೧೦. ತಿಲದಕ್ಖಿಣವಿಮಾನವಣ್ಣನಾ

ಅಭಿಕ್ಕನ್ತೇನ ವಣ್ಣೇನಾತಿ ತಿಲದಕ್ಖಿಣವಿಮಾನಂ. ತಸ್ಸ ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಜೇತವನೇ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಆರಾಮೇ. ತೇನ ಚ ಸಮಯೇನ ರಾಜಗಹೇ ಅಞ್ಞತರಾ ಇತ್ಥೀ ಗಬ್ಭಿನೀ ತಿಲೇ ಧೋವಿತ್ವಾ ಆತಪೇ ಸುಕ್ಖಾಪೇತಿ ತೇಲಂ ಕಾತುಕಾಮಾ. ಸಾ ಚ ಪರಿಕ್ಖೀಣಾಯುಕಾ ತಂ ದಿವಸಮೇವ ಚವನಧಮ್ಮಾ, ನಿರಯಸಂವತ್ತನಿಕಂ ಚಸ್ಸಾ ಕಮ್ಮಂ ಓಕಾಸಂ ಕತ್ವಾ ಠಿತಂ. ಅಥ ನಂ ಭಗವಾ ಪಚ್ಚೂಸವೇಲಾಯಂ ಲೋಕಂ ವೋಲೋಕೇನ್ತೋ ದಿಬ್ಬಚಕ್ಖುನಾ ದಿಸ್ವಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ ‘‘ಅಯಂ ಇತ್ಥೀ ಅಜ್ಜ ಕಾಲಂ ಕತ್ವಾ ನಿರಯೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿಸ್ಸತಿ, ಯಂನೂನಾಹಂ ತಿಲಭಿಕ್ಖಾಪಟಿಗ್ಗಹಣೇನ ತಂ ಸಗ್ಗೂಪಗಂ ಕರೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ. ಸೋ ಸಾವತ್ಥಿತೋ ತಙ್ಖಣೇನೇವ ರಾಜಗಹಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪುಬ್ಬಣ್ಹಸಮಯಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ರಾಜಗಹೇ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರನ್ತೋ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ತಸ್ಸಾ ಗೇಹದ್ವಾರಂ ಪಾಪುಣಿ. ಸಾ ಇತ್ಥೀ ಭಗವನ್ತಂ ಪಸ್ಸಿತ್ವಾ ಸಞ್ಜಾತಪೀತಿಸೋಮನಸ್ಸಾ ಸಹಸಾ ಉಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಕತಞ್ಜಲೀ ಅಞ್ಞಂ ದಾತಬ್ಬಯುತ್ತಕಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತೀ ಹತ್ಥಪಾದೇ ಧೋವಿತ್ವಾ ತಿಲೇ ರಾಸಿಂ ಕತ್ವಾ ಉಭೋಹಿ ಹತ್ಥೇಹಿ ಪರಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಅಞ್ಜಲಿಪೂರಂ ತಿಲಂ ಭಗವತೋ ಪತ್ತೇ ಆಕಿರಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ವನ್ದಿ. ತಂ ಭಗವಾ ಅನುಕಮ್ಪಮಾನೋ ‘‘ಸುಖಿನೀ ಹೋಹೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಸಾ ತಸ್ಸಾ ರತ್ತಿಯಾ ಪಚ್ಚೂಸಸಮಯೇ ಕಾಲಂ ಕತ್ವಾ ತಾವತಿಂಸಭವನೇ ದ್ವಾದಸಯೋಜನಿಕೇ ಕನಕವಿಮಾನೇ ಸುತ್ತಪಬುದ್ಧಾ ವಿಯ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ.

ಅಥಾಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ ದೇವಚಾರಿಕಂ ಚರನ್ತೋ ತಂ ಅಚ್ಛರಾಸಹಸ್ಸಪರಿವುತಂ ಮಹತಿಯಾ ದೇವಿದ್ಧಿಯಾ ವಿರೋಚಮಾನಮುಪಗನ್ತ್ವಾ –

೮೫. ‘‘ಅಭಿಕ್ಕನ್ತೇನ ವಣ್ಣೇನ, ಯಾ ತ್ವಂ ತಿಟ್ಠಸಿ ದೇವತೇ;

ಓಭಾಸೇನ್ತೀ ದಿಸಾ ಸಬ್ಬಾ, ಓಸಧೀ ವಿಯ ತಾರಕಾ.

೮೬. ‘‘ಕೇನ ತೇತಾದಿಸೋ ವಣ್ಣೋ, ಕೇನ ತೇ ಇಧ ಮಿಜ್ಝತಿ;

ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ ಚ ತೇ ಭೋಗಾ, ಯೇ ಕೇಚಿ ಮನಸೋ ಪಿಯಾ.

೮೭. ‘‘ಪುಚ್ಛಾಮಿ ತಂ ದೇವಿ ಮಹಾನುಭಾವೇ,

ಮನುಸ್ಸಭೂತಾ ಕಿಮಕಾಸಿ ಪುಞ್ಞಂ;

ಕೇನಾಸಿ ಏವಂ ಜಲಿತಾನುಭಾವಾ,

ವಣ್ಣೋ ಚ ತೇ ಸಬ್ಬದಿಸಾ ಪಭಾಸತೀ’’ತಿ. – ಪುಚ್ಛಿ;

೮೮. ‘‘ಸಾ ದೇವತಾ ಅತ್ತಮನಾ, ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೇನ ಪುಚ್ಛಿತಾ;

ಪಞ್ಹಂ ಪುಟ್ಠಾ ವಿಯಾಕಾಸಿ, ಯಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸಿದಂ ಫಲಂ’’.

೮೯. ‘‘ಅಹಂ ಮನುಸ್ಸೇಸು ಮನುಸ್ಸಭೂತಾ, ಪುರಿಮಾಯ ಜಾತಿಯಾ ಮನುಸ್ಸಲೋಕೇ.

೯೦. ‘‘ಅದ್ದಸಂ ವಿರಜಂ ಬುದ್ಧಂ, ವಿಪ್ಪಸನ್ನಮನಾವಿಲಂ;

ಆಸಜ್ಜ ದಾನಂ ಅದಾಸಿಂ, ಅಕಾಮಾ ತಿಲದಕ್ಖಿಣಂ;

ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯಸ್ಸ ಬುದ್ಧಸ್ಸ, ಪಸನ್ನಾ ಸೇಹಿ ಪಾಣಿಭಿ.

೯೧. ‘‘ತೇನ ಮೇತಾದಿಸೋ ವಣ್ಣೋ, ತೇನ ಮೇ ಇಧ ಮಿಜ್ಝತಿ;

ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ ಚ ಮೇ ಭೋಗಾ, ಯೇ ಕೇಚಿ ಮನಸೋ ಪಿಯಾ.

೯೨. ‘‘ಅಕ್ಖಾಮಿ ತೇ ಭಿಕ್ಖು ಮಹಾನುಭಾವ, ಮನುಸ್ಸಭೂತಾ ಯಮಕಾಸಿ ಪುಞ್ಞಂ;

ತೇನಮ್ಹಿ ಏವಂ ಜಲಿತಾನುಭಾವಾ, ವಣ್ಣೋ ಚ ಮೇ ಸಬ್ಬದಿಸಾ ಪಭಾಸತೀ’’ತಿ. –

ಸಾ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಸಿ.

೯೦. ತತ್ಥ ಆಸಜ್ಜಾತಿ ಅಯಂ ಆಸಜ್ಜ-ಸದ್ದೋ ‘‘ಆಸಜ್ಜ ನಂ ತಥಾಗತ’’ನ್ತಿಆದೀಸು (ಚೂಳವ. ೩೫೦) ಘಟ್ಟೇನ ಆಗತೋ. ‘‘ಆಸಜ್ಜ ದಾನಂ ದೇತೀ’’ತಿಆದೀಸು (ದೀ. ನಿ. ೩.೩೩೬; ಅ. ನಿ. ೮.೩೧) ಸಮಾಗಮೇ. ಇಧಾಪಿ ಸಮಾಗಮೇಯೇವ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ. ತಸ್ಮಾ ಆಸಜ್ಜಾತಿ ಸಮಾಗನ್ತ್ವಾ, ಸಮವಾಯೇನ ಸಮ್ಪತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ತೇನಾಹ ‘‘ಅಕಾಮಾ’’ತಿ. ಸಾ ಹಿ ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮಸಂವಿಧಾನಪುಬ್ಬಕಂ ಪುರಿಮಸಿದ್ಧಂ ದಾನಸಙ್ಕಪ್ಪಂ ವಿನಾ ಸಹಸಾ ಸಮ್ಪತ್ತೇ ಭಗವತಿ ಪವತ್ತಿತಂ ತಿಲದಾನಂ ಸನ್ಧಾಯಾಹ ‘‘ಆಸಜ್ಜ ದಾನಂ ಅದಾಸಿಂ, ಅಕಾಮಾ ತಿಲದಕ್ಖಿಣ’’ನ್ತಿ. ಸೇಸಂ ವುತ್ತನಯಮೇವ.

ತಿಲದಕ್ಖಿಣವಿಮಾನವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.