಪಮೇವ ಸೀಹನಾದಂ ನದಿತುಕಾಮೋ ತತ್ರ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಅಚಿರಪಕ್ಕನ್ತಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ. ಪುಬ್ಬೇ ಅಪ್ಪಟಿಸಂವಿದಿತನ್ತಿ ಇದಂ ನಾಮ ಪುಚ್ಛಿಸ್ಸತೀತಿ ಪುಬ್ಬೇ ಮಯಾ ಅವಿದಿತಂ ಅಞ್ಞಾತಂ. ಪಠಮಂ ಪಞ್ಹನ್ತಿ, ‘‘ಸಚೇ ತಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಏವಂ ಪುಚ್ಛೇಯ್ಯುಂ ಕಥಂ ಜಾನತಾ ಪನ ತಯಾ, ಆವುಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಕಥಂ ಪಸ್ಸತಾ ಅಞ್ಞಾ ಬ್ಯಾಕತಾ ಖೀಣಾ ಜಾತೀ’’ತಿ ಇಮಂ ಪಠಮಂ ಪಞ್ಹಂ. ದನ್ಧಾಯಿತತ್ತನ್ತಿ ಸತ್ಥು ಆಸಯಜಾನನತ್ಥಂ ದನ್ಧಭಾವೋ ಅಸೀಘತಾ. ಪಠಮಂ ಪಞ್ಹಂ ಅನುಮೋದೀತಿ, ‘‘ಜಾತಿ ಪನಾವುಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಕಿಂನಿದಾನಾ’’ತಿ ಇಮಂ ದುತಿಯಂ ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛನ್ತೋ, ‘‘ಯಂನಿದಾನಾವುಸೋ, ಜಾತೀ’’ತಿ ಏವಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜಿತಂ ಪಠಮಂ ಪಞ್ಹಂ ಅನುಮೋದಿ.

ಏತದಹೋಸೀತಿ ಭಗವತಾ ಅನುಮೋದಿತೇ ನಯಸತೇನ ನಯಸಹಸ್ಸೇನ ಪಞ್ಹಸ್ಸ ಏಕಙ್ಗಣಿಕಭಾವೇನ ಪಾಕಟೀಭೂತತ್ತಾ ಏತಂ ಅಹೋಸಿ. ದಿವಸಮ್ಪಾಹಂ ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಬ್ಯಾಕರೇಯ್ಯನ್ತಿ ಸಕಲದಿವಸಮ್ಪಿ ಅಹಂ ಭಗವತೋ ಏತಂ ಪಟಿಚ್ಚಸಮುಪ್ಪಾದತ್ಥಂ ಪುಟ್ಠೋ ಸಕಲದಿವಸಮ್ಪಿ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞೇಹಿ ಪದಬ್ಯಞ್ಜನೇಹಿ ಬ್ಯಾಕರೇಯ್ಯಂ. ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮೀತಿ ಏವಂ ಕಿರಸ್ಸ ಅಹೋಸಿ – ‘‘ಥೇರೋ ಉಳಾರಸೀಹನಾದಂ ನದತಿ, ಸುಕಾರಣಂ ಏತಂ, ದಸಬಲಸ್ಸ ನಂ ಆರೋಚೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ತಸ್ಮಾ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ.

ಸಾ ಹಿ ಭಿಕ್ಖು ಸಾರಿಪುತ್ತಸ್ಸ ಧಮ್ಮಧಾತೂತಿ ಏತ್ಥ ಧಮ್ಮಧಾತೂತಿ ಪಚ್ಚಯಾಕಾರಸ್ಸ ವಿವಟಭಾವದಸ್ಸನಸಮತ್ಥಂ ಸಾವಕಪಾರಮೀಞಾಣಂ. ಸಾವಕಾನಞ್ಹಿ ಸಾವಕಪಾರಮೀಞಾಣಂ ಸಬ್ಬಞ್ಞುತಞ್ಞಾಣಗತಿಕಮೇವ ಹೋತಿ. ಯಥಾ ಬುದ್ಧಾನಂ ಅತೀತಾನಾಗತಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಾ ಧಮ್ಮಾ ಸಬ್ಬಞ್ಞುತಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ಪಾಕಟಾ ಹೋನ್ತಿ, ಏವಂ ಥೇರಸ್ಸ ಸಾವಕಪಾರಮೀಞಾಣಂ ಸಬ್ಬೇಪಿ ಸಾವಕಞಾಣಸ್ಸ ಗೋಚರಧಮ್ಮೇ ಜಾನಾತೀತಿ. ದುತಿಯಂ.