೭. ವೀಮಂಸಕಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೪೮೭. ಏವಂ ಮೇ ಸುತನ್ತಿ ವೀಮಂಸಕಸುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ವೀಮಂಸಕೇನಾತಿ ತಯೋ ವೀಮಂಸಕಾ – ಅತ್ಥವೀಮಂಸಕೋ ಸಙ್ಖಾರವೀಮಂಸಕೋ ಸತ್ಥುವೀಮಂಸಕೋತಿ. ತೇಸು, ‘‘ಪಣ್ಡಿತಾ ಹಾವುಸೋ, ಮನುಸ್ಸಾ ವೀಮಂಸಕಾ’’ತಿ (ಸಂ. ನಿ. ೩.೨) ಏತ್ಥ ಅತ್ಥವೀಮಂಸಕೋ ಆಗತೋ. ‘‘ಯತೋ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಭಿಕ್ಖು ಧಾತುಕುಸಲೋ ಚ ಹೋತಿ, ಆಯತನಕುಸಲೋ ಚ ಹೋತಿ, ಪಟಿಚ್ಚಸಮುಪ್ಪಾದಕುಸಲೋ ಚ ಹೋತಿ, ಠಾನಾಟ್ಠಾನಕುಸಲೋ ಚ ಹೋತಿ, ಏತ್ತಾವತಾ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಪಣ್ಡಿತೋ ಭಿಕ್ಖು ವೀಮಂಸಕೋತಿ ಅಲಂ ವಚನಾಯಾ’’ತಿ (ಮ. ನಿ. ೩.೧೨೪) ಏತ್ಥ ಸಙ್ಖಾರವೀಮಂಸಕೋ ಆಗತೋ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪನ ಸುತ್ತೇ ಸತ್ಥುವೀಮಂಸಕೋ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋ. ಚೇತೋಪರಿಯಾಯನ್ತಿ ಚಿತ್ತವಾರಂ ಚಿತ್ತಪರಿಚ್ಛೇದಂ. ಸಮನ್ನೇಸನಾತಿ ಏಸನಾ ಪರಿಯೇಸನಾ ಉಪಪರಿಕ್ಖಾ. ಇತಿ ವಿಞ್ಞಾಣಾಯಾತಿ ಏವಂ ವಿಜಾನನತ್ಥಾಯ.

೪೮೮. ದ್ವೀಸು ಧಮ್ಮೇಸು ತಥಾಗತೋ ಸಮನ್ನೇಸಿತಬ್ಬೋತಿ ಇಧ ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತೂಪನಿಸ್ಸಯಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಮಹಾ ಹಿ ಏಸ ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತೂಪನಿಸ್ಸಯೋ ನಾಮ. ತಸ್ಸ ಮಹನ್ತಭಾವೋ ಏವಂ ವೇದಿತಬ್ಬೋ – ಏಕಸ್ಮಿಂ ಹಿ ಸಮಯೇ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಉಪಡ್ಢಂ ಅತ್ತನೋ ಆನುಭಾವೇನ ಹೋತಿ, ಉಪಡ್ಢಂ ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತಾನುಭಾವೇನಾತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಧಮ್ಮತಾಯ ನಿಚ್ಛೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಭಗವನ್ತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪುಚ್ಛಿ, – ‘‘ಉಪಡ್ಢಮಿದಂ, ಭನ್ತೇ, ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಸ್ಸ, ಯದಿದಂ ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತತಾ ಕಲ್ಯಾಣಸಹಾಯತಾ ಕಲ್ಯಾಣಸಮ್ಪವಙ್ಕತಾ’’ತಿ. ಭಗವಾ ಆಹ – ‘‘ಮಾ ಹೇವಂ, ಆನನ್ದ, ಮಾ ಹೇವಂ, ಆನನ್ದ, ಸಕಲಮೇವಿದಂ, ಆನನ್ದ, ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಯದಿದಂ ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತತಾ ಕಲ್ಯಾಣಸಹಾಯತಾ, ಕಲ್ಯಾಣಸಮ್ಪವಙ್ಕತಾ. ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತಸ್ಸೇತಂ, ಆನನ್ದ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಪಾಟಿಕಙ್ಖಂ ಕಲ್ಯಾಣಸಹಾಯಸ್ಸ ಕಲ್ಯಾಣಸಮ್ಪವಙ್ಕಸ್ಸ, ಅರಿಯಂ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕಂ ಮಗ್ಗಂ ಭಾವೇಸ್ಸತಿ, ಅರಿಯಂ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕಂ ಮಗ್ಗಂ ಬಹುಲೀಕರಿಸ್ಸತಿ. ಕಥಞ್ಚಾನನ್ದ, ಭಿಕ್ಖು ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತೋ…ಪೇ… ಅರಿಯಂ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕಂ ಮಗ್ಗಂ ಭಾವೇತಿ, ಅರಿಯಂ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕಂ ಮಗ್ಗಂ ಬಹುಲೀಕರೋತಿ. ಇಧಾನನ್ದ, ಭಿಕ್ಖು ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಂ ಭಾವೇತಿ…ಪೇ… ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿಂ ಭಾವೇತಿ ವಿವೇಕನಿಸ್ಸಿತಂ ಏವಂ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಭಿಕ್ಖು ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತೋ…ಪೇ… ಬಹುಲೀಕರೋತಿ, ತದಮಿನಾಪೇತಂ, ಆನನ್ದ, ಪರಿಯಾಯೇನ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಯಥಾ ಸಕಲಮೇವಿದಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಯದಿದಂ ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತತಾ ಕಲ್ಯಾಣಸಹಾಯತಾ ಕಲ್ಯಾಣಸಮ್ಪವಙ್ಕತಾ. ಮಮಞ್ಹಿ, ಆನನ್ದ, ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತಂ ಆಗಮ್ಮ ಜಾತಿಧಮ್ಮಾ ಸತ್ತಾ ಜಾತಿಯಾ ಪರಿಮುಚ್ಚನ್ತಿ. ಜರಾಧಮ್ಮಾ…ಪೇ… ಸೋಕಪರಿದೇವದುಕ್ಖದೋಮನಸ್ಸುಪಾಯಾಸಧಮ್ಮಾ ಸತ್ತಾ ಸೋಕಪರಿದೇವದುಕ್ಖದೋಮನಸ್ಸುಪಾಯಾಸೇಹಿ ಪರಿಮುಚ್ಚನ್ತೀ’’ತಿ (ಸಂ. ನಿ. ೫.೨).

ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಬಾಹಿರಙ್ಗಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಕಥೇನ್ತೋಪಿ ಆಹ – ‘‘ಬಾಹಿರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಙ್ಗನ್ತಿ ಕರಿತ್ವಾ ನಾಞ್ಞಂ ಏಕಙ್ಗಮ್ಪಿ ಸಮನುಪಸ್ಸಾಮಿ, ಯಂ ಏವಂ ಮಹತೋ ಅತ್ಥಾಯ ಸಂವತ್ತತಿ, ಯಥಯಿದಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತತಾ. ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತತಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಹತೋ ಅತ್ಥಾಯ ಸಂವತ್ತತೀ’’ತಿ (ಅ. ನಿ. ೧.೧೧೩). ಮಹಾಚುನ್ದಸ್ಸ ಕಿಲೇಸಸಲ್ಲೇಖಪಟಿಪದಂ ಕಥೇನ್ತೋಪಿ, ‘‘ಪರೇ ಪಾಪಮಿತ್ತಾ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಮಯಮೇತ್ಥ ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತಾ ಭವಿಸ್ಸಾಮಾತಿ ಸಲ್ಲೇಖೋ ಕರಣೀಯೋ’’ತಿ (ಮ. ನಿ. ೧.೮೩) ಆಹ. ಮೇಘಿಯತ್ಥೇರಸ್ಸ ವಿಮುತ್ತಿಪರಿಪಾಚನಿಯಧಮ್ಮೇ ಕಥೇನ್ತೋಪಿ, ‘‘ಅಪರಿಪಕ್ಕಾಯ, ಮೇಘಿಯ, ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಯಾ ಪಞ್ಚ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಪಾಕಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ. ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ಇಧ, ಮೇಘಿಯ, ಭಿಕ್ಖು ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತೋ ಹೋತಿ’’ತಿ (ಉದಾ. ೩೧) ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತೂಪನಿಸ್ಸಯಮೇವ ವಿಸೇಸೇಸಿ. ಪಿಯಪುತ್ತಸ್ಸ ರಾಹುಲತ್ಥೇರಸ್ಸ ಅಭಿಣ್ಹೋವಾದಂ ದೇನ್ತೋಪಿ –

‘‘ಮಿತ್ತೇ ಭಜಸ್ಸು ಕಲ್ಯಾಣೇ, ಪನ್ತಞ್ಚ ಸಯನಾಸನಂ;

ವಿವಿತ್ತಂ ಅಪ್ಪನಿಗ್ಘೋಸಂ, ಮತ್ತಞ್ಞೂ ಹೋಹಿ ಭೋಜನೇ.

ಚೀವರೇ ಪಿಣ್ಡಪಾತೇ ಚ, ಪಚ್ಚಯೇ ಸಯನಾಸನೇ;

ಏತೇಸು ತಣ್ಹಂ ಮಾಕಾಸಿ, ಮಾ ಲೋಕಂ ಪುನರಾಗಮೀ’’ತಿ. (ಸು. ನಿ. ೩೪೦, ೩೪೧) –

ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತೂಪನಿಸ್ಸಯಮೇವ ಸಬ್ಬಪಠಮಂ ಕಥೇಸಿ. ಏವಂ ಮಹಾ ಏಸ ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತೂಪನಿಸ್ಸಯೋ ನಾಮ. ಇಧಾಪಿ ತಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಭಗವಾ ದ್ವೀಸು ಧಮ್ಮೇಸು ತಥಾಗತೋ ಸಮನ್ನೇಸಿತಬ್ಬೋತಿ ದೇಸನಂ ಆರಭಿ. ಪಣ್ಡಿತೋ ಭಿಕ್ಖು ದ್ವೀಸು ಧಮ್ಮೇಸು ತಥಾಗತಂ ಏಸತು ಗವೇಸತೂತಿ ಅತ್ಥೋ. ಏತೇನ ಭಗವಾ ಅಯಂ ಮಹಾಜಚ್ಚೋತಿ ವಾ, ಲಕ್ಖಣಸಮ್ಪನ್ನೋತಿ ವಾ, ಅಭಿರೂಪೋ ದಸ್ಸನೀಯೋತಿ ವಾ, ಅಭಿಞ್ಞಾತೋ ಅಭಿಲಕ್ಖಿತೋತಿ ವಾ, ಇಮಂ ನಿಸ್ಸಾಯಾಹಂ ಚೀವರಾದಯೋ ಪಚ್ಚಯೇ ಲಭಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ವಾ, ಏವಂ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಮಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ವಸನಕಿಚ್ಚಂ ನತ್ಥಿ. ಯೋ ಪನ ಏವಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತಿ, ‘‘ಪಹೋತಿ ಮೇ ಏಸ ಸತ್ಥಾ ಹುತ್ವಾ ಸತ್ಥುಕಿಚ್ಚಂ ಸಾಧೇತು’’ನ್ತಿ, ಸೋ ಮಂ ಭಜತೂತಿ ಸೀಹನಾದಂ ನದತಿ. ಬುದ್ಧಸೀಹನಾದೋ ಕಿರ ನಾಮೇಸ ಸುತ್ತನ್ತೋತಿ.

ಇದಾನಿ ತೇ ದ್ವೇ ಧಮ್ಮೇ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಚಕ್ಖುಸೋತವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೇಸೂತಿ ಆಹ. ತತ್ಥ ಸತ್ಥು ಕಾಯಿಕೋ ಸಮಾಚಾರೋ ವೀಮಂಸಕಸ್ಸ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೋ ಧಮ್ಮೋ ನಾಮ. ವಾಚಸಿಕೋ ಸಮಾಚಾರೋ ಸೋತವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೋ ಧಮ್ಮೋ ನಾಮ. ಇದಾನಿ ತೇಸು ಸಮನ್ನೇಸಿತಬ್ಬಾಕಾರಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಯೇ ಸಂಕಿಲಿಟ್ಠಾತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ಸಂಕಿಲಿಟ್ಠಾತಿ ಕಿಲೇಸಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ. ತೇ ಚ ನ ಚಕ್ಖುಸೋತವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಾ. ಯಥಾ ಪನ ಉದಕೇ ಚಲನ್ತೇ ವಾ ಪುಪ್ಫುಳಕೇ ವಾ ಮುಞ್ಚನ್ತೇ ಅನ್ತೋ ಮಚ್ಛೋ ಅತ್ಥೀತಿ ವಿಞ್ಞಾಯತಿ, ಏವಂ ಪಾಣಾತಿಪಾತಾದೀನಿ ವಾ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ, ಮುಸಾವಾದಾದೀನಿ ವಾ ಭಣನ್ತಸ್ಸ ಕಾಯವಚೀಸಮಾಚಾರೇ ದಿಸ್ವಾ ಚ ಸುತ್ವಾ ಚ ತಂಸಮುಟ್ಠಾಪಕಚಿತ್ತಂ ಸಂಕಿಲಿಟ್ಠನ್ತಿ ವಿಞ್ಞಾಯತಿ. ತಸ್ಮಾ ಏವಮಾಹ. ಸಂಕಿಲಿಟ್ಠಚಿತ್ತಸ್ಸ ಹಿ ಕಾಯವಚೀಸಮಾಚಾರಾಪಿ ಸಂಕಿಲಿಟ್ಠಾಯೇವ ನಾಮ. ನ ತೇ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಸಂವಿಜ್ಜನ್ತೀತಿ ನ ತೇ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಅತ್ಥಿ. ನ ಉಪಲಬ್ಭನ್ತೀತಿ ಏವಂ ಜಾನಾತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ನತ್ಥಿತಾಯೇವ ಹಿ ತೇ ನ ಉಪಲಬ್ಭನ್ತಿ ನ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನತಾಯ. ತಥಾ ಹಿ ಭಗವಾ ಏಕದಿವಸಂ ಇಮೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ಪವಾರೇನ್ತೋ ಆಹ – ‘‘ಹನ್ದ ದಾನಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪವಾರೇಮಿ ವೋ, ನ ಚ ಮೇ ಕಿಞ್ಚಿ ಗರಹಥ ಕಾಯಿಕಂ ವಾ ವಾಚಸಿಕಂ ವಾ’’ತಿ. ಏವಂ ವುತ್ತೇ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಏಕಂಸಂ ಉತ್ತರಾಸಙ್ಗಂ ಕರಿತ್ವಾ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನಞ್ಜಲಿಂ ಪಣಾಮೇತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ನ ಖೋ ಮಯಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವತೋ ಕಿಞ್ಚಿ ಗರಹಾಮ ಕಾಯಿಕಂ ವಾ ವಾಚಸಿಕಂ ವಾ. ಭಗವಾ ಹಿ, ಭನ್ತೇ, ಅನುಪ್ಪನ್ನಸ್ಸ ಮಗ್ಗಸ್ಸ ಉಪ್ಪಾದೇತಾ, ಅಸಞ್ಜಾತಸ್ಸ ಮಗ್ಗಸ್ಸ ಸಞ್ಜಾನೇತಾ, ಅನಕ್ಖಾತಸ್ಸ ಮಗ್ಗಸ್ಸ ಅಕ್ಖಾತಾ, ಮಗ್ಗಞ್ಞೂ ಮಗ್ಗವಿದೂ ಮಗ್ಗಕೋವಿದೋ. ಮಗ್ಗಾನುಗಾ ಚ, ಭನ್ತೇ, ಏತರಹಿ ಸಾವಕಾ ವಿಹರನ್ತಿ ಪಚ್ಛಾಸಮನ್ನಾಗತಾ’’ತಿ (ಸಂ. ನಿ. ೧.೨೧೫). ಏವಂ ಪರಿಸುದ್ಧಾ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಕಾಯವಚೀಸಮಾಚಾರಾ. ಉತ್ತರೋಪಿ ಸುದಂ ಮಾಣವೋ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಕಾಯವಚೀದ್ವಾರೇ ಅನಾರಾಧನೀಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಪಸ್ಸಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಸತ್ತ ಮಾಸೇ ಅನುಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಲಿಕ್ಖಾಮತ್ತಮ್ಪಿ ನ ಅದ್ದಸ. ಮನುಸ್ಸಭೂತೋ ವಾ ಏಸ ಬುದ್ಧಭೂತಸ್ಸ ಕಾಯವಚೀದ್ವಾರೇ ಕಿಂ ಅನಾರಾಧನೀಯಂ ಪಸ್ಸಿಸ್ಸತಿ? ಮಾರೋಪಿ ದೇವಪುತ್ತೋ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ಸತೋ ಮಹಾಭಿನಿಕ್ಖಮನತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಛಬ್ಬಸ್ಸಾನಿ ಗವೇಸಮಾನೋ ಕಿಞ್ಚಿ ಅನಾರಾಧನೀಯಂ ನಾದ್ದಸ, ಅನ್ತಮಸೋ ಚೇತೋಪರಿವಿತಕ್ಕಮತ್ತಮ್ಪಿ. ಮಾರೋ ಕಿರ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಸಚಸ್ಸ ವಿತಕ್ಕಿತಮತ್ತಮ್ಪಿ ಅಕುಸಲಂ ಪಸ್ಸಿಸ್ಸಾಮಿ, ತತ್ಥೇವ ನಂ ಮುದ್ಧನಿ ಪಹರಿತ್ವಾ ಪಕ್ಕಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಸೋ ಛಬ್ಬಸ್ಸಾನಿ ಅದಿಸ್ವಾ ಬುದ್ಧಭೂತಮ್ಪಿ ಏಕಂ ವಸ್ಸಂ ಅನುಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಕಿಞ್ಚಿ ವಜ್ಜಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತೋ ಗಮನಸಮಯೇ ವನ್ದಿತ್ವಾ –

‘‘ಮಹಾವೀರ ಮಹಾಪುಞ್ಞಂ, ಇದ್ಧಿಯಾ ಯಸಸಾ ಜಲಂ;

ಸಬ್ಬವೇರಭಯಾತೀತಂ, ಪಾದೇ ವನ್ದಾಮಿ ಗೋತಮ’’ನ್ತಿ. (ಸಂ. ನಿ. ೧.೧೫೯) –

ಗಾಥಂ ವತ್ವಾ ಗತೋ.

ವೀತಿಮಿಸ್ಸಾತಿ ಕಾಲೇ ಕಣ್ಹಾ, ಕಾಲೇ ಸುಕ್ಕಾತಿ ಏವಂ ವೋಮಿಸ್ಸಕಾ. ವೋದಾತಾತಿ ಪರಿಸುದ್ಧಾ ನಿಕ್ಕಿಲೇಸಾ. ಸಂವಿಜ್ಜನ್ತೀತಿ ವೋದಾತಾ ಧಮ್ಮಾ ಅತ್ಥಿ ಉಪಲಬ್ಭನ್ತಿ. ತಥಾಗತಸ್ಸ ಹಿ ಪರಿಸುದ್ಧಾ ಕಾಯಸಮಾಚಾರಾದಯೋ. ತೇನಾಹ – ‘‘ಚತ್ತಾರಿಮಾನಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಥಾಗತಸ್ಸ ಅರಕ್ಖೇಯ್ಯಾನಿ. ಕತಮಾನಿ ಚತ್ತಾರಿ? ಪರಿಸುದ್ಧಕಾಯಸಮಾಚಾರೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಥಾಗತೋ, ನತ್ಥಿ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಕಾಯದುಚ್ಚರಿತಂ, ಯಂ ತಥಾಗತೋ ರಕ್ಖೇಯ್ಯ, ‘ಮಾ ಮೇ ಇದಂ ಪರೋ ಅಞ್ಞಾಸೀ’ತಿ. ಪರಿಸುದ್ಧವಚೀಸಮಾಚಾರೋ… ಪರಿಸುದ್ಧಮನೋಸಮಾಚಾರೋ… ಪರಿಸುದ್ಧಾಜೀವೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಥಾಗತೋ, ನತ್ಥಿ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಮಿಚ್ಛಾಜೀವೋ, ಯಂ ತಥಾಗತೋ ರಕ್ಖೇಯ್ಯ, ಮಾ ಮೇ ಇದಂ ಪರೋ ಅಞ್ಞಾಸೀ’’ತಿ (ಅ. ನಿ. ೭.೫೮).

ಇಮಂ ಕುಸಲಂ ಧಮ್ಮನ್ತಿ ಇಮಂ ಅನವಜ್ಜಂ ಆಜೀವಟ್ಠಮಕಸೀಲಂ. ‘‘ಅಯಮಾಯಸ್ಮಾ ಸತ್ಥಾ ಕಿಂ ನು ಖೋ ದೀಘರತ್ತಂ ಸಮಾಪನ್ನೋ ಅತಿಚಿರಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಇಮಿನಾ ಸಮನ್ನಾಗತೋ, ಉದಾಹು ಇತ್ತರಸಮಾಪನ್ನೋ ಹಿಯ್ಯೋ ವಾ ಪರೇ ವಾ ಪರಸುವೇ ವಾ ದಿವಸೇ ಸಮಾಪನ್ನೋ’’ತಿ ಏವಂ ಗವೇಸತೂತಿ ಅತ್ಥೋ. ಏಕಚ್ಚೇನ ಹಿ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ವಸನ್ತೇನ ಬಹು ಮಿಚ್ಛಾಜೀವಕಮ್ಮಂ ಕತಂ, ತಂ ತತ್ಥ ಕಾಲಾತಿಕ್ಕಮೇ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ಪಾಕಟಂ ಹೋತಿ. ಸೋ ಅಞ್ಞತರಂ ಪಚ್ಚನ್ತಗಾಮಂ ವಾ ಸಮುದ್ದತೀರಂ ವಾ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಣ್ಣಸಾಲಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ಆರಞ್ಞಕೋ ವಿಯ ಹುತ್ವಾ ವಿಹರತಿ. ಮನುಸ್ಸಾ ಸಮ್ಭಾವನಂ ಉಪ್ಪಾದೇತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಪಣೀತೇ ಪಚ್ಚಯೇ ದೇನ್ತಿ. ಜನಪದವಾಸಿನೋ ಭಿಕ್ಖೂ ತಸ್ಸ ಪರಿಹಾರಂ ದಿಸ್ವಾ, ‘‘ಅತಿದಪ್ಪಿತೋ ವತಾಯಂ ಆಯಸ್ಮಾ, ಕೋ ನು ಖೋ ಏಸೋ’’ತಿ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹನ್ತಾ, ‘‘ಅಸುಕಟ್ಠಾನೇ ಅಸುಕಂ ನಾಮ ಮಿಚ್ಛಾಜೀವಂ ಕತ್ವಾ ಪಕ್ಕನ್ತಭಿಕ್ಖೂ’’ತಿ ಞತ್ವಾ ನ ಸಕ್ಕಾ ಇಮಿನಾ ಸದ್ಧಿಂ ಉಪೋಸಥೋ ವಾ ಪವಾರಣಾ ವಾ ಕಾತುನ್ತಿ ಸನ್ನಿಪತಿತ್ವಾ ಧಮ್ಮೇನ ಸಮೇನ ಉಕ್ಖೇಪನೀಯಾದೀಸು ಅಞ್ಞತರಂ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತಿ. ಏವರೂಪಾಯ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಪಟಿಪತ್ತಿಯಾ ಅತ್ಥಿಭಾವಂ ವಾ ನತ್ಥಿಭಾವಂ ವಾ ವೀಮಂಸಾಪೇತುಂ ಏವಮಾಹ.

ಏವಂ ಜಾನಾತೀತಿ ದೀಘರತ್ತಂ ಸಮಾಪನ್ನೋ, ನ ಇತ್ತರಸಮಾಪನ್ನೋತಿ ಜಾನಾತಿ. ಅನಚ್ಛರಿಯಂ ಚೇತಂ. ಯಂ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಏತರಹಿ ಸಬ್ಬಞ್ಞುತಂ ಪತ್ತಸ್ಸ ದೀಘರತ್ತಂ ಆಜೀವಟ್ಠಮಕಸೀಲಂ ಪರಿಸುದ್ಧಂ ಭವೇಯ್ಯ. ಯಸ್ಸ ಬೋಧಿಸತ್ತಕಾಲೇಪಿ ಏವಂ ಅಹೋಸಿ.

ಅತೀತೇ ಕಿರ ಗನ್ಧಾರರಾಜಾ ಚ ವೇದೇಹರಾಜಾ ಚ ದ್ವೇಪಿ ಸಹಾಯಕಾ ಹುತ್ವಾ ಕಾಮೇಸು ಆದೀನವಂ ದಿಸ್ವಾ ರಜ್ಜಾನಿ ಪುತ್ತಾನಂ ನಿಯ್ಯಾತೇತ್ವಾ ಇಸಿಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಅರಞ್ಞಗಾಮಕೇ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರನ್ತಿ. ಪಚ್ಚನ್ತೋ ನಾಮ ದುಲ್ಲಭಲೋಣೋ ಹೋತಿ. ತತೋ ಅಲೋಣಂ ಯಾಗುಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಏಕಿಸ್ಸಾಯ ಸಾಲಾಯ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಪಿವನ್ತಿ. ಅನ್ತರನ್ತರೇ ಮನುಸ್ಸಾ ಲೋಣಚುಣ್ಣಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ದೇನ್ತಿ. ಏಕದಿವಸಂ ಏಕೋ ವೇದೇಹಿಸಿಸ್ಸ ಪಣ್ಣೇ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಲೋಣಚುಣ್ಣಂ ಅದಾಸಿ. ವೇದೇಹಿಸಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಉಪಡ್ಢಂ ಗನ್ಧಾರಿಸಿಸ್ಸ-ಸನ್ತಿಕೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಉಪಡ್ಢಂ ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಿಕೇ ಠಪೇಸಿ. ತತೋ ಥೋಕಂ ಪರಿಭುತ್ತಾವಸೇಸಂ ದಿಸ್ವಾ, ‘‘ಮಾ ಇದಂ ನಸ್ಸೀ’’ತಿ ಪಣ್ಣೇನ ವೇಠೇತ್ವಾ ತಿಣಗಹನೇ ಠಪೇಸಿ. ಪುನ ಏಕಸ್ಮಿಂ ದಿವಸೇ ಯಾಗುಪಾನಕಾಲೇ ಸತಿಂ ಕತ್ವಾ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಗನ್ಧಾರಿಸಿಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ, ‘‘ಇತೋ ಥೋಕಂ ಗಣ್ಹಥ ಆಚರಿಯಾ’’ತಿ ಆಹ. ಕುತೋ ತೇ ಲದ್ಧಂ ವೇದೇಹಿಸೀತಿ? ತಸ್ಮಿಂ ದಿವಸೇ ಪರಿಭುತ್ತಾವಸೇಸಂ ‘‘ಮಾ ನಸ್ಸೀ’’ತಿ ಮಯಾ ಠಪಿತನ್ತಿ. ಗನ್ಧಾರಿಸಿ ಗಹೇತುಂ ನ ಇಚ್ಛತಿ, ಅಲೋಣಕಂಯೇವ ಯಾಗುಂ ಪಿವಿತ್ವಾ ವೇದೇಹಂ ಇಸಿಂ ಅವೋಚ –

‘‘ಹಿತ್ವಾ ಗಾಮಸಹಸ್ಸಾನಿ, ಪರಿಪುಣ್ಣಾನಿ ಸೋಳಸ;

ಕೋಟ್ಠಾಗಾರಾನಿ ಫೀತಾನಿ, ಸನ್ನಿಧಿಂ ದಾನಿ ಕುಬ್ಬಸೀ’’ತಿ. (ಜಾ. ೧.೭.೭೬);

ವೇದೇಹಿಸಿ ಅವೋಚ – ‘‘ತುಮ್ಹೇ ರಜ್ಜಂ ಪಹಾಯ ಪಬ್ಬಜಿತಾ, ಇದಾನಿ ಕಸ್ಮಾ ಲೋಣಚುಣ್ಣಮತ್ತಸನ್ನಿಧಿಕಾರಣಾ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯ ಅನುಚ್ಛವಿಕಂ ನ ಕರೋಥಾ’’ತಿ? ಕಿಂ ಮಯಾ ಕತಂ ವೇದೇಹಿಸೀತಿ? ಅಥ ನಂ ಆಹ –

‘‘ಹಿತ್ವಾ ಗನ್ಧಾರವಿಸಯಂ, ಪಹೂತಧನಧಾರಿಯಂ;

ಪಸಾಸನತೋ ನಿಕ್ಖನ್ತೋ, ಇಧ ದಾನಿ ಪಸಾಸಸೀ’’ತಿ. (ಜಾ. ೧.೭.೭೭);

ಗನ್ಧಾರೋ ಆಹ –

‘‘ಧಮ್ಮಂ ಭಣಾಮಿ ವೇದೇಹ, ಅಧಮ್ಮೋ ಮೇ ನ ರುಚ್ಚತಿ;

ಧಮ್ಮಂ ಮೇ ಭಣಮಾನಸ್ಸ, ನ ಪಾಪಮುಪಲಿಮ್ಪತೀ’’ತಿ. (ಜಾ. ೧.೭.೭೮);

ವೇದೇಹೋ ಆಹ –

‘‘ಯೇನ ಕೇನಚಿ ವಣ್ಣೇನ, ಪರೋ ಲಭತಿ ರುಪ್ಪನಂ;

ಮಹತ್ಥಿಯಮ್ಪಿ ಚೇ ವಾಚಂ, ನ ತಂ ಭಾಸೇಯ್ಯ ಪಣ್ಡಿತೋ’’ತಿ. (ಜಾ. ೧.೭.೭೯);

ಗನ್ಧಾರೋ ಆಹ –

‘‘ಕಾಮಂ ರುಪ್ಪತು ವಾ ಮಾ ವಾ, ಭುಸಂವ ವಿಕಿರೀಯತು;

ಧಮ್ಮಂ ಮೇ ಭಣಮಾನಸ್ಸ, ನ ಪಾಪಮುಪಲಿಮ್ಪತೀ’’ತಿ. (ಜಾ. ೧.೭.೮೦);

ತತೋ ವೇದೇಹಿಸಿ ಯಸ್ಸ ಸಕಾಪಿ ಬುದ್ಧಿ ನತ್ಥಿ, ಆಚರಿಯಸನ್ತಿಕೇ ವಿನಯಂ ನ ಸಿಕ್ಖತಿ, ಸೋ ಅನ್ಧಮಹಿಂಸೋ ವಿಯ ವನೇ ಚರತೀತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಆಹ –

‘‘ನೋ ಚೇ ಅಸ್ಸ ಸಕಾ ಬುದ್ಧಿ, ವಿನಯೋ ವಾ ಸುಸಿಕ್ಖಿತೋ;

ವನೇ ಅನ್ಧಮಹಿಂಸೋವ, ಚರೇಯ್ಯ ಬಹುಕೋ ಜನೋ.

ಯಸ್ಮಾ ಚ ಪನಿಧೇಕಚ್ಚೇ, ಆಚೇರಮ್ಹಿ ಸುಸಿಕ್ಖಿತಾ;

ತಸ್ಮಾ ವಿನೀತವಿನಯಾ, ಚರನ್ತಿ ಸುಸಮಾಹಿತಾ’’ತಿ. (ಜಾ. ೧.೭.೮೧-೮೨);

ಏವಞ್ಚ ಪನ ವತ್ವಾ ವೇದೇಹಿಸಿ ಅಜಾನಿತ್ವಾ ಮಯಾ ಕತನ್ತಿ ಗನ್ಧಾರಿಸಿಂ ಖಮಾಪೇಸಿ. ತೇ ಉಭೋಪಿ ತಪಂ ಚರಿತ್ವಾ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಂ ಅಗಮಂಸು. ಏವಂ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಬೋಧಿಸತ್ತಕಾಲೇಪಿ ದೀಘರತ್ತಂ ಆಜೀವಟ್ಠಮಕಸೀಲಂ ಪರಿಸುದ್ಧಂ ಅಹೋಸಿ.

ಉತ್ತಜ್ಝಾಪನ್ನೋ ಅಯಮಾಯಸ್ಮಾ ಭಿಕ್ಖು ಯಸಪತ್ತೋತಿ ಅಯಮಾಯಸ್ಮಾ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಸತ್ಥಾ ಭಿಕ್ಖು ಞತ್ತಂ ಪಞ್ಞಾತಭಾವಂ ಪಾಕಟಭಾವಂ ಅಜ್ಝಾಪನ್ನೋ ನು ಖೋ, ಸಯಞ್ಚ ಪರಿವಾರಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಪತ್ತೋ ನು ಖೋ ನೋತಿ. ತೇನ ಚಸ್ಸ ಪಞ್ಞಾತಜ್ಝಾಪನ್ನಭಾವೇನ ಯಸಸನ್ನಿಸ್ಸಿತಭಾವೇನ ಚ ಕಿಂ ಏಕಚ್ಚೇ ಆದೀನವಾ ಸನ್ದಿಸ್ಸನ್ತಿ ಉದಾಹು ನೋತಿ ಏವಂ ಸಮನ್ನೇಸನ್ತೂತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ನ ತಾವ, ಭಿಕ್ಖವೇತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಾವ ಭಿಕ್ಖು ನ ರಾಜರಾಜಮಹಾಮತ್ತಾದೀಸು ಅಭಿಞ್ಞಾತಭಾವಂ ವಾ ಪರಿವಾರಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ವಾ ಆಪನ್ನೋ ಹೋತಿ, ತಾವ ಏಕಚ್ಚೇ ಮಾನಾತಿಮಾನಾದಯೋ ಆದೀನವಾ ನ ಸಂವಿಜ್ಜನ್ತಿ ಉಪಸನ್ತೂಪಸನ್ತೋ ವಿಯ ಸೋತಾಪನ್ನೋ ವಿಯ ಸಕದಾಗಾಮೀ ವಿಯ ಚ ವಿಹರತಿ. ಅರಿಯೋ ನು ಖೋ ಪುಥುಜ್ಜನೋ ನು ಖೋತಿಪಿ ಞಾತುಂ ನ ಸಕ್ಕಾ ಹೋತಿ.

ಯತೋ ಚ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇತಿ ಯದಾ ಪನ ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಭಿಕ್ಖು ಞಾತೋ ಹೋತಿ ಪರಿವಾರಸಮ್ಪನ್ನೋ ವಾ, ತದಾ ತಿಣ್ಹೇನ ಸಿಙ್ಗೇನ ಗೋಗಣಂ ವಿಜ್ಝನ್ತೋ ದುಟ್ಠಗೋಣೋ ವಿಯ, ಮಿಗಸಙ್ಘಂ ಅಭಿಮದ್ದಮಾನೋ ದೀಪಿ ವಿಯ ಚ ಅಞ್ಞೇ ಭಿಕ್ಖೂ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ವಿಜ್ಝನ್ತೋ ಅಗಾರವೋ ಅಸಭಾಗವುತ್ತಿ ಅಗ್ಗಪಾದೇನ ಭೂಮಿಂ ಫುಸನ್ತೋ ವಿಯ ಚರತಿ. ಏಕಚ್ಚೋ ಪನ ಕುಲಪುತ್ತೋ ಯಥಾ ಯಥಾ ಞಾತೋ ಹೋತಿ ಯಸಸ್ಸೀ, ತಥಾ ತಥಾ ಫಲಭಾರಭರಿತೋ ವಿಯ ಸಾಲಿ ಸುಟ್ಠುತರಂ ಓನಮತಿ, ರಾಜರಾಜಮಹಾಮತ್ತಾದೀಸು ಉಪಸಙ್ಕಮನ್ತೇಸು ಅಕಿಞ್ಚನಭಾವಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ಸಮಣಸಞ್ಞಂ ಉಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ಛಿನ್ನವಿಸಾಣಉಸಭೋ ವಿಯ, ಚಣ್ಡಾಲದಾರಕೋ ವಿಯ ಚ ಸೋರತೋ ನಿವಾತೋ ನೀಚಚಿತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಚೇವ ಸದೇವಕಸ್ಸ ಚ ಲೋಕಸ್ಸ, ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ ಪಟಿಪಜ್ಜತಿ. ಏವರೂಪಂ ಪಟಿಪತ್ತಿಂ ಸನ್ಧಾಯ ‘‘ನಾಸ್ಸ ಇಧೇಕಚ್ಚೇ ಆದೀನವಾ’’ತಿ ಆಹ.

ತಥಾಗತೋ ಪನ ಅಟ್ಠಸು ಲೋಕಧಮ್ಮೇಸು ತಾದೀ, ಸೋ ಹಿ ಲಾಭೇಪಿ ತಾದೀ, ಅಲಾಭೇಪಿ ತಾದೀ, ಯಸೇಪಿ ತಾದೀ, ಅಯಸೇಪಿ ತಾದೀ, ಪಸಂಸಾಯಪಿ ತಾದೀ, ನಿನ್ದಾಯಪಿ ತಾದೀ, ಸುಖೇಪಿ ತಾದೀ, ದುಕ್ಖೇಪಿ ತಾದೀ, ತಸ್ಮಾ ಸಬ್ಬಾಕಾರೇನ ನಾಸ್ಸ ಇಧೇಕಚ್ಚೇ ಆದೀನವಾ ಸಂವಿಜ್ಜನ್ತಿ. ಅಭಯೂಪರತೋತಿ ಅಭಯೋ ಹುತ್ವಾ ಉಪರತೋ, ಅಚ್ಚನ್ತೂಪರತೋ ಸತತೂಪರತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ನ ವಾ ಭಯೇನ ಉಪರತೋತಿಪಿ ಅಭಯೂಪರತೋ. ಚತ್ತಾರಿ ಹಿ ಭಯಾನಿ ಕಿಲೇಸಭಯಂ ವಟ್ಟಭಯಂ ದುಗ್ಗತಿಭಯಂ ಉಪವಾದಭಯನ್ತಿ. ಪುಥುಜ್ಜನೋ ಚತೂಹಿಪಿ ಭಯೇಹಿ ಭಾಯತಿ. ಸೇಕ್ಖಾ ತೀಹಿ, ತೇಸಞ್ಹಿ ದುಗ್ಗತಿಭಯಂ ಪಹೀನಂ, ಇತಿ ಸತ್ತ ಸೇಕ್ಖಾ ಭಯೂಪರತಾ, ಖೀಣಾಸವೋ ಅಭಯೂಪರತೋ ನಾಮ, ತಸ್ಸ ಹಿ ಏಕಮ್ಪಿ ಭಯಂ ನತ್ಥಿ. ಕಿಂ ಪರವಾದಭಯಂ ನತ್ಥೀತಿ? ನತ್ಥಿ. ಪರಾನುದ್ದಯಂ ಪನ ಪಟಿಚ್ಚ, ‘‘ಮಾದಿಸಂ ಖೀಣಾಸವಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಸತ್ತಾ ಮಾ ನಸ್ಸನ್ತೂ’’ತಿ ಉಪವಾದಂ ರಕ್ಖತಿ. ಮೂಲುಪ್ಪಲವಾಪಿವಿಹಾರವಾಸೀ ಯಸತ್ಥೇರೋ ವಿಯ.

ಥೇರೋ ಕಿರ ಮೂಲುಪ್ಪಲವಾಪಿಗಾಮಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪಾವಿಸಿ. ಅಥಸ್ಸ ಉಪಟ್ಠಾಕಕುಲದ್ವಾರಂ ಪತ್ತಸ್ಸ ಪತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಥಣ್ಡಿಲಪೀಠಕಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಆಸನಂ ಪಞ್ಞಪೇಸುಂ. ಅಮಚ್ಚಧೀತಾಪಿ ತಂಯೇವ ಪೀಠಕಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಪರತೋಭಾಗೇ ನೀಚತರಂ ಆಸನಂ ಪಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ನಿಸೀದಿ. ಏಕೋ ನೇವಾಸಿಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಪಚ್ಛಾ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪವಿಟ್ಠೋ ದ್ವಾರೇ ಠತ್ವಾವ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ಥೇರೋ ಅಮಚ್ಚಧೀತರಾ ಸದ್ಧಿಂ ಏಕಮಞ್ಚೇ ನಿಸಿನ್ನೋತಿ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ, ‘‘ಅಯಂ ಪಂಸುಕೂಲಿಕೋ ವಿಹಾರೇವ ಉಪಸನ್ತೂಪಸನ್ತೋ ವಿಯ ವಿಹರತಿ, ಅನ್ತೋಗಾಮೇ ಪನ ಉಪಟ್ಠಾಯಿಕಾಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಏಕಮಞ್ಚೇ ನಿಸೀದತೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ, ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ ಮಯಾ ದುದ್ದಿಟ್ಠ’’ನ್ತಿ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ತಥಾಸಞ್ಞೀವ ಹುತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಥೇರೋಪಿ ಭತ್ತಕಿಚ್ಚಂ ಕತ್ವಾ ವಿಹಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ದ್ವಾರಂ ಪಿಧಾಯ ನಿಸೀದಿ. ನೇವಾಸಿಕೋಪಿ ಕತಭತ್ತಕಿಚ್ಚೋ ವಿಹಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ, ‘‘ತಂ ಪಂಸುಕೂಲಿಕಂ ನಿಗ್ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ವಿಹಾರಾ ನಿಕ್ಕಡ್ಢಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಅಸಞ್ಞತನೀಹಾರೇನ ಥೇರಸ್ಸ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪರಿಭೋಗಘಟತೋ ಉಲುಙ್ಕೇನ ಉದಕಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಮಹಾಸದ್ದಂ ಕರೋನ್ತೋ ಪಾದೇ ಧೋವಿ. ಥೇರೋ, ‘‘ಕೋ ನು ಖೋ ಅಯಂ ಅಸಞ್ಞತಚಾರಿಕೋ’’ತಿ ಆವಜ್ಜನ್ತೋ ಸಬ್ಬಂ ಞತ್ವಾ, ‘‘ಅಯಂ ಮಯಿ ಮನಂ ಪದೋಸೇತ್ವಾ ಅಪಾಯೂಪಗೋ ಮಾ ಅಹೋಸೀ’’ತಿ ವೇಹಾಸಂ ಅಬ್ಭುಗ್ಗನ್ತ್ವಾ ಕಣ್ಣಿಕಾಮಣ್ಡಲಸಮೀಪೇ ಪಲ್ಲಙ್ಕೇನ ನಿಸೀದಿ. ನೇವಾಸಿಕೋ ದುಟ್ಠಾಕಾರೇನ ಘಟಿಕಂ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ದ್ವಾರಂ ವಿವರಿತ್ವಾ ಅನ್ತೋ ಪವಿಟ್ಠೋ ಥೇರಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತೋ, ‘‘ಹೇಟ್ಠಾಮಞ್ಚಂ ಪವಿಟ್ಠೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ತತ್ಥಾಪಿ ಅಪಸ್ಸನ್ತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತುಂ ಆರಭಿ. ಥೇರೋ ಉಕ್ಕಾಸಿ. ಇತರೋ ಉದ್ಧಂ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ದಿಸ್ವಾ ಅಧಿವಾಸೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಏವಮಾಹ – ‘‘ಪತಿರೂಪಂ ತೇ, ಆವುಸೋ, ಪಂಸುಕೂಲಿಕ ಏವಂ ಆನುಭಾವಸಮ್ಪನ್ನಸ್ಸ ಉಪಟ್ಠಾಯಿಕಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ಏಕಮಞ್ಚೇ ನಿಸೀದಿತು’’ನ್ತಿ. ಪಬ್ಬಜಿತಾ ನಾಮ, ಭನ್ತೇ, ಮಾತುಗಾಮೇನ ಸದ್ಧಿಂ ನ ಏಕಮಞ್ಚೇ ನಿಸೀದನ್ತಿ, ತುಮ್ಹೇಹಿ ಪನ ದುದ್ದಿಟ್ಠಮೇತನ್ತಿ. ಏವಂ ಖೀಣಾಸವಾ ಪರಾನುದ್ದಯಾಯ ಉಪವಾದಂ ರಕ್ಖನ್ತಿ.

ಖಯಾ ರಾಗಸ್ಸಾತಿ ರಾಗಸ್ಸ ಖಯೇನೇವ. ವೀತರಾಗತ್ತಾ ಕಾಮೇ ನ ಪಟಿಸೇವತಿ, ನ ಪಟಿಸಙ್ಖಾಯ ವಾರೇತ್ವಾತಿ. ತಞ್ಚೇತಿ ಏವಂ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಕಿಲೇಸಪ್ಪಹಾನಂ ಞತ್ವಾ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಠಿತನಿಸಿನ್ನಕಾಲಾದೀಸುಪಿ ಚತುಪರಿಸಮಜ್ಝೇ ಅಲಙ್ಕತಧಮ್ಮಾಸನೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾಪಿ ಇತಿಪಿ ಸತ್ಥಾ ವೀತರಾಗೋ ವೀತದೋಸೋ ವೀತಮೋಹೋ ವನ್ತಕಿಲೇಸೋ ಪಹೀನಮಲೋ ಅಬ್ಭಾ ಮುತ್ತಪುಣ್ಣಚನ್ದೋ ವಿಯ ಸುಪರಿಸುದ್ಧೋತಿ ಏವಂ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಕಿಲೇಸಪ್ಪಹಾನೇ ವಣ್ಣಂ ಕಥಯಮಾನಂ ತಂ ವೀಮಂಸಕಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಪರೇ ಏವಂ ಪುಚ್ಛೇಯ್ಯುಂ ಚೇತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಆಕಾರಾತಿ ಕಾರಣಾನಿ. ಅನ್ವಯಾತಿ ಅನುಬುದ್ಧಿಯೋ. ಸಙ್ಘೇ ವಾ ವಿಹರನ್ತೋತಿ ಅಪ್ಪೇಕದಾ ಅಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಗಣನಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಮಜ್ಝೇ ವಿಹರನ್ತೋ. ಏಕೋ ವಾ ವಿಹರನ್ತೋತಿ ಇಚ್ಛಾಮಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಡ್ಢಮಾಸಂ ಪಟಿಸಲ್ಲೀಯಿತುನ್ತಿ, ತೇಮಾಸಂ ಪಟಿಸಲ್ಲೀಯಿತುನ್ತಿ ಏವಂ ಪಟಿಸಲ್ಲಾನೇ ಚೇವ ಪಾಲಿಲೇಯ್ಯಕವನಸಣ್ಡೇ ಚ ಏಕಕೋ ವಿಹರನ್ತೋ. ಸುಗತಾತಿ ಸುಟ್ಠುಗತಾ ಸುಪ್ಪಟಿಪನ್ನಾ ಕಾರಕಾ ಯುತ್ತಪಯುತ್ತಾ. ಏವರೂಪಾಪಿ ಹಿ ಏಕಚ್ಚೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅತ್ಥಿ. ದುಗ್ಗತಾತಿ ದುಟ್ಠುಗತಾ ದುಪ್ಪಟಿಪನ್ನಾ ಕಾಯದಳ್ಹಿಬಹುಲಾ ವಿಸ್ಸಟ್ಠಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಾ. ಏವರೂಪಾಪಿ ಏಕಚ್ಚೇ ಅತ್ಥಿ. ಗಣಮನುಸಾಸನ್ತೀತಿ ಗಣಬನ್ಧನೇನ ಬದ್ಧಾ ಗಣಾರಾಮಾ ಗಣಬಹುಲಿಕಾ ಹುತ್ವಾ ಗಣಂ ಪರಿಹರನ್ತಿ. ಏವರೂಪಾಪಿ ಏಕಚ್ಚೇ ಅತ್ಥಿ. ತೇಸಂ ಪಟಿಪಕ್ಖಭೂತಾ ಗಣತೋ ನಿಸ್ಸಟಾ ವಿಸಂಸಟ್ಠಾ ವಿಪ್ಪಮುತ್ತವಿಹಾರಿನೋಪಿ ಅತ್ಥಿ.

ಆಮಿಸೇಸು ಸನ್ದಿಸ್ಸನ್ತೀತಿ ಆಮಿಸಗಿದ್ಧಾ ಆಮಿಸಚಕ್ಖುಕಾ ಚತುಪಚ್ಚಯಆಮಿಸತ್ಥಮೇವ ಆಹಿಣ್ಡಮಾನಾ ಆಮಿಸೇಸು ಸನ್ದಿಸ್ಸಮಾನಕಭಿಕ್ಖೂಪಿ ಅತ್ಥಿ. ಆಮಿಸೇನ ಅನುಪಲಿತ್ತಾ ಚತೂಹಿ ಪಚ್ಚಯೇಹಿ ವಿನಿವತ್ತಮಾನಸಾ ಅಬ್ಭಾ ಮುತ್ತಚನ್ದಸದಿಸಾ ಹುತ್ವಾ ವಿಹರಮಾನಾಪಿ ಅತ್ಥಿ. ನಾಯಮಾಯಸ್ಮಾ ತಂ ತೇನ ಅವಜಾನಾತೀತಿ ಅಯಂ ಆಯಸ್ಮಾ ಸತ್ಥಾ ತಾಯ ತಾಯ ಪಟಿಪತ್ತಿಯಾ ತಂ ತಂ ಪುಗ್ಗಲಂ ನಾವಜಾನಾತಿ, ಅಯಂ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಕಾರಕೋ, ಅಯಂ ಗಣತೋ ನಿಸ್ಸಟೋ ವಿಸಂಸಟ್ಠೋ. ಅಯಂ ಆಮಿಸೇನ ಅನುಪಲಿತ್ತೋ ಪಚ್ಚಯೇಹಿ ವಿನಿವತ್ತಮಾನಸೋ ಅಬ್ಭಾ ಮುತ್ತೋ ಚನ್ದಿಮಾ ವಿಯಾತಿ ಏವಮಸ್ಸ ಗೇಹಸಿತವಸೇನ ಉಸ್ಸಾದನಾಪಿ ನತ್ಥಿ. ಅಯಂ ದುಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ಅಕಾರಕೋ ಕಾಯದಳ್ಹಿಬಹುಲೋ ವಿಸ್ಸಟ್ಠಕಮ್ಮಟ್ಠಾನೋ, ಅಯಂ ಗಣಬನ್ಧನಬದ್ಧೋ, ಅಯಂ ಆಮಿಸಗಿದ್ಧೋ ಲೋಲೋ ಆಮಿಸಚಕ್ಖುಕೋತಿ ಏವಮಸ್ಸ ಗೇಹಸಿತವಸೇನ ಅಪಸಾದನಾಪಿ ನತ್ಥೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಇಮಿನಾ ಕಿಂ ಕಥಿತಂ ಹೋತಿ? ತಥಾಗತಸ್ಸ ಸತ್ತೇಸು ತಾದಿಭಾವೋ ಕಥಿತೋ ಹೋತಿ. ಅಯಞ್ಹಿ –

‘‘ವಧಕಸ್ಸ ದೇವದತ್ತಸ್ಸ, ಚೋರಸ್ಸಙ್ಗುಲಿಮಾಲಿನೋ;

ಧನಪಾಲೇ ರಾಹುಲೇ ಚ, ಸಬ್ಬೇಸಂ ಸಮಕೋ ಮುನೀ’’ತಿ. (ಮಿ. ಪ. ೬.೬.೫);

೪೮೯. ತತ್ರ, ಭಿಕ್ಖವೇತಿ ತೇಸು ದ್ವೀಸು ವೀಮಂಸಕೇಸು. ಯೋ, ‘‘ಕೇ ಪನಾಯಸ್ಮತೋ ಆಕಾರಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಾಯಂ ಆಗತೋ ಗಣ್ಠಿವೀಮಂಸಕೋ ಚ, ಯೋ ‘‘ಅಭಯೂಪರತೋ ಅಯಮಾಯಸ್ಮಾ’’ತಿ ಆಗತೋ ಮೂಲವೀಮಂಸಕೋ ಚ. ತೇಸು ಮೂಲವೀಮಂಸಕೇನ ತಥಾಗತೋವ ಉತ್ತರಿ ಪಟಿಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬೋ. ಸೋ ಹಿ ಪುಬ್ಬೇ ಪರಸ್ಸೇವ ಕಥಾಯ ನಿಟ್ಠಙ್ಗತೋ. ಪರೋ ಚ ನಾಮ ಜಾನಿತ್ವಾಪಿ ಕಥೇಯ್ಯ ಅಜಾನಿತ್ವಾಪಿ. ಏವಮಸ್ಸ ಕಥಾ ಭೂತಾಪಿ ಹೋತಿ ಅಭೂತಾಪಿ, ತಸ್ಮಾ ಪರಸ್ಸೇವ ಕಥಾಯ ನಿಟ್ಠಂ ಅಗನ್ತ್ವಾ ತತೋ ಉತ್ತರಿ ತಥಾಗತೋವ ಪಟಿಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬೋತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಬ್ಯಾಕರಮಾನೋತಿ ಏತ್ಥ ಯಸ್ಮಾ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಮಿಚ್ಛಾಬ್ಯಾಕರಣಂ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ತಸ್ಮಾ ಸಮ್ಮಾ ಮಿಚ್ಛಾತಿ ಅವತ್ವಾ ಬ್ಯಾಕರಮಾನೋತ್ವೇವ ವುತ್ತಂ. ಏತಂ ಪಥೋಹಮಸ್ಮಿ ಏತಂ ಗೋಚರೋತಿ ಏಸ ಮಯ್ಹಂ ಪಥೋ ಏಸ ಗೋಚರೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ‘‘ಏತಾಪಾಥೋ’’ತಿಪಿ ಪಾಠೋ, ತಸ್ಸತ್ಥೋ ಮಯ್ಹಂ ಆಜೀವಟ್ಠಮಕಸೀಲಂ ಪರಿಸುದ್ಧಂ, ಸ್ವಾಹಂ ತಸ್ಸ ಪರಿಸುದ್ಧಭಾವೇನ ವೀಮಂಸಕಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಞಾಣಮುಖೇ ಏತಾಪಾಥೋ, ಏವಂ ಆಪಾಥಂ ಗಚ್ಛಾಮೀತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ನೋ ಚ ತೇನ ತಮ್ಮಯೋತಿ ತೇನಪಿ ಚಾಹಂ ಪರಿಸುದ್ಧೇನ ಸೀಲೇನ ನ ತಮ್ಮಯೋ, ನ ಸತಣ್ಹೋ, ಪರಿಸುದ್ಧಸೀಲತ್ತಾವ ನಿತ್ತಣ್ಹೋಹಮಸ್ಮೀತಿ ದೀಪೇತಿ.

ಉತ್ತರುತ್ತರಿಂ ಪಣೀತಪಣೀತನ್ತಿ ಉತ್ತರುತ್ತರಿಂ ಚೇವ ಪಣೀತತರಞ್ಚ ಕತ್ವಾ ದೇಸೇತಿ. ಕಣ್ಹಸುಕ್ಕಸಪ್ಪಟಿಭಾಗನ್ತಿ ಕಣ್ಹಂ ಚೇವ ಸುಕ್ಕಞ್ಚ, ತಞ್ಚ ಖೋ ಸಪ್ಪಟಿಭಾಗಂ ಸವಿಪಕ್ಖಂ ಕತ್ವಾ, ಕಣ್ಹಂ ಪಟಿಬಾಹಿತ್ವಾ ಸುಕ್ಕನ್ತಿ ಸುಕ್ಕಂ ಪಟಿಬಾಹಿತ್ವಾ ಕಣ್ಹನ್ತಿ ಏವಂ ಸಪ್ಪಟಿಭಾಗಂ ಕತ್ವಾ ಕಣ್ಹಸುಕ್ಕಂ ದೇಸೇತಿ. ಕಣ್ಹಂ ದೇಸೇನ್ತೋಪಿ ಸಉಸ್ಸಾಹಂ ಸವಿಪಾಕಂ ದೇಸೇತಿ, ಸುಕ್ಕಂ ದೇಸೇನ್ತೋಪಿ ಸಉಸ್ಸಾಹಂ ಸವಿಪಾಕಂ ದೇಸೇತಿ. ಅಭಿಞ್ಞಾಯ ಇಧೇಕಚ್ಚಂ ಧಮ್ಮಂ ಧಮ್ಮೇಸು ನಿಟ್ಠಂ ಗಚ್ಛತೀತಿ ತಸ್ಮಿಂ ದೇಸಿತೇ ಧಮ್ಮೇ ಏಕಚ್ಚಂ ಪಟಿವೇಧಧಮ್ಮಂ ಅಭಿಞ್ಞಾಯ ತೇನ ಪಟಿವೇಧಧಮ್ಮೇನ ದೇಸನಾಧಮ್ಮೇ ನಿಟ್ಠಂ ಗಚ್ಛತಿ. ಸತ್ಥರಿ ಪಸೀದತೀತಿ ಏವಂ ಧಮ್ಮೇ ನಿಟ್ಠಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಭಿಯ್ಯೋಸೋಮತ್ತಾಯ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಸೋ ಭಗವಾತಿ ಸತ್ಥರಿ ಪಸೀದತಿ. ತೇನ ಪನ ಭಗವತಾ ಯೋ ಧಮ್ಮೋ ಅಕ್ಖಾತೋ, ಸೋಪಿ ಸ್ವಾಕ್ಖಾತೋ ಭಗವತಾ ಧಮ್ಮೋ ನಿಯ್ಯಾನಿಕತ್ತಾ. ಯ್ವಾಸ್ಸ ತಂ ಧಮ್ಮಂ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಸಙ್ಘೋ, ಸೋಪಿ ಸುಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ವಙ್ಕಾದಿದೋಸರಹಿತಂ ಪಟಿಪದಂ ಪಟಿಪನ್ನತ್ತಾತಿ ಏವಂ ಧಮ್ಮೇ ಸಙ್ಘೇಪಿ ಪಸೀದತಿ. ತಞ್ಚೇತಿ ತಂ ಏವಂ ಪಸನ್ನಂ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ತಿಣ್ಣಂ ರತನಾನಂ ವಣ್ಣಂ ಕಥೇನ್ತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ.

೪೯೦. ಇಮೇಹಿ ಆಕಾರೇಹೀತಿ ಇಮೇಹಿ ಸತ್ಥುವೀಮಂಸನಕಾರಣೇಹಿ. ಇಮೇಹಿ ಪದೇಹೀತಿ ಇಮೇಹಿ ಅಕ್ಖರಸಮ್ಪಿಣ್ಡನಪದೇಹಿ. ಇಮೇಹಿ ಬ್ಯಞ್ಜನೇಹೀತಿ ಇಮೇಹಿ ಇಧ ವುತ್ತೇಹಿ ಅಕ್ಖರೇಹಿ. ಸದ್ಧಾ ನಿವಿಟ್ಠಾತಿ ಓಕಪ್ಪನಾ ಪತಿಟ್ಠಿತಾ. ಮೂಲಜಾತಾತಿ ಸೋತಾಪತ್ತಿಮಗ್ಗವಸೇನ ಸಞ್ಜಾತಮೂಲಾ. ಸೋತಾಪತ್ತಿಮಗ್ಗೋ ಹಿ ಸದ್ಧಾಯ ಮೂಲಂ ನಾಮ. ಆಕಾರವತೀತಿ ಕಾರಣಂ ಪರಿಯೇಸಿತ್ವಾ ಗಹಿತತ್ತಾ ಸಕಾರಣಾ. ದಸ್ಸನಮೂಲಿಕಾತಿ ಸೋತಾಪತ್ತಿಮಗ್ಗಮೂಲಿಕಾ. ಸೋ ಹಿ ದಸ್ಸನನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ದಳ್ಹಾತಿ ಥಿರಾ. ಅಸಂಹಾರಿಯಾತಿ ಹರಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕಾ. ಸಮಣೇನ ವಾತಿ ಸಮಿತಪಾಪಸಮಣೇನ ವಾ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇನ ವಾತಿ ಬಾಹಿತಪಾಪಬ್ರಾಹ್ಮಣೇನ ವಾ. ದೇವೇನ ವಾತಿ ಉಪಪತ್ತಿದೇವೇನ ವಾ. ಮಾರೇನ ವಾತಿ ವಸವತ್ತಿಮಾರೇನ ವಾ, ಸೋತಾಪನ್ನಸ್ಸ ಹಿ ವಸವತ್ತಿಮಾರೇನಾಪಿ ಸದ್ಧಾ ಅಸಂಹಾರಿಯಾ ಹೋತಿ ಸೂರಮ್ಬಟ್ಠಸ್ಸ ವಿಯ.

ಸೋ ಕಿರ ಸತ್ಥು ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸುತ್ವಾ ಸೋತಾಪನ್ನೋ ಹುತ್ವಾ ಗೇಹಂ ಆಗತೋ. ಅಥ ಮಾರೋ ದ್ವತ್ತಿಂಸವರಲಕ್ಖಣಪ್ಪಟಿಮಣ್ಡಿತಂ ಬುದ್ಧರೂಪಂ ಮಾಪೇತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಘರದ್ವಾರೇ ಠತ್ವಾ – ‘‘ಸತ್ಥಾ ಆಗತೋ’’ತಿ ಸಾಸನಂ ಪಹಿಣಿ. ಸೂರೋ ಚಿನ್ತೇಸಿ, ‘‘ಅಹಂ ಇದಾನೇವ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಾ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ಆಗತೋ, ಕಿಂ ನು ಖೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಸತ್ಥುಸಞ್ಞಾಯ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಮಾರೋ ಆಹ – ‘‘ಯಂ ತೇ ಮಯಾ, ಸೂರಮ್ಬಟ್ಠ, ರೂಪಂ ಅನಿಚ್ಚಂ…ಪೇ… ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅನಿಚ್ಚನ್ತಿ ಕಥಿತಂ, ತಂ ಅನುಪಧಾರೇತ್ವಾವ ಸಹಸಾ ಮಯಾ ಏವಂ ವುತ್ತಂ. ತಸ್ಮಾ ತ್ವಂ ರೂಪಂ ನಿಚ್ಚಂ…ಪೇ… ವಿಞ್ಞಾಣಂ ನಿಚ್ಚನ್ತಿ ಗಣ್ಹಾಹೀ’’ತಿ. ಸೂರೋ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಅಟ್ಠಾನಮೇತಂ, ಯಂ ಬುದ್ಧಾ ಅನುಪಧಾರೇತ್ವಾ ಅಪಚ್ಚಕ್ಖಂ ಕತ್ವಾ ಕಿಞ್ಚಿ ಕಥೇಯ್ಯುಂ, ಅದ್ಧಾ ಅಯಂ ಮಯ್ಹಂ ವಿಬಾಧನತ್ಥಂ ಮಾರೋ ಆಗತೋ’’ತಿ. ತತೋ ನಂ ತ್ವಂ ಮಾರೋತಿ ಆಹ. ಸೋ ಮುಸಾವಾದಂ ಕಾತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿ, ಆಮ ಮಾರೋಸ್ಮೀತಿ ಪಟಿಜಾನಿ. ಕಸ್ಮಾ ಆಗತೋಸೀತಿ ವುತ್ತೇ ತವ ಸದ್ಧಾಚಾಲನತ್ಥನ್ತಿ ಆಹ. ಕಣ್ಹ ಪಾಪಿಮ, ತ್ವಂ ತಾವ ಏಕಕೋ ತಿಟ್ಠ, ತಾದಿಸಾನಂ ಮಾರಾನಂ ಸತಮ್ಪಿ ಸಹಸ್ಸಮ್ಪಿ ಮಮ ಸದ್ಧಂ ಚಾಲೇತುಂ ಅಸಮತ್ಥಂ, ಮಗ್ಗೇನ ಆಗತಾ ಸದ್ಧಾ ನಾಮ ಸಿಲಾಪಥವಿಯಂ ಪತಿಟ್ಠಿತಸಿನೇರು ವಿಯ ಅಚಲಾ ಹೋತಿ, ಕಿಂ ತ್ವಂ ಏತ್ಥಾತಿ ಅಚ್ಛರಂ ಪಹರಿ. ಸೋ ಠಾತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ತತ್ಥೇವನ್ತರಧಾಯಿ. ಬ್ರಹ್ಮುನಾ ವಾತಿ ಬ್ರಹ್ಮಕಾಯಿಕಾದೀಸು ಅಞ್ಞತರಬ್ರಹ್ಮುನಾ ವಾ. ಕೇನಚಿ ವಾ ಲೋಕಸ್ಮಿನ್ತಿ ಏತೇ ಸಮಣಾದಯೋ ಠಪೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞೇನಪಿ ಕೇನಚಿ ವಾ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ ಹರಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕಾ. ಧಮ್ಮಸಮನ್ನೇಸನಾತಿ ಸಭಾವಸಮನ್ನೇಸನಾ. ಧಮ್ಮತಾಸುಸಮನ್ನಿಟ್ಠೋತಿ ಧಮ್ಮತಾಯ ಸುಸಮನ್ನಿಟ್ಠೋ, ಸಭಾವೇನೇವ ಸುಟ್ಠು ಸಮನ್ನೇಸಿತೋ ಹೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸೇಸಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಉತ್ತಾನಮೇವಾತಿ.

ಪಪಞ್ಚಸೂದನಿಯಾ ಮಜ್ಝಿಮನಿಕಾಯಟ್ಠಕಥಾಯ

ವೀಮಂಸಕಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.