೮. ಕೋಸಮ್ಬಿಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೪೯೧. ಏವಂ ಮೇ ಸುತನ್ತಿ ಕೋಸಮ್ಬಿಯಸುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ಕೋಸಮ್ಬಿಯನ್ತಿ ಏವಂನಾಮಕೇ ನಗರೇ. ತಸ್ಸ ಕಿರ ನಗರಸ್ಸ ಆರಾಮಪೋಕ್ಖರಣೀಆದೀಸು ತೇಸು ತೇಸು ಠಾನೇಸು ಕೋಸಮ್ಬರುಕ್ಖಾವ ಉಸ್ಸನ್ನಾ ಅಹೇಸುಂ, ತಸ್ಮಾ ಕೋಸಮ್ಬೀತಿ ಸಙ್ಖಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಕುಸಮ್ಬಸ್ಸ ನಾಮ ಇಸಿನೋ ಅಸ್ಸಮತೋ ಅವಿದೂರೇ ಮಾಪಿತತ್ತಾತಿಪಿ ಏಕೇ. ಘೋಸಿತಾರಾಮೇತಿ ಘೋಸಿತಸೇಟ್ಠಿನಾ ಕಾರಿತೇ ಆರಾಮೇ.

ಪುಬ್ಬೇ ಕಿರ ಅದ್ದಿಲರಟ್ಠಂ ನಾಮ ಅಹೋಸಿ. ತತೋ ಕೋತೂಹಲಕೋ ನಾಮ ದಲಿದ್ದೋ ಛಾತಕಭಯೇನ ಸಪುತ್ತದಾರೋ ಕೇದಾರಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಂ ಸುಭಿಕ್ಖಂ ರಟ್ಠಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಪುತ್ತಂ ವಹಿತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಛಡ್ಡೇತ್ವಾ ಅಗಮಾಸಿ. ಮಾತಾ ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಗತಾ. ತೇ ಏಕಂ ಗೋಪಾಲಕಗಾಮಕಂ ಪವಿಸಿಂಸು, ಗೋಪಾಲಕಾನಞ್ಚ ತದಾ ಪಹತಪಾಯಸೋ ಪಟಿಯತ್ತೋ ಹೋತಿ, ತತೋ ಪಾಯಸಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಭುಞ್ಜಿಂಸು. ಅಥ ಸೋ ಪುರಿಸೋ ಪಹೂತಪಾಯಸಂ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಜಿರಾಪೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ರತ್ತಿಭಾಗೇ ಕಾಲಂ ಕತ್ವಾ ತತ್ಥೇವ ಸುನಖಿಯಾ ಕುಚ್ಛಿಮ್ಹಿ ಪಟಿಸನ್ಧಿಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಕುಕ್ಕುರೋ ಜಾತೋ. ಸೋ ಗೋಪಾಲಕಸ್ಸ ಪಿಯೋ ಅಹೋಸಿ ಮನಾಪೋ, ಗೋಪಾಲಕೋ ಚ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಂ ಉಪಟ್ಠಾಸಿ. ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧೋಪಿ ಭತ್ತಕಿಚ್ಚಾವಸಾನೇ ಕುಕ್ಕುರಸ್ಸ ಏಕಂ ಪಿಣ್ಡಂ ದೇತಿ. ಸೋ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧೇ ಸಿನೇಹಂ ಉಪ್ಪಾದೇತ್ವಾ ಗೋಪಾಲಕೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಪಣ್ಣಸಾಲಮ್ಪಿ ಗಚ್ಛತಿ.

ಸೋ ಗೋಪಾಲಕೇ ಅಸನ್ನಿಹಿತೇ ಭತ್ತವೇಲಾಯ ಸಯಮೇವ ಗನ್ತ್ವಾ ಕಾಲಾರೋಚನತ್ಥಂ ಪಣ್ಣಸಾಲದ್ವಾರೇ ಭುಸ್ಸತಿ, ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇಪಿ ಚಣ್ಡಮಿಗೇ ದಿಸ್ವಾ ಭುಸ್ಸಿತ್ವಾ ಪಲಾಪೇತಿ. ಸೋ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧೇ ಮುದುಕೇನ ಚಿತ್ತೇನ ಕಾಲಂ ಕತ್ವಾ ದೇವಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ತತ್ರಸ್ಸ ಘೋಸಕದೇವಪುತ್ತೋತ್ವೇವ ನಾಮಂ ಅಹೋಸಿ. ಸೋ ದೇವಲೋಕತೋ ಚವಿತ್ವಾ ಕೋಸಮ್ಬಿಯಂ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಕುಲಘರೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ತಂ ಅಪುತ್ತಕೋ ಸೇಟ್ಠಿ ತಸ್ಸ ಮಾತಾಪಿತೂನಂ ಧನಂ ದತ್ವಾ ಪುತ್ತಂ ಕತ್ವಾ ಅಗ್ಗಹೇಸಿ. ಅಥ ಸೋ ಅತ್ತನೋ ಪುತ್ತೇ ಜಾತೇ ಸತ್ತಕ್ಖತ್ತುಂ ಮಾರಾಪೇತುಂ ಉಪಕ್ಕಮಿ. ಸೋ ಪುಞ್ಞವನ್ತತಾಯ ಸತ್ತಸುಪಿ ಠಾನೇಸು ಮರಣಂ ಅಪ್ಪತ್ವಾ ಅವಸಾನೇ ಏಕಾಯ ಸೇಟ್ಠಿಧೀತಾಯ ವೇಯ್ಯತ್ತಿಯೇನ ಲದ್ಧಜೀವಿಕೋ ಅಪರಭಾಗೇ ಪಿತುಅಚ್ಚಯೇನ ಸೇಟ್ಠಿಟ್ಠಾನಂ ಪತ್ವಾ ಘೋಸಿತಸೇಟ್ಠಿ ನಾಮ ಜಾತೋ. ಅಞ್ಞೇಪಿ ಕೋಸಮ್ಬಿಯಂ ಕುಕ್ಕುಟಸೇಟ್ಠಿ ಪಾವಾರಿಕಸೇಟ್ಠೀತಿ ದ್ವೇ ಸೇಟ್ಠಿನೋ ಸನ್ತಿ. ಇಮೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ತಯೋ ಅಹೇಸುಂ.

ತೇನ ಚ ಸಮಯೇನ ತೇಸಂ ಸಹಾಯಕಾನಂ ಸೇಟ್ಠೀನಂ ಕುಲೂಪಕಾ ಪಞ್ಚಸತಾ ಇಸಯೋ ಪಬ್ಬತಪಾದೇ ವಸಿಂಸು. ತೇ ಕಾಲೇನ ಕಾಲಂ ಲೋಣಮ್ಬಿಲಸೇವನತ್ಥಾಯ ಮನುಸ್ಸಪಥಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತಿ. ಅಥೇಕಸ್ಮಿಂ ವಾರೇ ಗಿಮ್ಹಸಮಯೇ ಮನುಸ್ಸಪಥಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತಾ ನಿರುದಕಮಹಾಕನ್ತಾರಂ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಕನ್ತಾರಪರಿಯೋಸಾನೇ ಮಹನ್ತಂ ನಿಗ್ರೋಧರುಕ್ಖಂ ದಿಸ್ವಾ ಚಿನ್ತೇಸುಂ – ‘‘ಯಾದಿಸೋ ಅಯಂ ರುಕ್ಖೋ, ಅದ್ಧಾ ಏತ್ಥ ಮಹೇಸಕ್ಖಾಯ ದೇವತಾಯ ಭವಿತಬ್ಬಂ, ಸಾಧು ವತಸ್ಸ, ಸಚೇ ನೋ ಪಾನೀಯಂ ವಾ ಭೋಜನೀಯಂ ವಾ ದದೇಯ್ಯಾ’’ತಿ. ದೇವತಾ ಇಸೀನಂ ಅಜ್ಝಾಸಯಂ ವಿದಿತ್ವಾ ಇಮೇಸಂ ಸಙ್ಗಹಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಅತ್ತನೋ ಆನುಭಾವೇನ ವಿಟಪನ್ತರತೋ ನಙ್ಗಲಸೀಸಮತ್ತಂ ಉದಕಧಾರಂ ಪವತ್ತೇಸಿ. ಇಸಿಗಣೋ ರಜತಕ್ಖನ್ಧಸದಿಸಂ ಉದಕವಟ್ಟಿಂ ದಿಸ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಭಾಜನೇಹಿ ಉದಕಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪರಿಭೋಗಂ ಕತ್ವಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ದೇವತಾಯ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಪರಿಭೋಗಉದಕಂ ದಿನ್ನಂ, ಇದಂ ಪನ ಅಗಾಮಕಂ ಮಹಾಅರಞ್ಞಂ, ಸಾಧು ವತಸ್ಸ, ಸಚೇ ನೋ ಆಹಾರಮ್ಪಿ ದದೇಯ್ಯಾ’’ತಿ. ದೇವತಾ ಇಸೀನಂ ಉಪಸಂಕಪ್ಪನವಸೇನ ದಿಬ್ಬಾನಿ ಯಾಗುಖಜ್ಜಕಾದೀನಿ ದತ್ವಾ ಸನ್ತಪ್ಪೇಸಿ. ಇಸಯೋ ಚಿನ್ತಯಿಂಸು – ‘‘ದೇವತಾಯ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಪರಿಭೋಗಉದಕಮ್ಪಿ ಭೋಜನಮ್ಪಿ ಸಬ್ಬಂ ದಿನ್ನಂ, ಸಾಧು ವತಸ್ಸ, ಸಚೇ ನೋ ಅತ್ತಾನಂ ದಸ್ಸೇಯ್ಯಾ’’ತಿ.

ದೇವತಾ ತೇಸಂ ಅಜ್ಝಾಸಯಂ ವಿದಿತ್ವಾ ಉಪಡ್ಢಕಾಯಂ ದಸ್ಸೇಸಿ. ತೇ ಆಹಂಸು – ‘‘ದೇವತೇ, ಮಹತೀ ತೇ ಸಮ್ಪತ್ತಿ, ಕಿಂ ಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ಇಮಂ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಅಧಿಗತಾಸೀ’’ತಿ? ಭನ್ತೇ, ನಾತಿಮಹನ್ತಂ ಪರಿತ್ತಕಂ ಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾತಿ. ಉಪಡ್ಢಉಪೋಸಥಕಮ್ಮಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಹಿ ದೇವತಾಯ ಸಾ ಸಮ್ಪತ್ತಿ ಲದ್ಧಾ.

ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಕಿರ ಗೇಹೇ ಅಯಂ ದೇವಪುತ್ತೋ ಕಮ್ಮಕಾರೋ ಅಹೋಸಿ. ಸೇಟ್ಠಿಸ್ಸ ಹಿ ಗೇಹೇ ಉಪೋಸಥದಿವಸೇಸು ಅನ್ತಮಸೋ ದಾಸಕಮ್ಮಕಾರೇ ಉಪಾದಾಯ ಸಬ್ಬೋ ಜನೋ ಉಪೋಸಥಿಕೋ ಹೋತಿ. ಏಕದಿವಸಂ ಅಯಂ ಕಮ್ಮಕಾರೋ ಏಕಕೋವ ಪಾತೋ ಉಟ್ಠಾಯ ಕಮ್ಮನ್ತಂ ಗತೋ. ಮಹಾಸೇಟ್ಠಿ ನಿವಾಪಂ ಲಭನಮನುಸ್ಸೇ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇನ್ತೋ ಏತಸ್ಸೇವೇಕಸ್ಸ ಅರಞ್ಞಂ ಗತಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ಅಸ್ಸ ಸಾಯಮಾಸತ್ಥಾಯ ನಿವಾಪಂ ಅದಾಸಿ. ಭತ್ತಕಾರಿಕಾ ದಾಸೀ ಏಕಸ್ಸೇವ ಭತ್ತಂ ಪಚಿತ್ವಾ ಅರಞ್ಞತೋ ಆಗತಸ್ಸ ಭತ್ತಂ ವಡ್ಢೇತ್ವಾ ಅದಾಸಿ, ಕಮ್ಮಕಾರೋ ಆಹ – ‘‘ಅಞ್ಞೇಸು ದಿವಸೇಸು ಇಮಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ಗೇಹಂ ಏಕಸದ್ದಂ ಅಹೋಸಿ, ಅಜ್ಜ ಅತಿವಿಯ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಂ, ಕಿಂ ನು ಖೋ ಏತ’’ನ್ತಿ? ತಸ್ಸ ಸಾ ಆಚಿಕ್ಖಿ – ‘‘ಅಜ್ಜ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಗೇಹೇ ಸಬ್ಬೇ ಮನುಸ್ಸಾ ಉಪೋಸಥಿಕಾ, ಮಹಾಸೇಟ್ಠಿ ತುಯ್ಹೇವೇಕಸ್ಸ ನಿವಾಪಂ ಅದಾಸೀ’’ತಿ. ಏವಂ ಅಮ್ಮಾತಿ? ಆಮ ಸಾಮೀತಿ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ಉಪೋಸಥಂ ಸಮಾದಿನ್ನಸ್ಸ ಉಪೋಸಥಕಮ್ಮಂ ಹೋತಿ ನ ಹೋತೀತಿ ಮಹಾಸೇಟ್ಠಿಂ ಪುಚ್ಛ ಅಮ್ಮಾತಿ? ತಾಯ ಗನ್ತ್ವಾ ಪುಚ್ಛಿತೋ ಮಹಾಸೇಟ್ಠಿ ಆಹ – ‘‘ಸಕಲಉಪೋಸಥಕಮ್ಮಂ ನ ಹೋತಿ, ಉಪಡ್ಢಕಮ್ಮಂ ಪನ ಹೋತಿ, ಉಪೋಸಥಿಕೋ ಹೋತೂ’’ತಿ. ಕಮ್ಮಕಾರೋ ಭತ್ತಂ ಅಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಮುಖಂ ವಿಕ್ಖಾಲೇತ್ವಾ ಉಪೋಸಥಿಕೋ ಹುತ್ವಾ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ನಿಪಜ್ಜಿ. ತಸ್ಸ ಆಹಾರಪರಿಕ್ಖೀಣಕಾಯಸ್ಸ ರತ್ತಿಂ ವಾತೋ ಕುಪ್ಪಿ. ಸೋ ಪಚ್ಚೂಸಸಮಯೇ ಕಾಲಂ ಕತ್ವಾ ಉಪಡ್ಢಉಪೋಸಥಕಮ್ಮನಿಸ್ಸನ್ದೇನ ಮಹಾವಟ್ಟನಿಅಟವಿಯಂ ನಿಗ್ರೋಧರುಕ್ಖೇ ದೇವಪುತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ಸೋ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಇಸೀನಂ ಆರೋಚೇಸಿ.

ಇಸಯೋ ತುಮ್ಹೇಹಿ ಮಯಂ ಬುದ್ಧೋ, ಧಮ್ಮೋ, ಸಙ್ಘೋತಿ ಅಸುತಪುಬ್ಬಂ ಸಾವಿತಾ, ಉಪ್ಪನ್ನೋ ನು ಖೋ ಲೋಕೇ ಬುದ್ಧೋತಿ? ಆಮ, ಭನ್ತೇ, ಉಪ್ಪನ್ನೋತಿ. ಇದಾನಿ ಕುಹಿಂ ವಸತೀತಿ? ಸಾವತ್ಥಿಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಜೇತವನೇ, ಭನ್ತೇತಿ. ಇಸಯೋ ತಿಟ್ಠಥ ತಾವ ತುಮ್ಹೇ ಮಯಂ ಸತ್ಥಾರಂ ಪಸ್ಸಿಸ್ಸಾಮಾತಿ ಹಟ್ಠತುಟ್ಠಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಕೋಸಮ್ಬಿನಗರಂ ಸಮ್ಪಾಪುಣಿಂಸು. ಮಹಾಸೇಟ್ಠಿನೋ, ‘‘ಇಸಯೋ ಆಗತಾ’’ತಿ ಪಚ್ಚುಗ್ಗಮನಂ ಕತ್ವಾ, ‘‘ಸ್ವೇ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಭಿಕ್ಖಂ ಗಣ್ಹಥ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ನಿಮನ್ತೇತ್ವಾ ಪುನದಿವಸೇ ಇಸಿಗಣಸ್ಸ ಮಹಾದಾನಂ ಅದಂಸು. ಇಸಯೋ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾವ ಗಚ್ಛಾಮಾತಿ ಆಪುಚ್ಛಿಂಸು. ತುಮ್ಹೇ, ಭನ್ತೇ, ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ಏಕಮ್ಪಿ ಮಾಸಂ ದ್ವೇಪಿ ತಯೋಪಿ ಚತ್ತಾರೋಪಿ ಮಾಸೇ ವಸಿತ್ವಾ ಗಚ್ಛಥ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪನ ವಾರೇ ಹಿಯ್ಯೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಅಜ್ಜೇವ ಗಚ್ಛಾಮಾತಿ ವದಥ, ಕಿಮಿದನ್ತಿ? ಆಮ ಗಹಪತಯೋ ಬುದ್ಧೋ ಲೋಕೇ ಉಪ್ಪನ್ನೋ, ನ ಖೋ ಪನ ಸಕ್ಕಾ ಜೀವಿತನ್ತರಾಯೋ ವಿದಿತುಂ, ತೇನ ಮಯಂ ತುರಿತಾ ಗಚ್ಛಾಮಾತಿ. ತೇನ ಹಿ, ಭನ್ತೇ, ಮಯಮ್ಪಿ ಗಚ್ಛಾಮ, ಅಮ್ಹೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂಯೇವ ಗಚ್ಛಥಾತಿ. ತುಮ್ಹೇ ಅಗಾರಿಯಾ ನಾಮ ಮಹಾಜಟಾ, ತಿಟ್ಠಥ ತುಮ್ಹೇ, ಮಯಂ ಪುರೇತರಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮಾತಿ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ದ್ವೇಪಿ ದಿವಸಾನಿ ಅವಸಿತ್ವಾ ತುರಿತಗಮನೇನೇವ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಪತ್ವಾ ಜೇತವನವಿಹಾರೇ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಮೇವ ಅಗಮಂಸು. ಸತ್ಥು ಮಧುರಧಮ್ಮಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ಸಬ್ಬೇವ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿಂಸು.

ತೇಪಿ ತಯೋ ಸೇಟ್ಠಿನೋ ಪಞ್ಚಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ ಸಕಟಸತೇಹಿ ಸಪ್ಪಿಮಧುಫಾಣಿತಾದೀನಿ ಚೇವ ಪಟ್ಟುನ್ನದುಕೂಲಾದೀನಿ ಚ ಆದಾಯ ಕೋಸಮ್ಬಿತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಪತ್ವಾ ಜೇತವನಸಾಮನ್ತೇ ಖನ್ಧಾವಾರಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಪಟಿಸನ್ಥಾರಂ ಕತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿಂಸು. ಸತ್ಥಾ ತಿಣ್ಣಮ್ಪಿ ಸಹಾಯಕಾನಂ ಮಧುರಧಮ್ಮಕಥಂ ಕಥೇಸಿ. ತೇ ಬಲವಸೋಮನಸ್ಸಜಾತಾ ಸತ್ಥಾರಂ ನಿಮನ್ತೇತ್ವಾ ಪುನದಿವಸೇ ಮಹಾದಾನಂ ಅದಂಸು. ಪುನ ನಿಮನ್ತೇತ್ವಾ ಪುನದಿವಸೇತಿ ಏವಂ ಅಡ್ಢಮಾಸಂ ದಾನಂ ದತ್ವಾ, ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ ಜನಪದಂ ಆಗಮನಾಯ ಪಟಿಞ್ಞಂ ದೇಥಾ’’ತಿ ಪಾದಮೂಲೇ ನಿಪಜ್ಜಿಂಸು. ಭಗವಾ, ‘‘ಸುಞ್ಞಾಗಾರೇ ಖೋ ಗಹಪತಯೋ ತಥಾಗತಾ ಅಭಿರಮನ್ತೀ’’ತಿ ಆಹ. ಏತ್ತಾವತಾ ಪಟಿಞ್ಞಾ ದಿನ್ನಾ ನಾಮ ಹೋತೀತಿ ಗಹಪತಯೋ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ದಿನ್ನಾ ನೋ ಭಗವತಾ ಪಟಿಞ್ಞಾತಿ ದಸಬಲಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ಯೋಜನೇ ಯೋಜನೇ ಠಾನೇ ವಿಹಾರಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಕೋಸಮ್ಬಿಂ ಪತ್ವಾ, ‘‘ಲೋಕೇ ಬುದ್ಧೋ ಉಪ್ಪನ್ನೋ’’ತಿ ಕಥಯಿಂಸು. ತಯೋಪಿ ಜನಾ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋ ಆರಾಮೇ ಮಹನ್ತಂ ಧನಪರಿಚ್ಚಾಗಂ ಕತ್ವಾ ಭಗವತೋ ವಸನತ್ಥಾಯ ವಿಹಾರೇ ಕಾರಾಪಯಿಂಸು. ತತ್ಥ ಕುಕ್ಕುಟಸೇಟ್ಠಿನಾ ಕಾರಿತೋ ಕುಕ್ಕುಟಾರಾಮೋ ನಾಮ ಅಹೋಸಿ. ಪಾವಾರಿಕಸೇಟ್ಠಿನಾ ಅಮ್ಬವನೇ ಕಾರಿತೋ ಪಾವಾರಿಕಮ್ಬವನೋ ನಾಮ ಅಹೋಸಿ. ಘೋಸಿತೇನ ಕಾರಿತೋ ಘೋಸಿತಾರಾಮೋ ನಾಮ ಅಹೋಸಿ. ತಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಘೋಸಿತಸೇಟ್ಠಿನಾ ಕಾರಿತೇ ಆರಾಮೇ’’ತಿ.

ಭಣ್ಡನಜಾತಾತಿಆದೀಸು ಕಲಹಸ್ಸ ಪುಬ್ಬಭಾಗೋ ಭಣ್ಡನಂ ನಾಮ, ತಂ ಜಾತಂ ಏತೇಸನ್ತಿ ಭಣ್ಡನಜಾತಾ. ಹತ್ಥಪರಾಮಾಸಾದಿವಸೇನ ಮತ್ಥಕಂ ಪತ್ತೋ ಕಲಹೋ ಜಾತೋ ಏತೇಸನ್ತಿ ಕಲಹಜಾತಾ. ವಿರುದ್ಧಭೂತಂ ವಾದನ್ತಿ ವಿವಾದಂ, ತಂ ಆಪನ್ನಾತಿ ವಿವಾದಾಪನ್ನಾ. ಮುಖಸತ್ತೀಹೀತಿ ವಾಚಾಸತ್ತೀಹಿ. ವಿತುದನ್ತಾತಿ ವಿಜ್ಝನ್ತಾ. ತೇ ನ ಚೇವ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಸಞ್ಞಾಪೇನ್ತಿ ನ ಚ ಸಞ್ಞತ್ತಿಂ ಉಪೇನ್ತೀತಿ ತೇ ಅತ್ಥಞ್ಚ ಕಾರಣಞ್ಚ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ನೇವ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಜಾನಾಪೇನ್ತಿ. ಸಚೇಪಿ ಸಞ್ಞಾಪೇತುಂ ಆರಭನ್ತಿ, ತಥಾಪಿ ಸಞ್ಞತ್ತಿಂ ನ ಉಪೇನ್ತಿ, ಜಾನಿತುಂ ನ ಇಚ್ಛನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ನಿಜ್ಝತ್ತಿಯಾಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಏತ್ಥ ಚ ನಿಜ್ಝತ್ತೀತಿ ಸಞ್ಞತ್ತಿವೇವಚನಮೇವೇತಂ. ಕಸ್ಮಾ ಪನೇತೇ ಭಣ್ಡನಜಾತಾ ಅಹೇಸುನ್ತಿ? ಅಪ್ಪಮತ್ತಕೇನ ಕಾರಣೇನ.

ದ್ವೇ ಕಿರ ಭಿಕ್ಖೂ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಆವಾಸೇ ವಸನ್ತಿ ವಿನಯಧರೋ ಚ ಸುತ್ತನ್ತಿಕೋ ಚ. ತೇಸು ಸುತ್ತನ್ತಿಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಏಕದಿವಸಂ ವಚ್ಚಕುಟಿಂ ಪವಿಟ್ಠೋ ಆಚಮನಉದಕಾವಸೇಸಂ ಭಾಜನೇ ಠಪೇತ್ವಾವ ನಿಕ್ಖಮಿ. ವಿನಯಧರೋ ಪಚ್ಛಾ ಪವಿಟ್ಠೋ ತಂ ಉದಕಂ ದಿಸ್ವಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಪುಚ್ಛಿ, ಆವುಸೋ, ತಯಾ ಇದಂ ಉದಕಂ ಠಪಿತನ್ತಿ? ಆಮ, ಆವುಸೋತಿ. ತ್ವಮೇತ್ಥ ಆಪತ್ತಿಭಾವಂ ನ ಜಾನಾಸೀತಿ? ಆಮ ನ ಜಾನಾಮೀತಿ. ಹೋತಿ, ಆವುಸೋ, ಏತ್ಥ ಆಪತ್ತೀತಿ. ಸಚೇ ಹೋತಿ ದೇಸೇಸ್ಸಾಮೀತಿ. ಸಚೇ ಪನ ತೇ, ಆವುಸೋ, ಅಸಞ್ಚಿಚ್ಚ ಅಸತಿಯಾ ಕತಂ, ನತ್ಥಿ ತೇ ಆಪತ್ತೀತಿ. ಸೋ ತಸ್ಸಾ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಅನಾಪತ್ತಿದಿಟ್ಠಿ ಅಹೋಸಿ.

ವಿನಯಧರೋ ಅತ್ತನೋ ನಿಸ್ಸಿತಕಾನಂ, ‘‘ಅಯಂ ಸುತ್ತನ್ತಿಕೋ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜಮಾನೋಪಿ ನ ಜಾನಾತೀ’’ತಿ ಆರೋಚೇಸಿ. ತೇ ತಸ್ಸ ನಿಸ್ಸಿತಕೇ ದಿಸ್ವಾ – ‘‘ತುಮ್ಹಾಕಂ ಉಪಜ್ಝಾಯೋ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜಿತ್ವಾಪಿ ಆಪತ್ತಿಭಾವಂ ನ ಜಾನಾತೀ’’ತಿ ಆಹಂಸು. ತೇ ಗನ್ತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಉಪಜ್ಝಾಯಸ್ಸ ಆರೋಚೇಸುಂ. ಸೋ ಏವಮಾಹ – ‘‘ಅಯಂ ವಿನಯಧರೋ ಪುಬ್ಬೇ ‘ಅನಾಪತ್ತೀ’ತಿ ವತ್ವಾ ಇದಾನಿ ‘ಆಪತ್ತೀ’ತಿ ವದತಿ, ಮುಸಾವಾದೀ ಏಸೋ’’ತಿ. ತೇ ಗನ್ತ್ವಾ, ‘‘ತುಮ್ಹಾಕಂ ಉಪಜ್ಝಾಯೋ ಮುಸಾವಾದೀ’’ತಿ ಏವಂ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಕಲಹಂ ವಡ್ಢಯಿಂಸು, ತಂ ಸನ್ಧಾಯೇತಂ ವುತ್ತಂ.

ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚಾತಿ ಏತಂ, ‘‘ಇಧ, ಭನ್ತೇ, ಕೋಸಮ್ಬಿಯಂ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಣ್ಡನಜಾತಾ’’ತಿಆದಿವಚನಂ ಅವೋಚ. ತಞ್ಚ ಖೋ ನೇವ ಪಿಯಕಮ್ಯತಾಯ ನ ಭೇದಾಧಿಪ್ಪಾಯೇನ, ಅಥ ಖೋ ಅತ್ಥಕಾಮತಾಯ ಹಿತಕಾಮತಾಯ. ಸಾಮಗ್ಗಿಕಾರಕೋ ಕಿರೇಸ ಭಿಕ್ಖು, ತಸ್ಮಾಸ್ಸ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಯಥಾ ಇಮೇ ಭಿಕ್ಖೂ ವಿವಾದಂ ಆರದ್ಧಾ, ನ ಸಕ್ಕಾ ಮಯಾ, ನಾಪಿ ಅಞ್ಞೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಸಮಗ್ಗಾ ಕಾತುಂ, ಅಪ್ಪೇವ ನಾಮ ಸದೇವಕೇ ಲೋಕೇ ಅಪ್ಪಟಿಪುಗ್ಗಲೋ ಭಗವಾ ಸಯಂ ವಾ ಗನ್ತ್ವಾ, ಅತ್ತನೋ ವಾ ಸನ್ತಿಕಂ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ಏತೇಸಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಖನ್ತಿಮೇತ್ತಾಪಟಿಸಂಯುತ್ತಂ ಸಾರಣೀಯಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಕಥೇತ್ವಾ ಸಾಮಗ್ಗಿಂ ಕರೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ಅತ್ಥಕಾಮತಾಯ ಹಿತಕಾಮತಾಯ ಗನ್ತ್ವಾ ಅವೋಚ.

೪೯೨. ಛಯಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮಾ ಸಾರಣೀಯಾತಿ ಹೇಟ್ಠಾ ಕಲಹಭಣ್ಡನವಸೇನ ದೇಸನಾ ಆರದ್ಧಾ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಛ ಸಾರಣೀಯಾ ಧಮ್ಮಾ ಆಗತಾತಿ ಏವಮಿದಂ ಕೋಸಮ್ಬಿಯಸುತ್ತಂ ಯಥಾನುಸನ್ಧಿನಾವ ಗತಂ ಹೋತಿ. ತತ್ಥ ಸಾರಣೀಯಾತಿ ಸರಿತಬ್ಬಯುತ್ತಾ ಅದ್ಧಾನೇ ಅತಿಕ್ಕನ್ತೇಪಿ ನ ಪಮುಸ್ಸಿತಬ್ಬಾ. ಯೋ ತೇ ಧಮ್ಮೇ ಪೂರೇತಿ, ತಂ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀನಂ ಪಿಯಂ ಕರೋನ್ತೀತಿ ಪಿಯಕರಣಾ. ಗರುಂ ಕರೋನ್ತೀತಿ ಗರುಕರಣಾ. ಸಙ್ಗಹಾಯಾತಿ ಸಙ್ಗಹಣತ್ಥಾಯ. ಅವಿವಾದಾಯಾತಿ ಅವಿವಾದನತ್ಥಾಯ. ಸಾಮಗ್ಗಿಯಾತಿ ಸಮಗ್ಗಭಾವತ್ಥಾಯ. ಏಕೀಭಾವಾಯಾತಿ ಏಕೀಭಾವತ್ಥಾಯ ನಿನ್ನಾನಾಕರಣಾಯ. ಸಂವತ್ತನ್ತೀತಿ ಭವನ್ತಿ. ಮೇತ್ತಂ ಕಾಯಕಮ್ಮನ್ತಿ ಮೇತ್ತಚಿತ್ತೇನ ಕತ್ತಬ್ಬಂ ಕಾಯಕಮ್ಮಂ. ವಚೀಕಮ್ಮಮನೋಕಮ್ಮೇಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಇಮಾನಿ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ವಸೇನ ಆಗತಾನಿ, ಗಿಹೀಸುಪಿ ಲಬ್ಭನ್ತಿಯೇವ. ಭಿಕ್ಖೂನಞ್ಹಿ ಮೇತ್ತಚಿತ್ತೇನ ಆಭಿಸಮಾಚಾರಿಕಧಮ್ಮಪೂರಣಂ ಮೇತ್ತಂ ಕಾಯಕಮ್ಮಂ ನಾಮ. ಗಿಹೀನಂ ಚೇತಿಯವನ್ದನತ್ಥಾಯ ಬೋಧಿವನ್ದನತ್ಥಾಯ ಸಙ್ಘನಿಮನ್ತನತ್ಥಾಯ ಗಮನಂ ಗಾಮಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪವಿಟ್ಠೇ ಭಿಕ್ಖೂ ದಿಸ್ವಾ ಪಚ್ಚುಗ್ಗಮನಂ ಪತ್ತಪಟಿಗ್ಗಹಣಂ ಆಸನಪಞ್ಞಾಪನಂ ಅನುಗಮನನ್ತಿ ಏವಮಾದಿಕಂ ಮೇತ್ತಂ ಕಾಯಕಮ್ಮಂ ನಾಮ.

ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಮೇತ್ತಚಿತ್ತೇನ ಆಚಾರಪಞ್ಞತ್ತಿಸಿಕ್ಖಾಪದಂ, ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಕಥನಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಾ ತೇಪಿಟಕಮ್ಪಿ ಬುದ್ಧವಚನಂ ಮೇತ್ತಂ ವಚೀಕಮ್ಮಂ ನಾಮ. ಗಿಹೀನಞ್ಚ, ‘‘ಚೇತಿಯವನ್ದನತ್ಥಾಯ ಗಚ್ಛಾಮ, ಬೋಧಿವನ್ದನತ್ಥಾಯ ಗಚ್ಛಾಮ, ಧಮ್ಮಸ್ಸವನಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮ, ಪದೀಪಮಾಲಾಪುಪ್ಫಪೂಜಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮ, ತೀಣಿ ಸುಚರಿತಾನಿ ಸಮಾದಾಯ ವತ್ತಿಸ್ಸಾಮ, ಸಲಾಕಭತ್ತಾದೀನಿ ದಸ್ಸಾಮ, ವಸ್ಸಾವಾಸಿಕಂ ದಸ್ಸಾಮ, ಅಜ್ಜ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಚತ್ತಾರೋ ಪಚ್ಚಯೇ ದಸ್ಸಾಮ, ಸಙ್ಘಂ ನಿಮನ್ತೇತ್ವಾ ಖಾದನೀಯಾದೀನಿ ಸಂವಿದಹಥ, ಆಸನಾನಿ ಪಞ್ಞಾಪೇಥ, ಪಾನೀಯಂ ಉಪಟ್ಠಪೇಥ, ಸಙ್ಘಂ ಪಚ್ಚುಗ್ಗನ್ತ್ವಾ ಆನೇಥ, ಪಞ್ಞತ್ತಾಸನೇ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ಛನ್ದಜಾತಾ ಉಸ್ಸಾಹಜಾತಾ ವೇಯ್ಯಾವಚ್ಚಂ ಕರೋಥಾ’’ತಿಆದಿಕಥನಕಾಲೇ ಮೇತ್ತಂ ವಚೀಕಮ್ಮಂ ನಾಮ.

ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಪಾತೋವ ಉಟ್ಠಾಯ ಸರೀರಪಟಿಜಗ್ಗನಂ ಚೇತಿಯಙ್ಗಣವತ್ತಾದೀನಿ ಚ ಕತ್ವಾ ವಿವಿತ್ತಾಸನೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ, ‘‘ಇಮಸ್ಮಿಂ ವಿಹಾರೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಸುಖೀ ಹೋನ್ತು, ಅವೇರಾ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಝಾ’’ತಿ ಚಿನ್ತನಂ ಮೇತ್ತಂ ಮನೋಕಮ್ಮಂ ನಾಮ. ಗಿಹೀನಂ ‘‘ಅಯ್ಯಾ ಸುಖೀ ಹೋನ್ತು, ಅವೇರಾ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಝಾ’’ತಿ ಚಿನ್ತನಂ ಮೇತ್ತಂ ಮನೋಕಮ್ಮಂ ನಾಮ.

ಆವಿ ಚೇವ ರಹೋ ಚಾತಿ ಸಮ್ಮುಖಾ ಚ ಪರಮ್ಮುಖಾ ಚ. ತತ್ಥ ನವಕಾನಂ ಚೀವರಕಮ್ಮಾದೀಸು ಸಹಾಯಭಾವೂಪಗಮನಂ ಸಮ್ಮುಖಾ ಮೇತ್ತಂ ಕಾಯಕಮ್ಮಂ ನಾಮ. ಥೇರಾನಂ ಪನ ಪಾದಧೋವನವನ್ದನಬೀಜನದಾನಾದಿಭೇದಮ್ಪಿ ಸಬ್ಬಂ ಸಾಮೀಚಿಕಮ್ಮಂ ಸಮ್ಮುಖಾ ಮೇತ್ತಂ ಕಾಯಕಮ್ಮಂ ನಾಮ. ಉಭಯೇಹಿಪಿ ದುನ್ನಿಕ್ಖಿತ್ತಾನಂ ದಾರುಭಣ್ಡಾದೀನಂ ತೇಸು ಅವಮಞ್ಞಂ ಅಕತ್ವಾ ಅತ್ತನಾ ದುನ್ನಿಕ್ಖಿತ್ತಾನಂ ವಿಯ ಪಟಿಸಾಮನಂ ಪರಮ್ಮುಖಾ ಮೇತ್ತಂ ಕಾಯಕಮ್ಮಂ ನಾಮ. ದೇವತ್ಥೇರೋ ತಿಸ್ಸತ್ಥೇರೋತಿ ಏವಂ ಪಗ್ಗಯ್ಹ ವಚನಂ ಸಮ್ಮುಖಾ ಮೇತ್ತಂ ವಚೀಕಮ್ಮಂ ನಾಮ. ವಿಹಾರೇ ಅಸನ್ತಂ ಪನ ಪರಿಪುಚ್ಛನ್ತಸ್ಸ, ಕುಹಿಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ದೇವತ್ಥೇರೋ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ತಿಸ್ಸತ್ಥೇರೋ ಕದಾ ನು ಖೋ ಆಗಮಿಸ್ಸತೀತಿ ಏವಂ ಮಮಾಯನವಚನಂ ಪರಮ್ಮುಖಾ ಮೇತ್ತಂ ವಚೀಕಮ್ಮಂ ನಾಮ. ಮೇತ್ತಾಸಿನೇಹಸಿನಿದ್ಧಾನಿ ಪನ ನಯನಾನಿ ಉಮ್ಮೀಲೇತ್ವಾ ಸುಪ್ಪಸನ್ನೇನ ಮುಖೇನ ಓಲೋಕನಂ ಸಮ್ಮುಖಾ ಮೇತ್ತಂ ಮನೋಕಮ್ಮಂ ನಾಮ. ದೇವತ್ಥೇರೋ, ತಿಸ್ಸತ್ಥೇರೋ ಅರೋಗೋ ಹೋತು ಅಪ್ಪಾಬಾಧೋತಿ ಸಮನ್ನಾಹರಣಂ ಪರಮ್ಮುಖಾ ಮೇತ್ತಂ ಮನೋಕಮ್ಮಂ ನಾಮ.

ಲಾಭಾತಿ ಚೀವರಾದಯೋ ಲದ್ಧಪಚ್ಚಯಾ. ಧಮ್ಮಿಕಾತಿ ಕುಹನಾದಿಭೇದಂ ಮಿಚ್ಛಾಜೀವಂ ವಜ್ಜೇತ್ವಾ ಧಮ್ಮೇನ ಸಮೇನ ಭಿಕ್ಖಾಚರಿಯವತ್ತೇನ ಉಪ್ಪನ್ನಾ. ಅನ್ತಮಸೋ ಪತ್ತಪರಿಯಾಪನ್ನಮತ್ತಮ್ಪೀತಿ ಪಚ್ಛಿಮಕೋಟಿಯಾ ಪತ್ತೇ ಪರಿಯಾಪನ್ನಂ ಪತ್ತಸ್ಸ ಅನ್ತೋಗತಂ ದ್ವತ್ತಿಕಟಚ್ಛುಭಿಕ್ಖಾಮತ್ತಮ್ಪಿ. ಅಪ್ಪಟಿವಿಭತ್ತಭೋಗೀತಿ ಏತ್ಥ ದ್ವೇ ಪಟಿವಿಭತ್ತಾನಿ ನಾಮ ಆಮಿಸಪಟಿವಿಭತ್ತಂ ಪುಗ್ಗಲಪಟಿವಿಭತ್ತಞ್ಚ. ತತ್ಥ, ‘‘ಏತ್ತಕಂ ದಸ್ಸಾಮಿ, ಏತ್ತಕಂ ನ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಏವಂ ಚಿತ್ತೇನ ವಿಭಜನಂ ಆಮಿಸಪಟಿವಿಭತ್ತಂ ನಾಮ. ‘‘ಅಸುಕಸ್ಸ ದಸ್ಸಾಮಿ, ಅಸುಕಸ್ಸ ನ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಏವಂ ಚಿತ್ತೇನ ವಿಭಜನಂ ಪನ ಪುಗ್ಗಲಪಟಿವಿಭತ್ತಂ ನಾಮ. ತದುಭಯಮ್ಪಿ ಅಕತ್ವಾ ಯೋ ಅಪ್ಪಟಿವಿಭತ್ತಂ ಭುಞ್ಜತಿ, ಅಯಂ ಅಪ್ಪಟಿವಿಭತ್ತಭೋಗೀ ನಾಮ.

ಸೀಲವನ್ತೇಹಿ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀಹಿ ಸಾಧಾರಣಭೋಗೀತಿ ಏತ್ಥ ಸಾಧಾರಣಭೋಗಿನೋ ಇದಂ ಲಕ್ಖಣಂ, ಯಂ ಯಂ ಪಣೀತಂ ಲಬ್ಭತಿ, ತಂ ತಂ ನೇವ ಲಾಭೇನ ಲಾಭಂ ಜಿಗೀಸನಾಮುಖೇನ ಗಿಹೀನಂ ದೇತಿ, ನ ಅತ್ತನಾ ಪರಿಭುಞ್ಜತಿ; ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹನ್ತೋವ ಸಙ್ಘೇನ ಸಾಧಾರಣಂ ಹೋತೂತಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಗಣ್ಡಿಂ ಪಹರಿತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ ಸಙ್ಘಸನ್ತಕಂ ವಿಯ ಪಸ್ಸತಿ. ಇದಂ ಪನ ಸಾರಣೀಯಧಮ್ಮಂ ಕೋ ಪೂರೇತಿ, ಕೋ ನ ಪೂರೇತೀತಿ? ದುಸ್ಸೀಲೋ ತಾವ ನ ಪೂರೇತಿ. ನ ಹಿ ತಸ್ಸ ಸನ್ತಕಂ ಸೀಲವನ್ತಾ ಗಣ್ಹನ್ತಿ. ಪರಿಸುದ್ಧಸೀಲೋ ಪನ ವತ್ತಂ ಅಖಣ್ಡೇನ್ತೋ ಪೂರೇತಿ.

ತತ್ರಿದಂ ವತ್ತಂ – ಯೋ ಹಿ ಓದಿಸ್ಸಕಂ ಕತ್ವಾ ಮಾತು ವಾ ಪಿತು ವಾ ಆಚರಿಯುಪಜ್ಝಾಯಾದೀನಂ ವಾ ದೇತಿ, ಸೋ ದಾತಬ್ಬಂ ದೇತಿ, ಸಾರಣೀಯಧಮ್ಮೋ ಪನಸ್ಸ ನ ಹೋತಿ, ಪಲಿಬೋಧಜಗ್ಗನಂ ನಾಮ ಹೋತಿ. ಸಾರಣೀಯಧಮ್ಮೋ ಹಿ ಮುತ್ತಪಲಿಬೋಧಸ್ಸೇವ ವಟ್ಟತಿ, ತೇನ ಪನ ಓದಿಸ್ಸಕಂ ದೇನ್ತೇನ ಗಿಲಾನಗಿಲಾನುಪಟ್ಠಾಕಆಗನ್ತುಕಗಮಿಕಾನಞ್ಚೇವ ನವಪಬ್ಬಜಿತಸ್ಸ ಚ ಸಙ್ಘಾಟಿಪತ್ತಗ್ಗಹಣಂ ಅಜಾನನ್ತಸ್ಸ ದಾತಬ್ಬಂ. ಏತೇಸಂ ದತ್ವಾ ಅವಸೇಸಂ ಥೇರಾಸನತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಥೋಕಂ ಥೋಕಂ ಅದತ್ವಾ ಯೋ ಯತ್ತಕಂ ಗಣ್ಹಾತಿ, ತಸ್ಸ ತತ್ತಕಂ ದಾತಬ್ಬಂ. ಅವಸಿಟ್ಠೇ ಅಸತಿ ಪುನ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತ್ವಾ ಥೇರಾಸನತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಯಂ ಯಂ ಪಣೀತಂ, ತಂ ತಂ ದತ್ವಾ ಸೇಸಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ, ‘‘ಸೀಲವನ್ತೇಹೀ’’ತಿ ವಚನತೋ ದುಸ್ಸೀಲಸ್ಸ ಅದಾತುಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತಿ.

ಅಯಂ ಪನ ಸಾರಣೀಯಧಮ್ಮೋ ಸುಸಿಕ್ಖಿತಾಯ ಪರಿಸಾಯ ಸುಪೂರೋ ಹೋತಿ, ನೋ ಅಸಿಕ್ಖಿತಾಯ ಪರಿಸಾಯ. ಸುಸಿಕ್ಖಿತಾಯ ಹಿ ಪರಿಸಾಯ ಯೋ ಅಞ್ಞತೋ ಲಭತಿ, ಸೋ ನ ಗಣ್ಹಾತಿ, ಅಞ್ಞತೋ ಅಲಭನ್ತೋಪಿ ಪಮಾಣಯುತ್ತಮೇವ ಗಣ್ಹಾತಿ, ನ ಅತಿರೇಕಂ. ಅಯಞ್ಚ ಪನ ಸಾರಣೀಯಧಮ್ಮೋ ಏವಂ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತ್ವಾ ಲದ್ಧಂ ಲದ್ಧಂ ದೇನ್ತಸ್ಸಾಪಿ ದ್ವಾದಸಹಿ ವಸ್ಸೇಹಿ ಪೂರತಿ, ನ ತತೋ ಓರಂ. ಸಚೇ ಹಿ ದ್ವಾದಸಮೇಪಿ ವಸ್ಸೇ ಸಾರಣೀಯಧಮ್ಮಪೂರಕೋ ಪಿಣ್ಡಪಾತಪೂರಂ ಪತ್ತಂ ಆಸನಸಾಲಾಯಂ ಠಪೇತ್ವಾ ನಹಾಯಿತುಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಸಙ್ಘತ್ಥೇರೋ ಚ ಕಸ್ಸೇಸೋ ಪತ್ತೋತಿ? ಸಾರಣೀಯಧಮ್ಮಪೂರಕಸ್ಸಾತಿ ವುತ್ತೇ – ‘‘ಆಹರಥ ನ’’ನ್ತಿ ಸಬ್ಬಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ವಿಚಾರೇತ್ವಾ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಚ ರಿತ್ತಪತ್ತಂ ಠಪೇತಿ. ಅಥ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ರಿತ್ತಪತ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ, ‘‘ಮಯ್ಹಂ ಅಸೇಸೇತ್ವಾವ ಪರಿಭುಞ್ಜಿಂಸೂ’’ತಿ ದೋಮನಸ್ಸಂ ಉಪ್ಪಾದೇತಿ, ಸಾರಣೀಯಧಮ್ಮೋ ಭಿಜ್ಜತಿ, ಪುನ ದ್ವಾದಸ ವಸ್ಸಾನಿ ಪೂರೇತಬ್ಬೋ ಹೋತಿ, ತಿತ್ಥಿಯಪರಿವಾಸಸದಿಸೋ ಹೇಸ. ಸಕಿಂ ಖಣ್ಡೇ ಜಾತೇ ಪುನ ಪೂರೇತಬ್ಬೋವ. ಯೋ ಪನ, ‘‘ಲಾಭಾ ವತ ಮೇ, ಸುಲದ್ಧಂ ವತ ಮೇ, ಯಸ್ಸ ಮೇ ಪತ್ತಗತಂ ಅನಾಪುಚ್ಛಾವ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತೀ’’ತಿ ಸೋಮನಸ್ಸಂ ಜನೇತಿ, ತಸ್ಸ ಪುಣ್ಣೋ ನಾಮ ಹೋತಿ.

ಏವಂ ಪೂರಿತಸಾರಣೀಯಧಮ್ಮಸ್ಸ ಪನ ನೇವ ಇಸ್ಸಾ, ನ ಮಚ್ಛರಿಯಂ ಹೋತಿ, ಸೋ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಪಿಯೋ ಹೋತಿ, ಸುಲಭಪಚ್ಚಯೋ; ಪತ್ತಗತಮಸ್ಸ ದೀಯಮಾನಮ್ಪಿ ನ ಖೀಯತಿ, ಭಾಜನೀಯಭಣ್ಡಟ್ಠಾನೇ ಅಗ್ಗಭಣ್ಡಂ ಲಭತಿ, ಭಯೇ ವಾ ಛಾತಕೇ ವಾ ಸಮ್ಪತ್ತೇ ದೇವತಾ ಉಸ್ಸುಕ್ಕಂ ಆಪಜ್ಜನ್ತಿ.

ತತ್ರಿಮಾನಿ ವತ್ಥೂನಿ – ಲೇಣಗಿರಿವಾಸೀ ತಿಸ್ಸತ್ಥೇರೋ ಕಿರ ಮಹಾಗಿರಿಗಾಮಂ ಉಪನಿಸ್ಸಾಯ ವಸತಿ. ಪಞ್ಞಾಸ ಮಹಾಥೇರಾ ನಾಗದೀಪಂ ಚೇತಿಯವನ್ದನತ್ಥಾಯ ಗಚ್ಛನ್ತಾ ಗಿರಿಗಾಮೇ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತ್ವಾ ಕಿಞ್ಚಿ ಅಲದ್ಧಾ ನಿಕ್ಖಮಿಂಸು. ಥೇರೋ ಪವಿಸನ್ತೋ ತೇ ದಿಸ್ವಾ ಪುಚ್ಛಿ – ‘‘ಲದ್ಧಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ? ವಿಚರಿಮ್ಹಾ, ಆವುಸೋತಿ. ಸೋ ಅಲದ್ಧಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ಆಹ – ‘‘ಯಾವಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಆಗಚ್ಛಾಮಿ, ತಾವ ಇಧೇವ ಹೋಥಾ’’ತಿ. ಮಯಂ, ಆವುಸೋ, ಪಞ್ಞಾಸ ಜನಾ ಪತ್ತತೇಮನಮತ್ತಮ್ಪಿ ನ ಲಭಿಮ್ಹಾತಿ. ನೇವಾಸಿಕಾ ನಾಮ, ಭನ್ತೇ, ಪಟಿಬಲಾ ಹೋನ್ತಿ, ಅಲಭನ್ತಾಪಿ ಭಿಕ್ಖಾಚಾರಮಗ್ಗಸಭಾವಂ ಜಾನನ್ತೀತಿ. ಥೇರಾ ಆಗಮಿಂಸು. ಥೇರೋ ಗಾಮಂ ಪಾವಿಸಿ. ಧುರಗೇಹೇಯೇವ ಮಹಾಉಪಾಸಿಕಾ ಖೀರಭತ್ತಂ ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ಥೇರಂ ಓಲೋಕಯಮಾನಾ ಠಿತಾ ಥೇರಸ್ಸ ದ್ವಾರಂ ಸಮ್ಪತ್ತಸ್ಸೇವ ಪತ್ತಂ ಪೂರೇತ್ವಾ ಅದಾಸಿ. ಸೋ ತಂ ಆದಾಯ ಥೇರಾನಂ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ, ‘‘ಗಣ್ಹಥ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಸಙ್ಘತ್ಥೇರಮಾಹ. ಥೇರೋ, ‘‘ಅಮ್ಹೇಹಿ ಏತ್ತಕೇಹಿ ಕಿಞ್ಚಿ ನ ಲದ್ಧಂ, ಅಯಂ ಸೀಘಮೇವ ಗಹೇತ್ವಾ ಆಗತೋ, ಕಿಂ ನು ಖೋ’’ತಿ ಸೇಸಾನಂ ಮುಖಂ ಓಲೋಕೇಸಿ. ಥೇರೋ ಓಲೋಕನಾಕಾರೇನೇವ ಞತ್ವಾ – ‘‘ಧಮ್ಮೇನ ಸಮೇನ ಲದ್ಧಪಿಣ್ಡಪಾತೋ, ನಿಕ್ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಾ ಗಣ್ಹಥ ಭನ್ತೇ’’ತಿಆದಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಯಾವದತ್ಥಂ ದತ್ವಾ ಅತ್ತನಾಪಿ ಯಾವದತ್ಥಂ ಭುಞ್ಜಿ.

ಅಥ ನಂ ಭತ್ತಕಿಚ್ಚಾವಸಾನೇ ಥೇರಾ ಪುಚ್ಛಿಂಸು – ‘‘ಕದಾ, ಆವುಸೋ, ಲೋಕುತ್ತರಧಮ್ಮಂ ಪಟಿವಿಜ್ಝೀ’’ತಿ? ನತ್ಥಿ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಲೋಕುತ್ತರಧಮ್ಮೋತಿ. ಝಾನಲಾಭೀಸಿ, ಆವುಸೋತಿ? ಏತಮ್ಪಿ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ನತ್ಥೀತಿ. ನನು, ಆವುಸೋ, ಪಾಟಿಹಾರಿಯನ್ತಿ? ಸಾರಣೀಯಧಮ್ಮೋ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಪೂರಿತೋ, ತಸ್ಸ ಮೇ ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಪೂರಿತಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಸಚೇಪಿ ಭಿಕ್ಖುಸತಸಹಸ್ಸಂ ಹೋತಿ, ಪತ್ತಗತಂ ನ ಖೀಯತೀತಿ. ಸಾಧು ಸಾಧು, ಸಪ್ಪುರಿಸ, ಅನುಚ್ಛವಿಕಮಿದಂ ತುಯ್ಹನ್ತಿ. ಇದಂ ತಾವ ಪತ್ತಗತಂ ನ ಖೀಯತೀತಿ ಏತ್ಥ ವತ್ಥು.

ಅಯಮೇವ ಪನ ಥೇರೋ ಚೇತಿಯಪಬ್ಬತೇ ಗಿರಿಭಣ್ಡಮಹಾಪೂಜಾಯ ದಾನಟ್ಠಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ, ‘‘ಇಮಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಕಿಂ ವರಭಣ್ಡ’’ನ್ತಿ ಪುಚ್ಛತಿ. ದ್ವೇ ಸಾಟಕಾ, ಭನ್ತೇತಿ. ಏತೇ ಮಯ್ಹಂ ಪಾಪುಣಿಸ್ಸನ್ತೀತಿ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ಅಮಚ್ಚೋ ರಞ್ಞೋ ಆರೋಚೇಸಿ – ‘‘ಏಕೋ ದಹರೋ ಏವಂ ವದತೀ’’ತಿ. ‘‘ದಹರಸ್ಸೇವಂ ಚಿತ್ತಂ, ಮಹಾಥೇರಾನಂ ಪನ ಸುಖುಮಸಾಟಕಾ ವಟ್ಟನ್ತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ, ‘‘ಮಹಾಥೇರಾನಂ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಠಪೇಸಿ. ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇ ಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಠಿತೇ ದೇನ್ತಸ್ಸ ಮತ್ಥಕೇ ಠಪಿತಾಪಿ ತೇ ಸಾಟಕಾ ಹತ್ಥಂ ನಾರೋಹನ್ತಿ, ಅಞ್ಞೇವ ಆರೋಹನ್ತಿ. ದಹರಸ್ಸ ದಾನಕಾಲೇ ಪನ ಹತ್ಥಂ ಆರುಳ್ಹಾ. ಸೋ ತಸ್ಸ ಹತ್ಥೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಅಮಚ್ಚಸ್ಸ ಮುಖಂ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ದಹರಂ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ದಾನಂ ದತ್ವಾ ಸಙ್ಘಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ದಹರಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ, ‘‘ಕದಾ, ಭನ್ತೇ, ಇಮಂ ಧಮ್ಮಂ ಪಟಿವಿಜ್ಝಿತ್ಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ಸೋ ಪರಿಯಾಯೇನಪಿ ಅಸನ್ತಂ ಅವದನ್ತೋ, ‘‘ನತ್ಥಿ ಮಯ್ಹಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಲೋಕುತ್ತರಧಮ್ಮೋ’’ತಿ ಆಹ. ನನು, ಭನ್ತೇ, ಪುಬ್ಬೇವ ಅವಚುತ್ಥಾತಿ? ಆಮ, ಮಹಾರಾಜ, ಸಾರಣೀಯಧಮ್ಮಪೂರಕೋ ಅಹಂ, ತಸ್ಸ ಮೇ ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಪೂರಿತಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಭಾಜನೀಯಭಣ್ಡಟ್ಠಾನೇ ಅಗ್ಗಭಣ್ಡಂ ಪಾಪುಣಾತೀತಿ. ಸಾಧು ಸಾಧು, ಭನ್ತೇ, ಅನುಚ್ಛವಿಕಮಿದಂ ತುಮ್ಹಾಕನ್ತಿ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಇದಂ ಭಾಜನೀಯಭಣ್ಡಟ್ಠಾನೇ ಅಗ್ಗಭಣ್ಡಂ ಪಾಪುಣಾತೀತಿ ಏತ್ಥ ವತ್ಥು.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣತಿಸ್ಸಭಯೇ ಪನ ಭಾತರಗಾಮವಾಸಿನೋ ನಾಗತ್ಥೇರಿಯಾ ಅನಾರೋಚೇತ್ವಾವ ಪಲಾಯಿಂಸು. ಥೇರೀ ಪಚ್ಚೂಸಕಾಲೇ, ‘‘ಅತಿವಿಯ ಅಪ್ಪನಿಗ್ಘೋಸೋ ಗಾಮೋ, ಉಪಧಾರೇಥ ತಾವಾ’’ತಿ ದಹರಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ಆಹ. ತಾ ಗನ್ತ್ವಾ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಗತಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ಆಗಮ್ಮ ಥೇರಿಯಾ ಆರೋಚೇಸುಂ. ಸಾ ಸುತ್ವಾ, ‘‘ಮಾ ತುಮ್ಹೇ ತೇಸಂ ಗತಭಾವಂ ಚಿನ್ತಯಿತ್ಥ, ಅತ್ತನೋ ಉದ್ದೇಸಪರಿಪುಚ್ಛಾಯೋನಿಸೋಮನಸಿಕಾರೇಸುಯೇವ ಯೋಗಂ ಕರೋಥಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖಾಚಾರವೇಲಾಯ ಪಾರುಪಿತ್ವಾ ಅತ್ತದ್ವಾದಸಮಾ ಗಾಮದ್ವಾರೇ ನಿಗ್ರೋಧರುಕ್ಖಮೂಲೇ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ರುಕ್ಖೇ ಅಧಿವತ್ಥಾ ದೇವತಾ ದ್ವಾದಸನ್ನಮ್ಪಿ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ದತ್ವಾ, ‘‘ಅಯ್ಯೇ, ಅಞ್ಞತ್ಥ ಮಾ ಗಚ್ಛಥ, ನಿಚ್ಚಂ ಇಧೇವ ಏಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ಥೇರಿಯಾ ಪನ ಕನಿಟ್ಠಭಾತಾ ನಾಗತ್ಥೇರೋ ನಾಮ ಅತ್ಥಿ. ಸೋ, ‘‘ಮಹನ್ತಂ ಭಯಂ, ನ ಸಕ್ಕಾ ಇಧ ಯಾಪೇತುಂ, ಪರತೀರಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮಾತಿ ಅತ್ತದ್ವಾದಸಮೋವ ಅತ್ತನೋ ವಸನಟ್ಠಾನಾ ನಿಕ್ಖನ್ತೋ ಥೇರಿಂ ದಿಸ್ವಾ ಗಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಭಾತರಗಾಮಂ ಆಗತೋ. ಥೇರೀ, ‘‘ಥೇರಾ ಆಗತಾ’’ತಿ ಸುತ್ವಾ ತೇಸಂ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ, ಕಿಂ ಅಯ್ಯಾತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ಸೋ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಆಚಿಕ್ಖಿ. ಸಾ, ‘‘ಅಜ್ಜ ಏಕದಿವಸಂ ವಿಹಾರೇಯೇವ ವಸಿತ್ವಾ ಸ್ವೇವ ಗಮಿಸ್ಸಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ಥೇರಾ ವಿಹಾರಂ ಅಗಮಂಸು.

ಥೇರೀ ಪುನದಿವಸೇ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತ್ವಾ ಥೇರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ, ‘‘ಇಮಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ಥೇರೋ, ‘‘ವಟ್ಟಿಸ್ಸತಿ ಥೇರೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತುಣ್ಹೀ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಧಮ್ಮಿಕೋ ತಾತಾ ಪಿಣ್ಡಪಾತೋ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಂ ಅಕತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜಥಾತಿ. ವಟ್ಟಿಸ್ಸತಿ ಥೇರೀತಿ. ಸಾ ಪತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಆಕಾಸೇ ಖಿಪಿ, ಪತ್ತೋ ಆಕಾಸೇ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಥೇರೋ, ‘‘ಸತ್ತತಾಲಮತ್ತೇ ಠಿತಮ್ಪಿ ಭಿಕ್ಖುನೀಭತ್ತಮೇವ, ಥೇರೀತಿ ವತ್ವಾ ಭಯಂ ನಾಮ ಸಬ್ಬಕಾಲಂ ನ ಹೋತಿ, ಭಯೇ ವೂಪಸನ್ತೇ ಅರಿಯವಂಸಂ ಕಥಯಮಾನೋ, ‘ಭೋ ಪಿಣ್ಡಪಾತಿಕ ಭಿಕ್ಖುನೀಭತ್ತಂ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ವೀತಿನಾಮಯಿತ್ಥಾ’ತಿ ಚಿತ್ತೇನ ಅನುವದಿಯಮಾನೋ ಸನ್ಥಮ್ಭೇತುಂ ನ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸಾಮಿ, ಅಪ್ಪಮತ್ತಾ ಹೋಥ ಥೇರಿಯೋ’’ತಿ ಮಗ್ಗಂ ಆರುಹಿ.

ರುಕ್ಖದೇವತಾಪಿ, ‘‘ಸಚೇ ಥೇರೋ ಥೇರಿಯಾ ಹತ್ಥತೋ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಿಸ್ಸತಿ, ನ ನಂ ನಿವತ್ತೇಸ್ಸಾಮಿ, ಸಚೇ ಪನ ನ ಪರಿಭುಞ್ಜಿಸ್ಸತಿ, ನಿವತ್ತೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತಯಮಾನಾ ಠತ್ವಾ ಥೇರಸ್ಸ ಗಮನಂ ದಿಸ್ವಾ ರುಕ್ಖಾ ಓರುಯ್ಹ ಪತ್ತಂ, ಭನ್ತೇ, ದೇಥಾತಿ ಪತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಥೇರಂ ರುಕ್ಖಮೂಲಂಯೇವ ಆನೇತ್ವಾ ಆಸನಂ ಪಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ದತ್ವಾ ಕತಭತ್ತಕಿಚ್ಚಂ ಪಟಿಞ್ಞಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ದ್ವಾದಸ ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ, ದ್ವಾದಸ ಚ ಭಿಕ್ಖೂ ಸತ್ತ ವಸ್ಸಾನಿ ಉಪಟ್ಠಹಿ. ಇದಂ ದೇವತಾ ಉಸ್ಸುಕ್ಕಂ ಆಪಜ್ಜನ್ತೀತಿ ಏತ್ಥ ವತ್ಥು, ತತ್ರ ಹಿ ಥೇರೀ ಸಾರಣೀಯಧಮ್ಮಪೂರಿಕಾ ಅಹೋಸಿ.

ಅಖಣ್ಡಾನೀತಿಆದೀಸು ಯಸ್ಸ ಸತ್ತಸು ಆಪತ್ತಿಕ್ಖನ್ಧೇಸು ಆದಿಮ್ಹಿ ವಾ ಅನ್ತೇ ವಾ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಭಿನ್ನಂ ಹೋತಿ, ತಸ್ಸ ಸೀಲಂ ಪರಿಯನ್ತೇ ಛಿನ್ನಸಾಟಕೋ ವಿಯ ಖಣ್ಡಂ ನಾಮ. ಯಸ್ಸ ಪನ ವೇಮಜ್ಝೇ ಭಿನ್ನಂ, ತಸ್ಸ ಮಜ್ಝೇ ಛಿದ್ದಸಾಟಕೋ ವಿಯ ಛಿದ್ದಂ ನಾಮ ಹೋತಿ. ಯಸ್ಸ ಪನ ಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ದ್ವೇ ತೀಣಿ ಭಿನ್ನಾನಿ, ತಸ್ಸ ಪಿಟ್ಠಿಯಂ ವಾ ಕುಚ್ಛಿಯಂ ವಾ ಉಟ್ಠಿತೇನ ವಿಸಭಾಗವಣ್ಣೇನ ಕಾಳರತ್ತಾದೀನಂ ಅಞ್ಞತರವಣ್ಣಾ ಗಾವೀ ವಿಯ ಸಬಲಂ ನಾಮ ಹೋತಿ. ಯಸ್ಸ ಪನ ಅನ್ತರನ್ತರಾ ಭಿನ್ನಾನಿ, ತಸ್ಸ ಅನ್ತರನ್ತರಾ ವಿಸಭಾಗಬಿನ್ದುಚಿತ್ರಾ ಗಾವೀ ವಿಯ ಕಮ್ಮಾಸಂ ನಾಮ ಹೋತಿ. ಯಸ್ಸ ಪನ ಸಬ್ಬೇನ ಸಬ್ಬಂ ಅಭಿನ್ನಾನಿ, ತಸ್ಸ ತಾನಿ ಸೀಲಾನಿ ಅಖಣ್ಡಾನಿ ಅಚ್ಛಿದ್ದಾನಿ ಅಸಬಲಾನಿ ಅಕಮ್ಮಾಸಾನಿ ನಾಮ ಹೋನ್ತಿ. ತಾನಿ ಪನೇತಾನಿ ತಣ್ಹಾದಾಸಬ್ಯತೋ ಮೋಚೇತ್ವಾ ಭುಜಿಸ್ಸಭಾವಕರಣತೋ ಭುಜಿಸ್ಸಾನಿ. ಬುದ್ಧಾದೀಹಿ ವಿಞ್ಞೂಹಿ ಪಸತ್ಥತ್ತಾ ವಿಞ್ಞುಪ್ಪಸತ್ಥಾನಿ. ತಣ್ಹಾದಿಟ್ಠೀಹಿ ಅಪರಾಮಟ್ಠತ್ತಾ, ‘‘ಇದಂ ನಾಮ ತ್ವಂ ಆಪನ್ನಪುಬ್ಬೋ’’ತಿ ಕೇನಚಿ ಪರಾಮಟ್ಠುಂ ಅಸಕ್ಕುಣೇಯ್ಯತ್ತಾ ಚ ಅಪರಾಮಟ್ಠಾನಿ. ಉಪಚಾರಸಮಾಧಿಂ ವಾ ಅಪ್ಪನಾಸಮಾಧಿಂ ವಾ ಸಂವತ್ತಯನ್ತೀತಿ ಸಮಾಧಿಸಂವತ್ತನಿಕಾನೀತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ. ಸೀಲಸಾಮಞ್ಞಗತೋ ವಿಹರತೀತಿ ತೇಸು ತೇಸು ದಿಸಾಭಾಗೇಸು ವಿಹರನ್ತೇಹಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮಾನಭಾವೂಪಗತಸೀಲೋ ವಿಹರತಿ. ಸೋತಾಪನ್ನಾದೀನಞ್ಹಿ ಸೀಲಂ ಸಮುದ್ದನ್ತರೇಪಿ ದೇವಲೋಕೇಪಿ ವಸನ್ತಾನಂ ಅಞ್ಞೇಸಂ ಸೋತಾಪನ್ನಾದೀನಂ ಸೀಲೇನ ಸಮಾನಮೇವ ಹೋತಿ, ನತ್ಥಿ ಮಗ್ಗಸೀಲೇ ನಾನತ್ತಂ, ತಂ ಸನ್ಧಾಯೇತಂ ವುತ್ತಂ.

ಯಾಯಂ ದಿಟ್ಠೀತಿ ಮಗ್ಗಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ. ಅರಿಯಾತಿ ನಿದ್ದೋಸಾ. ನಿಯ್ಯಾತೀತಿ ನಿಯ್ಯಾನಿಕಾ. ತಕ್ಕರಸ್ಸಾತಿ ಯೋ ತಥಾಕಾರೀ ಹೋತಿ. ದುಕ್ಖಕ್ಖಯಾಯಾತಿ ಸಬ್ಬದುಕ್ಖಕ್ಖಯತ್ಥಂ. ದಿಟ್ಠಿಸಾಮಞ್ಞಗತೋತಿ ಸಮಾನದಿಟ್ಠಿಭಾವಂ ಉಪಗತೋ ಹುತ್ವಾ ವಿಹರತಿ. ಅಗ್ಗನ್ತಿ ಜೇಟ್ಠಕಂ. ಸಬ್ಬಗೋಪಾನಸಿಯೋ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತೀತಿ ಸಙ್ಗಾಹಿಕಂ. ಸಬ್ಬಗೋಪಾನಸೀನಂ ಸಙ್ಘಾಟಂ ಕರೋತೀತಿ ಸಙ್ಘಾಟನಿಕಂ. ಸಙ್ಘಾಟನಿಯನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಯದಿದಂ ಕೂಟನ್ತಿ ಯಮೇತಂ ಕೂಟಾಗಾರಕಣ್ಣಿಕಾಸಙ್ಖಾತಂ ಕೂಟಂ ನಾಮ. ಪಞ್ಚಭೂಮಿಕಾದಿಪಾಸಾದಾ ಹಿ ಕೂಟಬದ್ಧಾವ ತಿಟ್ಠನ್ತಿ. ಯಸ್ಮಿಂ ಪತಿತೇ ಮತ್ತಿಕಂ ಆದಿಂ ಕತ್ವಾ ಸಬ್ಬೇ ಪತನ್ತಿ. ತಸ್ಮಾ ಏವಮಾಹ. ಏವಮೇವ ಖೋತಿ ಯಥಾ ಕೂಟಂ ಕೂಟಾಗಾರಸ್ಸ, ಏವಂ ಇಮೇಸಮ್ಪಿ ಸಾರಣೀಯಧಮ್ಮಾನಂ ಯಾ ಅಯಂ ಅರಿಯಾ ದಿಟ್ಠಿ, ಸಾ ಅಗ್ಗಾ ಚ ಸಙ್ಗಾಹಿಕಾ ಚ ಸಙ್ಘಾಟನಿಯಾ ಚಾತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಾ.

೪೯೩. ಕಥಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಾಯಂ ದಿಟ್ಠೀತಿ ಏತ್ಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಾಯಂ ಸೋತಾಪತ್ತಿಮಗ್ಗದಿಟ್ಠಿ ಅರಿಯಾ ನಿಯ್ಯಾನಿಕಾ ನಿಯ್ಯಾತಿ ತಕ್ಕರಸ್ಸ ಸಮ್ಮಾ ದುಕ್ಖಕ್ಖಯಾಯಾತಿ ವುತ್ತಾ, ಸಾ ಕಥಂ ಕೇನ ಕಾರಣೇನ ನಿಯ್ಯಾತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪರಿಯುಟ್ಠಿತಚಿತ್ತೋವ ಹೋತೀತಿ ಏತ್ತಾವತಾಪಿ ಪರಿಯುಟ್ಠಿತಚಿತ್ತೋಯೇವ ನಾಮ ಹೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಏಸ ನಯೋ ಸಬ್ಬತ್ಥ. ಸುಪ್ಪಣಿಹಿತಂ ಮೇ ಮಾನಸನ್ತಿ ಮಯ್ಹಂ ಚಿತ್ತಂ ಸುಟ್ಠು ಠಪಿತಂ. ಸಚ್ಚಾನಂ ಬೋಧಾಯಾತಿ ಚತುನ್ನಂ ಸಚ್ಚಾನಂ ಬೋಧತ್ಥಾಯ. ಅರಿಯನ್ತಿಆದೀಸು ತಂ ಞಾಣಂ ಯಸ್ಮಾ ಅರಿಯಾನಂ ಹೋತಿ, ನ ಪುಥುಜ್ಜನಾನಂ, ತಸ್ಮಾ ಅರಿಯನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ಯೇಸಂ ಪನ ಲೋಕುತ್ತರಧಮ್ಮೋಪಿ ಅತ್ಥಿ, ತೇಸಂಯೇವ ಹೋತಿ, ನ ಅಞ್ಞೇಸಂ, ತಸ್ಮಾ ಲೋಕುತ್ತರನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ಪುಥುಜ್ಜನಾನಂ ಪನ ಅಭಾವತೋ ಅಸಾಧಾರಣಂ ಪುಥುಜ್ಜನೇಹೀತಿ ವುತ್ತಂ. ಏಸ ನಯೋ ಸಬ್ಬವಾರೇಸು.

೪೯೪. ಲಭಾಮಿ ಪಚ್ಚತ್ತಂ ಸಮಥನ್ತಿ ಅತ್ತನೋ ಚಿತ್ತೇ ಸಮಥಂ ಲಭಾಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ನಿಬ್ಬುತಿಯಮ್ಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಏತ್ಥ ಚ ಸಮಥೋತಿ ಏಕಗ್ಗತಾ. ನಿಬ್ಬುತೀತಿ ಕಿಲೇಸವೂಪಸಮೋ.

೪೯೫. ತಥಾರೂಪಾಯ ದಿಟ್ಠಿಯಾತಿ ಏವರೂಪಾಯ ಸೋತಾಪತ್ತಿಮಗ್ಗದಿಟ್ಠಿಯಾ.

೪೯೬. ಧಮ್ಮತಾಯಾತಿ ಸಭಾವೇನ. ಧಮ್ಮತಾ ಏಸಾತಿ ಸಭಾವೋ ಏಸ. ವುಟ್ಠಾನಂ ಪಞ್ಞಾಯತೀತಿ ಸಙ್ಘಕಮ್ಮವಸೇನ ವಾ ದೇಸನಾಯ ವಾ ವುಟ್ಠಾನಂ ದಿಸ್ಸತಿ. ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಹಿ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜನ್ತೋ ಗರುಕಾಪತ್ತೀಸು ಕುಟಿಕಾರಸದಿಸಂ, ಲಹುಕಾಪತ್ತೀಸು ಸಹಸೇಯ್ಯಾದಿಸದಿಸಂ ಅಚಿತ್ತಕಾಪತ್ತಿಂಯೇವ ಆಪಜ್ಜತಿ, ತಮ್ಪಿ ಅಸಞ್ಚಿಚ್ಚ, ನೋ ಸಞ್ಚಿಚ್ಚ, ಆಪನ್ನಂ ನ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತಿ. ತಸ್ಮಾ ಅಥ ಖೋ ನಂ ಖಿಪ್ಪಮೇವಾತಿಆದಿಮಾಹ. ದಹರೋತಿ ತರುಣೋ. ಕುಮಾರೋತಿ ನ ಮಹಲ್ಲಕೋ. ಮನ್ದೋತಿ ಚಕ್ಖುಸೋತಾದೀನಂ ಮನ್ದತಾಯ ಮನ್ದೋ. ಉತ್ತಾನಸೇಯ್ಯಕೋತಿ ಅತಿದಹರತಾಯ ಉತ್ತಾನಸೇಯ್ಯಕೋ, ದಕ್ಖಿಣೇನ ವಾ ವಾಮೇನ ವಾ ಪಸ್ಸೇನ ಸಯಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಙ್ಗಾರಂ ಅಕ್ಕಮಿತ್ವಾತಿ ಇತೋ ಚಿತೋ ಚ ಪಸಾರಿತೇನ ಹತ್ಥೇನ ವಾ ಪಾದೇನ ವಾ ಫುಸಿತ್ವಾ. ಏವಂ ಫುಸನ್ತಾನಂ ಪನ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ನ ಸೀಘಂ ಹತ್ಥೋ ಝಾಯತಿ, ತಥಾ ಹಿ ಏಕಚ್ಚೇ ಹತ್ಥೇನ ಅಙ್ಗಾರಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪರಿವತ್ತಮಾನಾ ದೂರಮ್ಪಿ ಗಚ್ಛನ್ತಿ. ದಹರಸ್ಸ ಪನ ಹತ್ಥಪಾದಾ ಸುಖುಮಾಲಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸೋ ಫುಟ್ಠಮತ್ತೇನೇವ ದಯ್ಹಮಾನೋ ಚಿರೀತಿ ಸದ್ದಂ ಕರೋನ್ತೋ ಖಿಪ್ಪಂ ಪಟಿಸಂಹರತಿ, ತಸ್ಮಾ ಇಧ ದಹರೋವ ದಸ್ಸಿತೋ. ಮಹಲ್ಲಕೋ ಚ ದಯ್ಹನ್ತೋಪಿ ಅಧಿವಾಸೇತಿ, ಅಯಂ ಪನ ಅಧಿವಾಸೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ. ತಸ್ಮಾಪಿ ದಹರೋವ ದಸ್ಸಿತೋ. ದೇಸೇತೀತಿ ಆಪತ್ತಿಪಟಿಗ್ಗಾಹಕೇ ಸಭಾಗಪುಗ್ಗಲೇ ಸತಿ ಏಕಂ ದಿವಸಂ ವಾ ರತ್ತಿಂ ವಾ ಅನಧಿವಾಸೇತ್ವಾ ರತ್ತಿಂ ಚತುರಙ್ಗೇಪಿ ತಮೇ ಸಭಾಗಭಿಕ್ಖುನೋ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ದೇಸೇತಿಯೇವ.

೪೯೭. ಉಚ್ಚಾವಚಾನೀತಿ ಉಚ್ಚನೀಚಾನಿ. ಕಿಂ ಕರಣೀಯಾನೀತಿ ಕಿಂ ಕರೋಮೀತಿ ಏವಂ ವತ್ವಾ ಕತ್ತಬ್ಬಕಮ್ಮಾನಿ. ತತ್ಥ ಉಚ್ಚಕಮ್ಮಂ ನಾಮ ಚೀವರಸ್ಸ ಕರಣಂ ರಜನಂ ಚೇತಿಯೇ ಸುಧಾಕಮ್ಮಂ ಉಪೋಸಥಾಗಾರಚೇತಿಯಘರಬೋಧಿಘರೇಸು ಕತ್ತಬ್ಬಕಮ್ಮನ್ತಿ ಏವಮಾದಿ. ಅವಚಕಮ್ಮಂ ನಾಮ ಪಾದಧೋವನಮಕ್ಖನಾದಿಖುದ್ದಕಕಮ್ಮಂ, ಅಥ ವಾ ಚೇತಿಯೇ ಸುಧಾಕಮ್ಮಾದಿ ಉಚ್ಚಕಮ್ಮಂ ನಾಮ. ತತ್ಥೇವ ಕಸಾವಪಚನಉದಕಾನಯನಕುಚ್ಛಕರಣ ನಿಯ್ಯಾಸಬನ್ಧನಾದಿ ಅವಚಕಮ್ಮಂ ನಾಮ. ಉಸ್ಸುಕ್ಕಂ ಆಪನ್ನೋ ಹೋತೀತಿ ಉಸ್ಸುಕ್ಕಭಾವಂ ಕತ್ತಬ್ಬತಂ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಹೋತಿ. ತಿಬ್ಬಾಪೇಕ್ಖೋ ಹೋತೀತಿ ಬಹಲಪತ್ಥನೋ ಹೋತಿ. ಥಮ್ಬಞ್ಚ ಆಲುಮ್ಪತೀತಿ ತಿಣಞ್ಚ ಆಲುಮ್ಪಮಾನಾ ಖಾದತಿ. ವಚ್ಛಕಞ್ಚ ಅಪಚಿನಾತೀತಿ ವಚ್ಛಕಞ್ಚ ಅಪಲೋಕೇತಿ. ತರುಣವಚ್ಛಾ ಹಿ ಗಾವೀ ಅರಞ್ಞೇ ಏಕತೋ ಆಗತಂ ವಚ್ಛಕಂ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ನಿಪನ್ನಂ ಪಹಾಯ ದೂರಂ ನ ಗಚ್ಛತಿ, ವಚ್ಛಕಸ್ಸ ಆಸನ್ನಟ್ಠಾನೇ ಚರಮಾನಾ ತಿಣಂ ಆಲುಮ್ಪಿತ್ವಾ ಗೀವಂ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಏಕನ್ತಂ ವಚ್ಛಕಮೇವ ಚ ವಿಲೋಕೇತಿ, ಏವಮೇವ ಸೋತಾಪನ್ನೋ ಉಚ್ಚಾವಚಾನಿ ಕಿಂ ಕರಣೀಯಾನಿ ಕರೋನ್ತೋ ತನ್ನಿನ್ನೋ ಹೋತಿ, ಅಸಿಥಿಲಪೂರಕೋ ತಿಬ್ಬಚ್ಛನ್ದೋ ಬಹಲಪತ್ಥನೋ ಹುತ್ವಾವ ಕರೋತಿ.

ತತ್ರಿದಂ ವತ್ಥು – ಮಹಾಚೇತಿಯೇ ಕಿರ ಸುಧಾಕಮ್ಮೇ ಕರಿಯಮಾನೇ ಏಕೋ ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಏಕೇನ ಹತ್ಥೇನ ಸುಧಾಭಾಜನಂ, ಏಕೇನ ಕುಚ್ಛಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಸುಧಾಕಮ್ಮಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಚೇತಿಯಙ್ಗಣಂ ಆರುಳ್ಹೋ. ಏಕೋ ಕಾಯದಳ್ಹಿಬಹುಲೋ ಭಿಕ್ಖು ಗನ್ತ್ವಾ ಥೇರಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಥೇರೋ ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಂ ಸತಿ ಪಪಞ್ಚೋ ಹೋತೀತಿ ತಸ್ಮಾ ಠಾನಾ ಅಞ್ಞಂ ಠಾನಂ ಗತೋ. ಸೋಪಿ ಭಿಕ್ಖು ತತ್ಥೇವ ಅಗಮಾಸಿ. ಥೇರೋ ಪುನ ಅಞ್ಞಂ ಠಾನನ್ತಿ ಏವಂ ಕತಿಪಯಟ್ಠಾನೇ ಆಗತಂ, – ‘‘ಸಪ್ಪುರಿಸ ಮಹನ್ತಂ ಚೇತಿಯಙ್ಗಣಂ ಕಿಂ ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಓಕಾಸಂ ನ ಲಭಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ನ ಇತರೋ ಪಕ್ಕಾಮೀತಿ.

೪೯೮. ಬಲತಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತೋತಿ ಬಲೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ಅಟ್ಠಿಂ ಕತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥಿಕಭಾವಂ ಕತ್ವಾ, ಅತ್ಥಿಕೋ ಹುತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಮನಸಿಕತ್ವಾತಿ ಮನಸ್ಮಿಂ ಕರಿತ್ವಾ. ಸಬ್ಬಚೇತಸಾ ಸಮನ್ನಾಹರಿತ್ವಾತಿ ಅಪ್ಪಮತ್ತಕಮ್ಪಿ ವಿಕ್ಖೇಪಂ ಅಕರೋನ್ತೋ ಸಕಲಚಿತ್ತೇನ ಸಮನ್ನಾಹರಿತ್ವಾ. ಓಹಿತಸೋತೋತಿ ಠಪಿತಸೋತೋ. ಅರಿಯಸಾವಕಾ ಹಿ ಪಿಯಧಮ್ಮಸ್ಸವನಾ ಹೋನ್ತಿ, ಧಮ್ಮಸ್ಸವನಗ್ಗಂ ಗನ್ತ್ವಾ ನಿದ್ದಾಯಮಾನಾ ವಾ ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಸದ್ಧಿಂ ಸಲ್ಲಪಮಾನಾ ವಾ ವಿಕ್ಖಿತ್ತಚಿತ್ತಾ ವಾ ನ ನಿಸೀದನ್ತಿ, ಅಥ ಖೋ ಅಮತಂ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತಾ ವಿಯ ಅತಿತ್ತಾವ ಹೋನ್ತಿ ಧಮ್ಮಸ್ಸವನೇ, ಅಥ ಅರುಣಂ ಉಗ್ಗಚ್ಛತಿ. ತಸ್ಮಾ ಏವಮಾಹ.

೫೦೦. ಧಮ್ಮತಾ ಸುಸಮನ್ನಿಟ್ಠಾ ಹೋತೀತಿ ಸಭಾವೋ ಸುಟ್ಠು ಸಮನ್ನೇಸಿತೋ ಹೋತಿ. ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯಾತಿ ಕರಣವಚನಂ, ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಸಚ್ಛಿಕತಞಾಣೇನಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಏವಂ ಸತ್ತಙ್ಗಸಮನ್ನಾಗತೋತಿ ಏವಂ ಇಮೇಹಿ ಸತ್ತಹಿ ಮಹಾಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಞಾಣೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ಅಯಂ ತಾವ ಆಚರಿಯಾನಂ ಸಮಾನಕಥಾ. ಲೋಕುತ್ತರಮಗ್ಗೋ ಹಿ ಬಹುಚಿತ್ತಕ್ಖಣಿಕೋ ನಾಮ ನತ್ಥಿ.

ವಿತಣ್ಡವಾದೀ ಪನ ಏಕಚಿತ್ತಕ್ಖಣಿಕೋ ನಾಮ ಮಗ್ಗೋ ನತ್ಥಿ, ‘‘ಏವಂ ಭಾವೇಯ್ಯ ಸತ್ತ ವಸ್ಸಾನೀ’’ತಿ ಹಿ ವಚನತೋ ಸತ್ತಪಿ ವಸ್ಸಾನಿ ಮಗ್ಗಭಾವನಾ ಹೋನ್ತಿ. ಕಿಲೇಸಾ ಪನ ಲಹು ಛಿಜ್ಜನ್ತಾ ಸತ್ತಹಿ ಞಾಣೇಹಿ ಛಿಜ್ಜನ್ತೀತಿ ವದತಿ. ಸೋ ಸುತ್ತಂ ಆಹರಾತಿ ವತ್ತಬ್ಬೋ, ಅದ್ಧಾ ಅಞ್ಞಂ ಸುತ್ತಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತೋ, ‘‘ಇದಮಸ್ಸ ಪಠಮಂ ಞಾಣಂ ಅಧಿಗತಂ ಹೋತಿ, ಇದಮಸ್ಸ ದುತಿಯಂ ಞಾಣಂ…ಪೇ… ಇದಮಸ್ಸ ಸತ್ತಮಂ ಞಾಣಂ ಅಧಿಗತಂ ಹೋತೀ’’ತಿ ಇಮಮೇವ ಆಹರಿತ್ವಾ ದಸ್ಸೇಸ್ಸತಿ. ತತೋ ವತ್ತಬ್ಬೋ ಕಿಂ ಪನಿದಂ ಸುತ್ತಂ ನೇಯ್ಯತ್ಥಂ ನೀತತ್ಥನ್ತಿ. ತತೋ ವಕ್ಖತಿ – ‘‘ನೀತತ್ಥತ್ಥಂ, ಯಥಾಸುತ್ತಂ ತಥೇವ ಅತ್ಥೋ’’ತಿ. ಸೋ ವತ್ತಬ್ಬೋ – ‘‘ಧಮ್ಮತಾ ಸುಸಮನ್ನಿಟ್ಠಾ ಹೋತಿ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯಾತಿ ಏತ್ಥ ಕೋ ಅತ್ಥೋ’’ತಿ? ಅದ್ಧಾ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯತ್ಥೋತಿ ವಕ್ಖತಿ. ತತೋ ಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬೋ, ‘‘ಮಗ್ಗಸಮಙ್ಗೀ ಫಲಂ ಸಚ್ಛಿಕರೋತಿ, ಫಲಸಮಙ್ಗೀ’’ತಿ. ಜಾನನ್ತೋ, ‘‘ಫಲಸಮಙ್ಗೀ ಸಚ್ಛಿಕರೋತೀ’’ತಿ ವಕ್ಖತಿ. ತತೋ ವತ್ತಬ್ಬೋ, – ‘‘ಏವಂ ಸತ್ತಙ್ಗಸಮನ್ನಾಗತೋ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತೀತಿ ಇಧ ಮಗ್ಗಂ ಅಭಾವೇತ್ವಾ ಮಣ್ಡೂಕೋ ವಿಯ ಉಪ್ಪತಿತ್ವಾ ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಫಲಮೇವ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸತಿ. ಮಾ ಸುತ್ತಂ ಮೇ ಲದ್ಧನ್ತಿ ಯಂ ವಾ ತಂ ವಾ ಅವಚ. ಪಞ್ಹಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇನ್ತೇನ ನಾಮ ಆಚರಿಯಸನ್ತಿಕೇ ವಸಿತ್ವಾ ಬುದ್ಧವಚನಂ ಉಗ್ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ಅತ್ಥರಸಂ ವಿದಿತ್ವಾ ವತ್ತಬ್ಬಂ ಹೋತೀ’’ತಿ. ‘‘ಇಮಾನಿ ಸತ್ತ ಞಾಣಾನಿ ಅರಿಯಸಾವಕಸ್ಸ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಞಾಣಾನೇವ, ಲೋಕುತ್ತರಮಗ್ಗೋ ಬಹುಚಿತ್ತಕ್ಖಣಿಕೋ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ಏಕಚಿತ್ತಕ್ಖಣಿಕೋಯೇವಾ’’ತಿ ಸಞ್ಞಾಪೇತಬ್ಬೋ. ಸಚೇ ಸಞ್ಜಾನಾತಿ ಸಞ್ಜಾನಾತು. ನೋ ಚೇ ಸಞ್ಜಾನಾತಿ, ‘‘ಗಚ್ಛ ಪಾತೋವ ವಿಹಾರಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಯಾಗುಂ ಪಿವಾಹೀ’’ತಿ ಉಯ್ಯೋಜೇತಬ್ಬೋ. ಸೇಸಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಉತ್ತಾನಮೇವಾತಿ.

ಪಪಞ್ಚಸೂದನಿಯಾ ಮಜ್ಝಿಮನಿಕಾಯಟ್ಠಕಥಾಯ

ಕೋಸಮ್ಬಿಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.