೬. ಆನೇಞ್ಜಸಪ್ಪಾಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೬೬. ಏವಂ ಮೇ ಸುತನ್ತಿ ಆನೇಞ್ಜಸಪ್ಪಾಯಸುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ಅನಿಚ್ಚಾತಿ ಹುತ್ವಾ ಅಭಾವಟ್ಠೇನ ಅನಿಚ್ಚಾ. ಕಾಮಾತಿ ವತ್ಥುಕಾಮಾಪಿ ಕಿಲೇಸಕಾಮಾಪಿ. ತುಚ್ಛಾತಿ ನಿಚ್ಚಸಾರಧುವಸಾರಅತ್ತಸಾರವಿರಹಿತತ್ತಾ ರಿತ್ತಾ, ನ ಪನ ನತ್ಥೀತಿ ಗಹೇತಬ್ಬಾ. ನ ಹಿ ತುಚ್ಛಮುಟ್ಠೀತಿ ವುತ್ತೇ ಮುಟ್ಠಿ ನಾಮ ನತ್ಥೀತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಯಸ್ಸ ಪನ ಅಬ್ಭನ್ತರೇ ಕಿಞ್ಚಿ ನತ್ಥಿ, ಸೋ ವುಚ್ಚತಿ ತುಚ್ಛೋ. ಮುಸಾತಿ ನಾಸನಕಾ. ಮೋಸಧಮ್ಮಾತಿ ನಸ್ಸನಸಭಾವಾ, ಖೇತ್ತಂ ವಿಯ ವತ್ಥು ವಿಯ ಹಿರಞ್ಞಸುವಣ್ಣಂ ವಿಯ ಚ ನ ಪಞ್ಞಾಯಿತ್ಥ, ಕತಿಪಾಹೇನೇವ ಸುಪಿನಕೇ ದಿಟ್ಠಾ ವಿಯ ನಸ್ಸನ್ತಿ ನ ಪಞ್ಞಾಯನ್ತಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಮೋಸಧಮ್ಮಾ’’ತಿ, ಮಾಯಾಕತಮೇತನ್ತಿ ಯಥಾ ಮಾಯಾಯ ಉದಕಂ ಮಣೀತಿ ಕತ್ವಾ ದಸ್ಸಿತಂ, ಬದರಿಪಣ್ಣಂ ಕಹಾಪಣೋತಿ ಕತ್ವಾ ದಸ್ಸಿತಂ, ಅಞ್ಞಂ ವಾ ಪನ ಏವರೂಪಂ ದಸ್ಸನೂಪಚಾರೇ ಠಿತಸ್ಸೇವ ತಥಾ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ಉಪಚಾರಾತಿಕ್ಕಮತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಪಾಕತಿಕಮೇವ ಪಞ್ಞಾಯತಿ. ಏವಂ ಕಾಮಾಪಿ ಇತ್ತರಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಾನಟ್ಠೇನ ‘‘ಮಾಯಾಕತ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಾ. ಯಥಾ ಚ ಮಾಯಾಕಾರೋ ಉದಕಾದೀನಿ ಮಣಿಆದೀನಂ ವಸೇನ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ವಞ್ಚೇತಿ, ಏವಂ ಕಾಮಾಪಿ ಅನಿಚ್ಚಾದೀನಿ ನಿಚ್ಚಾದಿಸಭಾವಂ ದಸ್ಸೇನ್ತಾ ವಞ್ಚೇನ್ತೀತಿ ವಞ್ಚನಕಟ್ಠೇನಪಿ ‘‘ಮಾಯಾಕತ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಾ. ಬಾಲಲಾಪನನ್ತಿ ಮಯ್ಹಂ ಪುತ್ತೋ, ಮಯ್ಹಂ ಧೀತಾ, ಮಯ್ಹಂ ಹಿರಞ್ಞಂ ಮಯ್ಹಂ ಸುವಣ್ಣನ್ತಿ ಏವಂ ಬಾಲಾನಂ ಲಾಪನತೋ ಬಾಲಲಾಪನಂ. ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಿಕಾ ಕಾಮಾತಿ ಮಾನುಸಕಾ ಪಞ್ಚ ಕಾಮಗುಣಾ. ಸಮ್ಪರಾಯಿಕಾತಿ ತೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಅವಸೇಸಾ. ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಿಕಾ. ಕಾಮಸಞ್ಞಾತಿ ಮಾನುಸಕೇ ಕಾಮೇ ಆರಬ್ಭ ಉಪ್ಪನ್ನಸಞ್ಞಾ. ಉಭಯಮೇತಂ ಮಾರಧೇಯ್ಯನ್ತಿ ಏತೇ ಕಾಮಾ ಚ ಕಾಮಸಞ್ಞಾ ಚ ಉಭಯಮ್ಪಿ ಮಾರಧೇಯ್ಯಂ. ಯೇಹಿ ಉಭಯಮೇತಂ ಗಹಿತಂ, ತೇಸಞ್ಹಿ ಉಪರಿ ಮಾರೋ ವಸಂ ವತ್ತೇತಿ. ತಂ ಸನ್ಧಾಯ ‘‘ಉಭಯಮೇತಂ ಮಾರಧೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ.

ಮಾರಸ್ಸೇಸ ವಿಸಯೋತಿಆದೀಸುಪಿ ಯಥಾ ಚೋಳಸ್ಸ ವಿಸಯೋ ಚೋಳವಿಸಯೋ, ಪಣ್ಡಸ್ಸ ವಿಸಯೋ ಪಣ್ಡವಿಸಯೋ, ಸಂವರಾನಂ ವಿಸಯೋ ಸಂವರವಿಸಯೋತಿ ಪವತ್ತನಟ್ಠಾನಂ ವಿಸಯೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ಏವಂ ಯೇಹಿ ಏತೇ ಕಾಮಾ ಗಹಿತಾ, ತೇಸಂ ಉಪರಿ ಮಾರೋ ವಸಂ ವತ್ತೇತಿ. ತಂ ಸನ್ಧಾಯ ಮಾರಸ್ಸೇಸ ವಿಸಯೋತಿ ವುತ್ತಂ. ಪಞ್ಚ ಪನ ಕಾಮಗುಣೇ ನಿವಾಪಬೀಜಂ ವಿಯ ವಿಪ್ಪಕಿರನ್ತೋ ಮಾರೋ ಗಚ್ಛತಿ. ಯೇಹಿ ಪನ ತೇ ಗಹಿತಾ, ತೇಸಂ ಉಪರಿ ಮಾರೋ ವಸಂ ವತ್ತೇತಿ. ತಂ ಸನ್ಧಾಯ ಮಾರಸ್ಸೇಸ ನಿವಾಪೋತಿ ವುತ್ತಂ. ಯಥಾ ಚ ಯತ್ಥ ಹತ್ಥಿಆದಯೋ ವಸಂ ವತ್ತೇನ್ತಿ, ಸೋ ಹತ್ಥಿಗೋಚರೋ ಅಸ್ಸಗೋಚರೋ ಅಜಗೋಚರೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ಏವಂ ಯೇಹಿ ಏತೇ ಕಾಮಾ ಗಹಿತಾ, ತೇಸು ಮಾರೋ ವಸಂ ವತ್ತೇತಿ. ತಂ ಸನ್ಧಾಯ ಮಾರಸ್ಸೇಸ ಗೋಚರೋತಿ ವುತ್ತಂ.

ಏತ್ಥಾತಿ ಏತೇಸು ಕಾಮೇಸು. ಮಾನಸಾತಿ ಚಿತ್ತಸಮ್ಭೂತಾ. ತತ್ಥ ಸಿಯಾ – ದುವಿಧೇ ತಾವ ಕಾಮೇ ಆರಬ್ಭ ಅಭಿಜ್ಝಾನಲಕ್ಖಣಾ ಅಭಿಜ್ಝಾ, ಕರಣುತ್ತರಿಯಲಕ್ಖಣೋ ಸಾರಮ್ಭೋ ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜತು, ಬ್ಯಾಪಾದೋ ಕಥಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ? ಮಮಾಯಿತೇ ವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ಅಚ್ಛಿನ್ನೇಪಿ ಸೋಚನ್ತಿ, ಅಚ್ಛಿಜ್ಜನ್ತೇಪಿ ಸೋಚನ್ತಿ, ಅಚ್ಛಿನ್ನಸಙ್ಕಿನೋಪಿ ಸೋಚನ್ತಿ, ಯೋ ಏವರೂಪೋ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಆಘಾತೋತಿ ಏವಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ. ತೇವ ಅರಿಯಸಾವಕಸ್ಸಾತಿ ತೇ ಅರಿಯಸಾವಕಸ್ಸ. ವಕಾರೋ ಆಗಮಸನ್ಧಿಮತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಇಧ ಮನುಸಿಕ್ಖತೋತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸಾಸನೇ ಸಿಕ್ಖನ್ತಸ್ಸ ತೇ ತಯೋಪಿ ಕಿಲೇಸಾ ಅನ್ತರಾಯಕರಾ ಹೋನ್ತಿ. ಅಭಿಭುಯ್ಯ ಲೋಕನ್ತಿ ಕಾಮಲೋಕಂ ಅಭಿಭವಿತ್ವಾ. ಅಧಿಟ್ಠಾಯ ಮನಸಾತಿ ಝಾನಾರಮ್ಮಣಚಿತ್ತೇನ ಅಧಿಟ್ಠಹಿತ್ವಾ. ಅಪರಿತ್ತನ್ತಿ ಕಾಮಾವಚರಚಿತ್ತಂ ಪರಿತ್ತಂ ನಾಮ, ತಸ್ಸ ಪಟಿಕ್ಖೇಪೇನ ಮಹಗ್ಗತಂ ಅಪರಿತ್ತಂ ನಾಮ. ಪಮಾಣನ್ತಿಪಿ ಕಾಮಾವಚರಮೇವ, ರೂಪಾವಚರಂ ಅರೂಪಾವಚರಂ ಅಪ್ಪಮಾಣಂ. ಸುಭಾವಿತನ್ತಿ ಪನ ಏತಂ ಕಾಮಾವಚರಾದೀನಂ ನಾಮಂ ನ ಹೋತಿ, ಲೋಕುತ್ತರಸ್ಸೇವೇತಂ ನಾಮಂ. ತಸ್ಮಾ ಏತಸ್ಸ ವಸೇನ ಅಪರಿತ್ತಂ ಅಪ್ಪಮಾಣಂ ಸುಭಾವಿತನ್ತಿ ಸಬ್ಬಂ ಲೋಕುತ್ತರಮೇವ ವಟ್ಟತಿ.

ತಬ್ಬಹುಲವಿಹಾರಿನೋತಿ ಕಾಮಪಟಿಬಾಹನೇನ ತಮೇವ ಪಟಿಪದಂ ಬಹುಲಂ ಕತ್ವಾ ವಿಹರನ್ತಸ್ಸ. ಆಯತನೇ ಚಿತ್ತಂ ಪಸೀದತೀತಿ ಕಾರಣೇ ಚಿತ್ತಂ ಪಸೀದತಿ. ಕಿಂ ಪನೇತ್ಥ ಕಾರಣಂ? ಅರಹತ್ತಂ ವಾ, ಅರಹತ್ತಸ್ಸ ವಿಪಸ್ಸನಂ ವಾ, ಚತುತ್ಥಜ್ಝಾನಂ ವಾ, ಚತುತ್ಥಜ್ಝಾನಸ್ಸ ಉಪಚಾರಂ ವಾ. ಸಮ್ಪಸಾದೇ ಸತೀತಿ ಏತ್ಥ ದುವಿಧೋ ಸಮ್ಪಸಾದೋ ಅಧಿಮೋಕ್ಖಸಮ್ಪಸಾದೋ ಚ ಪಟಿಲಾಭಸಮ್ಪಸಾದೋ ಚ. ಅರಹತ್ತಸ್ಸ ಹಿ ವಿಪಸ್ಸನಂ ಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ವಿಹರತೋ ಮಹಾಭೂತಾದೀಸು ಉಪಟ್ಠಹನ್ತೇಸು ಯೇನಿಮೇ ನೀಹಾರೇನ ಮಹಾಭೂತಾ ಉಪಟ್ಠಹನ್ತಿ, ಉಪಾದಾರೂಪಾ ಉಪಟ್ಠಹನ್ತಿ ನಾಮರೂಪಾ ಉಪಟ್ಠಹನ್ತಿ, ಪಚ್ಚಯಾ ಸಬ್ಬಥಾ ಉಪಟ್ಠಹನ್ತಿ, ಲಕ್ಖಣಾರಮ್ಮಣಾ ವಿಪಸ್ಸನಾ ಉಪಟ್ಠಹತಿ, ಅಜ್ಜೇವ ಅರಹತ್ತಂ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಅಪ್ಪಟಿಲದ್ಧೇಯೇವ ಆಸಾ ಸನ್ತಿಟ್ಠತಿ, ಅಧಿಮೋಕ್ಖಂ ಪಟಿಲಭತಿ. ತತಿಯಜ್ಝಾನಂ ವಾ ಪಾದಕಂ ಕತ್ವಾ ಚತುತ್ಥಜ್ಝಾನತ್ಥಾಯ ಕಸಿಣಪರಿಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ ನೀವರಣವಿಕ್ಖಮ್ಭನಾದೀನಿ ಸಮನುಪಸ್ಸತೋ ಯೇನಿಮೇ ನೀಹಾರೇನ ನೀವರಣಾ ವಿಕ್ಖಮ್ಭನ್ತಿ, ಕಿಲೇಸಾ ಸನ್ನಿಸೀದನ್ತಿ, ಸತಿ ಸನ್ತಿಟ್ಠತಿ, ಸಙ್ಖಾರಗತಂ ವಾ ವಿಭೂತಂ ಪಾಕಟಂ ಹುತ್ವಾ ದಿಬ್ಬಚಕ್ಖುಕಸ್ಸ ಪರಲೋಕೋ ವಿಯ ಉಪಟ್ಠಾತಿ, ಚಿತ್ತುಪ್ಪಾದೋ ಲೇಪಪಿಣ್ಡೇ ಲಗ್ಗಮಾನೋ ವಿಯ ಉಪಚಾರೇನ ಸಮಾಧಿಯತಿ, ಅಜ್ಜೇವ ಚತುತ್ಥಜ್ಝಾನಂ ನಿಬ್ಬತ್ತೇಸ್ಸಾಮೀತಿ ಅಪಟಿಲದ್ಧೇಯೇವ ಆಸಾ ಸನ್ತಿಟ್ಠತಿ, ಅಧಿಮೋಕ್ಖಂ ಪಟಿಲಭತಿ. ಅಯಂ ಅಧಿಮೋಕ್ಖಸಮ್ಪಸಾದೋ ನಾಮ. ತಸ್ಮಿಂ ಸಮ್ಪಸಾದೇ ಸತಿ. ಯೋ ಪನ ಅರಹತ್ತಂ ವಾ ಪಟಿಲಭತಿ ಚತುತ್ಥಜ್ಝಾನಂ ವಾ, ತಸ್ಸ ಚಿತ್ತಂ ವಿಪ್ಪಸನ್ನಂ ಹೋತಿಯೇವ. ಇಧ ಪನ ‘‘ಆಯತನೇ ಚಿತ್ತಂ ಪಸೀದತೀ’’ತಿ ವಚನತೋ ಅರಹತ್ತವಿಪಸ್ಸನಾಯ ಚೇವ ಚತುತ್ಥಜ್ಝಾನೂಪಚಾರಸ್ಸ ಚ ಪಟಿಲಾಭೋ ಪಟಿಲಾಭಸಮ್ಪಸಾದೋತಿ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ವಿಪಸ್ಸನಾ ಹಿ ಪಞ್ಞಾಯ ಅಧಿಮುಚ್ಚನಸ್ಸ ಕಾರಣಂ, ಉಪಚಾರಂ ಆನೇಞ್ಜಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ.

ಏತರಹಿ ವಾ ಆನೇಞ್ಜಂ ಸಮಾಪಜ್ಜತಿ. ಪಞ್ಞಾಯ ವಾ ಅಧಿಮುಚ್ಚತೀತಿ ಏತ್ಥ ಏತರಹಿ ವಾ ಪಞ್ಞಾಯ ಅಧಿಮುಚ್ಚತಿ, ಆನೇಞ್ಜಂ ವಾ ಸಮಾಪಜ್ಜತೀತಿ ಏವಂ ಪದಪರಿವತ್ತನಂ ಕತ್ವಾ ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಇದಞ್ಹಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ತಸ್ಮಿಂ ಸಮ್ಪಸಾದೇ ಸತಿ ಏತರಹಿ ವಾ ಪಞ್ಞಾಯ ಅಧಿಮುಚ್ಚತಿ, ಅರಹತ್ತಂ ಸಚ್ಛಿಕರೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ತಂ ಅನಭಿಸಮ್ಭುಣನ್ತೋ ಆನೇಞ್ಜಂ ವಾ ಸಮಾಪಜ್ಜತಿ, ಅಥ ವಾ ಪಞ್ಞಾಯ ವಾ ಅಧಿಮುಚ್ಚತೀತಿ ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗಂ ಭಾವೇತಿ, ತಂ ಅನಭಿಸಮ್ಭುಣನ್ತೋ ಆನೇಞ್ಜಂ ವಾ ಸಮಾಪಜ್ಜತಿ. ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗಂ ಭಾವೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಏತರಹಿ ಚತುಸಚ್ಚಂ ವಾ ಸಚ್ಛಿಕರೋತಿ. ತಂ ಅನಭಿಸಮ್ಭುಣನ್ತೋ ಆನೇಞ್ಜಂ ವಾ ಸಮಾಪಜ್ಜತೀತಿ.

ತತ್ರಾಯಂ ನಯೋ – ಇಧ ಭಿಕ್ಖು ತತಿಯಜ್ಝಾನಂ ಪಾದಕಂ ಕತ್ವಾ ಚತುತ್ಥಜ್ಝಾನಸ್ಸ ಕಸಿಣಪರಿಕಮ್ಮಂ ಕರೋತಿ. ತಸ್ಸ ನೀವರಣಾ ವಿಕ್ಖಮ್ಭನ್ತಿ, ಸತಿ ಸನ್ತಿಟ್ಠತಿ, ಉಪಚಾರೇನ ಚಿತ್ತಂ ಸಮಾಧಿಯತಿ. ಸೋ ರೂಪಾರೂಪಂ ಪರಿಗಣ್ಹಾತಿ, ಪಚ್ಚಯಂ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಾತಿ, ಲಕ್ಖಣಾರಮ್ಮಣಿಕಂ ವಿಪಸ್ಸನಂ ವವತ್ಥಪೇತಿ, ತಸ್ಸ ಏವಂ ಹೋತಿ – ‘‘ಉಪಚಾರೇನ ಮೇ ಝಾನಂ ವಿಸೇಸಭಾಗಿಯಂ ಭವೇಯ್ಯ, ತಿಟ್ಠತು ವಿಸೇಸಭಾಗಿಯತಾ, ನಿಬ್ಬೇಧಭಾಗಿಯಂ ನಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವಿಪಸ್ಸನಂ ವಡ್ಢೇತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಸಚ್ಛಿಕರೋತಿ. ಏತ್ತಕೇನಸ್ಸ ಕಿಚ್ಚಂ ಕತಂ ನಾಮ ಹೋತಿ. ಅರಹತ್ತಂ ಸಚ್ಛಿಕಾತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಪನ ತತೋ ಓಸಕ್ಕಿತಮಾನಸೋ ಅನ್ತರಾ ನ ತಿಟ್ಠತಿ, ಚತುತ್ಥಜ್ಝಾನಂ ಸಮಾಪಜ್ಜತಿಯೇವ. ಯಥಾ ಕಿಂ? ಯಥಾ ಪುರಿಸೋ ‘‘ವನಮಹಿಂಸಂ ಘಾತೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಸತ್ತಿಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಅನುಬನ್ಧನ್ತೋ ಸಚೇ ತಂ ಘಾತೇತಿ, ಸಕಲಗಾಮವಾಸಿನೋ ತೋಸೇಸ್ಸತಿ, ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಪನ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ಸಸಗೋಧಾದಯೋ ಖುದ್ದಕಮಿಗೇ ಘಾತೇತ್ವಾ ಕಾಜಂ ಪೂರೇತ್ವಾ ಏತಿಯೇವ.

ತತ್ಥ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಸತ್ತಿಂ ಗಹೇತ್ವಾ ವನಮಹಿಂಸಾನುಬನ್ಧನಂ ವಿಯ ಇಮಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ತತಿಯಜ್ಝಾನಂ ಪಾದಕಂ ಕತ್ವಾ ಚತುತ್ಥಜ್ಝಾನಸ್ಸ ಪರಿಕಮ್ಮಕರಣಂ, ವನಮಹಿಂಸಘಾತನಂ ವಿಯ – ‘‘ನೀವರಣವಿಕ್ಖಮ್ಭನಾದೀನಿ ಸಮನುಪಸ್ಸತೋ ವಿಸೇಸಭಾಗಿಯಂ ಭವೇಯ್ಯ, ತಿಟ್ಠತು ವಿಸೇಸಭಾಗಿಯತಾ, ನಿಬ್ಬೇಧಭಾಗಿಯಂ ನಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವಿಪಸ್ಸನಂ ವಡ್ಢೇತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕರಣಂ, ಮಹಿಂಸಂ ಘಾತೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತಸ್ಸ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ಸಸಗೋಧಾದಯೋ ಖುದ್ದಕಮಿಗೇ ಘಾತೇತ್ವಾ ಕಾಜಂ ಪೂರೇತ್ವಾ ಗಮನಂ ವಿಯ ಅರಹತ್ತಂ ಸಚ್ಛಿಕಾತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತಸ್ಸ, ತತೋ ಓಸಕ್ಕಿತ್ವಾ ಚತುತ್ಥಜ್ಝಾನಸಮಾಪಜ್ಜನಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಮಗ್ಗಭಾವನಾ ಚತುಸಚ್ಚಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯೋಜನಾಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ.

ಇದಾನಿ ಅರಹತ್ತಂ ಸಚ್ಛಿಕಾತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತಸ್ಸ ನಿಬ್ಬತ್ತಟ್ಠಾನಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ಯನ್ತಿ ಯೇನ ಕಾರಣೇನ ತಂ ಸಂವತ್ತನಿಕಂ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅಸ್ಸ ಆನೇಞ್ಜೂಪಗಂ, ತಂ ಕಾರಣಂ ವಿಜ್ಜತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಏತ್ಥ ಚ ತಂಸಂವತ್ತನಿಕನ್ತಿ ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಸಂವತ್ತನಿಕಂ. ಯೇನ ವಿಪಾಕವಿಞ್ಞಾಣೇನ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಸಂವತ್ತತಿ ನಿಬ್ಬತ್ತತಿ, ತಂ ವಿಞ್ಞಾಣಂ. ಆನೇಞ್ಜೂಪಗನ್ತಿ ಕುಸಲಾನೇಞ್ಜಸಭಾವೂಪಗತಂ ಅಸ್ಸ, ತಾದಿಸಮೇವ ಭವೇಯ್ಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕೇಚಿ ಕುಸಲವಿಞ್ಞಾಣಂ ವದನ್ತಿ. ಯಂ ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಸಂವತ್ತನಿಕಂ ಉಪಪತ್ತಿಹೇತುಭೂತಂ ಕುಸಲವಿಞ್ಞಾಣಂ ಆನೇಞ್ಜೂಪಗತಂ ಅಸ್ಸ, ವಿಪಾಕಕಾಲೇಪಿ ತನ್ನಾಮಕಮೇವ ಅಸ್ಸಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸೋ ಪನಾಯಮತ್ಥೋ – ‘‘ಪುಞ್ಞಂ ಚೇ ಸಙ್ಖಾರಂ ಅಭಿಸಙ್ಖರೋತಿ, ಪುಞ್ಞೂಪಗಂ ಹೋತಿ ವಿಞ್ಞಾಣಂ. ಅಪುಞ್ಞಂ ಚೇ ಸಙ್ಖಾರಂ ಅಭಿಸಙ್ಖಾರೋತಿ, ಅಪುಞ್ಞುಪಗಂ ಹೋತಿ ವಿಞ್ಞಾಣಂ. ಆನೇಞ್ಜಂ ಚೇ ಸಙ್ಖಾರಂ ಅಭಿಸಙ್ಖರೋತಿ, ಆನೇಞ್ಜೂಪಗಂ ಹೋತಿ ವಿಞ್ಞಾಣ’’ನ್ತಿ (ಸಂ. ನಿ. ೨.೫೧) ಇಮಿನಾ ನಯೇನ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಆನೇಞ್ಜಸಪ್ಪಾಯಾತಿ ಆನೇಞ್ಜಸ್ಸ ಚತುತ್ಥಜ್ಝಾನಸ್ಸ ಸಪ್ಪಾಯಾ. ನ ಕೇವಲಞ್ಚ ಸಾ ಆನೇಞ್ಜಸ್ಸೇವ, ಉಪರಿ ಅರಹತ್ತಸ್ಸಾಪಿ ಸಪ್ಪಾಯಾವ ಉಪಕಾರಭೂತಾಯೇವಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಇತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪಠಮಕಆನೇಞ್ಜೇ ಸಮಾಧಿವಸೇನ ಓಸಕ್ಕನಾ ಕಥಿತಾ.

೬೭. ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತೀತಿ ಚತುತ್ಥಜ್ಝಾನಂ ಪತ್ವಾ ಏವಂ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ. ಅಯಞ್ಹಿ ಭಿಕ್ಖು ಹೇಟ್ಠಿಮೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಪಞ್ಞವನ್ತತರೋ ತಸ್ಸ ಚ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಅತ್ತನೋ ಚಾತಿ ದ್ವಿನ್ನಮ್ಪಿ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಏಕತೋ ಕತ್ವಾ ಸಮ್ಮಸತಿ. ತಬ್ಬಹುಲವಿಹಾರಿನೋತಿ ರೂಪಪಟಿಬಾಹನೇನ ತಮೇವ ಪಟಿಪದಂ ಬಹುಲಂ ಕತ್ವಾ ವಿಹರನ್ತಸ್ಸ. ಆನೇಞ್ಜಂ ಸಮಾಪಜ್ಜತೀತಿ ಆಕಾಸಾನಞ್ಚಾಯತಾನಾನೇಞ್ಜಂ ಸಮಾಪಜ್ಜತಿ. ಸೇಸಂ ಪುರಿಮಸದಿಸಮೇವ. ಯಥಾ ಚ ಇಧ, ಏವಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ ವಿಸೇಸಮತ್ತಮೇವ ಪನ ವಕ್ಖಾಮ. ಇತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ದುತಿಯಆನೇಞ್ಜೇ ವಿಪಸ್ಸನಾವಸೇನ ಓಸಕ್ಕನಾ ಕಥಿತಾ, ‘‘ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ರೂಪ’’ನ್ತಿ ಏವಂ ವಿಪಸ್ಸನಾಮಗ್ಗಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೇನ ಕಥಿತಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತೀತಿ ಆಕಾಸಾನಞ್ಚಾಯತನಂ ಪತ್ವಾ ಏವಂ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ. ಅಯಞ್ಹಿ ಹೇಟ್ಠಾ ದ್ವೀಹಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಪಞ್ಞವನ್ತತರೋ ತೇಸಞ್ಚ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಅತ್ತನೋ ಚಾತಿ ತಿಣ್ಣಮ್ಪಿ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಏಕತೋ ಕತ್ವಾ ಸಮ್ಮಸತಿ. ಉಭಯಮೇತಂ ಅನಿಚ್ಚನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಅಟ್ಠ ಏಕೇಕಕೋಟ್ಠಾಸಾ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಿಕಸಮ್ಪರಾಯಿಕವಸೇನ ಪನ ಸಙ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಉಭಯನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ನಾಲಂ ಅಭಿನನ್ದಿತುನ್ತಿ ತಣ್ಹಾದಿಟ್ಠಿವಸೇನ ಅಭಿನನ್ದಿತುಂ ನ ಯುತ್ತಂ. ಸೇಸಪದದ್ವಯೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ತಬ್ಬಹುಲವಿಹಾರಿನೋತಿ ಕಾಮಪಟಿಬಾಹನೇನ ಚ ರೂಪಪಟಿಬಾಹನೇನ ಚ ತಮೇವ ಪಟಿಪದಂ ಬಹುಲಂ ಕತ್ವಾ ವಿಹರನ್ತಸ್ಸ. ಆನೇಞ್ಜಂ ಸಮಾಪಜ್ಜತೀತಿ ವಿಞ್ಞಾಣಞ್ಚಾಯತನಾನೇಞ್ಜಂ ಸಮಾಪಜ್ಜತಿ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ತತಿಯಆನೇಞ್ಜೇ ವಿಪಸ್ಸನಾವಸೇನ ಓಸಕ್ಕನಾ ಕಥಿತಾ.

೬೮. ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತೀತಿ ವಿಞ್ಞಾಣಞ್ಚಾಯತನಂ ಪತ್ವಾ ಏವಂ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ. ಅಯಞ್ಹಿ ಹೇಟ್ಠಾ ತೀಹಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಪಞ್ಞವನ್ತತರೋ ತೇಸಞ್ಚ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಅತ್ತನೋ ಚಾತಿ ಚತುನ್ನಮ್ಪಿ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಏಕತೋ ಕತ್ವಾ ಸಮ್ಮಸತಿ. ಯತ್ಥೇತಾ ಅಪರಿಸೇಸಾ ನಿರುಜ್ಝನ್ತೀತಿ ಯಂ ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನಂ ಪತ್ವಾ ಏತಾ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತಾ ಸಬ್ಬಸಞ್ಞಾ ನಿರುಜ್ಝನ್ತಿ. ಏತಂ ಸನ್ತಂ ಏತಂ ಪಣೀತನ್ತಿ ಏತಂ ಅಙ್ಗಸನ್ತತಾಯ ಆರಮ್ಮಣಸನ್ತತಾಯ ಚ ಸನ್ತಂ, ಅತಪ್ಪಕಟ್ಠೇನ ಪಣೀತಂ. ತಬ್ಬಹುಲವಿಹಾರಿನೋತಿ ತಾಸಂ ಸಞ್ಞಾನಂ ಪಟಿಬಾಹನೇನ ತಮೇವ ಪಟಿಪದಂ ಬಹುಲಂ ಕತ್ವಾ ವಿಹರನ್ತಸ್ಸ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪಠಮಾಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನೇ ಸಮಾಧಿವಸೇನ ಓಸಕ್ಕನಾ ಕಥಿತಾ.

ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತೀತಿ ವಿಞ್ಞಾಣಞ್ಚಾಯತನಮೇವ ಪತ್ವಾ ಏವಂ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ. ಅಯಞ್ಹಿ ಹೇಟ್ಠಾ ಚತೂಹಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಪಞ್ಞವನ್ತತರೋ ತೇಸಞ್ಚ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಅತ್ತನೋ ಚಾತಿ ಪಞ್ಚನ್ನಮ್ಪಿ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಏಕತೋ ಕತ್ವಾ ಸಮ್ಮಸತಿ. ಅತ್ತೇನ ವಾ ಅತ್ತನಿಯೇನ ವಾತಿ ಅಹಂ ಮಮಾತಿ ಗಹೇತಬ್ಬೇನ ಸುಞ್ಞಂ ತುಚ್ಛಂ ರಿತ್ತಂ. ಏವಮೇತ್ಥ ದ್ವಿಕೋಟಿಕಾ ಸುಞ್ಞತಾ ದಸ್ಸಿತಾ. ತಬ್ಬಹುಲವಿಹಾರಿನೋತಿ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತಪಟಿಪದಞ್ಚ ಇಮಞ್ಚ ಸುಞ್ಞತಪಟಿಪದಂ ಬಹುಲಂ ಕತ್ವಾ ವಿಹರನ್ತಸ್ಸ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ದುತಿಯಾಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನೇ ವಿಪಸ್ಸನಾವಸೇನ ಓಸಕ್ಕನಾ ಕಥಿತಾ.

೭೦. ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತೀತಿ ವಿಞ್ಞಾಣಞ್ಚಾಯತನಮೇವ ಪತ್ವಾ ಏವಂ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ. ಅಯಞ್ಹಿ ಹೇಟ್ಠಾ ಪಞ್ಚಹಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಪಞ್ಞವನ್ತತರೋ ತೇಸಞ್ಚ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಅತ್ತನೋ ಚಾತಿ ಛನ್ನಮ್ಪಿ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಏಕತೋ ಕತ್ವಾ ಸಮ್ಮಸತಿ. ನಾಹಂ ಕ್ವಚನಿ ಕಸ್ಸಚಿ ಕಿಞ್ಚನತಸ್ಮಿಂ, ನ ಚ ಮಮ ಕ್ವಚನಿ ಕಿಸ್ಮಿಞ್ಚಿ ಕಿಞ್ಚನಂ ನತ್ಥೀತಿ ಏತ್ಥ ಪನ ಚತುಕೋಟಿಕಾ ಸುಞ್ಞತಾ ಕಥಿತಾ. ಕಥಂ? ಅಯಞ್ಹಿ ನಾಹಂ ಕ್ವಚನೀತಿ ಕ್ವಚಿ ಅತ್ತಾನಂ ನ ಪಸ್ಸತಿ, ಕಸ್ಸಚಿ ಕಿಞ್ಚನತಸ್ಮಿನ್ತಿ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತಾನಂ ಕಸ್ಸಚಿ ಪರಸ್ಸ ಕಿಞ್ಚನಭಾವೇ ಉಪನೇತಬ್ಬಂ ನ ಪಸ್ಸತಿ, ಅತ್ತನೋ ಭಾತಿಟ್ಠಾನೇ ಭಾತರಂ ಸಹಾಯಟ್ಠಾನೇ ಸಹಾಯಂ ಪರಿಕ್ಖಾರಟ್ಠಾನೇ ವಾ ಪರಿಕ್ಖಾರಂ ಮಞ್ಞಿತ್ವಾ ಉಪಗನ್ತ್ವಾ ಉಪನೇತಬ್ಬಂ ನ ಪಸ್ಸತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ನ ಚ ಮಮ ಕ್ವಚನೀತಿ ಏತ್ಥ ಮಮ – ಸದ್ದಂ ತಾವ ಠಪೇತ್ವಾ ನ ಚ ಕ್ವಚನಿ ಪರಸ್ಸ ಚ ಅತ್ತಾನಂ ಕ್ವಚಿ ನ ಪಸ್ಸತೀತಿ ಅಯಮತ್ಥೋ. ಇದಾನಿ ಮಮ – ಸದ್ದಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಮಮ ಕಿಸ್ಮಿಞ್ಚಿ ಕಿಞ್ಚನಂ ನತ್ಥೀತಿ ಸೋ ಪರಸ್ಸ ಅತ್ತಾ ಮಮ ಕಿಸ್ಮಿಞ್ಚಿ ಕಿಞ್ಚನಭಾವೇ ಅತ್ಥೀತಿ ನ ಪಸ್ಸತಿ. ಅತ್ತನೋ ಭಾತಿಟ್ಠಾನೇ ಭಾತರಂ ಸಹಾಯಟ್ಠಾನೇ ಸಹಾಯಂ ಪರಿಕ್ಖಾರಟ್ಠಾನೇ ವಾ ಪರಿಕ್ಖಾರನ್ತಿ ಕಿಸ್ಮಿಞ್ಚಿ ಠಾನೇ ಪರಸ್ಸ ಅತ್ತಾನಂ ಇಮಿನಾ ಕಿಞ್ಚನಭಾವೇನ ಉಪನೇತಬ್ಬಂ ನ ಪಸ್ಸತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಏವಮಯಂ ಯಸ್ಮಾ ನೇವ ಕತ್ಥಚಿ ಅತ್ತಾನಂ ಪಸ್ಸತಿ, ನ ತಂ ಪರಸ್ಸ ಕಿಞ್ಚನಭಾವೇ ಉಪನೇತಬ್ಬಂ ಪಸ್ಸತಿ, ನ ಪರಸ್ಸ ಅತ್ತಾನಂ ಪಸ್ಸತಿ, ನ ಪರಸ್ಸ ಅತ್ತಾನಂ ಅತ್ತನೋ ಕಿಞ್ಚನಭಾವೇ ಉಪನೇತಬ್ಬಂ ಪಸ್ಸತಿ, ತಸ್ಮಾ ಅಯಂ ಸುಞ್ಞತಾ ಚತುಕೋಟಿಕಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ತಬ್ಬಹುಲವಿಹಾರಿನೋತಿ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತಪ್ಪಟಿಪದಂ ಇಮಂ ಚತುಕೋಟಿಸುಞ್ಞತಞ್ಚ ಬಹುಲಂ ಕತ್ವಾ ವಿಹರನ್ತಸ್ಸ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ತತಿಯಾಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನೇಪಿ ವಿಪಸ್ಸನಾವಸೇನೇವ ಓಸಕ್ಕನಾ ಕಥಿತಾ.

ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತೀತಿ ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನಂ ಪತ್ವಾ ಏವಂ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ. ಅಯಞ್ಹಿ ಹೇಟ್ಠಾ ಛಹಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಪಞ್ಞವನ್ತತರೋ ತೇಸಞ್ಚ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಅತ್ತನೋ ಚಾತಿ ಸತ್ತನ್ನಮ್ಪಿ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಏಕತೋ ಕತ್ವಾ ಸಮ್ಮಸತಿ. ಯತ್ಥೇತಾ ಅಪರಿಸೇಸಾ ನಿರುಜ್ಝನ್ತೀತಿ ಯಂ ನೇವಸಞ್ಞಾನಾಸಞ್ಞಾಯತನಂ ಪತ್ವಾ ಏತ್ಥ ಏತಾ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತಾ ಸಬ್ಬಸಞ್ಞಾ ನಿರುಜ್ಝನ್ತಿ. ತಬ್ಬಹುಲವಿಹಾರಿನೋತಿ ತಾಸಂ ಸಞ್ಞಾನಂ ಪಟಿಬಾಹನೇನ ತಮೇವ ಪಟಿಪದಂ ಬಹುಲಂ ಕತ್ವಾ ವಿಹರನ್ತಸ್ಸ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ನೇವಸಞ್ಞಾನಾಸಞ್ಞಾಯತನೇ ಸಮಾಧಿವಸೇನ ಓಸಕ್ಕನಾ ಕಥಿತಾ.

೭೧. ನೋ ಚಸ್ಸ ನೋ ಚ ಮೇ ಸಿಯಾತಿ ಸಚೇ ಮಯ್ಹಂ ಪುಬ್ಬೇ ಪಞ್ಚವಿಧಂ ಕಮ್ಮವಟ್ಟಂ ನ ಆಯೂಹಿತಂ ಅಸ್ಸ, ಯಂ ಮೇ ಇದಂ ಏತರಹಿ ಏವಂ ಪಞ್ಚವಿಧಂ ವಿಪಾಕವಟ್ಟಂ ಏತಂ ಮೇ ನ ಸಿಯಾ ನಪ್ಪವತ್ತೇಯ್ಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ನ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ಸಚೇ ಏತರಹಿ ಪಞ್ಚವಿಧಂ ಕಮ್ಮವಟ್ಟಂ ಆಯೂಹಿತಂ ನ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ನ ಮೇ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಅಸತಿ ಅನಾಗತೇ ಮೇ ಪಞ್ಚವಿಧಂ ವಿಪಾಕವಟ್ಟಂ ನ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ಯದತ್ಥಿ ಯಂ ಭೂತಂ ತಂ ಪಜಹಾಮೀತಿ ಯಂ ಅತ್ಥಿ ಯಂ ಭೂತಂ ಏತರಹಿ ಖನ್ಧಪಞ್ಚಕಂ, ತಂ ಪಜಹಾಮಿ. ಏವಂ ಉಪೇಕ್ಖಂ ಪಟಿಲಭತೀತಿ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಏವಂ ವಿಪಸ್ಸನುಪೇಕ್ಖಂ ಲಭತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯೇಯ್ಯ ನು ಖೋ ಸೋ, ಭನ್ತೇ, ಭಿಕ್ಖು ನ ವಾ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯೇಯ್ಯಾತಿ ಕಿಂ ಪುಚ್ಛಾಮೀತಿ ಪುಚ್ಛತಿ, ತತಿಯಜ್ಝಾನಂ ಪಾದಕಂ ಕತ್ವಾ ಠಿತಸ್ಸ ಅರಹತ್ತಮ್ಪಿ ಓಸಕ್ಕನಾಪಿ ಪಟಿಪದಾಪಿ ಪಟಿಸನ್ಧಿಪಿ ಕಥಿತಾ, ತಥಾ ಚತುತ್ಥಜ್ಝಾನಾದೀನಿ ಪಾದಕಾನಿ ಕತ್ವಾ ಠಿತಾನಂ, ನೇವಸಞ್ಞಾನಾಸಞ್ಞಾಯತನಂ ಪಾದಕಂ ಕತ್ವಾ ಠಿತಸ್ಸ ನ ಕಿಞ್ಚಿ ಕಥಿತಂ, ತಂ ಪುಚ್ಛಾಮೀತಿ ಪುಚ್ಛತಿ. ಅಪೇತ್ಥಾತಿ ಅಪಿ ಏತ್ಥ. ಸೋ ತಂ ಉಪೇಕ್ಖಂ ಅಭಿನನ್ದತೀತಿ ಸೋ ತಂ ವಿಪಸ್ಸನುಪೇಕ್ಖಂ ತಣ್ಹಾದಿಟ್ಠಿಅಭಿನನ್ದನಾಹಿ ಅಭಿನನ್ದತಿ. ಸೇಸಪದದ್ವಯೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ತನ್ನಿಸ್ಸಿತಂ ಹೋತಿ ವಿಞ್ಞಾಣನ್ತಿ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ವಿಪಸ್ಸನಾನಿಸ್ಸಿತಂ ಹೋತಿ. ತದುಪಾದಾನನ್ತಿ ಯಂ ನಿಕನ್ತಿವಿಞ್ಞಾಣಂ, ತಂ ತಸ್ಸ ಉಪಾದಾನಂ ನಾಮ ಗಹಣಂ ನಾಮ ಹೋತಿ. ಸಉಪಾದಾನೋತಿ ಸಗಹಣೋ. ನ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯತೀತಿ ವಿಪಸ್ಸನಾಯ ಸಾಲಯೋ ಭಿಕ್ಖು ಮಮ ಸಾಸನೇ ನ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯತಿ. ಯೋ ಪನ ವಿಹಾರಪರಿವೇಣಉಪಟ್ಠಾಕಾದೀಸು ಸಾಲಯೋ, ತಸ್ಮಿಂ ವತ್ತಬ್ಬಮೇವ ನತ್ಥೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಕಹಂ ಪನಾತಿ? ಕತ್ಥ ಪನ? ಉಪಾದಿಯಮಾನೋ ಉಪಾದಿಯತೀತಿ ಪಟಿಸನ್ಧಿಂ ಗಣ್ಹಮಾನೋ ಗಣ್ಹಾತಿ. ಉಪಾದಾನಸೇಟ್ಠಂ ಕಿರ ಸೋ, ಭನ್ತೇತಿ, ಭನ್ತೇ, ಸೋ ಕಿರ ಭಿಕ್ಖು ಗಹೇತಬ್ಬಟ್ಠಾನಂ ಸೇಟ್ಠಂ ಉತ್ತಮಂ ಭವಂ ಉಪಾದಿಯತಿ, ಸೇಟ್ಠಭವೇ ಪಟಿಸನ್ಧಿಂ ಗಣ್ಹಾತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಇಮಿನಾ ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಪಟಿಸನ್ಧಿ ಕಥಿತಾ. ಇದಾನಿಸ್ಸ ಅರಹತ್ತಂ ಕಥೇತುಂ ಇಧಾನನ್ದಾತಿಆದಿಮಾಹ.

೭೩. ನಿಸ್ಸಾಯ ನಿಸ್ಸಾಯಾತಿ ತಂ ತಂ ಸಮಾಪತ್ತಿಂ ನಿಸ್ಸಾಯ. ಓಘಸ್ಸ ನಿತ್ಥರಣಾ ಅಕ್ಖಾತಾತಿ ಓಘತರಣಂ ಕಥಿತಂ, ತತಿಯಜ್ಝಾನಂ ಪಾದಕಂ ಕತ್ವಾ ಠಿತಭಿಕ್ಖುನೋ ಓಘನಿತ್ಥರಣಾ ಕಥಿತಾ…ಪೇ… ನೇವಸಞ್ಞಾನಾಸಞ್ಞಾಯತನಂ ಪಾದಕಂ ಕತ್ವಾ ಠಿತಭಿಕ್ಖುನೋ ಓಘನಿತ್ಥರಣಾ ಕಥಿತಾತಿ ವದತಿ.

ಕತಮೋ ಪನ, ಭನ್ತೇ, ಅರಿಯೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋತಿ ಇಧ ಕಿಂ ಪುಚ್ಛತಿ? ಸಮಾಪತ್ತಿಂ ತಾವ ಪದಟ್ಠಾನಂ ಕತ್ವಾ ವಿಪಸ್ಸನಂ ವಡ್ಢೇತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಗಣ್ಹನ್ತೋ ಭಿಕ್ಖು ನಾವಂ ವಾ ಉಳುಮ್ಪಾದೀನಿ ವಾ ನಿಸ್ಸಾಯ ಮಹೋಘಂ ತರಿತ್ವಾ ಪಾರಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ವಿಯ ನ ಕಿಲಮತಿ. ಸುಕ್ಖವಿಪಸ್ಸಕೋ ಪನ ಪಕಿಣ್ಣಕಸಙ್ಖಾರೇ ಸಮ್ಮಸಿತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಗಣ್ಹನ್ತೋ ಬಾಹುಬಲೇನ ಸೋತಂ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಪಾರಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ವಿಯ ಕಿಲಮತಿ. ಇತಿ ಇಮಸ್ಸ ಸುಕ್ಖವಿಪಸ್ಸಕಸ್ಸ ಅರಹತ್ತಂ ಪುಚ್ಛಾಮೀತಿ ಪುಚ್ಛತಿ. ಅರಿಯಸಾವಕೋತಿ ಸುಕ್ಖವಿಪಸ್ಸಕೋ ಅರಿಯಸಾವಕೋ. ಅಯಞ್ಹಿ ಹೇಟ್ಠಾ ಅಟ್ಠಹಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಪಞ್ಞವನ್ತತರೋ ತೇಸಞ್ಚ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಅತ್ತನೋ ಚಾತಿ ನವನ್ನಮ್ಪಿ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಏಕತೋ ಕತ್ವಾ ಸಮ್ಮಸತಿ. ಏಸ ಸಕ್ಕಾಯೋ ಯಾವತಾ ಸಕ್ಕಾಯೋತಿ ಯತ್ತಕೋ ತೇಭೂಮಕವಟ್ಟಸಙ್ಖಾತೋ ಸಕ್ಕಾಯೋ ನಾಮ ಅತ್ಥಿ, ಸಬ್ಬೋಪಿ ಸೋ ಏಸ ಸಕ್ಕಾಯೋ, ನ ಇತೋ ಪರಂ ಸಕ್ಕಾಯೋ ಅತ್ಥೀತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ.

ಏತಂ ಅಮತಂ ಯದಿದಂ ಅನುಪಾದಾ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ವಿಮೋಕ್ಖೋತಿ ಯೋ ಪನೇಸ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಅನುಪಾದಾವಿಮೋಕ್ಖೋ ನಾಮ, ಏತಂ ಅಮತಂ ಏತಂ ಸನ್ತಂ ಏತಂ ಪಣೀತನ್ತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ. ಅಞ್ಞತ್ಥ ಚ ‘‘ಅನುಪಾದಾ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ವಿಮೋಕ್ಖೋ’’ತಿ ನಿಬ್ಬಾನಂ ವುಚ್ಚತಿ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪನ ಸುತ್ತೇ ಸುಕ್ಖವಿಪಸ್ಸಕಸ್ಸ ಅರಹತ್ತಂ ಕಥಿತಂ. ಸೇಸಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಉತ್ತಾನಮೇವ.

ಕೇವಲಂ ಪನ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸುತ್ತೇ ಸತ್ತಸು ಠಾನೇಸು ಓಸಕ್ಕನಾ ಕಥಿತಾ, ಅಟ್ಠಸು ಠಾನೇಸು ಪಟಿಸನ್ಧಿ, ನವಸು ಠಾನೇಸು ಅರಹತ್ತಂ ಕಥಿತನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಕಥಂ? ತತಿಯಂ ಝಾನಂ ತಾವ ಪಾದಕಂ ಕತ್ವಾ ಠಿತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಓಸಕ್ಕನಾ ಕಥಿತಾ, ಪಟಿಸನ್ಧಿ ಕಥಿತಾ, ಅರಹತ್ತಂ ಕಥಿತಂ, ತಥಾ ಚತುತ್ಥಜ್ಝಾನಂ, ತಥಾ ಆಕಾಸಾನಞ್ಚಾಯತನಂ. ವಿಞ್ಞಾಣಞ್ಚಾಯತನಂ ಪನ ಪದಟ್ಠಾನಂ ಕತ್ವಾ ಠಿತಾನಂ ತಿಣ್ಣಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಓಸಕ್ಕನಾ ಕಥಿತಾ, ಪಟಿಸನ್ಧಿ ಕಥಿತಾ, ಅರಹತ್ತಂ ಕಥಿತಂ. ತಥಾ ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನಂ ಪಾದಕಂ ಕತ್ವಾ ಠಿತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ. ನೇವಸಞ್ಞಾನಾಸಞ್ಞಾಯತನಂ ಪಾದಕಂ ಕತ್ವಾ ಠಿತಸ್ಸ ಪನ ಓಸಕ್ಕನಾ ನತ್ಥಿ, ಪಟಿಸನ್ಧಿ ಪನ ಅರಹತ್ತಞ್ಚ ಕಥಿತಂ. ಸುಕ್ಖವಿಪಸ್ಸಕಸ್ಸ ಅರಹತ್ತಮೇವ ಕಥಿತನ್ತಿ. ಏವಂ ಸತ್ತಸು ಠಾನೇಸು ಓಸಕ್ಕನಾ ಕಥಿತಾ, ಅಟ್ಠಸು ಠಾನೇಸು ಪಟಿಸನ್ಧಿ, ನವಸು ಠಾನೇಸು ಅರಹತ್ತಂ ಕಥಿತನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಇಮಞ್ಚ ಪನ ಸತ್ತಸು ಠಾನೇಸು ಓಸಕ್ಕನಂ ಅಟ್ಠಸು ಪಟಿಸನ್ಧಿಂ ನವಸು ಅರಹತ್ತಂ ಸಮೋಧಾನೇತ್ವಾ ಕಥೇನ್ತೇನ ಇಮಂ ಆನೇಞ್ಜಸಪ್ಪಾಯಸುತ್ತಂ ಸುಕಥಿತಂ ನಾಮ ಹೋತೀತಿ.

ಪಪಞ್ಚಸೂದನಿಯಾ ಮಜ್ಝಿಮನಿಕಾಯಟ್ಠಕಥಾಯ

ಆನೇಞ್ಜಸಪ್ಪಾಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.