೧. ಭದ್ದೇಕರತ್ತಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೭೨. ಏವಂ ಮೇ ಸುತನ್ತಿ ಭದ್ದೇಕರತ್ತಸುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ಭದ್ದೇಕರತ್ತಸ್ಸಾತಿ ವಿಪಸ್ಸನಾನುಯೋಗಸಮನ್ನಾಗತತ್ತಾ ಭದ್ದಕಸ್ಸ ಏಕರತ್ತಸ್ಸ. ಉದ್ದೇಸನ್ತಿ ಮಾತಿಕಂ. ವಿಭಙ್ಗನ್ತಿ ವಿತ್ಥಾರಭಾಜನೀಯಂ.

ಅತೀತನ್ತಿ ಅತೀತೇ ಪಞ್ಚಕ್ಖನ್ಧೇ. ನಾನ್ವಾಗಮೇಯ್ಯಾತಿ ತಣ್ಹಾದಿಟ್ಠೀಹಿ ನಾನುಗಚ್ಛೇಯ್ಯ. ನಪ್ಪಟಿಕಙ್ಖೇತಿ ತಣ್ಹಾದಿಟ್ಠೀಹಿ ನ ಪತ್ಥೇಯ್ಯ. ಯದತೀತನ್ತಿ ಇದಮೇತ್ಥ ಕಾರಣವಚನಂ. ಯಸ್ಮಾ ಯಂ ಅತೀತಂ, ತಂ ಪಹೀನಂ ನಿರುದ್ಧಂ ಅತ್ಥಙ್ಗತಂ, ತಸ್ಮಾ ತಂ ಪುನ ನಾನುಗಚ್ಛೇಯ್ಯ. ಯಸ್ಮಾ ಚ ಯಂ ಅನಾಗತಂ, ತಂ ಅಪ್ಪತ್ತಂ ಅಜಾತಂ ಅನಿಬ್ಬತ್ತಂ, ತಸ್ಮಾ ತಮ್ಪಿ ನ ಪತ್ಥೇಯ್ಯ.

ತತ್ಥ ತತ್ಥಾತಿ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಮ್ಪಿ ಧಮ್ಮಂ ಯತ್ಥ ಯತ್ಥೇವ ಉಪ್ಪನ್ನೋ, ತತ್ಥ ತತ್ಥೇವ ಚ ನಂ ಅನಿಚ್ಚಾನುಪಸ್ಸನಾದೀಹಿ ಸತ್ತಹಿ ಅನುಪಸ್ಸನಾಹಿ ಯೋ ವಿಪಸ್ಸತಿ ಅರಞ್ಞಾದೀಸು ವಾ ತತ್ಥ ತತ್ಥೇವ ವಿಪಸ್ಸತಿ. ಅಸಂಹೀರಂ ಅಸಂಕುಪ್ಪನ್ತಿ ಇದಂ ವಿಪಸ್ಸನಾಪಟಿವಿಪಸ್ಸನಾದಸ್ಸನತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ. ವಿಪಸ್ಸನಾ ಹಿ ರಾಗಾದೀಹಿ ನ ಸಂಹೀರತಿ ನ ಸಂಕುಪ್ಪತೀತಿ ಅಸಂಹೀರಂ ಅಸಂಕುಪ್ಪಂ, ತಂ ಅನುಬ್ರೂಹಯೇ ವಡ್ಢೇಯ್ಯ, ಪಟಿವಿಪಸ್ಸೇಯ್ಯಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಅಥ ವಾ ನಿಬ್ಬಾನಂ ರಾಗಾದೀಹಿ ನ ಸಂಹೀರತಿ ನ ಸಂಕುಪ್ಪತೀತಿ ಅಸಂಹೀರಂ ಅಸಂಕುಪ್ಪಂ. ತಂ ವಿದ್ವಾ ಪಣ್ಡಿತೋ ಭಿಕ್ಖು ಅನುಬ್ರೂಹಯೇ, ಪುನಪ್ಪುನಂ ತದಾರಮ್ಮಣಂ ತಂ ತಂ ಫಲಸಮಾಪತ್ತಿಂ ಅಪ್ಪೇನ್ತೋ ವಡ್ಢೇಯ್ಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

ತಸ್ಸ ಪನ ಅನುಬ್ರೂಹನ್ತಸ್ಸ ಅತ್ಥಾಯ – ಅಜ್ಜೇವ ಕಿಚ್ಚಮಾತಪ್ಪನ್ತಿ ಕಿಲೇಸಾನಂ ಆತಾಪನಪರಿತಾಪನೇನ ಆತಪ್ಪನ್ತಿ ಲದ್ಧನಾಮಂ ವೀರಿಯಂ ಅಜ್ಜೇವ ಕಾತಬ್ಬಂ. ಕೋ ಜಞ್ಞಾ ಮರಣಂ ಸುವೇತಿ ಸ್ವೇ ಜೀವಿತಂ ವಾ ಮರಣಂ ವಾ ಕೋ ಜಾನಾತಿ. ಅಜ್ಜೇವ ದಾನಂ ವಾ ದಸ್ಸಾಮಿ, ಸೀಲಂ ವಾ ರಕ್ಖಿಸ್ಸಾಮಿ, ಅಞ್ಞತರಂ ವಾ ಪನ ಕುಸಲಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಹಿ ‘‘ಅಜ್ಜ ತಾವ ಪಪಞ್ಚೋ ಅತ್ಥಿ, ಸ್ವೇ ವಾ ಪುನದಿವಸೇ ವಾ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿತ್ತಂ ಅನುಪ್ಪಾದೇತ್ವಾ ಅಜ್ಜೇವ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಏವಂ ವೀರಿಯಂ ಕಾತಬ್ಬನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಮಹಾಸೇನೇನಾತಿ ಅಗ್ಗಿವಿಸಸತ್ಥಾದೀನಿ ಅನೇಕಾನಿ ಮರಣಕಾರಣಾನಿ ತಸ್ಸ ಸೇನಾ, ತಾಯ ಮಹತಿಯಾ ಸೇನಾಯ ವಸೇನ ಮಹಾಸೇನೇನ ಏವರೂಪೇನ ಮಚ್ಚುನಾ ಸದ್ಧಿಂ ‘‘ಕತಿಪಾಹಂ ತಾವ ಆಗಮೇಹಿ ಯಾವಾಹಂ ಬುದ್ಧಪೂಜಾದಿಂ ಅತ್ತನೋ ಅವಸ್ಸಯಕಮ್ಮಂ ಕರೋಮೀ’’ತಿ. ಏವಂ ಮಿತ್ತಸನ್ಥವಾಕಾರಸಙ್ಖಾತೋ ವಾ, ‘‘ಇದಂ ಸತಂ ವಾ ಸಹಸ್ಸಂ ವಾ ಗಹೇತ್ವಾ ಕತಿಪಾಹಂ ಆಗಮೇಹೀ’’ತಿ ಏವಂ ಲಞ್ಜಾನುಪ್ಪದಾನಸಙ್ಖಾತೋ ವಾ, ‘‘ಇಮಿನಾಹಂ ಬಲರಾಸಿನಾ ಪಟಿಬಾಹಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಏವಂ ಬಲರಾಸಿಸಙ್ಖಾತೋ ವಾ ಸಙ್ಗರೋ ನತ್ಥಿ. ಸಙ್ಗರೋತಿ ಹಿ ಮಿತ್ತಸನ್ಥವಾಕಾರಲಞ್ಜಾನುಪ್ಪದಾನಬಲರಾಸೀನಂ ನಾಮಂ, ತಸ್ಮಾ ಅಯಮತ್ಥೋ ವುತ್ತೋ.

ಅತನ್ದಿತನ್ತಿ ಅನಲಸಂ ಉಟ್ಠಾಹಕಂ. ಏವಂ ಪಟಿಪನ್ನತ್ತಾ ಭದ್ದೋ ಏಕರತ್ತೋ ಅಸ್ಸಾತಿ ಭದ್ದೇಕರತ್ತೋ. ಇತಿ ತಂ ಏವಂ ಪಟಿಪನ್ನಪುಗ್ಗಲಂ ‘‘ಭದ್ದೇಕರತ್ತೋ ಅಯ’’ನ್ತಿ. ರಾಗಾದೀನಂ ಸನ್ತತಾಯ ಸನ್ತೋ ಬುದ್ಧಮುನಿ ಆಚಿಕ್ಖತಿ.

೨೭೩. ಏವಂರೂಪೋತಿಆದೀಸು ಕಾಳೋಪಿ ಸಮಾನೋ ಇನ್ದನೀಲಮಣಿವಣ್ಣೋ ಅಹೋಸಿನ್ತಿ ಏವಂ ಮನುಞ್ಞರೂಪವಸೇನೇವ ಏವಂರೂಪೋ ಅಹೋಸಿಂ. ಕುಸಲಸುಖಸೋಮನಸ್ಸವೇದನಾವಸೇನೇವ ಏವಂವೇದನೋ. ತಂಸಮ್ಪಯುತ್ತಾನಂಯೇವ ಸಞ್ಞಾದೀನಂ ವಸೇನ ಏವಂಸಞ್ಞೋ ಏವಂಸಙ್ಖಾರೋ ಏವಂವಿಞ್ಞಾಣೋ ಅಹೋಸಿಂ ಅತೀತಮದ್ಧಾನನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ನನ್ದಿಂ ಸಮನ್ವಾನೇತೀತಿ ತೇಸು ರೂಪಾದೀಸು ತಣ್ಹಂ ಸಮನ್ವಾನೇತಿ ಅನುಪವತ್ತೇತಿ. ಹೀನರೂಪಾದಿವಸೇನ ಪನ ಏವಂರೂಪೋ ಅಹೋಸಿಂ…ಪೇ… ಏವಂವಿಞ್ಞಾಣೋ ಅಹೋಸಿನ್ತಿ ನ ಮಞ್ಞತಿ.

ನನ್ದಿಂ ನ ಸಮನ್ವಾನೇತೀತಿ ತಣ್ಹಂ ವಾ ತಣ್ಹಾಸಮ್ಪಯುತ್ತದಿಟ್ಠಿಂ ವಾ ನಾನುಪವತ್ತಯತಿ.

೨೭೪. ಏವಂರೂಪೋ ಸಿಯನ್ತಿಆದೀಸುಪಿ ತಂಮನುಞ್ಞರೂಪಾದಿವಸೇನೇವ ತಣ್ಹಾದಿಟ್ಠಿಪವತ್ತಸಙ್ಖಾತಾ ನನ್ದಿಸಮನ್ವಾನಯನಾವ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

೨೭೫. ಕಥಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು ಸಂಹೀರತೀತಿ ಇದಂ ‘‘ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಞ್ಚ ಯೋ ಧಮ್ಮಂ, ತತ್ಥ ತತ್ಥ ವಿಪಸ್ಸತಿ. ಅಸಂಹೀರಂ ಅಸಂಕುಪ್ಪ’’ನ್ತಿ ಉದ್ದೇಸಸ್ಸ ನಿದ್ದೇಸತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ. ಕಾಮಞ್ಚೇತ್ಥ ‘‘ಕಥಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಂ ಧಮ್ಮಂ ನ ವಿಪಸ್ಸತೀ’’ತಿಆದಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ ಸಿಯಾ, ಯಸ್ಮಾ ಪನ ಅಸಂಹೀರಾತಿ ಚ ಅಸಂಕುಪ್ಪಾತಿ ಚ ವಿಪಸ್ಸನಾ ವುತ್ತಾ, ತಸ್ಮಾ ತಸ್ಸಾ ಏವ ಅಭಾವಞ್ಚ ಭಾವಞ್ಚ ದಸ್ಸೇತುಂ ಸಂಹೀರತೀತಿ ಮಾತಿಕಂ ಉದ್ಧರಿತ್ವಾ ವಿತ್ಥಾರೋ ವುತ್ತೋ. ತತ್ಥ ಸಂಹೀರತೀತಿ ವಿಪಸ್ಸನಾಯ ಅಭಾವತೋ ತಣ್ಹಾದಿಟ್ಠೀಹಿ ಆಕಡ್ಢಿಯತಿ. ನ ಸಂಹೀರತೀತಿ ವಿಪಸ್ಸನಾಯ ಭಾವೇನ ತಣ್ಹಾದಿಟ್ಠೀಹಿ ನಾಕಡ್ಢಿಯತಿ. ಸೇಸಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಉತ್ತಾನಮೇವಾತಿ.

ಪಪಞ್ಚಸೂದನಿಯಾ ಮಜ್ಝಿಮನಿಕಾಯಟ್ಠಕಥಾಯ

ಭದ್ದೇಕರತ್ತಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.