೯. ದೀಪವಿಮಾನವಣ್ಣನಾ

ಅಭಿಕ್ಕನ್ತೇನ ವಣ್ಣೇನಾತಿ ದೀಪವಿಮಾನಂ. ತಸ್ಸ ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಭಗವತಿ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರನ್ತೇ ಉಪೋಸಥದಿವಸೇ ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಉಪಾಸಕಾ ಉಪೋಸಥಿಕಾ ಹುತ್ವಾ ಪುರೇಭತ್ತಂ ಯಥಾವಿಭವಂ ದಾನಂ ದತ್ವಾ ಕಾಲಸ್ಸೇವ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಸುದ್ಧವತ್ಥನಿವತ್ಥಾ ಸುದ್ಧುತ್ತರಾಸಙ್ಗಾ ಗನ್ಧಮಾಲಾದಿಹತ್ಥಾ ಪಚ್ಛಾಭತ್ತಂ ವಿಹಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಮನೋಭಾವನೀಯೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಪಯಿರುಪಾಸಿತ್ವಾ ಸಾಯನ್ಹೇ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣನ್ತಿ. ವಿಹಾರೇಯೇವ ವಸಿತುಕಾಮಾನಂ ತೇಸಂ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣನ್ತಾನಂಯೇವ ಸೂರಿಯೋ ಅತ್ಥಙ್ಗತೋ, ಅನ್ಧಕಾರೋ ಜಾತೋ. ತತ್ಥೇಕಾ ಅಞ್ಞತರಾ ಇತ್ಥೀ ‘‘ಇದಾನಿ ದೀಪಾಲೋಕಂ ಕಾತುಂ ಯುತ್ತ’’ನ್ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಗೇಹತೋ ಪದೀಪೇಯ್ಯಂ ಆಹರಾಪೇತ್ವಾ ಪದೀಪಂ ಉಜ್ಜಾಲೇತ್ವಾ ಧಮ್ಮಾಸನಸ್ಸ ಪುರತೋ ಠಪೇತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣಿ. ಸಾ ತೇನ ಪದೀಪದಾನೇನ ಅತ್ತಮನಾ ಪೀತಿಸೋಮನಸ್ಸಜಾತಾ ಹುತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಗೇಹಂ ಗತಾ. ಸಾ ಅಪರಭಾಗೇ ಕಾಲಂ ಕತ್ವಾ ತಾವತಿಂಸಭವನೇ ಜೋತಿರಸವಿಮಾನೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ಸರೀರಸೋಭಾ ಪನಸ್ಸಾ ಅತಿವಿಯ ಪಭಸ್ಸರಾ ಅಞ್ಞೇ ದೇವೇ ಅಭಿಭವಿತ್ವಾ ದಸ ದಿಸಾ ಓಭಾಸಯಮಾನಾ ತಿಟ್ಠತಿ. ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಆಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ ದೇವಚಾರಿಕಂ ಚರನ್ತೋತಿ ಸಬ್ಬಂ ಹೇಟ್ಠಾ ಆಗತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಇಧ ಪನ –

೭೫. ‘‘ಅಭಿಕ್ಕನ್ತೇನ ವಣ್ಣೇನ, ಯಾ ತ್ವಂ ತಿಟ್ಠಸಿ ದೇವತೇ;

ಓಭಾಸೇನ್ತೀ ದಿಸಾ ಸಬ್ಬಾ, ಓಸಧೀ ವಿಯ ತಾರಕಾ.

೭೬. ‘‘ಕೇನ ತೇತಾದಿಸೋ ವಣ್ಣೋ, ಕೇನ ತೇ ಇಧ ಮಿಜ್ಝತಿ;

ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ ಚ ತೇ ಭೋಗಾ, ಯೇ ಕೇಚಿ ಮನಸೋ ಪಿಯಾ.

೭೭. ‘‘ಕೇನ ತ್ವಂ ವಿಮಲೋಭಾಸಾ, ಅತಿರೋಚಸಿ ದೇವತಾ;

ಕೇನ ತೇ ಸಬ್ಬಗತ್ತೇಹಿ, ಸಬ್ಬಾ ಓಭಾಸತೇ ದಿಸಾ.

೭೮. ‘‘ಪುಚ್ಛಾಮಿ ತಂ ದೇವಿ ಮಹಾನುಭಾವೇ, ಮನುಸ್ಸಭೂತಾ ಕಿಮಕಾಸಿ ಪುಞ್ಞಂ;

ಕೇನಾಸಿ ಏವಂ ಜಲಿತಾನುಭಾವಾ, ವಣ್ಣೋ ಚ ತೇ ಸಬ್ಬದಿಸಾ ಪಭಾಸತೀ’’ತಿ. –

ಚತೂಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ಪುಚ್ಛಿ.

೭೯. ‘‘ಸಾ ದೇವತಾ ಅತ್ತಮನಾ, ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೇನ ಪುಚ್ಛಿತಾ;

ಪಞ್ಹಂ ಪುಟ್ಠಾ ವಿಯಾಕಾಸಿ, ಯಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸಿದಂ ಫಲಂ’’.

೮೦. ‘‘ಅಹಂ ಮನುಸ್ಸೇಸು ಮನುಸ್ಸಭೂತಾ, ಪುರಿಮಾಯ ಜಾತಿಯಾ ಮನುಸ್ಸಲೋಕೇ;

ತಮನ್ಧಕಾರಮ್ಹಿ ತಿಮೀಸಿಕಾಯಂ, ಪದೀಪಕಾಲಮ್ಹಿ ಅದಾಸಿ ದೀಪಂ.

೮೧. ‘‘ಯೋ ಅನ್ಧಕಾರಮ್ಹಿ ತಿಮೀಸಿಕಾಯಂ, ಪದೀಪಕಾಲಮ್ಹಿ ದದಾತಿ ದೀಪಂ;

ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಜೋತಿರಸಂ ವಿಮಾನಂ, ಪಹೂತಮಲ್ಯಂ ಬಹುಪುಣ್ಡರೀಕಂ.

೮೨. ‘‘ತೇನ ಮೇತಾದಿಸೋ ವಣ್ಣೋ, ತೇನ ಮೇ ಇಧ ಮಿಜ್ಝತಿ;

ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ ಚ ಮೇ ಭೋಗಾ, ಯೇ ಕೇಚಿ ಮನಸೋ ಪಿಯಾ.

೮೩. ‘‘ತೇನಾಹಂ ವಿಮಲೋಭಾಸಾ, ಅತಿರೋಚಾಮಿ ದೇವತಾ;

ತೇನ ಮೇ ಸಬ್ಬಗತ್ತೇಹಿ, ಸಬ್ಬಾ ಓಭಾಸತೇ ದಿಸಾ.

೮೪. ‘‘ಅಕ್ಖಾಮಿ ತೇ ಭಿಕ್ಖು ಮಹಾನುಭಾವ, ಮನುಸ್ಸಭೂತಾ ಯಮಕಾಸಿ ಪುಞ್ಞಂ;

ತೇನಮ್ಹಿ ಏವಂ ಜಲಿತಾನುಭಾವಾ, ವಣ್ಣೋ ಚ ಮೇ ಸಬ್ಬದಿಸಾ ಪಭಾಸತೀ’’ತಿ. –

ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಸಿ.

೭೫. ತತ್ಥ ಅಭಿಕ್ಕನ್ತೇನ ವಣ್ಣೇನಾತಿ ಏತ್ಥ ಅಭಿಕ್ಕನ್ತ-ಸದ್ದೋ ‘‘ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಾ, ಭನ್ತೇ, ರತ್ತಿ, ನಿಕ್ಖನ್ತೋ ಪಠಮೋ ಯಾಮೋ’’ತಿಆದೀಸು (ಅ. ನಿ. ೮.೨೦; ಉದಾ. ೪೫; ಚೂಳವ. ೩೮೩) ಖಯೇ ಆಗತೋ. ‘‘ಅಯಂ ಇಮೇಸಂ ಚತುನ್ನಂ ಪುಗ್ಗಲಾನಂ ಅಭಿಕ್ಕನ್ತತರೋ ಚ ಪಣೀತತರೋ ಚಾ’’ತಿಆದೀಸು (ಅ. ನಿ. ೪.೧೦೦) ಸುನ್ದರೇ. ‘‘ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ, ಭನ್ತೇ, ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿಆದೀಸು (ದೀ. ನಿ. ೧.೨೫೦; ಪಾರಾ. ೧೫) ಅಬ್ಭನುಮೋದನೇ. ‘‘ಅಭಿಕ್ಕನ್ತೇನ ವಣ್ಣೇನ, ಸಬ್ಬಾ ಓಭಾಸಯಂ ದಿಸಾ’’ತಿಆದೀಸು (ವಿ. ವ. ೮೫೭) ಅಭಿರೂಪೇ. ಇಧಾಪಿ ಅಭಿರೂಪೇ ಏವ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ. ತಸ್ಮಾ ಅಭಿಕ್ಕನ್ತೇನಾತಿ ಅತಿಕನ್ತೇನ ಅತಿಮನಾಪೇನ, ಅಭಿರೂಪೇನಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ವಣ್ಣೇನಾತಿ ಛವಿವಣ್ಣೇನ. ಓಭಾಸೇನ್ತೀ ದಿಸಾ ಸಬ್ಬಾತಿ ಸಬ್ಬಾಪಿ ದಸ ದಿಸಾ ಜೋತೇನ್ತೀ ಏಕಾಲೋಕಂ ಕರೋನ್ತೀ. ಕಿಂ ವಿಯಾತಿ ಆಹ ‘‘ಓಸಧೀ ವಿಯ ತಾರಕಾ’’ತಿ. ಉಸ್ಸನ್ನಾ ಪಭಾ ಏತಾಯ ಧೀಯತಿ, ಓಸಧೀನಂ ವಾ ಅನುಬಲಪ್ಪದಾಯಿಕಾತಿ ಕತ್ವಾ ‘‘ಓಸಧೀ’’ತಿ ಲದ್ಧನಾಮಾ ತಾರಕಾ ಯಥಾ ಸಮನ್ತತೋ ಆಲೋಕಂ ಕುರುಮಾನಾ ತಿಟ್ಠತಿ, ಏವಮೇವ ತ್ವಂ ಸಬ್ಬಾ ದಿಸಾ ಓಭಾಸಯನ್ತೀ ತಿಟ್ಠಸೀತಿ.

೭೭. ಸಬ್ಬಗತ್ತೇಹೀತಿ ಸಬ್ಬೇಹಿ ಸರೀರಾವಯವೇಹಿ, ಸಕಲೇಹಿ ಅಙ್ಗಪಚ್ಚಙ್ಗೇಹಿ ಓಭಾಸತೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ, ಹೇತುಮ್ಹಿ ಚೇತಂ ಕರಣವಚನಂ. ಸಬ್ಬಾ ಓಭಾಸತೇ ದಿಸಾತಿ ಸಬ್ಬಾಪಿ ದಸದಿಸಾ ವಿಜ್ಜೋತತಿ. ‘‘ಓಭಾಸರೇ’’ತಿಪಿ ಪಠನ್ತಿ, ತೇಸಂ ಸಬ್ಬಾ ದಿಸಾತಿ ಬಹುವಚನಮೇವ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ.

೮೧. ಪದೀಪಕಾಲಮ್ಹೀತಿ ಪದೀಪಕರಣಕಾಲೇ, ಪದೀಪುಜ್ಜಲನಯೋಗ್ಗೇ ಅನ್ಧಕಾರೇತಿ ಅತ್ಥೋ. ತೇನಾಹ ‘‘ಯೋ ಅನ್ಧಕಾರಮ್ಹಿ ತಿಮೀಸಿಕಾಯ’’ನ್ತಿ, ಬಹಲೇ ಮಹನ್ಧಕಾರೇತಿ ಅತ್ಥೋ. ದದಾತಿ ದೀಪನ್ತಿ ಪದೀಪಂ ಉಜ್ಜಾಲೇನ್ತೋ ವಾ ಅನುಜ್ಜಾಲೇನ್ತೋ ವಾ ಪದೀಪದಾನಂ ದದಾತಿ, ಪದೀಪೋಪಕರಣಾನಿ ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯೇ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ಪರಿಚ್ಚಜತಿ. ಉಪಪಜ್ಜತಿ ಜೋತಿರಸಂ ವಿಮಾನನ್ತಿ ಪಟಿಸನ್ಧಿಗ್ಗಹಣವಸೇನ ಜೋತಿರಸಂ ವಿಮಾನಂ ಉಪಗಚ್ಛತೀತಿ. ಸೇಸಂ ವುತ್ತನಯಮೇವ.

ಅಥ ಯಥಾಪುಚ್ಛಿತೇ ಅತ್ಥೇ ದೇವತಾಯ ಕಥಿತೇ ಥೇರೋ ತಮೇವ ಕಥಂ ಅಟ್ಠುಪ್ಪತ್ತಿಂ ಕತ್ವಾ ದಾನಾದಿಕಥಾಯ ತಸ್ಸಾ ಕಲ್ಲಚಿತ್ತಾದಿಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ಸಚ್ಚಾನಿ ಪಕಾಸೇಸಿ, ಸಚ್ಚಪರಿಯೋಸಾನೇ ಸಪರಿವಾರಾ ಸಾ ದೇವತಾ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಹಿ. ಥೇರೋ ತತೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಭಗವತೋ ಆರೋಚೇಸಿ, ಭಗವಾ ತಸ್ಮಿಂ ವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ಸಮ್ಪತ್ತಪರಿಸಾಯ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸಿ. ಸಾ ದೇಸನಾ ಮಹಾಜನಸ್ಸ ಸಾತ್ಥಿಕಾ ಜಾತಾ, ಮಹಾಜನೋ ವಿಸೇಸತೋ ದೀಪದಾನೇ ಸಕ್ಕಚ್ಚಕಾರೀ ಅಹೋಸೀತಿ.

ದೀಪವಿಮಾನವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.