೩. ಛತ್ತಮಾಣವಕವಿಮಾನವಣ್ಣನಾ

ಯೋ ವದತಂ ಪವರೋ ಮನುಜೇಸೂತಿ ಛತ್ತಮಾಣವಕವಿಮಾನಂ. ತಸ್ಸ ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಜೇತವನೇ. ತೇನ ಸಮಯೇನ ಸೇತಬ್ಯಾಯಂ ಅಞ್ಞತರಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಕಿಚ್ಛಾಲದ್ಧೋ ಪುತ್ತೋ ಛತ್ತೋ ನಾಮ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಮಾಣವೋ ಅಹೋಸಿ. ಸೋ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ಪಿತರಾ ಪೇಸಿತೋ ಉಕ್ಕಟ್ಠಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಪೋಕ್ಖರಸಾತಿಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಮೇಧಾವಿತಾಯ ಅನಲಸತಾಯ ಚ ನ ಚಿರೇನೇವ ಮನ್ತೇ ವಿಜ್ಜಾಟ್ಠಾನಾನಿ ಚ ಉಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸಿಪ್ಪೇ ನಿಪ್ಫತ್ತಿಂ ಪತ್ತೋ. ಸೋ ಆಚರಿಯಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ‘‘ಮಯಾ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಸನ್ತಿಕೇ ಸಿಪ್ಪಂ ಸಿಕ್ಖಿತಂ, ಕಿಂ ವೋ ಗರುದಕ್ಖಿಣಂ ದೇಮೀ’’ತಿ ಆಹ. ಆಚರಿಯೋ ‘‘ಗರುದಕ್ಖಿಣಾ ನಾಮ ಅನ್ತೇವಾಸಿಕಸ್ಸ ವಿಭವಾನುರೂಪಾ, ಕಹಾಪಣಸಹಸ್ಸಮಾನೇಹೀ’’ತಿ ಆಹ. ಛತ್ತಮಾಣವೋ ಆಚರಿಯಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಸೇತಬ್ಯಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಮಾತಾಪಿತರೋ ವನ್ದಿತ್ವಾ ತೇಹಿ ಅಭಿನನ್ದಿಯಮಾನೋ ಕತಪಟಿಸನ್ಥಾರೋ ತಮತ್ಥಂ ಪಿತು ಆರೋಚೇತ್ವಾ ‘‘ದೇಥ ಮೇ ದಾತಬ್ಬಯುತ್ತಕಂ, ಅಜ್ಜೇವ ದತ್ವಾ ಆಗಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಆಹ. ತಂ ಮಾತಾಪಿತರೋ ‘‘ತಾತ, ಅಜ್ಜ ವಿಕಾಲೋ, ಸ್ವೇ ಗಮಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಕಹಾಪಣೇ ನೀಹರಿತ್ವಾ ಭಣ್ಡಿಕಂ ಬನ್ಧಾಪೇತ್ವಾ ಠಪೇಸುಂ. ಚೋರಾ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಞತ್ವಾ ಛತ್ತಮಾಣವಕಸ್ಸ ಗಮನಮಗ್ಗೇ ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ವನಗಹನೇ ನಿಲೀನಾ ಅಚ್ಛಿಂಸು ‘‘ಮಾಣವಂ ಮಾರೇತ್ವಾ ಕಹಾಪಣೇ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ.

ಭಗವಾ ಪಚ್ಚೂಸಸಮಯೇ ಮಹಾಕರುಣಾಸಮಾಪತ್ತಿತೋ ವುಟ್ಠಾಯ ಲೋಕಂ ವೋಲೋಕೇನ್ತೋ ಛತ್ತಮಾಣವಕಸ್ಸ ಸರಣೇಸು ಚ ಸೀಲೇಸು ಚ ಪತಿಟ್ಠಾನಂ, ಚೋರೇಹಿ ಮಾರಿತಸ್ಸ ದೇವಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿಂ, ತತೋ ಸಹ ವಿಮಾನೇನ ಆಗತಸ್ಸ ತತ್ಥ ಸನ್ನಿಪತಿತಪರಿಸಾಯ ಚ ಧಮ್ಮಾಭಿಸಮಯಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಠಮತರಮೇವ ಗನ್ತ್ವಾ ಮಾಣವಕಸ್ಸ ಗಮನಮಗ್ಗೇ ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ನಿಸೀದಿ. ಮಾಣವೋ ಆಚರಿಯಧನಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಸೇತಬ್ಯತೋ ಉಕ್ಕಟ್ಠಾಭಿಮುಖೋ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ಭಗವನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಂ ದಿಸ್ವಾ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ‘‘ಕುಹಿಂ ಗಮಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ ಭಗವತಾ ವುತ್ತೋ ‘‘ಉಕ್ಕಟ್ಠಂ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಗಮಿಸ್ಸಾಮಿ ಮಯ್ಹಂ ಆಚರಿಯಸ್ಸ ಪೋಕ್ಖರಸಾತಿಸ್ಸ ಗರುದಕ್ಖಿಣಂ ದಾತು’’ನ್ತಿ ಆಹ. ಅಥ ಭಗವಾ ‘‘ಜಾನಾಸಿ ಪನ ತ್ವಂ, ಮಾಣವ, ತೀಣಿ ಸರಣಾನಿ, ಪಞ್ಚ ಸೀಲಾನೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತೇನ ‘‘ನಾಹಂ ಜಾನಾಮಿ, ಕಿಮತ್ಥಿಯಾನಿ ಪನೇತಾನಿ ಕೀದಿಸಾನಿ ಚಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಇದಮೀದಿಸ’’ನ್ತಿ ಸರಣಗಮನಸ್ಸ ಸೀಲಸಮಾದಾನಸ್ಸ ಚ ಫಲಾನಿಸಂಸಂ ವಿಭಾವೇತ್ವಾ ‘‘ಉಗ್ಗಣ್ಹಾಹಿ ತಾವ, ಮಾಣವಕ, ಸರಣಗಮನವಿಧಿ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ಸಾಧು ಉಗ್ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮಿ, ಕಥೇಥ ಭನ್ತೇ ಭಗವಾ’’ತಿ ತೇನ ಯಾಚಿತೋ ತಸ್ಸ ರುಚಿಯಾ ಅನುರೂಪಂ ಗಾಥಾಬನ್ಧವಸೇನ ಸರಣಗಮನವಿಧಿಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ –

೮೮೬. ‘‘ಯೋ ವದತಂ ಪವರೋ ಮನುಜೇಸು, ಸಕ್ಯಮುನೀ ಭಗವಾ ಕತಕಿಚ್ಚೋ;

ಪಾರಗತೋ ಬಲವೀರಿಯಸಮಙ್ಗೀ, ತಂ ಸುಗತಂ ಸರಣತ್ಥಮುಪೇಹಿ.

೮೮೭. ‘‘ರಾಗವಿರಾಗಮನೇಜಮಸೋಕಂ, ಧಮ್ಮಮಸಙ್ಖತಮಪ್ಪಟಿಕೂಲಂ;

ಮಧುರಮಿಮಂ ಪಗುಣಂ ಸುವಿಭತ್ತಂ, ಧಮ್ಮಮಿಮಂ ಸರಣತ್ಥಮುಪೇಹಿ.

೮೮೮. ‘‘ಯತ್ಥ ಚ ದಿನ್ನ ಮಹಪ್ಫಲಮಾಹು, ಚತೂಸು ಸುಚೀಸು ಪುರಿಸಯುಗೇಸು;

ಅಟ್ಠ ಚ ಪುಗ್ಗಲ ಧಮ್ಮದಸಾ ತೇ, ಸಙ್ಘಮಿಮಂ ಸರಣತ್ಥಮುಪೇಹೀ’’ತಿ. –

ತಿಸ್ಸೋ ಗಾಥಾಯೋ ಅಭಾಸಿ.

೮೮೬. ತತ್ಥ ಯೋತಿ ಅನಿಯಮಿತವಚನಂ, ತಸ್ಸ ‘‘ತ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ನಿಯಮನಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ವದತನ್ತಿ ವದನ್ತಾನಂ. ಪವರೋತಿ ಸೇಟ್ಠೋ, ಕಥಿಕಾನಂ ಉತ್ತಮೋ ವಾದೀವರೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಮನುಜೇಸೂತಿ ಉಕ್ಕಟ್ಠನಿದ್ದೇಸೋ ಯಥಾ ‘‘ಸತ್ಥಾ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನ’’ನ್ತಿ. ಭಗವಾ ಪನ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಮ್ಪಿ ಬ್ರಹ್ಮಾನಮ್ಪಿ ಸಬ್ಬೇಸಮ್ಪಿ ಸತ್ತಾನಂ ಪವರೋಯೇವ, ಭಗವತೋ ಚ ಚರಿಮಭವೇ ಮನುಸ್ಸೇಸು ಉಪ್ಪನ್ನತಾಯ ವುತ್ತಂ ‘‘ಮನುಜೇಸೂ’’ತಿ. ತೇನೇವಾಹ ‘‘ಸಕ್ಯಮುನೀ’’ತಿ. ಸಕ್ಯಕುಲಪ್ಪಸುತತಾಯ ಸಕ್ಯೋ, ಕಾಯಮೋನೇಯ್ಯಾದೀಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತತೋ ಅನವಸೇಸಸ್ಸ ಚ ಞೇಯ್ಯಸ್ಸ ಮುನನತೋ ಮುನಿ ಚಾತಿ ಸಕ್ಯಮುನಿ. ಭಾಗ್ಯವನ್ತತಾದೀಹಿ ಚತೂಹಿ ಕಾರಣೇಹಿ ಭಗವಾ. ಚತೂಹಿ ಮಗ್ಗೇಹಿ ಕಾತಬ್ಬಸ್ಸ ಪರಿಞ್ಞಾದಿಪಭೇದಸ್ಸ ಸೋಳಸವಿಧಸ್ಸ ಕಿಚ್ಚಸ್ಸ ಕತತ್ತಾ ನಿಪ್ಫಾದಿತತ್ತಾ ಕತಕಿಚ್ಚೋ. ಪಾರಂ ಸಕ್ಕಾಯಸ್ಸ ಪರತೀರಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಗತೋ ಸಯಮ್ಭುಞಾಣೇನ ಅಧಿಗತೋತಿ ಪಾರಗತೋ. ಅಸದಿಸೇನ ಕಾಯಬಲೇನ, ಅನಞ್ಞಸಾಧಾರಣೇನ ಞಾಣಬಲೇನ, ಚತುಬ್ಬಿಧಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನವೀರಿಯೇನ ಚ ಸಮನ್ನಾಗತತ್ತಾ ಬಲವೀರಿಯಸಮಙ್ಗೀ. ಸೋಭನಗಮನತ್ತಾ, ಸುನ್ದರಂ ಠಾನಂ ಗತತ್ತಾ, ಸಮ್ಮಾ ಗತತ್ತಾ, ಸಮ್ಮಾ ಚ ಗದಿತತ್ತಾ ಸುಗತೋ. ತಂ ಸುಗತಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಂ ಸರಣತ್ಥಂ ಸರಣಾಯ ಪರಾಯಣಾಯ ಅಪಾಯದುಕ್ಖವಟ್ಟದುಕ್ಖಪರಿತ್ತಾಣಾಯ ಉಪೇಹಿ ಉಪಗಚ್ಛ, ಅಜ್ಜ ಪಟ್ಠಾಯ ಅಹಿತನಿವತ್ತನೇನ ಹಿತಸಂವಡ್ಢನೇನ ‘‘ಅಯಂ ಮೇ ಭಗವಾ ಸರಣಂ ತಾಣಂ ಲೇಣಂ ಪರಾಯಣಂ ಗತಿ ಪಟಿಸರಣ’’ನ್ತಿ ಭಜ ಸೇವ, ಏವಂ ಜಾನಾಹಿ ವಾ ಬುಜ್ಝಸ್ಸೂತಿ ಅತ್ಥೋ.

೮೮೭. ರಾಗವಿರಾಗನ್ತಿ ಅರಿಯಮಗ್ಗಮಾಹ. ತೇನ ಹಿ ಅರಿಯಾ ಅನಾದಿಕಾಲಭಾವಿತಮ್ಪಿ ರಾಗಂ ವಿರಜ್ಜೇನ್ತಿ. ಅನೇಜಮಸೋಕನ್ತಿ ಅರಿಯಫಲಂ. ತಞ್ಹಿ ಏಜಾಸಙ್ಖಾತಾಯ ತಣ್ಹಾಯ ಅವಸಿಟ್ಠಾನಞ್ಚ ಸೋಕನಿಮಿತ್ತಾನಂ ಕಿಲೇಸಾನಂ ಸಬ್ಬಸೋ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸಮ್ಭನತೋ ‘‘ಅನೇಜಂ ಅಸೋಕ’’ನ್ತಿ ಚ ವುಚ್ಚತಿ. ಧಮ್ಮನ್ತಿ ಸಭಾವಧಮ್ಮಂ. ಸಭಾವತೋ ಗಹೇತಬ್ಬಧಮ್ಮೋ ಹೇಸ ಯದಿದಂ ಮಗ್ಗಫಲನಿಬ್ಬಾನಾನಿ, ನ ಪರಿಯತ್ತಿಧಮ್ಮೋ ವಿಯ ಪಞ್ಞತ್ತಿಧಮ್ಮವಸೇನ. ಧಮ್ಮನ್ತಿ ವಾ ಪರಮತ್ಥಧಮ್ಮಂ, ನಿಬ್ಬಾನನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸಮೇಚ್ಚ ಸಮ್ಭುಯ್ಯ ಪಚ್ಚಯೇಹಿ ಕತಂ ಸಙ್ಖತಂ, ನ ಸಙ್ಖತನ್ತಿ ಅಸಙ್ಖತಂ. ತದೇವ ನಿಬ್ಬಾನಂ. ನತ್ಥಿ ಏತ್ಥ ಕಿಞ್ಚಿಪಿ ಪಟಿಕೂಲನ್ತಿ ಅಪ್ಪಟಿಕೂಲಂ. ಸವನವೇಲಾಯಂ ಉಪಪರಿಕ್ಖಣವೇಲಾಯಂ ಪಟಿಪಜ್ಜನವೇಲಾಯನ್ತಿ ಸಬ್ಬದಾಪಿ ಇಟ್ಠಮೇವಾತಿ ಮಧುರಂ. ಸಬ್ಬಞ್ಞುತಞ್ಞಾಣಸನ್ನಿಸ್ಸಯಾಯ ಪಟಿಭಾನಸಮ್ಪದಾಯ ಪವತ್ತಿತತ್ತಾ ಸುಪ್ಪವತ್ತಿಭಾವತೋ ನಿಪುಣಭಾವತೋ ಚ ಪಗುಣಂ. ವಿಭಜಿತಬ್ಬಸ್ಸ ಅತ್ಥಸ್ಸ ಖನ್ಧಾದಿವಸೇನ ಕುಸಲಾದಿವಸೇನ ಉದ್ದೇಸಾದಿವಸೇನ ಚ ಸುಟ್ಠು ವಿಭಜನತೋ ಸುವಿಭತ್ತಂ. ತೀಹಿಪಿ ಪದೇಹಿ ಪರಿಯತ್ತಿಧಮ್ಮಮೇವ ವದತಿ. ತೇನೇವ ಹಿಸ್ಸ ಆಪಾಥಕಾಲೇ ವಿಯ ವಿಮದ್ದನಕಾಲೇಪಿ ಕಥೇನ್ತಸ್ಸ ವಿಯ ಸುಣನ್ತಸ್ಸಾಪಿ ಸಮ್ಮುಖೀಭಾವತೋ ಉಭತೋಪಚ್ಚಕ್ಖತಾಯ ದಸ್ಸನತ್ಥಂ ‘‘ಇಮ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ಧಮ್ಮನ್ತಿ ಯಥಾವಪಟಿಪಜ್ಜನ್ತೇ ಅಪಾಯದುಕ್ಖಪಾತತೋ ಧಾರಣತ್ಥೇನ ಧಮ್ಮಂ, ಇದಂ ಚತುಬ್ಬಿಧಸ್ಸಾಪಿ ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಸಾಧಾರಣವಚನಂ. ಪರಿಯತ್ತಿಧಮ್ಮೋಪಿ ಹಿ ಸರಣೇಸು ಚ ಸೀಲೇಸು ಚ ಪತಿಟ್ಠಾನಮತ್ತಾಯಪಿ ಯಥಾವಪಟಿಪತ್ತಿಯಾ ಅಪಾಯದುಕ್ಖಪಾತತೋ ಧಾರೇತಿ ಏವ. ಇಮಸ್ಸ ಚ ಅತ್ಥಸ್ಸ ಇದಮೇವ ವಿಮಾನಂ ಸಾಧಕನ್ತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಸಾಧಾರಣಭಾವೇನ ಯಥಾವುತ್ತಧಮ್ಮಸ್ಸ ಪಚ್ಚಕ್ಖಂ ಕತ್ವಾ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಪುನ ‘‘ಇಮ’’ನ್ತಿ ಆಹ.

೮೮೮. ಯತ್ಥಾತಿ ಯಸ್ಮಿಂ ಅರಿಯಸಙ್ಘೇ. ದಿನ್ನನ್ತಿ ಪರಿಚ್ಚತ್ತಂ ಅನ್ನಾದಿದೇಯ್ಯಧಮ್ಮಂ. ದಿನ್ನ ಮಹಪ್ಫಲನ್ತಿ ಗಾಥಾಸುಖತ್ಥಂ ಅನುನಾಸಿಕಲೋಪೋ ಕತೋ. ಅಚ್ಚನ್ತಮೇವ ಕಿಲೇಸಾಸುಚಿತೋ ವಿಸುಜ್ಝನೇನ ಸುಚೀಸು ‘‘ಸೋತಾಪನ್ನೋ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ’’ತಿಆದಿನಾ (ಅ. ನಿ. ೮.೬೦) ವುತ್ತೇಸು ಚತೂಸು ಪುರಿಸಯುಗೇಸು. ಅಟ್ಠಾತಿ ಮಗ್ಗಟ್ಠಫಲಟ್ಠೇಸು ಯುಗಳೇ ಅಕತ್ವಾ ವಿಸುಂ ವಿಸುಂ ಗಹಣೇನ ಅಟ್ಠ ಪುಗ್ಗಲಾ. ಗಾಥಾಸುಖತ್ಥಮೇವ ಚೇತ್ಥ ‘‘ಪುಗ್ಗಲ ಧಮ್ಮದಸಾ’’ತಿ ರಸ್ಸಂ ಕತ್ವಾ ನಿದ್ದೇಸೋ. ಧಮ್ಮದಸಾತಿ ಚತುಸಚ್ಚಧಮ್ಮಸ್ಸ ನಿಬ್ಬಾನಧಮ್ಮಸ್ಸ ಚ ಪಚ್ಚಕ್ಖತೋ ದಸ್ಸನಕಾ. ದಿಟ್ಠಿಸೀಲಸಾಮಞ್ಞೇನ ಸಂಹತಭಾವೇನ ಸಙ್ಘಂ.

ಏವಂ ಭಗವತಾ ತೀಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ಸರಣಗುಣಸನ್ದಸ್ಸನೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸರಣಗಮನವಿಧಿಮ್ಹಿ ವುತ್ತೇ ಮಾಣವೋ ತಂತಂಸರಣಗುಣಾನುಸ್ಸರಣಮುಖೇನ ಸರಣಗಮನವಿಧಿನೋ ಅತ್ತನೋ ಹದಯೇ ಠಪಿತಭಾವಂ ವಿಭಾವೇನ್ತೋ ತಸ್ಸಾ ತಸ್ಸಾ ಗಾಥಾಯ ಅನನ್ತರಂ ‘‘ಯೋ ವದತಂ ಪವರೋ’’ತಿಆದಿನಾ ತಂ ತಂ ಗಾಥಂ ಪಚ್ಚನುಭಾಸಿ. ಏವಂ ಪಚ್ಚನುಭಾಸಿತ್ವಾ ಠಿತಸ್ಸ ಪಞ್ಚ ಸಿಕ್ಖಾಪದಾನಿ ಸರೂಪತೋ ಫಲಾನಿಸಂಸತೋ ಚ ವಿಭಾವೇತ್ವಾ ತೇಸಂ ಸಮಾದಾನವಿಧಿಂ ಕಥೇಸಿ. ಸೋ ತಮ್ಪಿ ಸುಟ್ಠು ಉಪಧಾರೇತ್ವಾ ಪಸನ್ನಮಾನಸೋ ‘‘ಹನ್ದಾಹಂ ಭಗವಾ ಗಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ರತನತ್ತಯಗುಣಂ ಅನುಸ್ಸರನ್ತೋ ತಂಯೇವ ಮಗ್ಗಂ ಪಟಿಪಜ್ಜಿ. ಭಗವಾಪಿ ‘‘ಅಲಂ ಇಮಸ್ಸ ಏತ್ತಕಂ ಕುಸಲಂ ದೇವಲೋಕೂಪಪತ್ತಿಯಾ’’ತಿ ಜೇತವನಮೇವ ಅಗಮಾಸಿ.

ಮಾಣವಸ್ಸ ಪನ ಪಸನ್ನಚಿತ್ತಸ್ಸ ರತನತ್ತಯಗುಣಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖಣವಸೇನ ‘‘ಸರಣಂ ಉಪೇಮೀ’’ತಿ ಪವತ್ತಚಿತ್ತುಪ್ಪಾದತಾಯ ಸರಣೇಸು ಚ, ಭಗವತಾ ವುತ್ತನಯೇನ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಸೀಲಾನಂ ಅಧಿಟ್ಠಾನೇನ ಸೀಲೇಸು ಚ ಪತಿಟ್ಠಿತಸ್ಸ ತೇನೇವ ನಯೇನ ರತನತ್ತಯಗುಣೇ ಅನುಸ್ಸರನ್ತಸ್ಸೇವ ಗಚ್ಛನ್ತಸ್ಸ ಚೋರಾ ಮಗ್ಗೇ ಪರಿಯುಟ್ಠಿಂಸು. ಸೋ ತೇ ಅಗಣೇತ್ವಾ ರತನತ್ತಯಗುಣೇ ಅನುಸ್ಸರನ್ತೋಯೇವ ಗಚ್ಛತಿ. ತಞ್ಚೇಕೋ ಚೋರೋ ಗುಮ್ಬನ್ತರಂ ಉಪನಿಸ್ಸಾಯ ಠಿತೋ ವಿಸಪೀತೇನ ಸರೇನ ಸಹಸಾವ ವಿಜ್ಝಿತ್ವಾ ಜೀವಿತಕ್ಖಯಂ ಪಾಪೇತ್ವಾ ಕಹಾಪಣಭಣ್ಡಿಕಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಸಹಾಯೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಮಾಣವೋ ಪನ ಕಾಲಂ ಕತ್ವಾ ತಾವತಿಂಸಭವನೇ ತಿಂಸಯೋಜನಿಕೇ ಕನಕವಿಮಾನೇ ಸುತ್ತಪ್ಪಬುದ್ಧೋ ವಿಯ ಅಚ್ಛರಾಸಹಸ್ಸಪರಿವುತೋ ಸಟ್ಠಿಸಕಟಭಾರಾಲಙ್ಕಾರಪಟಿಮಣ್ಡಿತತ್ತಭಾವೋ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ, ತಸ್ಸ ವಿಮಾನಸ್ಸ ಆಭಾ ಸಾತಿರೇಕಾನಿ ವೀಸತಿಯೋಜನಾನಿ ಫರಿತ್ವಾ ತಿಟ್ಠತಿ.

ಅಥ ಮಾಣವಂ ಕಾಲಕತಂ ದಿಸ್ವಾ ಸೇತಬ್ಯಗಾಮವಾಸಿನೋ ಮನುಸ್ಸಾ ಸೇತಬ್ಯಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಮಾತಾಪಿತೂನಂ ಉಕ್ಕಟ್ಠಗಾಮವಾಸಿನೋ ಚ ಉಕ್ಕಟ್ಠಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಪೋಕ್ಖರಸಾತಿಸ್ಸ ಕಥೇಸುಂ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಞಾತಿಮಿತ್ತಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಚ ಪೋಕ್ಖರಸಾತಿ ಸಪರಿವಾರಾ ಅಸ್ಸುಮುಖಾ ರೋದಮಾನಾ ತಂ ಪದೇಸಂ ಅಗಮಂಸು, ಯೇಭುಯ್ಯೇನ ಸೇತಬ್ಯವಾಸಿನೋ ಚ ಉಕ್ಕಟ್ಠವಾಸಿನೋ ಚ ಇಚ್ಛಾನಙ್ಗಲವಾಸಿನೋ ಚ ಸನ್ನಿಪತಿಂಸು, ಮಹಾಸಮಾಗಮೋ ಅಹೋಸಿ. ಅಥ ಮಾಣವಸ್ಸ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಮಗ್ಗಸ್ಸ ಅವಿದೂರೇ ಚಿತಕಂ ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ಸರೀರಕಿಚ್ಚಂ ಕಾತುಂ ಆರಭಿಂಸು.

ಅಥ ಭಗವಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ ‘‘ಮಯಿ ಗತೇ ಛತ್ತಮಾಣವೋ ಮಂ ವನ್ದಿತುಂ ಆಗಮಿಸ್ಸತಿ, ಆಗತಞ್ಚ ತಂ ಕತಕಮ್ಮಂ ಕಥಾಪೇನ್ತೋ ಕಮ್ಮಫಲಂ ಪಚ್ಚಕ್ಖಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸ್ಸಾಮಿ, ಏವಂ ಮಹಾಜನಸ್ಸ ಧಮ್ಮಾಭಿಸಮಯೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಮಹತಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇನ ಸದ್ಧಿಂ ತಂ ಪದೇಸಂ ಉಪಗನ್ತ್ವಾ ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ನಿಸೀದಿ ಛಬ್ಬಣ್ಣಬುದ್ಧರಂಸಿಯೋ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇನ್ತೋ. ಅಥ ಛತ್ತಮಾಣವದೇವಪುತ್ತೋಪಿ ಅತ್ತನೋ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತ್ವಾ, ತಸ್ಸಾ ಕಾರಣಂ ಉಪಧಾರೇನ್ತೋ ಸರಣಗಮನಞ್ಚ ಸೀಲಸಮಾದಾನಞ್ಚ ದಿಸ್ವಾ, ವಿಮ್ಹಯಜಾತೋ ಭಗವತಿ ಸಞ್ಜಾತಪಸಾದಬಹುಮಾನೋ ‘‘ಇದಾನೇವಾಹಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಞ್ಚ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಞ್ಚ ವನ್ದಿಸ್ಸಾಮಿ, ರತನತ್ತಯಗುಣೇ ಚ ಮಹಾಜನಸ್ಸ ಪಾಕಟೇ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಕತಞ್ಞುತಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಸಕಲಂ ತಂ ಅರಞ್ಞಪದೇಸಂ ಏಕಾಲೋಕಂ ಕರೋನ್ತೋ, ಸಹ ವಿಮಾನೇನ ಆಗನ್ತ್ವಾ ವಿಮಾನತೋ ಓರುಯ್ಹ ಮಹತಾ ಪರಿವಾರೇನ ಸದ್ಧಿಂ ದಿಸ್ಸಮಾನರೂಪೋ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಪಾದೇಸು ಸಿರಸಾ ನಿಪತನ್ತೋ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಅಞ್ಜಲಿಂ ಪಗ್ಗಯ್ಹ ಏಕಮನ್ತಂ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಮಹಾಜನೋ ‘‘ಕೋ ನು ಖೋ ಅಯಂ ದೇವೋ ವಾ ಬ್ರಹ್ಮಾ ವಾ’’ತಿ ಅಚ್ಛರಿಯಬ್ಭುತಜಾತೋ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಪರಿವಾರೇಸಿ. ಭಗವಾ ತೇನ ಕತಪುಞ್ಞಕಮ್ಮಂ ಪಾಕಟಂ ಕಾತುಂ –

೮೮೯. ‘‘ನ ತಥಾ ತಪತಿ ನಭೇ ಸೂರಿಯೋ, ಚನ್ದೋ ಚ ನ ಭಾಸತಿ ನ ಫುಸ್ಸೋ;

ಯಥಾ ಅತುಲಮಿದಂ ಮಹಪ್ಪಭಾಸಂ, ಕೋ ನು ತ್ವಂ ತಿದಿವಾ ಮಹಿಂ ಉಪಾಗಾ.

೮೯೦. ‘‘ಛಿನ್ದತಿ ರಂಸೀ ಪಭಙ್ಕರಸ್ಸ, ಸಾಧಿಕವೀಸತಿಯೋಜನಾನಿ ಆಭಾ;

ರತ್ತಿಮಪಿ ಯಥಾ ದಿವಂ ಕರೋತಿ, ಪರಿಸುದ್ಧಂ ವಿಮಲಂ ಸುಭಂ ವಿಮಾನಂ.

೮೯೧. ‘‘ಬಹುಪದುಮವಿಚಿತ್ರಪುಣ್ಡರೀಕಂ, ವೋಕಿಣ್ಣಂ ಕುಸುಮೇಹಿ ನೇಕಚಿತ್ತಂ;

ಅರಜವಿರಜಹೇಮಜಾಲಛನ್ನಂ, ಆಕಾಸೇ ತಪತಿ ಯಥಾಪಿ ಸೂರಿಯೋ.

೮೯೨. ‘‘ರತ್ತಮ್ಬರಪೀತವಾಸಸಾಹಿ, ಅಗರುಪಿಯಙ್ಗುಚನ್ದನುಸ್ಸದಾಹಿ;

ಕಞ್ಚನತನುಸನ್ನಿಭತ್ತಚಾಹಿ, ಪರಿಪೂರಂ ಗಗನಂವ ತಾರಕಾಹಿ.

೮೯೩. ‘‘ನರನಾರಿಯೋ ಬಹುಕೇತ್ಥನೇಕವಣ್ಣಾ, ಕುಸುಮವಿಭೂಸಿತಾಭರಣೇತ್ಥ ಸುಮನಾ;

ಅನಿಲಪಮುಞ್ಚಿತಾ ಪವನ್ತಿ ಸುರಭಿಂ, ತಪನಿಯವಿತತಾ ಸುವಣ್ಣಛನ್ನಾ.

೮೯೪. ‘‘ಕಿಸ್ಸ ಸಂಯಮಸ್ಸ ಅಯಂ ವಿಪಾಕೋ, ಕೇನಾಸಿ ಕಮ್ಮಫಲೇನಿಧೂಪಪನ್ನೋ;

ಯಥಾ ಚ ತೇ ಅಧಿಗತಮಿದಂ ವಿಮಾನಂ, ತದನುಪದಂ ಅವಚಾಸಿ ಇಗ್ಘ ಪುಟ್ಠೋ’’ತಿ. –

ತಂ ದೇವಪುತ್ತಂ ಪಟಿಪುಚ್ಛಿ.

೮೮೬. ತತ್ಥ ತಪತೀತಿ ದಿಪ್ಪತಿ. ನಭೇತಿ ಆಕಾಸೇ. ಫುಸ್ಸೋತಿ ಫುಸ್ಸತಾರಕಾ. ಅತುಲನ್ತಿ ಅನುಪಮಂ, ಅಪ್ಪಮಾಣಂ ವಾ. ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ಯಥಾ ಇದಂ ತವ ವಿಮಾನಂ ಅನುಪಮಂ ಅಪ್ಪಮಾಣಂ ಪಭಸ್ಸರಭಾವೇನ ತತೋ ಏವ ಮಹಪ್ಪಭಾಸಂ ಆಕಾಸೇ ದಿಪ್ಪತಿ, ನ ತಥಾ ತಾರಕರೂಪಾನಿ ದಿಪ್ಪನ್ತಿ, ನ ಚನ್ದೋ, ತಾನಿ ತಾವ ತಿಟ್ಠನ್ತು, ನಾಪಿ ಸೂರಿಯೋ ದಿಪ್ಪತಿ, ಏವಂಭೂತೋ ಕೋ ನು ತ್ವಂ ದೇವಲೋಕತೋ ಇಮಂ ಭೂಮಿಪದೇಸಂ ಉಪಗತೋ, ತಂ ಪಾಕಟಂ ಕತ್ವಾ ಇಮಸ್ಸ ಮಹಾಜನಸ್ಸ ಕಥೇಹೀತಿ.

೮೯೦. ಛಿನ್ದತೀತಿ ವಿಚ್ಛಿನ್ದತಿ, ಪವತ್ತಿತುಂ ಅದೇನ್ತೋ ಪಟಿಹನತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ರಂಸೀತಿ ರಸ್ಮಿಯೋ. ಪಭಙ್ಕರಸ್ಸಾತಿ ಸೂರಿಯಸ್ಸ. ತಸ್ಸ ಚ ವಿಮಾನಸ್ಸ ಪಭಾ ಸಮನ್ತತೋ ಪಞ್ಚವೀಸತಿ ಯೋಜನಾನಿ ಫರಿತ್ವಾ ತಿಟ್ಠತಿ. ತೇನಾಹ ‘‘ಸಾಧಿಕವೀಸತಿಯೋಜನಾನಿ ಆಭಾ’’ತಿ. ರತ್ತಿಮಪಿ ಯಥಾ ದಿವಂ ಕರೋತೀತಿ ಅತ್ತನೋ ಪಭಾಯ ಅನ್ಧಕಾರಂ ವಿಧಮನ್ತಂ ರತ್ತಿಭಾಗಮ್ಪಿ ದಿವಸಭಾಗಂ ವಿಯ ಕರೋತಿ. ಪರಿಸಮನ್ತತೋ ಅನ್ತೋ ಚೇವ ಬಹಿ ಚ ಸುದ್ಧತಾಯ ಪರಿಸುದ್ಧಂ. ಸಬ್ಬಸೋ ಮಲಾಭಾವೇನ ವಿಮಲಂ. ಸುನ್ದರತಾಯ ಸುಭಂ.

೮೯೧. ಬಹುಪದುಮವಿಚಿತ್ರಪುಣ್ಡರೀಕನ್ತಿ ಬಹುವಿಧರತ್ತಕಮಲಞ್ಚೇವ ವಿಚಿತ್ತವಣ್ಣಸೇತಕಮಲಞ್ಚ. ಸೇತಕಮಲಂ ಪದುಮಂ, ರತ್ತಕಮಲಂ ಪುಣ್ಡರೀಕನ್ತಿ ವದನ್ತಿ. ವೋಕಿಣ್ಣಂ ಕುಸುಮೇಹೀತಿ ಅಞ್ಞೇಹಿ ಚ ನಾನಾವಿಧೇಹಿ ಪುಪ್ಫೇಹಿ ಸಮೋಕಿಣ್ಣಂ. ನೇಕಚಿತ್ತನ್ತಿ ಮಾಲಾಕಮ್ಮಲತಾಕಮ್ಮಾದಿನಾನಾವಿಧವಿಚಿತ್ತಂ. ಅರಜವಿರಜಹೇಮಜಾಲಛನ್ನನ್ತಿ ಸಯಂ ಅಪಗತರಜಂ ವಿರಜೇನ ನಿದ್ದೋಸೇನ ಕಞ್ಚನಜಾಲೇನ ಛಾದಿತಂ.

೮೯೨. ರತ್ತಮ್ಬರಪೀತವಾಸಸಾಹೀತಿ ರತ್ತವತ್ಥಾಹಿ ಚೇವ ಪೀತವತ್ಥಾಹಿ ಚ. ಏಕಾ ಹಿ ರತ್ತಂ ದಿಬ್ಬವತ್ಥಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಪೀತಂ ಉತ್ತರಿಯಂ ಕರೋತಿ, ಅಪರಾ ಪೀತಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ರತ್ತಂ ಉತ್ತರಿಯಂ ಕರೋತಿ. ತಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ ‘‘ರತ್ತಮ್ಬರಪೀತವಾಸಸಾಹೀ’’ತಿ. ಅಗರುಪಿಯಙ್ಗುಚನ್ದನುಸ್ಸದಾಹೀತಿ ಅಗರುಗನ್ಧೇನ ಪಿಯಙ್ಗುಮಾಲಾಹಿ ಚನ್ದನಗನ್ಧೇಹಿ ಚ ಉಸ್ಸದಾಹಿ, ಉಸ್ಸನ್ನದಿಬ್ಬಾಗರುಗನ್ಧಾದಿಕಾಹೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕಞ್ಚನತನುಸನ್ನಿಭತ್ತಚಾಹೀತಿ ಕನಕಸದಿಸಸುಖುಮಚ್ಛವೀಹಿ. ಪರಿಪೂರನ್ತಿ ತಹಂ ತಹಂ ವಿಚರನ್ತೀಹಿ ಸಙ್ಗೀತಿಪಸುತಾಹಿ ಚ ಪರಿಪುಣ್ಣಂ.

೮೯೩. ಬಹುಕೇತ್ಥಾತಿ ಬಹುಕಾ ಏತ್ಥ. ಅನೇಕವಣ್ಣಾತಿ ನಾನಾರೂಪಾ. ಕುಸಮವಿಭೂಸಿತಾಭರಣಾತಿ ವಿಸೇಸತೋ ಸುರಭಿವಾಯನತ್ಥಂ ದಿಬ್ಬಕುಸುಮೇಹಿ ಅಲಙ್ಕತದಿಬ್ಬಾಭರಣಾ. ಏತ್ಥಾತಿ ಏತಸ್ಮಿಂ ವಿಮಾನೇ. ಸುಮನಾತಿ ಸುನ್ದರಮನಾ ಪಮುದಿತಚಿತ್ತಾ. ಅನಿಲಪಮುಞ್ಚಿತಾ ಪವನ್ತಿ ಸುರಭಿನ್ತಿ ಅನಿಲೇನ ಪಮುಞ್ಚಿತಗನ್ಧಾನಂ ಪುಪ್ಫಾನಂ ವಾಯುನಾ ವಿಮುತ್ತಪತ್ತಪುಟಂ ವಿಯ ವಿಬನ್ಧತಾಯ ವಿಕಸಿತತಾಯ ಚ ಸುಗನ್ಧಂ ಪವಾಯನ್ತಿ. ‘‘ಅನಿಲಪಧೂಪಿತಾ’’ತಿಪಿ ಪಠನ್ತಿ, ವಾತೇನ ಮನ್ದಂ ಆವುಯ್ಹಮಾನಾ ಹೇಮಮಯಪುಪ್ಫಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕನಕಚೀರಕಾದೀಹಿ ವೇಣಿಆದೀಸು ಓತತತಾಯ ತಪನಿಯವಿತತಾ. ಯೇಭುಯ್ಯೇನ ಕಞ್ಚನಾಭರಣೇಹಿ ಅಚ್ಛಾದಿತಸರೀರತಾಯ ಸುವಣ್ಣಛನ್ನಾ. ನರನಾರಿಯೋತಿ ದೇವಪುತ್ತಾ ದೇವಧೀತರೋ ಚ ಬಹುಕಾ ಏತ್ಥ ತವ ವಿಮಾನೇತಿ ದಸ್ಸೇತಿ.

೮೯೪. ಇಙ್ಘಾತಿ ಚೋದನತ್ಥೇ ನಿಪಾತೋ ಪುಟ್ಠೋತಿ ಪುಚ್ಛಿತೋ ಇಮಸ್ಸ ಮಹಾಜನಸ್ಸ ಕಮ್ಮಫಲಪಚ್ಚಕ್ಖಭಾವಾಯಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ.

ತತೋ ದೇವಪುತ್ತೋ ಇಮಾಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ಬ್ಯಾಕಾಸಿ –

೮೯೫. ‘‘ಸಯಮಿಧ ಪಥೇ ಸಮೇಚ್ಚ ಮಾಣವೇನ, ಸತ್ಥಾನುಸಾಸಿ ಅನುಕಮ್ಪಮಾನೋ;

ತವ ರತನವರಸ್ಸ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ, ಕರಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಚ ಬ್ರವಿತ್ಥ ಛತ್ತೋ.

೮೯೬. ‘‘ಜಿನವರಪವರಂ ಉಪೇಹಿ ಸರಣಂ, ಧಮ್ಮಞ್ಚಾಪಿ ತಥೇವ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ;