೮. ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೨೯. ಅಟ್ಠಮೇ ಸೋ ಚ ಖೋ ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತಸ್ಸಾತಿ ಸೋ ಚಾಯಂ ಧಮ್ಮೋ ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತಸ್ಸೇವ ಸ್ವಾಕ್ಖಾತೋ ನಾಮ ಹೋತಿ, ನ ಪಾಪಮಿತ್ತಸ್ಸಾತಿ. ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಹಿ ಧಮ್ಮೋ ಸಬ್ಬೇಸಮ್ಪಿ ಸ್ವಾಕ್ಖಾತೋವ, ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತಸ್ಸ ಪನ ಸುಸ್ಸೂಸನ್ತಸ್ಸ ಸದ್ದಹನ್ತಸ್ಸ ಅತ್ಥಂ ಪೂರೇತಿ ಭೇಸಜ್ಜಂ ವಿಯ ವಳಞ್ಜನ್ತಸ್ಸ ನ ಇತರಸ್ಸಾತಿ. ತೇನೇತಂ ವುತ್ತಂ. ಧಮ್ಮೋತಿ ಚೇತ್ಥ ದೇಸನಾಧಮ್ಮೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

ಉಪಡ್ಢಮಿದನ್ತಿ ಥೇರೋ ಕಿರ ರಹೋಗತೋ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಅಯಂ ಸಮಣಧಮ್ಮೋ ನಾಮ ಓವಾದಕೇ ಅನುಸಾಸಕೇ ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತೇ ಸತಿ ಪಚ್ಚತ್ತಪುರಿಸಕಾರೇ ಠಿತಸ್ಸ ಸಮ್ಪಜ್ಜತಿ, ಉಪಡ್ಢಂ ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತತೋ ಹೋತಿ, ಉಪಡ್ಢಂ ಪಚ್ಚತ್ತಪುರಿಸಕಾರತೋ’’ತಿ. ಅಥಸ್ಸ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಅಹಂ ಪದೇಸಞಾಣೇ ಠಿತೋ ನಿಪ್ಪದೇಸಂ ಚಿನ್ತೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋಮಿ, ಸತ್ಥಾರಂ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ನಿಕ್ಕಙ್ಖೋ ಭವಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ತಸ್ಮಾ ಸತ್ಥಾರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಏವಮಾಹ. ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಸ್ಸಾತಿ ಅರಿಯಮಗ್ಗಸ್ಸ. ಯದಿದಂ ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತತಾತಿ ಯಾ ಏಸಾ ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತತಾ ನಾಮ, ಸಾ ಉಪಡ್ಢಂ, ತತೋ ಉಪಡ್ಢಂ ಆಗಚ್ಛತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಇತಿ ಥೇರೇನ ‘‘ಉಪಡ್ಢುಪಡ್ಢಾ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಆದಯೋ ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತತೋ ಆಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಉಪಡ್ಢುಪಡ್ಢಾ ಪಚ್ಚತ್ತಪುರಿಸಕಾರತೋ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಥೇರಸ್ಸ ಅಯಂ ಮನೋರಥೋ, ಯಥಾ ಪನ ಬಹೂಹಿ ಸಿಲಾಥಮ್ಭೇ ಉಸ್ಸಾಪಿತೇ, ‘‘ಏತ್ತಕಂ ಠಾನಂ ಅಸುಕೇನ ಉಸ್ಸಾಪಿತಂ, ಏತ್ತಕಂ ಅಸುಕೇನಾ’’ತಿ ವಿನಿಬ್ಭೋಗೋ ನತ್ಥಿ, ಯಥಾ ಚ ಮಾತಾಪಿತರೋ ನಿಸ್ಸಾಯ ಉಪ್ಪನ್ನೇಸು ಪುತ್ತೇಸು ‘‘ಏತ್ತಕಂ ಮಾತಿತೋ ನಿಬ್ಬತ್ತಂ, ಏತ್ತಕಂ ಪಿತಿತೋ’’ತಿ ವಿನಿಬ್ಭೋಗೋ ನತ್ಥಿ, ಏವಂ ಇಧಾಪಿ ಅವಿನಿಬ್ಭೋಗಧಮ್ಮೋ ಹೇಸ, ‘‘ಏತ್ತಕಂ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಆದೀನಂ ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತತೋ ನಿಬ್ಬತ್ತಂ, ಏತ್ತಕಂ ಪಚ್ಚತ್ತಪುರಿಸಕಾರತೋ’’ತಿ ನ ಸಕ್ಕಾ ಲದ್ಧುಂ, ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತತಾಯ ಪನ ಉಪಡ್ಢಗುಣೋ ಲಬ್ಭತೀತಿ ಥೇರಸ್ಸ ಅಜ್ಝಾಸಯೇನ ಉಪಡ್ಢಂ ನಾಮ ಜಾತಂ, ಸಕಲಗುಣೋ ಪಟಿಲಬ್ಭತೀತಿ ಭಗವತೋ ಅಜ್ಝಾಸಯೇನ ಸಕಲಂ ನಾಮ ಜಾತಂ. ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತತಾತಿ ಚೇತಂ ಪುಬ್ಬಭಾಗಪಟಿಲಾಭಙ್ಗಂ ನಾಮಾತಿ ಗಹಿತಂ. ಅತ್ಥತೋ ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಲದ್ಧಾ ಸೀಲಸಮಾಧಿವಿಪಸ್ಸನಾವಸೇನ ಚತ್ತಾರೋ ಖನ್ಧಾ. ಸಙ್ಖಾರಕ್ಖನ್ಧೋತಿಪಿ ವದನ್ತಿಯೇವ.

ಮಾ ಹೇವಂ, ಆನನ್ದಾತಿ, ಆನನ್ದ, ಮಾ ಏವಂ ಅಭಣಿ, ಬಹುಸ್ಸುತೋ ತ್ವಂ ಸೇಖಪಟಿಸಮ್ಭಿದಪ್ಪತ್ತೋ ಅಟ್ಠ ವರೇ ಗಹೇತ್ವಾ ಮಂ ಉಪಟ್ಠಹಸಿ, ಚತೂಹಿ ಅಚ್ಛರಿಯಬ್ಭುತಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ, ತಾದಿಸಸ್ಸ ಏವಂ ಕಥೇತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ. ಸಕಲಮೇವ ಹಿದಂ, ಆನನ್ದ, ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ಯದಿದಂ ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತತಾತಿ ಇದಂ ಭಗವಾ – ‘‘ಚತ್ತಾರೋ ಮಗ್ಗಾ ಚತ್ತಾರಿ ಫಲಾನಿ ತಿಸ್ಸೋ ವಿಜ್ಜಾ ಛ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಸಬ್ಬಂ ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತಮೂಲಕಮೇವ ಹೋತೀ’’ತಿ ಸನ್ಧಾಯಾಹ. ಇದಾನಿ ವಚೀಭೇದೇನೇವ ಕಾರಣಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತಸ್ಸೇತನ್ತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ಪಾಟಿಕಙ್ಖನ್ತಿ ಪಾಟಿಕಙ್ಖಿತಬ್ಬಂ ಇಚ್ಛಿತಬ್ಬಂ, ಅವಸ್ಸಂಭಾವೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಇಧಾತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸಾಸನೇ. ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಂ ಭಾವೇತೀತಿಆದೀಸು ಅಟ್ಠನ್ನಂ ಆದಿಪದಾನಂಯೇವ ತಾವ ಅಯಂ ಸಙ್ಖೇಪವಣ್ಣನಾ – ಸಮ್ಮಾ ದಸ್ಸನಲಕ್ಖಣಾ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ. ಸಮ್ಮಾ ಅಭಿನಿರೋಪನಲಕ್ಖಣೋ ಸಮ್ಮಾಸಙ್ಕಪ್ಪೋ. ಸಮ್ಮಾ ಪರಿಗ್ಗಹಣಲಕ್ಖಣಾ ಸಮ್ಮಾವಾಚಾ. ಸಮ್ಮಾ ಸಮುಟ್ಠಾಪನಲಕ್ಖಣೋ ಸಮ್ಮಾಕಮ್ಮನ್ತೋ. ಸಮ್ಮಾ ವೋದಾಪನಲಕ್ಖಣಾ ಸಮ್ಮಾಆಜೀವೋ. ಸಮ್ಮಾ ಪಗ್ಗಹಲಕ್ಖಣೋ ಸಮ್ಮಾವಾಯಾಮೋ. ಸಮ್ಮಾ ಉಪಟ್ಠಾನಲಕ್ಖಣಾ ಸಮ್ಮಾಸತಿ. ಸಮ್ಮಾ ಸಮಾಧಾನಲಕ್ಖಣೋ ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿ.

ತೇಸು ಏಕೇಕಸ್ಸ ತೀಣಿ ಕಿಚ್ಚಾನಿ ಹೋನ್ತಿ. ಸೇಯ್ಯಾಥಿದಂ – ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ ತಾವ ಅಞ್ಞೇಹಿಪಿ ಅತ್ತನೋ ಪಚ್ಚನೀಕಕಿಲೇಸೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಂ ಪಜಹತಿ, ನಿರೋಧಂ ಆರಮ್ಮಣಂ ಕರೋತಿ, ಸಮ್ಪಯುತ್ತಧಮ್ಮೇ ಚ ಪಸ್ಸತಿ ತಪ್ಪಟಿಚ್ಛಾದಕಮೋಹವಿಧಮನವಸೇನ ಅಸಮ್ಮೋಹತೋ. ಸಮ್ಮಾಸಙ್ಕಪ್ಪಾದಯೋಪಿ ತಥೇವ ಮಿಚ್ಛಾಸಙ್ಕಪ್ಪಾದೀನಿ ಚ ಪಜಹನ್ತಿ, ನಿರೋಧಞ್ಚ ಆರಮ್ಮಣಂ ಕರೋನ್ತಿ. ವಿಸೇಸತೋ ಪನೇತ್ಥ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ ಸಹಜಾತಧಮ್ಮೇ ಸಮ್ಮಾ ದಸ್ಸೇತಿ. ಸಮ್ಮಾಸಙ್ಕಪ್ಪೋ ಸಹಜಾತಧಮ್ಮೇ ಅಭಿನಿರೋಪೇತಿ, ಸಮ್ಮಾವಾಚಾ ಸಮ್ಮಾ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಾತಿ, ಸಮ್ಮಾಕಮ್ಮನ್ತೋ ಸಮ್ಮಾ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇತಿ, ಸಮ್ಮಾಆಜೀವೋ ಸಮ್ಮಾ ವೋದಾಪೇತಿ, ಸಮ್ಮಾವಾಯಾಮೋ ಸಮ್ಮಾ ಪಗ್ಗಣ್ಹಾತಿ, ಸಮ್ಮಾಸತಿ ಸಮ್ಮಾ ಉಪಟ್ಠಾಪೇತಿ, ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿ ಸಮ್ಮಾ ದಹತಿ.

ಅಪಿಚೇಸಾ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ ನಾಮ ಪುಬ್ಬಭಾಗೇ ನಾನಾಖಣಾ ನಾನಾರಮ್ಮಣಾ ಹೋತಿ, ಮಗ್ಗಕಾಲೇ ಏಕಕ್ಖಣಾ ಏಕಾರಮ್ಮಣಾ. ಕಿಚ್ಚತೋ ಪನ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ ದುಕ್ಖೇ ಞಾಣನ್ತಿಆದೀನಿ ಚತ್ತಾರಿ ನಾಮಾನಿ ಲಭತಿ. ಸಮ್ಮಾಸಙ್ಕಪ್ಪಾದಯೋಪಿ ಪುಬ್ಬಭಾಗೇ ನಾನಾಖಣಾ ನಾನಾರಮ್ಮಣಾ ಹೋನ್ತಿ, ಮಗ್ಗಕಾಲೇ ಏಕಕ್ಖಣಾ ಏಕಾರಮ್ಮಣಾ. ತೇಸು ಸಮ್ಮಾಸಙ್ಕಪ್ಪೋ ಕಿಚ್ಚತೋ ನೇಕ್ಖಮ್ಮಸಙ್ಕಪ್ಪೋತಿಆದೀನಿ ತೀಣಿ ನಾಮಾನಿ ಲಭತಿ. ಸಮ್ಮಾವಾಚಾದಯೋ ತಯೋ ವಿರತಿಯೋಪಿ ಹೋನ್ತಿ ಚೇತನಾಯೋಪಿ, ಮಗ್ಗಕ್ಖಣೇ ಪನ ವಿರತಿಯೋವ. ಸಮ್ಮಾವಾಯಾಮೋ ಸಮ್ಮಾಸತೀತಿ ಇದಮ್ಪಿ ದ್ವಯಂ ಕಿಚ್ಚತೋ ಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನಸತಿಪಟ್ಠಾನವಸೇನ ಚತ್ತಾರಿ ನಾಮಾನಿ ಲಭತಿ. ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿ ಪನ ಪುಬ್ಬಭಾಗೇಪಿ ಮಗ್ಗಕ್ಖಣೇಪಿ ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿಯೇವ.

ಏವಂ ತಾವ ‘‘ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ವುತ್ತಾನಂ ಅಟ್ಠನ್ನಂ ಆದಿಪದಾನಂಯೇವ ಅತ್ಥವಣ್ಣನಂ ಞತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಭಾವೇತಿ ವಿವೇಕನಿಸ್ಸಿತನ್ತಿಆದೀಸು ಏವಂ ಞಾತಬ್ಬೋ. ಭಾವೇತೀತಿ ವಡ್ಢೇತಿ, ಅತ್ತನೋ ಚಿತ್ತಸನ್ತಾನೇ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಜನೇತಿ, ಅಭಿನಿಬ್ಬತ್ತೇತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ವಿವೇಕನಿಸ್ಸಿತನ್ತಿ ವಿವೇಕಂ ನಿಸ್ಸಿತಂ, ವಿವೇಕೇ ವಾ ನಿಸ್ಸಿತನ್ತಿ ವಿವೇಕನಿಸ್ಸಿತಂ. ವಿವೇಕೋತಿ ವಿವಿತ್ತತಾ. ವಿವಿತ್ತತಾ ಚಾಯಂ ತದಙ್ಗವಿವೇಕೋ, ವಿಕ್ಖಮ್ಭನ-ಸಮುಚ್ಛೇದ-ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಿ-ನಿಸ್ಸರಣವಿವೇಕೋತಿ ಪಞ್ಚವಿಧೋ. ಏವಮೇತಸ್ಮಿಂ ಪಞ್ಚವಿಧೇ ವಿವೇಕೇ. ವಿವೇಕನಿಸ್ಸಿತನ್ತಿ ತದಙ್ಗವಿವೇಕನಿಸ್ಸಿತಂ ಸಮುಚ್ಛೇದವಿವೇಕನಿಸ್ಸಿತಂ ನಿಸ್ಸರಣವಿವೇಕನಿಸ್ಸಿತಞ್ಚ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಂ ಭಾವೇತೀತಿ ಅಯಮತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ತಥಾ ಹಿ ಅಯಂ ಅರಿಯಮಗ್ಗಭಾವನಾನುಯುತ್ತೋ ಯೋಗೀ ವಿಪಸ್ಸನಾಕ್ಖಣೇ ಕಿಚ್ಚತೋ ತದಙ್ಗವಿವೇಕನಿಸ್ಸಿತಂ, ಅಜ್ಝಾಸಯತೋ ನಿಸ್ಸರಣವಿವೇಕನಿಸ್ಸಿತಂ, ಮಗ್ಗಕಾಲೇ ಪನ ಕಿಚ್ಚತೋ ಸಮುಚ್ಛೇದವಿವೇಕನಿಸ್ಸಿತಂ, ಆರಮ್ಮಣತೋ ನಿಸ್ಸರಣವಿವೇಕನಿಸ್ಸಿತಂ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಂ ಭಾವೇತಿ. ಏಸ ನಯೋ ವಿರಾಗನಿಸ್ಸಿತಾದೀಸು. ವಿವೇಕತ್ಥಾ ಏವ ಹಿ ವಿರಾಗಾದಯೋ.

ಕೇವಲಞ್ಚೇತ್ಥ ವೋಸ್ಸಗ್ಗೋ ದುವಿಧೋ ಪರಿಚ್ಚಾಗವೋಸ್ಸಗ್ಗೋ ಚ ಪಕ್ಖನ್ದನವೋಸ್ಸಗ್ಗೋ ಚಾತಿ. ತತ್ಥ ಪರಿಚ್ಚಾಗವೋಸ್ಸಗ್ಗೋತಿ ವಿಪಸ್ಸನಾಕ್ಖಣೇ ಚ ತದಙ್ಗವಸೇನ, ಮಗ್ಗಕ್ಖಣೇ ಚ ಸಮುಚ್ಛೇದವಸೇನ ಕಿಲೇಸಪ್ಪಹಾನಂ. ಪಕ್ಖನ್ದನವೋಸ್ಸಗ್ಗೋತಿ ವಿಪಸ್ಸನಾಕ್ಖಣೇ ತನ್ನಿನ್ನಭಾವೇನ, ಮಗ್ಗಕ್ಖಣೇ ಪನ ಆರಮ್ಮಣಕರಣೇನ ನಿಬ್ಬಾನಪಕ್ಖನ್ದನಂ, ತದುಭಯಮ್ಪಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಲೋಕಿಯಲೋಕುತ್ತರಮಿಸ್ಸಕೇ ಅತ್ಥವಣ್ಣನಾನಯೇ ವಟ್ಟತಿ. ತಥಾ ಹಿ ಅಯಂ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ ಯಥಾವುತ್ತೇನ ಪಕಾರೇನ ಕಿಲೇಸೇ ಚ ಪರಿಚ್ಚಜತಿ, ನಿಬ್ಬಾನಞ್ಚ ಪಕ್ಖನ್ದತಿ.

ವೋಸ್ಸಗ್ಗಪರಿಣಾಮಿನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಪನ ಸಕಲೇನ ವಚನೇನ ವೋಸ್ಸಗ್ಗತ್ಥಂ ಪರಿಣಮನ್ತಂ ಪರಿಣತಞ್ಚ, ಪರಿಪಚ್ಚನ್ತಂ ಪರಿಪಕ್ಕಞ್ಚಾತಿ ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಅಯಞ್ಹಿ ಅರಿಯಮಗ್ಗಭಾವನಾನುಯುತ್ತೋ ಭಿಕ್ಖು ಯಥಾ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ ಕಿಲೇಸಪರಿಚ್ಚಾಗವೋಸ್ಸಗ್ಗತ್ಥಂ ನಿಬ್ಬಾನಪಕ್ಖನ್ದನವೋಸ್ಸಗ್ಗತ್ಥಞ್ಚ ಪರಿಪಚ್ಚತಿ, ಯಥಾ ಚ ಪರಿಪಕ್ಕಾ ಹೋತಿ, ತಥಾ ನಂ ಭಾವೇತೀತಿ. ಏಸ ನಯೋ ಸೇಸಮಗ್ಗಙ್ಗೇಸು.

ಆಗಮ್ಮಾತಿ ಆರಬ್ಭ ಸನ್ಧಾಯ ಪಟಿಚ್ಚ. ಜಾತಿಧಮ್ಮಾತಿ ಜಾತಿಸಭಾವಾ ಜಾತಿಪಕತಿಕಾ. ತಸ್ಮಾತಿ ಯಸ್ಮಾ ಸಕಲೋ ಅರಿಯಮಗ್ಗೋಪಿ ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಲಬ್ಭತಿ, ತಸ್ಮಾ. ಹನ್ದಾತಿ ವವಸ್ಸಗ್ಗತ್ಥೇ ನಿಪಾತೋ. ಅಪ್ಪಮಾದಂ ಪಸಂಸನ್ತೀತಿ ಅಪ್ಪಮಾದಂ ವಣ್ಣಯನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ಅಪ್ಪಮಾದೋ ಕಾತಬ್ಬೋ. ಅತ್ಥಾಭಿಸಮಯಾತಿ ಅತ್ಥಪಟಿಲಾಭಾ. ಅಟ್ಠಮಂ.