೪. ಚಣ್ಡಾಲಿವಿಮಾನವಣ್ಣನಾ

ಚಣ್ಡಾಲಿ ವನ್ದ ಪಾದಾನೀತಿ ಚಣ್ಡಾಲಿವಿಮಾನಂ. ತಸ್ಸ ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಭಗವಾ ರಾಜಗಹೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಪಚ್ಚೂಸವೇಲಾಯಂ ಬುದ್ಧಾಚಿಣ್ಣಂ ಮಹಾಕರುಣಾಸಮಾಪತ್ತಿಂ ಸಮಾಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯ ಲೋಕಂ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ಅದ್ದಸ ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ನಗರೇ ಚಣ್ಡಾಲಾವಸಥೇ ವಸನ್ತಿಂ ಏಕಂ ಮಹಲ್ಲಿಕಂ ಚಣ್ಡಾಲಿಂ ಖೀಣಾಯುಕಂ, ನಿರಯಸಂವತ್ತನಿಕಞ್ಚಸ್ಸಾ ಕಮ್ಮಂ ಉಪಟ್ಠಿತಂ. ಸೋ ಮಹಾಕರುಣಾಯ ಸಮುಸ್ಸಾಹಿತಮಾನಸೋ ‘‘ಸಗ್ಗಸಂವತ್ತನಿಕಂ ಕಮ್ಮಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ತೇನಸ್ಸಾ ನಿರಯೂಪಪತ್ತಿಂ ನಿಸೇಧೇತ್ವಾ ಸಗ್ಗೇ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಮಹತಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇನ ಸದ್ಧಿಂ ರಾಜಗಹಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪವಿಸತಿ. ತೇನ ಚ ಸಮಯೇನ ಸಾ ಚಣ್ಡಾಲೀ ದಣ್ಡಂ ಓಲುಬ್ಭ ನಗರತೋ ನಿಕ್ಖಮನ್ತೀ ಭಗವನ್ತಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಅಭಿಮುಖೀ ಹುತ್ವಾ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಭಗವಾಪಿ ತಸ್ಸಾ ಗಮನಂ ನಿವಾರೇನ್ತೋ ವಿಯ ಪುರತೋ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಅಥಾಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ ಸತ್ಥು ಚಿತ್ತಂ ಞತ್ವಾ ತಸ್ಸಾ ಚ ಆಯುಪರಿಕ್ಖಯಂ ಭಗವತೋ ವನ್ದನಾಯ ತಂ ನಿಯೋಜೇನ್ತೋ –

೧೯೫. ‘‘ಚಣ್ಡಾಲಿ ವನ್ದ ಪಾದಾನಿ, ಗೋತಮಸ್ಸ ಯಸಸ್ಸಿನೋ;

ತಮೇವ ಅನುಕಮ್ಪಾಯ, ಅಟ್ಠಾಸಿ ಇಸಿಸತ್ತಮೋ.

೧೯೬. ‘‘ಅಭಿಪ್ಪಸಾದೇಹಿ ಮನಂ, ಅರಹನ್ತಮ್ಹಿ ತಾದಿನಿ;

ಖಿಪ್ಪಂ ಪಞ್ಜಲಿಕಾ ವನ್ದ, ಪರಿತ್ತಂ ತವ ಜೀವಿತ’’ನ್ತಿ. – ಗಾಥಾದ್ವಯಮಾಹ;

೧೯೫. ತತ್ಥ ಚಣ್ಡಾಲೀತಿ ಜಾತಿಆಗತೇನ ನಾಮೇನ ತಂ ಆಲಪತಿ. ವನ್ದಾತಿ ಅಭಿವಾದಯ. ಪಾದಾನೀತಿ ಸದೇವಕಸ್ಸ ಲೋಕಸ್ಸ ಸರಣಾನಿ ಚರಣಾನಿ. ತಮೇವ ಅನುಕಮ್ಪಾಯಾತಿ ತಮೇವ ಅನುಗ್ಗಣ್ಹನತ್ಥಂ, ಅಪಾಯೂಪಪತ್ತಿತೋ ನಿಸೇಧೇತ್ವಾ ಸಗ್ಗೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಾಪನತ್ಥನ್ತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಅಟ್ಠಾಸೀತಿ ನಗರಮ್ಪಿ ಅಪವಿಸಿತ್ವಾ ಠಿತೋ. ಇಸಿಸತ್ತಮೋತಿ ಲೋಕಿಯಸೇಕ್ಖಾಸೇಕ್ಖಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಇಸೀಹಿ ಉತ್ತಮೋ ಉಕ್ಕಟ್ಠತಮೋ, ಅಥ ವಾ ಬುದ್ಧಇಸೀನಂ ವಿಪಸ್ಸಿಆದೀನಂ ಸತ್ತಮೋತಿ ಇಸಿಸತ್ತಮೋ.

೧೯೬. ಅಭಿಪ್ಪಸಾದೇಹಿ ಮನನ್ತಿ ‘‘ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ’’ತಿ ತವ ಚಿತ್ತಂ ಪಸಾದೇಹಿ. ಅರಹನ್ತಮ್ಹಿ ತಾದಿನೀತಿ ಆರಕತ್ತಾ ಕಿಲೇಸಾನಂ, ತೇಸಂಯೇವ ಅರೀನಂ ಹತತ್ತಾ, ಸಂಸಾರಚಕ್ಕಸ್ಸ ಅರಾನಂ ಹತತ್ತಾ, ಪಚ್ಚಯಾನಂ ಅರಹತ್ತಾ, ಪಾಪಕರಣೇ ರಹಾಭಾವಾ ಚ ಅರಹನ್ತೇ, ಇಟ್ಠಾದೀಸು ತಾದಿಭಾವಪ್ಪತ್ತಿಯಾ ತಾದಿಮ್ಹಿ. ಖಿಪ್ಪಂ ಪಞ್ಜಲಿಕಾ ವನ್ದಾತಿ ಸೀಘಂಯೇವ ಪಗ್ಗಹಿತಅಞ್ಜಲಿಕಾ ಹುತ್ವಾ ವನ್ದಸ್ಸು. ಕಸ್ಮಾತಿ ಚೇ? ಪರಿತ್ತಂ ತವ ಜೀವಿತನ್ತಿ, ಇದಾನೇವ ಭಿಜ್ಜನಸಭಾವತ್ತಾ ಪರಿತ್ತಂ ಅತಿಇತ್ತರಂ.

ಇತಿ ಥೇರೋ ಗಾಥಾದ್ವಯೇನ ಭಗವತೋ ಗುಣೇ ಪಕಿತ್ತೇನ್ತೋ ಅತ್ತನೋ ಆನುಭಾವೇ ಠತ್ವಾ ತಸ್ಸಾ ಚ ಖೀಣಾಯುಕತಾವಿಭಾವನೇನ ಸಂವೇಜೇನ್ತೋ ಸತ್ಥು ವನ್ದನಾಯ ನಿಯೋಜೇಸಿ. ಸಾ ಚ ತಂ ಸುತ್ವಾ ಸಂವೇಗಜಾತಾ ಸತ್ಥರಿ ಪಸನ್ನಮಾನಸಾವ ಹುತ್ವಾ ಪಞ್ಚಪತಿಟ್ಠಿತೇನ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಅಞ್ಜಲಿಂ ಕತ್ವಾ ನಮಸ್ಸಮಾನಾ ಬುದ್ಧಗತಾಯ ಪೀತಿಯಾ ಏಕಗ್ಗಚಿತ್ತಾ ಹುತ್ವಾ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಭಗವಾ ‘‘ಅಲಮೇತ್ತಕಮೇತಿಸ್ಸಾ ಸಗ್ಗೂಪಪತ್ತಿಯಾ’’ತಿ ನಗರಂ ಪಾವಿಸಿ ಸದ್ಧಿಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇನ. ಅಥ ನಂ ಏಕಾ ಭನ್ತಾ ಗಾವೀ ತರುಣವಚ್ಛಾ ತತೋ ಏವ ಅಭಿಧಾವನ್ತೀ ಸಿಙ್ಗೇನ ಪಹರಿತ್ವಾ ಜೀವಿತಾ ವೋರೋಪೇಸಿ. ತಂ ಸಬ್ಬಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ಸಙ್ಗೀತಿಕಾರಾ –

೧೯೭. ‘‘ಚೋದಿತಾ ಭಾವಿತತ್ತೇನ, ಸರೀರನ್ತಿಮಧಾರಿನಾ;

ಚಣ್ಡಾಲೀ ವನ್ದಿ ಪಾದಾನಿ, ಗೋತಮಸ್ಸ ಯಸಸ್ಸಿನೋ.

೧೯೮. ‘‘ತಮೇನಂ ಅವಧೀ ಗಾವೀ, ಚಣ್ಡಾಲಿಂ ಪಞ್ಜಲಿಂ ಠಿತಂ;

ನಮಸ್ಸಮಾನಂ ಸಮ್ಬುದ್ಧಂ, ಅನ್ಧಕಾರೇ ಪಭಙ್ಕರ’’ನ್ತಿ. – ಗಾಥಾದ್ವಯಮಾಹಂಸು;

೧೯೮. ತತ್ಥ ಪಞ್ಜಲಿಂ ಠಿತಂ ನಮಸ್ಸಮಾನಂ ಸಮ್ಬುದ್ಧನ್ತಿ ಗತೇಪಿ ಭಗವತಿ ಬುದ್ಧಾರಮ್ಮಣಾಯ ಪೀತಿಯಾ ಸಮಾಹಿತಾ ಹುತ್ವಾ ಸಮ್ಮುಖಾ ವಿಯ ಅಞ್ಜಲಿಂ ಪಗ್ಗಯ್ಹ ನಮಸ್ಸಮಾನಂ ಠಿತಂ. ಅನ್ಧಕಾರೇತಿ ಅವಿಜ್ಜನ್ಧಕಾರೇನ ಸಕಲೇನ ಕಿಲೇಸನ್ಧಕಾರೇನ ಚ ಅನ್ಧಕಾರೇ ಲೋಕೇ. ಪಭಙ್ಕರನ್ತಿ ಞಾಣೋಭಾಸಕರಂ.

ಸಾ ಚ ತತೋ ಚುತಾ ತಾವತಿಂಸೇಸು ನಿಬ್ಬತ್ತಿ, ಅಚ್ಛರಾನಂ ಸತಸಹಸ್ಸಂ ಚಸ್ಸಾ ಪರಿವಾರೋ ಅಹೋಸಿ. ತದಹೇವ ಚ ಸಾ ಸಹ ವಿಮಾನೇನ ಆಗನ್ತ್ವಾ ವಿಮಾನತೋ ಓತರಿತ್ವಾ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ವನ್ದಿ. ತಮತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತುಂ –

೧೯೯. ‘‘ಖೀಣಾಸವಂ ವಿಗತರಜಂ ಅನೇಜಂ, ಏಕಂ ಅರಞ್ಞಮ್ಹಿ ರಹೋ ನಿಸಿನ್ನಂ;

ದೇವಿದ್ಧಿಪತ್ತಾ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ, ವನ್ದಾಮಿ ತಂ ವೀರ ಮಹಾನುಭಾವ’’ನ್ತಿ. –

ದೇವತಾ ಆಹ. ತಂ ಥೇರೋ ಪುಚ್ಛಿ –

೨೦೦. ‘‘ಸುವಣ್ಣವಣ್ಣಾ ಜಲಿತಾ ಮಹಾಯಸಾ, ವಿಮಾನಮೋರುಯ್ಹ ಅನೇಕಚಿತ್ತಾ;

ಪರಿವಾರಿತಾ ಅಚ್ಛರಾಸಙ್ಗಣೇನ, ಕಾ ತ್ವಂ ಸುಭೇ ದೇವತೇ ವನ್ದಸೇ ಮಮ’’ನ್ತಿ.

೨೦೦. ತತ್ಥ ಜಲಿತಾತಿ ಅತ್ತನೋ ಸರೀರಪ್ಪಭಾಯ ವತ್ಥಾಭರಣಾದೀನಂ ಓಭಾಸೇನ ಚ ಜಲನ್ತೀ ಜೋತೇನ್ತೀ. ಮಹಾಯಸಾತಿ ಮಹಾಪರಿವಾರಾ. ವಿಮಾನಮೋರುಯ್ಹಾತಿ ವಿಮಾನತೋ ಓರುಯ್ಹ. ಅನೇಕಚಿತ್ತಾತಿ ಅನೇಕವಿಧಚಿತ್ತತಾಯುತ್ತಾ. ಸುಭೇತಿ ಸುಭಗುಣೇ. ಮಮನ್ತಿ ಮಂ.

ಏವಂ ಥೇರೇನ ಪುಚ್ಛಿತಾ ಪುನ ಸಾ –

೨೦೧. ‘‘ಅಹಂ ಭದ್ದನ್ತೇ ಚಣ್ಡಾಲೀ, ತಯಾ ವೀರೇನ ಪೇಸಿತಾ;

ವನ್ದಿಂ ಅರಹತೋ ಪಾದೇ, ಗೋತಮಸ್ಸ ಯಸಸ್ಸಿನೋ.

೨೦೨. ‘‘ಸಾಹಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಪಾದಾನಿ, ಚುತಾ ಚಣ್ಡಾಲಯೋನಿಯಾ;

ವಿಮಾನಂ ಸಬ್ಬತೋ ಭದ್ದಂ, ಉಪಪನ್ನಮ್ಹಿ ನನ್ದನೇ.

೨೦೩. ‘‘ಅಚ್ಛರಾನಂ ಸತಸಹಸ್ಸಂ, ಪುರಕ್ಖತ್ವಾನ ತಿಟ್ಠತಿ;

ತಾಸಾಹಂ ಪವರಾ ಸೇಟ್ಠಾ, ವಣ್ಣೇನ ಯಸಸಾಯುನಾ.

೨೦೪. ‘‘ಪಹೂತಕತಕಲ್ಯಾಣಾ, ಸಮ್ಪಜಾನಾ ಪಟಿಸ್ಸತಾ;

ಮುನಿಂ ಕಾರುಣಿಕಂ ಲೋಕೇ, ತಂ ಭನ್ತೇ ವನ್ದಿತುಮಾಗತಾ’’ತಿ. –

ಚತಸ್ಸೋ ಗಾಥಾಯೋ ಆಹ.

೨೦೧-೪. ತತ್ಥ ಪೇಸಿತಾತಿ ‘‘ಚಣ್ಡಾಲಿ, ವನ್ದ ಪಾದಾನೀ’’ತಿಆದಿನಾ ವನ್ದನಾಯ ಉಯ್ಯೋಜಿತಾ. ಯದಿಪಿ ತಂ ವನ್ದನಾಮಯಂ ಪುಞ್ಞಂ ಪವತ್ತಿಕ್ಖಣವಸೇನ ಪರಿತ್ತಂ, ಖೇತ್ತಮಹನ್ತತಾಯ ಪನ ಫಲಮಹನ್ತತಾಯ ಚ ಅತಿವಿಯ ಮಹನ್ತಮೇವಾತಿ ಆಹ ‘‘ಪಹೂತಕತಕಲ್ಯಾಣಾ’’ತಿ. ತಥಾ ಬುದ್ಧಾರಮ್ಮಣಾಯ ಪೀತಿಯಾ ಪವತ್ತಿಕ್ಖಣೇ ಪಞ್ಞಾಯ ಸತಿಯಾ ಚ ವಿಸದಭಾವಂ ಸನ್ಧಾಯಾಹ ‘‘ಸಮ್ಪಜಾನಾ ಪಟಿಸ್ಸತಾ’’ತಿ. ಪುನ –

೨೦೫. ‘‘ಇದಂ ವತ್ವಾನ ಚಣ್ಡಾಲೀ, ಕತಞ್ಞೂ ಕತವೇದಿನೀ;

ವನ್ದಿತ್ವಾ ಅರಹತೋ ಪಾದೇ, ತತ್ಥೇವನ್ತರಧಾಯಥಾ’’ತಿ. –

ಗಾಥಾ ಸಙ್ಗೀತಿಕಾರೇಹಿ ಠಪಿತಾ.

೨೦೫. ತತ್ಥ ಚಣ್ಡಾಲೀತಿ ಚಣ್ಡಾಲೀಭೂತಪುಬ್ಬಾತಿ ಕತ್ವಾ ವುತ್ತಂ, ದೇವಲೋಕೇ ಚ ಇದಮಾಚಿಣ್ಣಂ, ಯಂ ಮನುಸ್ಸಲೋಕೇ ನಿರುಳ್ಹಸಮಞ್ಞಾಯ ವೋಹಾರೋ. ಸೇಸಂ ವುತ್ತನಯಮೇವ.

ಆಯಸ್ಮಾ ಪನ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ ಇಮಂ ಪವತ್ತಿಂ ಭಗವತೋ ಆರೋಚೇಸಿ. ಭಗವಾ ತಮತ್ಥಂ ಅಟ್ಠುಪ್ಪತ್ತಿಂ ಕತ್ವಾ ಸಮ್ಪತ್ತಪರಿಸಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸಿ, ಸಾ ದೇಸನಾ ಮಹಾಜನಸ್ಸ ಸಾತ್ಥಿಕಾ ಅಹೋಸೀತಿ.

ಚಣ್ಡಾಲಿವಿಮಾನವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.