೧೨. ರಜ್ಜುಮಾಲಾವಿಮಾನವಣ್ಣನಾ

ಅಭಿಕ್ಕನ್ತೇನ ವಣ್ಣೇನಾತಿ ರಜ್ಜುಮಾಲಾವಿಮಾನಂ. ತಸ್ಸ ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಜೇತವನೇ. ತೇನ ಸಮಯೇನ ಗಯಾಗಾಮಕೇ ಅಞ್ಞತರಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಧೀತಾ ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ಗಾಮೇ ಏಕಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕುಮಾರಸ್ಸ ದಿನ್ನಾ ಪತಿಕುಲಂ ಗತಾ, ತಸ್ಮಿಂ ಗೇಹೇ ಇಸ್ಸರಿಯಂ ವತ್ತೇನ್ತೀ ತಿಟ್ಠತಿ. ಸಾ ತಸ್ಮಿಂ ಗೇಹೇ ದಾಸಿಯಾ ಧೀತರಂ ದಿಸ್ವಾ ನ ಸಹತಿ. ದಿಟ್ಠಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಕೋಧೇನ ತಟತಟಾಯಮಾನಾ ಅಕ್ಕೋಸತಿ ಪರಿಭಾಸತಿ, ಖಟಕಞ್ಚಸ್ಸಾ ದೇತಿ. ಯದಾ ಪನ ಸಾ ವಯಪ್ಪತ್ತಿಯಾ ಕಿಚ್ಚಸಮತ್ಥಾ ಜಾತಾ, ತದಾ ನಂ ಜಣ್ಣುಕಪ್ಪರಮುಟ್ಠೀಹಿ ಪಹರತೇವ ಯಥಾ ತಂ ಪುರಿಮಜಾತೀಸು ಬದ್ಧಾಘಾತಾ.

ಸಾ ಕಿರ ದಾಸೀ ಕಸ್ಸಪದಸಬಲಸ್ಸ ಕಾಲೇ ತಸ್ಸಾ ಸಾಮಿನೀ ಅಹೋಸಿ, ಇತರಾ ದಾಸೀ. ಸಾ ತಂ ಲೇಡ್ಡುದಣ್ಡಾದೀಹಿ ಮುಟ್ಠಿಆದೀಹಿ ಚ ಅಭಿಣ್ಹಂ ಅಭಿಹನತಿ. ಸಾ ತೇನ ನಿಬ್ಬಿನ್ನಾ ಯಥಾಬಲಂ ದಾನಾದೀನಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕತ್ವಾ ‘‘ಅನಾಗತೇ ಅಹಂ ಸಾಮಿನೀ ಹುತ್ವಾ ಇಮಿಸ್ಸಾ ಉಪರಿ ಇಸ್ಸರಿಯಂ ವತ್ತೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ ಪತ್ಥನಂ ಠಪೇಸಿ. ಅಥ ಸಾ ದಾಸೀ ತತೋ ಚುತಾ ಅಪರಾಪರಂ ಸಂಸರನ್ತೀ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ವುತ್ತನಯೇನ ಗಯಾಗಾಮಕೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ಪತಿಕುಲಂ ಗತಾ, ಇತರಾಪಿ ತಸ್ಸಾ ದಾಸೀ ಅಹೋಸಿ. ಏವಂ ಬದ್ಧಾಘಾತತಾಯ ಸಾ ತಂ ವಿಹೇಠೇತಿ.

ಏವಂ ವಿಹೇಠೇನ್ತೀ ಅಕಾರಣೇನೇವ ಕೇಸೇಸು ಗಹೇತ್ವಾ ಹತ್ಥೇಹಿ ಚ ಪಾದೇಹಿ ಚ ಸುಹತಂ ಹನಿ. ಸಾ ನ್ಹಾಪಿತಸಾಲಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಖುರಮುಣ್ಡಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ಅಗಮಾಸಿ. ಸಾಮಿನೀ ‘‘ಕಿಂ ಜೇ ದುಟ್ಠದಾಸಿ ಮುಣ್ಡನಮತ್ತೇನ ತವ ವಿಪ್ಪಮೋಕ್ಖೋ’’ತಿ ರಜ್ಜುಂ ಸೀಸೇ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ತತ್ಥ ನಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಓಣಮೇತ್ವಾ ಘಾತೇತಿ, ತಸ್ಸಾ ತಞ್ಚ ರಜ್ಜುಂ ಅಪನೇತುಂ ನ ದೇತಿ. ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ದಾಸಿಯಾ ‘‘ರಜ್ಜುಮಾಲಾ’’ತಿ ನಾಮಂ ಅಹೋಸಿ.

ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಸತ್ಥಾ ಪಚ್ಚೂಸಸಮಯೇ ಮಹಾಕರುಣಾಸಮಾಪತ್ತಿತೋ ವುಟ್ಠಾಯ ಲೋಕಂ ವೋಲೋಕೇನ್ತೋ ರಜ್ಜುಮಾಲಾಯ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೂಪನಿಸ್ಸಯಂ, ತಸ್ಸಾ ಚ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಯಾ ಸರಣೇಸು ಸೀಲೇಸು ಚ ಪತಿಟ್ಠಾನಂ ದಿಸ್ವಾ ಅರಞ್ಞಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ನಿಸೀದಿ ಛಬ್ಬಣ್ಣಾ ಬುದ್ಧರಸ್ಮಿಯೋ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇನ್ತೋ. ರಜ್ಜುಮಾಲಾಪಿ ಖೋ ದಿವಸೇ ದಿವಸೇ ತಾಯ ತಥಾ ವಿಹೇಠಿಯಮಾನಾ ‘‘ಕಿಂ ಮೇ ಇಮಿನಾ ದುಜ್ಜೀವಿತೇನಾ’’ತಿ ನಿಬ್ಬಿನ್ನರೂಪಾ ಜೀವಿತೇ ಮರಿತುಕಾಮಾ ಘಟಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಉದಕತಿತ್ಥಂ ಗಚ್ಛನ್ತೀ ವಿಯ ಗೇಹತೋ ನಿಕ್ಖನ್ತಾ ಅನುಕ್ಕಮೇನ ವನಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಭಗವತೋ ನಿಸಿನ್ನರುಕ್ಖಸ್ಸ ಅವಿದೂರೇ ಅಞ್ಞತರಸ್ಸ ರುಕ್ಖಸ್ಸ ಸಾಖಾಯ ರಜ್ಜುಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಪಾಸಂ ಕತ್ವಾ ಉಬ್ಬನ್ಧಿತುಕಾಮಾ ಇತೋ ಚಿತೋ ಚ ಓಲೋಕೇನ್ತೀ ಅದ್ದಸ ಭಗವನ್ತಂ ತತ್ಥ ನಿಸಿನ್ನಂ ಪಾಸಾದಿಕಂ ಪಸಾದನೀಯಂ ಉತ್ತಮದಮಥಸಮಥಮನುಪ್ಪತ್ತಂ ಛಬ್ಬಣ್ಣಬುದ್ಧರಸ್ಮಿಯೋ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇನ್ತಂ. ದಿಸ್ವಾ ಬುದ್ಧಗಾರವೇನ ಆಕಡ್ಢಿಯಮಾನಹದಯಾ ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ ಭಗವಾ ಮಾದಿಸಾನಮ್ಪಿ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ, ಯಮಹಂ ಸುತ್ವಾ ಇತೋ ದುಜ್ಜೀವಿತತೋ ಮುಚ್ಚೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ ಚಿನ್ತೇಸಿ.

ಅಥ ಭಗವಾ ತಸ್ಸಾ ಚಿತ್ತಾಚಾರಂ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ‘‘ರಜ್ಜುಮಾಲೇ’’ತಿ ಆಹ. ಸಾ ತಂ ಸುತ್ವಾ ಅಮತೇನ ವಿಯ ಅಭಿಸಿತ್ತಾ ಪೀತಿಯಾ ನಿರನ್ತರಂ ಫುಟ್ಠಾ ಭಗವನ್ತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ತಸ್ಸಾ ಭಗವಾ ಅನುಪುಬ್ಬಿಕಥಾನುಪುಬ್ಬಕಂ ಚತುಸಚ್ಚಕಥಂ ಕಥೇಸಿ, ಸಾ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಹಿ. ಸತ್ಥಾ ‘‘ವಟ್ಟತಿ ಏತ್ತಕೋ ರಜ್ಜುಮಾಲಾಯ ಅನುಗ್ಗಹೋ, ಇದಾನೇಸಾ ಕೇನಚಿ ಅಪ್ಪಧಂಸಿಯಾ ಜಾತಾ’’ತಿ ಅರಞ್ಞತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಗಾಮಸ್ಸ ಅವಿದೂರೇ ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ನಿಸೀದಿ. ರಜ್ಜುಮಾಲಾಪಿ ಅತ್ತಾನಂ ವಿನಿಪಾತೇತುಂ ಅಭಬ್ಬತಾಯ ಖನ್ತಿಮೇತ್ತಾನುದ್ದಯಸಮ್ಪನ್ನತಾಯ ಚ ‘‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣೀ ಮಂ ಹನತು ವಾ ವಿಹೇಠೇತು ವಾ ಯಂ ವಾ ತಂ ವಾ ಕರೋತೂ’’ತಿ ಘಟೇನ ಉದಕಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಗೇಹಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಸಾಮಿಕೋ ಗೇಹದ್ವಾರೇ ಠಿತೋ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ತ್ವಂ ಅಜ್ಜ ಉದಕತಿತ್ಥಂ ಗತಾ ಚಿರಾಯಿತ್ವಾ ಆಗತಾ, ಮುಖವಣ್ಣೋ ಚ ತೇ ಅತಿವಿಯ ವಿಪ್ಪಸನ್ನೋ, ತ್ವಞ್ಚ ಅಞ್ಞೇನ ಆಕಾರೇನ ಉಪಟ್ಠಾಸಿ, ಕಿಂ ಏತ’’ನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ಸಾ ತಸ್ಸ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಆಚಿಕ್ಖಿ.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ತಸ್ಸಾ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ತುಸ್ಸಿತ್ವಾ ಗೇಹಂ ಗನ್ತ್ವಾ ರಜ್ಜುಮಾಲಾಯ ಉಪರಿ ‘‘ತಯಾ ನ ಕಿಞ್ಚಿ ಕಾತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಸುಣಿಸಾಯ ವತ್ವಾ ತುಟ್ಠಮಾನಸೋ ಸೀಘತರಂ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಸಾದರೇನ ಕತಪಟಿಸನ್ಥಾರೋ ಸತ್ಥಾರಂ ನಿಮನ್ತೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಗೇಹಂ ಆನೇತ್ವಾ ಪಣೀತೇನ ಖಾದನೀಯೇನ ಭೋಜನೀಯೇನ ಪರಿವಿಸಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಭುತ್ತಾವಿಂ ಓನೀತಪತ್ತಪಾಣಿಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ, ಸುಣಿಸಾಪಿಸ್ಸ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಗಯಾಗಾಮವಾಸಿನೋಪಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಹಪತಿಕಾ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಸುತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಅಪ್ಪೇಕಚ್ಚೇ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿಂಸು, ಅಪ್ಪೇಕಚ್ಚೇ ಸಮ್ಮೋದನೀಯಂ ಕತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿಂಸು.

ಸತ್ಥಾ ರಜ್ಜುಮಾಲಾಯ ತಸ್ಸಾ ಚ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಯಾ ಪುರಿಮಜಾತೀಸು ಕತಕಮ್ಮಂ ವಿತ್ಥಾರತೋ ಕಥೇತ್ವಾ ಸಮ್ಪತ್ತಪರಿಸಾಯ ಅನುರೂಪಂ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸಿ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೀ ಚ ಮಹಾಜನೋ ಚ ತತ್ಥ ಸನ್ನಿಪತಿತೋ ಸರಣೇಸು ಚ ಸೀಲೇಸು ಚ ಪತಿಟ್ಠಹಿ. ಸತ್ಥಾ ಆಸನಾ ಉಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಸಾವತ್ಥಿಮೇವ ಅಗಮಾಸಿ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ರಜ್ಜುಮಾಲಂ ಧೀತುಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇಸಿ. ತಸ್ಸ ಸುಣಿಸಾ ರಜ್ಜುಮಾಲಂ ಪಿಯಚಕ್ಖೂಹಿ ಓಲೋಕೇನ್ತೀ ಯಾವಜೀವಂ ಮನಾಪೇನೇವ ಸಿನೇಹೇನ ಪರಿಹರಿ. ರಜ್ಜುಮಾಲಾ ಅಪರಭಾಗೇ ಕಾಲಂ ಕತ್ವಾ ತಾವತಿಂಸೇಸು ನಿಬ್ಬತ್ತಿ, ಅಚ್ಛರಾಸಹಸ್ಸಞ್ಚಸ್ಸಾ ಪರಿವಾರೋ ಅಹೋಸಿ. ಸಾ ಸಟ್ಠಿಸಕಟಭಾರಪ್ಪಮಾಣೇಹಿ ದಿಬ್ಬಾಭರಣೇಹಿ ಪಟಿಮಣ್ಡಿತತ್ತಭಾವಾ ಅಚ್ಛರಾಸಹಸ್ಸಪರಿವುತ್ತಾ ನನ್ದನವನಾದೀಸು ಮಹತಿಂ ದಿಬ್ಬಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಅನುಭವಮಾನಾ ಪಮುದಿತಮನಾ ವಿಚರತಿ. ಅಥಾಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ ದೇವಚಾರಿಕಂ ಗತೋ ತಂ ಮಹನ್ತೇನ ದಿಬ್ಬಾನುಭಾವೇನ ಮಹತಿಯಾ ದೇವಿದ್ಧಿಯಾ ವಿಜ್ಜೋತಮಾನಂ ದಿಸ್ವಾ ತಾಯ ಕತಕಮ್ಮಂ ಇಮಾಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ಪುಚ್ಛಿ.

೮೨೬. ‘‘ಅಭಿಕ್ಕನ್ತೇನ ವಣ್ಣೇನ, ಯಾ ತ್ವಂ ತಿಟ್ಠಸಿ ದೇವತೇ;

ಹತ್ಥೇ ಪಾದೇ ಚ ವಿಗ್ಗಯ್ಹ, ನಚ್ಚಸಿ ಸುಪ್ಪವಾದಿತೇ.

೮೨೭. ‘‘ತಸ್ಸಾ ತೇ ನಚ್ಚಮಾನಾಯ, ಅಙ್ಗಮಙ್ಗೇಹಿ ಸಬ್ಬಸೋ;

ದಿಬ್ಬಾ ಸದ್ದಾ ನಿಚ್ಛರನ್ತಿ, ಸವನೀಯಾ ಮನೋರಮಾ.

೮೨೮. ‘‘ತಸ್ಸಾ ತೇ ನಚ್ಚಮಾನಾಯ, ಅಙ್ಗಮಙ್ಗೇಹಿ ಸಬ್ಬಸೋ;

ದಿಬ್ಬಾ ಗನ್ಧಾ ಪವಾಯನ್ತಿ, ಸುಚಿಗನ್ಧಾ ಮನೋರಮಾ.

೮೨೯. ‘‘ವಿವತ್ತಮಾನಾ ಕಾಯೇನ, ಯಾ ವೇಣೀಸು ಪಿಳನ್ಧನಾ;

ತೇಸಂ ಸುಯ್ಯತಿ ನಿಗ್ಘೋಸೋ, ತೂರಿಯೇ ಪಞ್ಚಙ್ಗಿಕೇ ಯಥಾ.

೮೩೦. ‘‘ವಟಂಸಕಾ ವಾತಧುತಾ, ವಾತೇನ ಸಮ್ಪಕಮ್ಪಿತಾ;

ತೇಸಂ ಸುಯ್ಯತಿ ನಿಗ್ಘೋಸೋ, ತೂರಿಯೇ ಪಞ್ಚಙ್ಗಿಕೇ ಯಥಾ.

೮೩೧. ‘‘ಯಾಪಿ ತೇ ಸಿರಸ್ಮಿಂ ಮಾಲಾ, ಸುಚಿಗನ್ಧಾ ಮನೋರಮಾ;

ವಾತಿ ಗನ್ಧೋ ದಿಸಾ ಸಬ್ಬಾ, ರುಕ್ಖೋ ಮಞ್ಜೂಸಕೋ ಯಥಾ.

೮೩೨. ‘‘ಘಾಯಸೇ ತಂ ಸುಚಿಗನ್ಧಂ, ರೂಪಂ ಪಸ್ಸಸಿ ಅಮಾನುಸಂ;

ದೇವತೇ ಪುಚ್ಛಿತಾಚಿಕ್ಖ, ಕಿಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸಿದಂ ಫಲ’’ನ್ತಿ.

೮೨೬. ತತ್ಥ ಹತ್ಥೇ ಪಾದೇ ಚ ವಿಗ್ಗಯ್ಹಾತಿ ಹತ್ಥೇ ಚ ಪಾದೇ ಚ ವಿವಿಧೇಹಿ ಆಕಾರೇಹಿ ಗಹೇತ್ವಾ, ಪುಪ್ಫಮುಟ್ಠಿಪುಪ್ಫಞ್ಜಲಿಆದಿಭೇದಸ್ಸ ಸಾಖಾಭಿನಯಸ್ಸ ದಸ್ಸನವಸೇನ ವಿವಿಧೇಹಿ ಆಕಾರೇಹಿ ಹತ್ಥೇ, ಚ, ಸಮಪಾದಾದೀನಮ್ಪಿ ಠಾನವಿಸೇಸಾನಂ ದಸ್ಸನವಸೇನ ವಿವಿಧೇಹಿ ಆಕಾರೇಹಿ ಪಾದೇ ಚ ಉಪಾದಿಯಿತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಚ-ಸದ್ದೇನ ಸಾಖಾಭಿನಯಂ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ. ನಚ್ಚಸೀತಿ ನಟಸಿ. ಯಾ ತ್ವನ್ತಿ ಯಾ ವುತ್ತನಯವಸೇನ ನಚ್ಚಂ ಕರೋಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸುಪ್ಪವಾದಿತೇತಿ ಸುನ್ದರೇ ಪವಜ್ಜನೇ ಸತಿ ತವ ನಚ್ಚಸ್ಸ ಅನುರೂಪವಸೇನ ವೀಣಾವಂಸಮುದಿಙ್ಗತಾಳಾದಿಕೇ ವಾದಿಯಮಾನೇ, ಪಞ್ಚಙ್ಗಿಕೇ ತೂರಿಯೇ ಪಗ್ಗಯ್ಹಮಾನೇತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸೇಸಂ ಹೇಟ್ಠಾವಿಮಾನೇ ವುತ್ತನಯಮೇವ.

ಏವಂ ಥೇರೇನ ಪುಚ್ಛಿತಾ ಸಾ ದೇವತಾ ಅತ್ತನೋ ಪುರಿಮಜಾತಿಆದಿಂ ಇಮಾಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ಬ್ಯಾಕಾಸಿ –

೮೩೩. ‘‘ದಾಸೀ ಅಹಂ ಪುರೇ ಆಸಿಂ, ಗಯಾಯಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸಹಂ;

ಅಪ್ಪಪುಞ್ಞಾ ಅಲಕ್ಖಿಕಾ, ರಜ್ಜುಮಾಲಾತಿ ಮಂ ವಿದುಂ.

೮೩೪. ‘‘ಅಕ್ಕೋಸಾನಂ ವಧಾನಞ್ಚ, ತಜ್ಜನಾಯ ಚ ಉಗ್ಗತಾ;

ಕುಟಂ ಗಹೇತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಮ್ಮ, ಅಗಞ್ಛಿಂ ಉದಹಾರಿಯಾ.

೮೩೫. ‘‘ವಿಪಥೇ ಕುಟಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ, ವನಸಣ್ಡಂ ಉಪಾಗಮಿಂ;

‘ಇಧೇವಾಹಂ ಮರಿಸ್ಸಾಮಿ, ಕೋ ಅತ್ಥೋ ಜೀವಿತೇನ ಮೇ’.

೮೩೬. ‘‘ದಳ್ಹಂ ಪಾಸಂ ಕರಿತ್ವಾನ, ಆಸುಮ್ಭಿತ್ವಾನ ಪಾದಪೇ;

ತತೋ ದಿಸಾ ವಿಲೋಕೇಸಿಂ, ‘ಕೋ ನು ಖೋ ವನಮಸ್ಸಿತೋ’.

೮೩೭. ‘‘ತತ್ಥದ್ದಸಾಸಿಂ ಸಮ್ಬುದ್ಧಂ, ಸಬ್ಬಲೋಕಹಿತಂ ಮುನಿಂ;

ನಿಸಿನ್ನಂ ರುಕ್ಖಮೂಲಸ್ಮಿಂ, ಝಾಯನ್ತಂ ಅಕುತೋಭಯಂ.

೮೩೮. ‘‘ತಸ್ಸಾ ಮೇ ಅಹು ಸಂವೇಗೋ, ಅಬ್ಭುತೋ ಲೋಮಹಂಸನೋ;

‘ಕೋ ನು ಖೋ ವನಮಸ್ಸಿತೋ, ಮನುಸ್ಸೋ ಉದಾಹು ದೇವತಾ’.

೮೩೯. ‘‘ಪಾಸಾದಿಕಂ ಪಸಾದನೀಯಂ, ವನಾ ನಿಬ್ಬನಮಾಗತಂ;

ದಿಸ್ವಾ ಮನೋ ಮೇ ಪಸೀದಿ, ನಾಯಂ ಯಾದಿಸಕೀದಿಸೋ.

೮೪೦. ‘‘ಗುತ್ತಿನ್ದ್ರಿಯೋ ಝಾನರತೋ, ಅಬಹಿಗ್ಗತಮಾನಸೋ;

ಹಿತೋ ಸಬ್ಬಸ್ಸ ಲೋಕಸ್ಸ, ಬುದ್ಧೋ ಅಯಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ.

೮೪೧. ‘‘ಭಯಭೇರವೋ ದುರಾಸದೋ, ಸೀಹೋವ ಗುಹಮಸ್ಸಿತೋ;

ದುಲ್ಲಭಾಯಂ ದಸ್ಸನಾಯ, ಪುಪ್ಫಂ ಓದುಮ್ಬರಂ ಯಥಾ.

೮೪೨. ‘‘ಸೋ ಮಂ ಮುದೂಹಿ ವಾಚಾಹಿ, ಆಲಪಿತ್ವಾ ತಥಾಗತೋ;

ರಜ್ಜುಮಾಲೇತಿ ಮಂವೋಚ, ಸರಣಂ ಗಚ್ಛ ತಥಾಗತಂ.

೮೪೩. ‘‘ತಾಹಂ ಗಿರಂ ಸುಣಿತ್ವಾನ, ನೇಲಂ ಅತ್ಥವತಿಂ ಸುಚಿಂ;

ಸಣ್ಹಂ ಮುದುಞ್ಚ ವಗ್ಗುಞ್ಚ, ಸಬ್ಬಸೋಕಾಪನೂದನಂ.

೮೪೪. ‘‘ಕಲ್ಲಚಿತ್ತಞ್ಚ ಮಂ ಞತ್ವಾ, ಪಸನ್ನಂ ಸುದ್ಧಮಾನಸಂ;

ಹಿತೋ ಸಬ್ಬಸ್ಸ ಲೋಕಸ್ಸ, ಅನುಸಾಸಿ ತಥಾಗತೋ.

೮೪೫. ‘‘ಇದಂ ದುಕ್ಖನ್ತಿ ಮಂವೋಚ, ಅಯಂ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಸಮ್ಭವೋ;

ದುಕ್ಖನಿರೋಧೋ ಮಗ್ಗೋ ಚ, ಅಞ್ಜಸೋ ಅಮತೋಗಧೋ.

೮೪೬. ‘‘ಅನುಕಮ್ಪಕಸ್ಸ ಕುಸಲಸ್ಸ, ಓವಾದಮ್ಹಿ ಅಹಂ ಠಿತಾ;

ಅಜ್ಝಗಾ ಅಮತಂ ಸನ್ತಿಂ, ನಿಬ್ಬಾನಂ ಪದಮಚ್ಚುತಂ.

೮೪೭. ‘‘ಸಾಹಂ ಅವಟ್ಠಿತಾಪೇಮಾ, ದಸ್ಸನೇ ಅವಿಕಮ್ಪಿನೀ;

ಮೂಲಜಾತಾಯ ಸದ್ಧಾಯ, ಧೀತಾ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಓರಸಾ.

೮೪೮. ‘‘ಸಾಹಂ ರಮಾಮಿ ಕೀಳಾಮಿ, ಮೋದಾಮಿ ಅಕುತೋಭಯಾ;

ದಿಬ್ಬಮಾಲಂ ಧಾರಯಾಮಿ, ಪಿವಾಮಿ ಮಧುಮದ್ದವಂ.

೮೪೯. ‘‘ಸಟ್ಠಿತೂರಿಯಸಹಸ್ಸಾನಿ, ಪಟಿಬೋಧಂ ಕರೋನ್ತಿ ಮೇ;

ಆಳಮ್ಬೋ ಗಗ್ಗರೋ ಭೀಮೋ, ಸಾಧುವಾದೀ ಚ ಸಂಸಯೋ.

೮೫೦. ‘‘ಪೋಕ್ಖರೋ ಚ ಸುಫಸ್ಸೋ ಚ, ವಿಣಾಮೋಕ್ಖಾ ಚ ನಾರಿಯೋ;

ನನ್ದಾ ಚೇವ ಸುನನ್ದಾ ಚ, ಸೋಣದಿನ್ನಾ ಸುಚಿಮ್ಹಿತಾ.

೮೫೧. ‘‘ಅಲಮ್ಬುಸಾ ಮಿಸ್ಸಕೇಸೀ ಚ, ಪುಣ್ಡರೀಕಾತಿದಾರುಣೀ;

ಏಣೀಫಸ್ಸಾ ಸುಫಸ್ಸಾ ಚ, ಸುಭದ್ದಾ ಮುದುವಾದಿನೀ.

೮೫೨. ‘‘ಏತಾ ಚಞ್ಞಾ ಚ ಸೇಯ್ಯಾಸೇ, ಅಚ್ಛರಾನಂ ಪಬೋಧಿಕಾ;

ತಾ ಮಂ ಕಾಲೇನುಪಾಗನ್ತ್ವಾ, ಅಭಿಭಾಸನ್ತಿ ದೇವತಾ.

೮೫೩. ‘‘ಹನ್ದ ನಚ್ಚಾಮ ಗಾಯಾಮ, ಹನ್ದ ತಂ ರಮಯಾಮಸೇ;

ನಯಿದಂ ಅಕತಪುಞ್ಞಾನಂ, ಕತಪುಞ್ಞಾನಮೇವಿದಂ.

೮೫೪. ‘‘ಅಸೋಕಂ ನನ್ದನಂ ರಮ್ಮಂ, ತಿದಸಾನಂ ಮಹಾವನಂ;

ಸುಖಂ ಅಕತಪುಞ್ಞಾನಂ, ಇಧ ನತ್ಥಿ ಪರತ್ಥ ಚ.

೮೫೫. ‘‘ಸುಖಞ್ಚ ಕತಪುಞ್ಞಾನಂ, ಇಧ ಚೇವ ಪರತ್ಥ ಚ;

ತೇಸಂ ಸಹಬ್ಯಕಾಮಾನಂ, ಕತ್ತಬ್ಬಂ ಕುಸಲಂ ಬಹುಂ;

ಕತಪುಞ್ಞಾ ಹಿ ಮೋದನ್ತಿ, ಸಗ್ಗೇ ಭೋಗಸಮಙ್ಗಿನೋ.

೮೫೬. ‘‘ಬಹೂನಂ ವತ ಅತ್ಥಾಯ, ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ ತಥಾಗತಾ;

ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯಾ ಮನುಸ್ಸಾನಂ, ಪುಞ್ಞಕ್ಖೇತ್ತಾನಮಾಕರಾ;

ಯತ್ಥ ಕಾರಂ ಕರಿತ್ವಾನ, ಸಗ್ಗೇ ಮೋದನ್ತಿ ದಾಯಕಾ’’ತಿ.

೮೩೩. ತತ್ಥ ದಾಸೀ ಅಹಂ ಪುರೇ ಆಸಿನ್ತಿ ಪುರೇ ಪುರಿಮಜಾತಿಯಂ ಅಹಂ ಅನ್ತೋಜಾತಾ ದಾಸೀ ಅಹೋಸಿಂ. ತತ್ಥ ಕಸ್ಸಾತಿ ಆಹ ‘‘ಗಯಾಯಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸಹ’’ನ್ತಿ, ಗಯಾನಾಮಕೇ ಗಾಮೇ ಅಞ್ಞತರಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ. ಹನ್ತಿ ನಿಪಾತಮತ್ತಂ. ಅಪ್ಪಪುಞ್ಞಾತಿ ಮನ್ದಭಾಗ್ಯಾ ಅಪುಞ್ಞಾ. ಅಲಕ್ಖಿಕಾತಿ ನಿಸ್ಸಿರಿಕಾ ಕಾಲಕಣ್ಣೀ. ರಜ್ಜುಮಾಲಾತಿ ಮಂ ವಿದುನ್ತಿ, ಕೇಸೇ ಗಹೇತ್ವಾ ಆಕಡ್ಢನಪರಿಕಡ್ಢನದುಕ್ಖೇನ ಮುಣ್ಡಕೇ ಕತೇ ಪುನಪಿ ತದತ್ಥಮೇವ ಸೀಸೇ ದಳ್ಹಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಠಪಿತರಜ್ಜುಕುಣ್ಡಲಕವಸೇನ ‘‘ರಜ್ಜುಮಾಲಾ’’ತಿ ಮಂ ಮನುಸ್ಸಾ ಜಾನಿಂಸು.

೮೩೪. ವಧಾನನ್ತಿ ತಾಳನಾನಂ. ತಜ್ಜನಾಯಾತಿ ಭಯಸಂತಜ್ಜನೇನ. ಉಗ್ಗತಾತಿ ಉಗ್ಗತಾಯ ದೋಮನಸ್ಸುಪ್ಪತ್ತಿಯಾ. ಉದಹಾರಿಯಾತಿ ಉದಕಹಾರಿಕಾ, ಉದಕಂ ಆಹರನ್ತೀ ವಿಯ ಹುತ್ವಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ.

೮೩೫. ವಿಪಥೇತಿ ಅಪಥೇ, ಮಗ್ಗತೋ ಅಪಕ್ಕಮಿತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕ್ವತ್ಥೋತಿ ಕೋ ಅತ್ಥೋ. ಸೋಯೇವ ವಾ ಪಾಠೋ.

೮೩೬. ದಳ್ಹಂ ಪಾಸಂ ಕರಿತ್ವಾನಾತಿ ಬನ್ಧನಪಾಸಂ ಥಿರಂ ಅಚ್ಛಿಜ್ಜನಕಂ ಕತ್ವಾ. ಆಸುಮ್ಭಿತ್ವಾನ ಪಾದಪೇತಿ ವಿಟಪೇ ಲಗ್ಗನವಸೇನ ಪಾದಪೇ ರುಕ್ಖೇ ಖಿಪಿತ್ವಾ. ತತೋ ದಿಸಾ ವಿಲೋಕೇಸಿಂ, ಕೋ ನು ಖೋ ವನಮಸ್ಸಿತೋತಿ ಇಮಂ ವನಂ ಪವಿಸನವಸೇನ ಅಸ್ಸಿತೋ ನು ಖೋ ಕೋಚಿ ಅತ್ಥಿ, ಯತೋ ಮೇ ಮರಣನ್ತರಾಯೋ ಸಿಯಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ.

೮೩೭. ಸಮ್ಬುದ್ಧನ್ತಿಆದಿ ತದಾ ತಸ್ಸಾ ತಾದಿಸೇ ನಿಚ್ಛಯೇ ಅಸತಿಪಿ ಸಭಾವವಸೇನ ವುತ್ತಂ. ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ಸಯಮೇವ ಸಮ್ಮದೇವ ಚ ಸಬ್ಬಸ್ಸಾಪಿ ಬುಜ್ಝಿತಬ್ಬಸ್ಸ ಬುದ್ಧತ್ತಾ ಸಮ್ಬುದ್ಧಂ, ಮಹಾಕರುಣಾಯೋಗೇನ ಹೀನಾದಿಭೇದಭಿನ್ನಸ್ಸ ಸಬ್ಬಸ್ಸಾಪಿ ಲೋಕಸ್ಸ ಏಕನ್ತಹಿತತ್ತಾ ಸಬ್ಬಲೋಕಹಿತಂ, ಉಭಯಲೋಕಂ ಮುನನತೋ ಮುನಿಂ, ನಿಸಜ್ಜಾವಸೇನ ಕಿಲೇಸಾಭಿಸಙ್ಖಾರೇಹಿ ಠಾನಾ ಚಾವನಾಭಾವೇನ ಚ ನಿಸಿನ್ನಂ, ಆರಮ್ಮಣೂಪನಿಜ್ಝಾನೇನ ಲಕ್ಖಣೂಪನಿಜ್ಝಾನೇನ ಚ ಝಾಯನ್ತಂ, ಬೋಧಿಮೂಲೇಯೇವ ಭಯಹೇತೂನಂ ಸಮುಚ್ಛಿನ್ನತ್ತಾ ಕುತೋಚಿಪಿ ಭಯಾಭಾವತೋ ಅಕುತೋಭಯನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

೮೩೮. ಸಂವೇಗೋ ನಾಮ ಸಹೋತ್ತಪ್ಪಂ ಞಾಣಂ, ಸೋ ತಸ್ಸಾ ಭಗವತೋ ದಸ್ಸನೇನ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ. ತೇನಾಹ ‘‘ತಸ್ಸಾ ಮೇ ಅಹು ಸಂವೇಗೋ’’ತಿ.

೮೩೯. ಪಾಸಾದಿಕನ್ತಿ ಪಸಾದಾವಹಂ, ದ್ವತ್ತಿಂಸಮಹಾಪುರಿಸಲಕ್ಖಣಅಸೀತಿಅನುಬ್ಯಞ್ಜನಬ್ಯಾಮಪ್ಪಭಾಕೇತುಮಾಲಾಲಙ್ಕತಾಯ ಸಮನ್ತಪಾಸಾದಿಕಾಯ ಅತ್ತನೋ ಸರೀರಸೋಭಾಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ರೂಪಕಾಯದಸ್ಸನಬ್ಯಾವಟಸ್ಸ ಜನಸ್ಸ ಸಾಧುಭಾವತೋ ಪಸಾದಸಂವಡ್ಢನನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪಸಾದನೀಯನ್ತಿ ದಸಬಲ-ಚತುವೇಸಾರಜ್ಜಛಅಸಾಧಾರಣಞಾಣ-ಅಟ್ಠಾರಸಾವೇಣಿಕ-ಬುದ್ಧಧಮ್ಮಪಭುತಿಅಪರಿಮಾಣಗುಣಸಮನ್ನಾಗತಾಯ ಧಮ್ಮಕಾಯಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಸರಿಕ್ಖಕಜನಸ್ಸ ಪಸೀದಿತಬ್ಬಯುತ್ತಂ, ಪಾಸಾದಿಕನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ವನಾತಿ ಕಿಲೇಸವನತೋ ಅಪಕ್ಕಮಿತ್ವಾ. ನಿಬ್ಬನಮಾಗತನ್ತಿ ನಿತ್ತಣ್ಹಭಾವಂ ನಿಬ್ಬಾನಮೇವ ಉಪಗತಂ ಅಧಿಗತಂ. ಯಾದಿಸಕೀದಿಸೋತಿ ಯೋ ವಾ ಸೋ ವಾ, ಪಚುರಜನೋತಿ ಅತ್ಥೋ.

೮೪೦-೪೧. ಮನಚ್ಛಟ್ಠಾನಂ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಂ ಅಗ್ಗಮಗ್ಗಗೋಪನಾಯ ಗೋಪಿತತ್ತಾ ಗುತ್ತಿನ್ದ್ರಿಯೋ. ಅಗ್ಗಫಲಜ್ಝಾನಾಭಿರತಿಯಾ ಝಾನರತೋ. ತತೋ ಏವ ಬಹಿಭೂತೇಹಿ ರೂಪಾದಿಆರಮ್ಮಣೇಹಿ ಅಪಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ವಿಸಯಜ್ಝತ್ತೇ ನಿಬ್ಬಾನೇ ಚ ಓಗಾಳ್ಹಚಿತ್ತತಾಯ ಅಬಹಿಗ್ಗತಮಾನಸೋ. ಮಿಚ್ಛಾಗಾಹಮೋಚನಭಯೇನ ವಿಪಲ್ಲಾಸವನ್ತೇಹಿ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಕೇಹಿ ಭಾಯಿತಬ್ಬತೋ ತೇಸಞ್ಚ ಭಯಜನನತೋ ಭಯಭೇರವೋ. ಪಯೋಗಾಸಯವಿಪನ್ನೇಹಿ ಅನುಪಗಮನೀಯತೋ ಚ ಕೇನಚಿಪಿ ಅನಾಸಾದನೀಯತೋ ಚ ದುರಾಸದೋ. ದುಲ್ಲಭಾಯನ್ತಿ ದುಲ್ಲಭೋ ಅಯಂ. ದಸ್ಸನಾಯಾತಿ ದಟ್ಠುಮ್ಪಿ. ಪುಪ್ಫಂ ಓದುಮ್ಬರಂ ಯಥಾತಿ ಯಥಾ ನಾಮ ಉದುಮ್ಬರೇ ಭವಂ ಪುಪ್ಫಂ ದುಲ್ಲಭದಸ್ಸನಂ, ಕದಾಚಿದೇವ ಭವೇಯ್ಯ, ನ ವಾ ಭವೇಯ್ಯ, ಏವಂ ಈದಿಸಸ್ಸ ಉತ್ತಮಪುಗ್ಗಲಸ್ಸಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

೮೪೨. ಸೋ ತಥಾಗತೋ ಮುದೂಹಿ ವಾಚಾಹಿ ಸಣ್ಹಾಯ ವಾಚಾಯ ‘‘ರಜ್ಜುಮಾಲೇ’’ತಿ ಮಂ ಆಲಪಿತ್ವಾ ಆಮನ್ತೇತ್ವಾ ಸರಣಂ ಗಚ್ಛ ತಥಾಗತನ್ತಿ ‘‘ತಥಾ ಆಗತೋ’’ತಿಆದಿನಾ ತಥಾಗತಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಂ ಸರಣಂ ಗಚ್ಛಾತಿ ಮಂ ಅವೋಚ ಅಭಾಸೀತಿ ಯೋಜನಾ.

೮೪೩-೪. ತಾಹನ್ತಿ ತಂ ಅಹಂ. ಗಿರನ್ತಿ ವಾಚಂ. ನೇಲನ್ತಿ ನಿದ್ದೋಸಂ. ಅತ್ಥವತಿನ್ತಿ ಅತ್ಥಯುತ್ತಂ ಸಾತ್ಥಂ, ಏಕನ್ತಹಿತಂ ವಾ. ವಚೀಸೋಚೇಯ್ಯತಾಯ ಸುಚಿಂ. ಅಕಕ್ಖಳತಾಯ ಸಣ್ಹಂ. ವೇನೇಯ್ಯಾನಂ ಮುದುಭಾವಕರತ್ತಾ ಮುದು. ಸವನೀಯಭಾವೇನ ವಗ್ಗುಂ. ಸಬ್ಬಸೋಕಾಪನೂದನನ್ತಿ ಞಾತಿಬ್ಯಸನಾದಿವಸೇನ ಉಪ್ಪಜ್ಜನಕಸ್ಸ ಸಬ್ಬಸ್ಸಾಪಿ ಸೋಕಸ್ಸ ವಿನೋದನಂ ಗಿರಂ ಸುತ್ವಾನ ಪಸನ್ನಚಿತ್ತಾ ಅಹೋಸಿನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಸಬ್ಬಮೇತಂ ದಾನಕಥಂ ಆದಿಂ ಕತ್ವಾ ಉಸ್ಸಕ್ಕಿತ್ವಾ ನೇಕ್ಖಮ್ಮೇ ಆನಿಸಂಸಂ ವಿಭಾವನವಸೇನ ಪವತ್ತಿತಂ ಭಗವತೋ ಅನುಪುಬ್ಬಿಕಥಂ ಸನ್ಧಾಯ ವದತಿ. ತೇನೇವಾಹ ‘‘ಕಲ್ಲಚಿತ್ತಞ್ಚ ಮಂ ಞತ್ವಾ’’ತಿಆದಿ.

ತತ್ಥ ಕಲ್ಲಚಿತ್ತನ್ತಿ ಕಮ್ಮನಿಯಚಿತ್ತಂ, ಹೇಟ್ಠಾ ಪವತ್ತಿತದೇಸನಾಯ ಅಸ್ಸದ್ಧಿಯಾದೀನಂ ಚಿತ್ತದೋಸಾನಂ ವಿಗತತ್ತಾ ಉಪರಿದೇಸನಾಯ ಭಾಜನಭಾವೂಪಗಮನೇನ ಕಮ್ಮಕ್ಖಮಚಿತ್ತಂ, ಭಾವನಾಕಮ್ಮಸ್ಸ ಯೋಗ್ಗಚಿತ್ತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ತೇನೇವಾಹ ‘‘ಪಸನ್ನಂ ಸುದ್ಧಮಾನಸ’’ನ್ತಿ. ತತ್ಥ ‘‘ಪಸನ್ನ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಅಸ್ಸದ್ಧಿಯಾಪಗಮಮಾಹ, ‘‘ಸುದ್ಧಮಾನಸ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಕಾಮಚ್ಛನ್ದಾದಿಅಪಗಮನೇನ ಮುದುಚಿತ್ತತಂ ಉದಗ್ಗಚಿತ್ತತಞ್ಚ ದಸ್ಸೇತಿ. ಅನುಸಾಸೀತಿ ಓವದಿ, ಸಾಮುಕ್ಕಂಸಿಕಾಯ ಧಮ್ಮದೇಸನಾಯ ಸಹ ಉಪಾಯೇನ ಪವತ್ತಿನಿವತ್ತಿಯೋ ಉಪದಿಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ತೇನೇವಾಹ ‘‘ಇದಂ ದುಕ್ಖ’’ನ್ತಿಆದಿ. ಅನುಸಾಸಿತಾಕಾರದಸ್ಸನಞ್ಹೇತಂ.

೮೪೫. ತತ್ಥ ಇದಂ ದುಕ್ಖನ್ತಿ ಮಂವೋಚಾತಿ ಇದಂ ತಣ್ಹಾವಜ್ಜಂ ತೇಭೂಮಕಂ ಧಮ್ಮಜಾತಂ ಬಾಧಕಸಭಾವತ್ತಾ ಕುಚ್ಛಿಕಂ ಹುತ್ವಾ ತುಚ್ಛಸಭಾವತ್ತಾ ತಥತ್ತಾ ಚ ದುಕ್ಖಂ ಅರಿಯಸಚ್ಚನ್ತಿ ಮಯ್ಹಂ ಅಭಾಸಿ. ಅಯಂ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಸಮ್ಭವೋತಿ ಅಯಂ ಆಮತಣ್ಹಾದಿಭೇದಾ ತಣ್ಹಾ ಯಥಾವುತ್ತಸ್ಸ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಸಮ್ಭವೋ ಪಭವೋ ಉಪ್ಪತ್ತಿ ಹೇತು ಸಮುದಯೋ ಅರಿಯಸಚ್ಚನ್ತಿ. ದುಕ್ಖನಿರೋಧೋತಿ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಸನ್ತಿಭಾವೋ ಅಸಙ್ಖತಧಾತು ನಿರೋಧೋ ಅರಿಯಸಚ್ಚನ್ತಿ. ಅನ್ತದ್ವಯಸ್ಸ ಪರಿವಜ್ಜನತೋ ಅಞ್ಜಸೋ ನಿಬ್ಬಾನಗಾಮಿನಿಪಟಿಪದಾಭಾವತೋ ಅಮತೋಗಧೋ ಮಗ್ಗೋ ಅರಿಯಸಚ್ಚನ್ತಿ ಮಂ ಅವೋಚಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

೮೪೬. ಕುಸಲಸ್ಸಾತಿ ಓವಾದದಾನೇ ವೇನೇಯ್ಯದಮನೇ ಛೇಕಸ್ಸ, ಅಪ್ಪಮಾದಪಟಿಪತ್ತಿಯಾ ವಾ ಮತ್ಥಕಪ್ಪತ್ತಿಯಾ ಅನವಜ್ಜಸ್ಸ. ಓವಾದಮ್ಹಿ ಅಹಂ ಠಿತಾತಿ ಯಥಾವುತ್ತೇ ಓವಾದೇ ಅನುಸಿಟ್ಠಿಯಂ ಸಿಕ್ಖಾತ್ತಯಪಾರಿಪೂರಿಯಾ ಸಚ್ಚಪಟಿವೇಧೇನ ಅಹಂ ಪತಿಟ್ಠಿತಾ. ತೇನಾಹ ‘‘ಅಜ್ಝಗಾ ಅಮತಂ ಸನ್ತಿಂ, ನಿಬ್ಬಾನಂ ಪದಮಚ್ಚುತ’’ನ್ತಿ, ಇದಂ ಓವಾದೇ ಪತಿಟ್ಠಾನಸ್ಸ ಕಾರಣವಚನಂ. ಯಾ ನಿಚ್ಚತಾಯ ಮರಣಾಭಾವತೋ ಅಮತಂ, ಸಬ್ಬದುಕ್ಖವೂಪಸಮತಾಯ ಸನ್ತಿಂ, ಅಧಿಗತಾನಂ ಅಚವನಹೇತುತಾಯ ಅಚ್ಚುತಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಪದಂ ಅಜ್ಝಗಾ ಅಧಿಗಞ್ಛಿ, ಸಾ ಏಕಂಸೇನ ಸತ್ಥು ಓವಾದೇ ಪತಿಟ್ಠಿತಾ ನಾಮಾತಿ.

೮೪೭. ಅವಟ್ಠಿತಾಪೇಮಾತಿ ದಳ್ಹಭತ್ತೀ ರತನತ್ತಯೇ ನಿಚ್ಚಲಪಸಾದಸಿನೇಹಾ. ಕಸ್ಮಾ? ಯಸ್ಮಾ ದಸ್ಸನೇ ಅವಿಕಮ್ಪಿನೀ, ‘‘ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ, ಸ್ವಾಕ್ಖಾತೋ ಧಮ್ಮೋ, ಸುಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ಸಙ್ಘೋ’’ತಿ ಏತಸ್ಮಿಂ ಸಮ್ಮಾದಸ್ಸನೇ ಅಚಲಾ ಕೇನಚಿ ಅಚಾಲನೀಯಾ. ಕೇನ ಪನೇತಂ ಅವಿಕಮ್ಪನನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಮೂಲಜಾತಾಯ ಸದ್ಧಾಯಾ’’ತಿ. ಅಯಂ ‘‘ಇತಿಪಿ ಸೋ ಭಗವಾ ಅರಹ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ (ಮ. ನಿ. ೧.೭೪; ಸಂ. ನಿ. ೫.೯೯೭; ಅ. ನಿ. ೯.೨೭) ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೇ, ‘‘ಸ್ವಾಕ್ಖಾತೋ ಭಗವತಾ ಧಮ್ಮಾ’ತಿಆದಿನಾ ತಸ್ಸ ಧಮ್ಮೇ, ‘‘ಸುಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ಭಗವತೋ ಸಾವಕಸಙ್ಘೋ’’ತಿಆದಿನಾ ತಸ್ಸ ಸಙ್ಘೇ ಚ ಸಚ್ಚಾಭಿಸಮಯಸಙ್ಖಾತೇನ ಮೂಲೇನ ಜಾತಮೂಲಾ ಸದ್ಧಾ, ತಾಯ ಅಹಂ ಅವಿಕಮ್ಪಿನೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ತತೋ ಏವ ಧೀತಾ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಓರಸಾತಿ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಉರೇ ವಾಯಾಮಜನಿತಾಭಿಜಾತಿತಾಯ ಓರಸಪುತ್ತೀ.

೮೪೮. ಸಾಹಂ ರಮಾಮೀತಿ ಸಾ ಅಹಂ ತದಾ ಅರಿಯಾಯ ಜಾತಿಯಾ ಇದಾನಿ ದೇವೂಪಪತ್ತಿಯಾ ಆಗತಾ ಮಗ್ಗರತಿಯಾ ಫಲರತಿಯಾ ಚ ರಮಾಮಿ, ಕಾಮಗುಣರತಿಯಾ ಕೀಳಾಮಿ, ಉಭಯೇನಾಪಿ ಮೋದಾಮಿ. ಅತ್ತಾನುವಾದಭಯಾದೀನಂ ಅಪಗತತ್ತಾ ಅಕುತೋಭಯಾ. ಮಧುಮದ್ದವನ್ತಿ ಮಧುಸಙ್ಖಾತಂ ಮದ್ದವಕರಂ, ನಚ್ಚನಗಾಯನಕಾಲೇಸು ಸರೀರಸ್ಸ ಸರಸ್ಸ ಚ ಮುದುಭಾವಾವಹಂ ಗನ್ಧಪಾನಂ ಸನ್ಧಾಯ ವದತಿ.‘‘ಮಧುಮಾದವ’’ನ್ತಿಪಿ ಪಠನ್ತಿ, ಆದವಂ ಯಾವದವಂ ಯಾವದೇವ ದವತ್ಥಂ ಮಧುರಂ ಪಿವಾಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

೮೪೯. ಪುಞ್ಞಕ್ಖೇತ್ತಾನಮಾಕರಾತಿ ಸದೇವಕಸ್ಸ ಲೋಕಸ್ಸ ಪುಞ್ಞಕ್ಖೇತ್ತಭೂತಾನಂ ಅರಿಯಾನಂ ಮಗ್ಗಫಲಟ್ಠಾನಂ ಅರಿಯಸಙ್ಘಸ್ಸ ಆಕರಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿಟ್ಠಾನಂ ತಥಾಗತಾ. ಯಥಾತಿ ಯಸ್ಮಿಂ ಪುಞ್ಞಕ್ಖೇತ್ತೇ. ಸೇಸಂ ವುತ್ತನಯಮೇವ.

ಅಥಾಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ ಅತ್ತನಾ ಚ ದೇವತಾಯ ಚ ಪವತ್ತಿತಂ ಇಮಂ ಕಥಾಸಲ್ಲಾಪಂ ಮನುಸ್ಸಲೋಕಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಆರೋಚೇಸಿ. ಭಗವಾ ತಮತ್ಥಂ ಅಟ್ಠುಪ್ಪತ್ತಿಂ ಕತ್ವಾ ಸಮ್ಪತ್ತಪರಿಸಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸಿ. ಸಾ ದೇಸನಾ ಮಹಾಜನಸ್ಸ ಸಾತ್ಥಿಕಾ ಅಹೋಸೀತಿ.

ರಜ್ಜುಮಾಲಾವಿಮಾನವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಇತಿ ಪರಮತ್ಥದೀಪನಿಯಾ ಖುದ್ದಕ-ಅಟ್ಠಕಥಾಯ ವಿಮಾನವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ

ದ್ವಾದಸವತ್ಥುಪಟಿಮಣ್ಡಿತಸ್ಸ ಚತುತ್ಥಸ್ಸ ಮಞ್ಜಿಟ್ಠಕವಗ್ಗಸ್ಸ

ಅತ್ಥವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ನಿಟ್ಠಿತಾ ಚ ಇತ್ಥಿವಿಮಾನವಣ್ಣನಾ.