೧೬. ಸಿರಿಮಾವಿಮಾನವಣ್ಣನಾ

ಯುತ್ತಾ ಚ ತೇ ಪರಮಅಲಙ್ಕತಾ ಹಯಾತಿ ಸಿರಿಮಾವಿಮಾನಂ. ತಸ್ಸ ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಭಗವಾ ರಾಜಗಹೇ ವಿಹರತಿ ವೇಳುವನೇ ಕಲನ್ದಕನಿವಾಪೇ. ತೇನ ಚ ಸಮಯೇನ ಹೇಟ್ಠಾ ಅನನ್ತರವತ್ಥುಮ್ಹಿ ವುತ್ತಾ ಸಿರಿಮಾ ಗಣಿಕಾ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಸ್ಸ ಅಧಿಗತತ್ತಾ ವಿಸ್ಸಜ್ಜಿತಕಿಲಿಟ್ಠಕಮ್ಮನ್ತಾ ಹುತ್ವಾ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಅಟ್ಠ ಸಲಾಕಭತ್ತಾನಿ ಪಟ್ಠಪೇಸಿ. ಆದಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ನಿಬದ್ಧಂ ಅಟ್ಠ ಭಿಕ್ಖೂ ಗೇಹಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತಿ. ಸಾ ‘‘ಸಪ್ಪಿಂ ಗಣ್ಹಥ ಖೀರಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿಆದೀನಿ ವತ್ವಾ ತೇಸಂ ಪತ್ತೇ ಪೂರೇತಿ, ಏಕೇನ ಲದ್ಧಂ ತಿಣ್ಣಮ್ಪಿ ಚತುನ್ನಮ್ಪಿ ಪಹೋತಿ, ದೇವಸಿಕಂ ಸೋಳಸಕಹಾಪಣಪರಿಬ್ಬಯೇನ ಪಿಣ್ಡಪಾತೋ ದೀಯತಿ. ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಏಕೋ ಭಿಕ್ಖು ತಸ್ಸಾ ಗೇಹೇ ಅಟ್ಠಕಭತ್ತಂ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ತಿಯೋಜನಮತ್ಥಕೇ ಏಕಂ ವಿಹಾರಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಅಥ ನಂ ಸಾಯಂ ಥೇರುಪಟ್ಠಾನೇ ನಿಸಿನ್ನಂ ಪುಚ್ಛಿಂಸು, ‘‘ಆವುಸೋ, ಕಹಂ ಭಿಕ್ಖಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಇಧಾಗತೋಸೀ’’ತಿ? ‘‘ಸಿರಿಮಾಯ ಅಟ್ಠಕಭತ್ತಂ ಮೇ ಭುತ್ತ’’ನ್ತಿ. ‘‘ತಂ ಮನಾಪಂ ಕತ್ವಾ ದೇತಿ, ಆವುಸೋ’’ತಿ. ‘‘ನ ಸಕ್ಕಾ ತಸ್ಸಾ ಭತ್ತಂ ವಣ್ಣೇತುಂ, ಅತಿಪಣೀತಂ ಕತ್ವಾ ದೇತಿ, ಏಕೇನ ಲದ್ಧಂ ತಿಣ್ಣಮ್ಪಿ ಚತುನ್ನಮ್ಪಿ ಪಹೋತಿ, ತಸ್ಸಾ ಪನ ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮತೋಪಿ ದಸ್ಸನಮೇವ ಉತ್ತರಿತರಂ’’. ಸಾ ಹಿ ಇತ್ಥೀ ಏವರೂಪಾ ಚ ಏವರೂಪಾ ಚಾತಿ ತಸ್ಸಾ ಗುಣೇ ಕಥೇಸಿ.

ಅಥೇಕೋ ಭಿಕ್ಖು ತಸ್ಸಾ ಗುಣಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ಅದಿಸ್ವಾಪಿ ಸವನೇನೇವ ಸಿನೇಹಂ ಉಪ್ಪಾದೇತ್ವಾ ‘‘ಮಯಾ ತತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ ತಂ ದಟ್ಠುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಅತ್ತನೋ ವಸ್ಸಗ್ಗಂ ಕಥೇತ್ವಾ ತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಠಿತಿಕಂ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಸ್ವೇ, ಆವುಸೋ, ತಸ್ಮಿಂ ಗೇಹೇ ತ್ವಂ ಸಙ್ಘತ್ಥೇರೋ ಹುತ್ವಾ ಅಟ್ಠಕಭತ್ತಂ ಲಭಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ ಸುತ್ವಾ ತಙ್ಖಣಞ್ಞೇವ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ಪಕ್ಕನ್ತೋ ಪಾತೋವ ಅರುಣೇ ಉಗ್ಗಚ್ಛನ್ತೇ ಸಲಾಕಗ್ಗಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಠಿತೋ ಸಙ್ಘತ್ಥೇರೋ ಹುತ್ವಾ ತಸ್ಸಾ ಗೇಹೇ ಅಟ್ಠಕಭತ್ತಂ ಲಭಿ. ಯೋ ಪನ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಹಿಯ್ಯೋ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ, ತಸ್ಸ ಗತವೇಲಾಯಮೇವಸ್ಸಾ ಸರೀರೇ ರೋಗೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ. ತಸ್ಮಾ ಆಭರಣಾನಿ ಓಮುಞ್ಚಿತ್ವಾ ನಿಪಜ್ಜಿ. ಅಥಸ್ಸಾ ದಾಸಿಯೋ ಅಟ್ಠಕಭತ್ತಂ ಲಭಿತುಂ ಆಗತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ದಿಸ್ವಾ ಆರೋಚೇಸುಂ. ಸಾ ಗನ್ತ್ವಾ ಸಹತ್ಥಾ ಪತ್ತೇ ಗಹೇತುಂ ವಾ ನಿಸೀದಾಪೇತುಂ ವಾ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೀ ದಾಸಿಯೋ ಆಣಾಪೇಸಿ ‘‘ಅಮ್ಮಾ ಪತ್ತೇ ಗಹೇತ್ವಾ ಅಯ್ಯೇ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ಯಾಗುಂ ಪಾಯೇತ್ವಾ ಖಜ್ಜಕಂ ದತ್ವಾ ಭತ್ತವೇಲಾಯ ಪತ್ತೇ ಪೂರೇತ್ವಾ ದೇಥಾ’’ತಿ. ತಾ ‘‘ಸಾಧು, ಅಯ್ಯೇ’’ತಿ ಭಿಕ್ಖೂ ಪವೇಸೇತ್ವಾ ಯಾಗುಂ ಪಾಯೇತ್ವಾ ಖಜ್ಜಕಂ ದತ್ವಾ ಭತ್ತವೇಲಾಯ ಭತ್ತಸ್ಸ ಪತ್ತೇ ಪೂರೇತ್ವಾ ತಸ್ಸಾ ಆರೋಚಯಿಂಸು. ಸಾ ‘‘ಮಂ ಪರಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ನೇಥ, ಅಯ್ಯೇ ವನ್ದಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತಾಹಿ ಪರಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸನ್ತಿಕಂ ನೀತಾ ವೇಧಮಾನೇನ ಸರೀರೇನ ಭಿಕ್ಖೂ ವನ್ದಿ. ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ತಂ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ ‘‘ಗಿಲಾನಾಯ ತಾವ ಅಯಂ ಏತಿಸ್ಸಾ ರೂಪಸೋಭಾ, ಅರೋಗಕಾಲೇ ಪನ ಸಬ್ಬಾಭರಣಪಟಿಮಣ್ಡಿತಾಯ ಇಮಿಸ್ಸಾ ಕೀದಿಸೀ ರೂಪಸಮ್ಪತ್ತೀ’’ತಿ. ಅಥಸ್ಸ ಅನೇಕವಸ್ಸಕೋಟಿಸನ್ನಿಚಿತೋ ಕಿಲೇಸೋ ಸಮುದಾಚರಿ. ಸೋ ಅಞ್ಞಾಣೀ ಹುತ್ವಾ ಭತ್ತಂ ಭುಞ್ಜಿತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಪತ್ತಂ ಆದಾಯ ವಿಹಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪತ್ತಂ ಪಿಧಾಯ ಏಕಮನ್ತೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಚೀವರಕಣ್ಣಂ ಪತ್ಥರಿತ್ವಾ ನಿಪಜ್ಜಿ. ಅಥ ನಂ ಏಕೋ ಸಹಾಯಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಯಾಚನ್ತೋಪಿ ಭೋಜೇತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿ, ಸೋ ಛಿನ್ನಭತ್ತೋ ಅಹೋಸಿ.

ತಂ ದಿವಸಮೇವ ಸಾಯನ್ಹಸಮಯೇ ಸಿರಿಮಾ ಕಾಲಮಕಾಸಿ. ರಾಜಾ ಸತ್ಥು ಸಾಸನಂ ಪೇಸೇಸಿ ‘‘ಭನ್ತೇ, ಜೀವಕಸ್ಸ ಕನಿಟ್ಠಭಗಿನೀ ಸಿರಿಮಾ ಕಾಲಮಕಾಸೀ’’ತಿ. ಸತ್ಥಾ ತಂ ಸುತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ಸಾಸನಂ ಪಹಿಣಿ ‘‘ಸಿರಿಮಾಯ ಸರೀರಝಾಪನಕಿಚ್ಚಂ ನತ್ಥಿ, ಆಮಕಸುಸಾನೇ ತಂ ಯಥಾ ಕಾಕಾದಯೋ ನ ಖಾದನ್ತಿ, ತಥಾ ನಿಪಜ್ಜಾಪೇತ್ವಾ ರಕ್ಖಾಪೇಥಾ’’ತಿ. ರಾಜಾ ತಥಾ ಅಕಾಸಿ. ಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ತಯೋ ದಿವಸಾ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಾ, ಚತುತ್ಥೇ ದಿವಸೇ ಸರೀರಂ ಉದ್ಧುಮಾಯಿ, ನವಹಿ ವಣಮುಖೇಹಿ ಪುಳವಕಾ ಪಗ್ಘರಿಂಸು, ಸಕಲಸರೀರಂ ಭಿನ್ನಸಾಲಿಭತ್ತಚಾಟಿ ವಿಯ ಅಹೋಸಿ. ರಾಜಾ ನಗರೇ ಭೇರಿಂ ಚರಾಪೇಸಿ ‘‘ಠಪೇತ್ವಾ ಗೇಹರಕ್ಖಣಕದಾರಕೇ ಸಿರಿಮಾಯ ದಸ್ಸನತ್ಥಂ ಅನಾಗಚ್ಛನ್ತಾನಂ ಅಟ್ಠ ಕಹಾಪಣಾ ದಣ್ಡೋ’’ತಿ. ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಞ್ಚ ಪೇಸೇಸಿ ‘‘ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖೋ ಕಿರ ಸಙ್ಘೋ ಸಿರಿಮಾಯ ದಸ್ಸನತ್ಥಂ ಆಗಚ್ಛತೂ’’ತಿ. ಸತ್ಥಾ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಆರೋಚಾಪೇಸಿ ‘‘ಸಿರಿಮಾಯ ದಸ್ಸನತ್ಥಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ.

ಸೋಪಿ ದಹರಭಿಕ್ಖು ಚತ್ತಾರೋ ದಿವಸೇ ಕಸ್ಸಚಿ ವಚನಂ ಅಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಛಿನ್ನಭತ್ತೋವ ನಿಪಜ್ಜಿ. ಪತ್ತೇ ಭತ್ತಂ ಪೂತಿಕಂ ಜಾತಂ, ಪತ್ತೇ ಮಲಮ್ಪಿ ಉಟ್ಠಹಿ. ಅಥ ಸೋ ಸಹಾಯಕಭಿಕ್ಖುನಾ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ‘‘ಆವುಸೋ ಸತ್ಥಾ ಸಿರಿಮಾಯ ದಸ್ಸನತ್ಥಂ ಗಚ್ಛತೀ’’ತಿ ವುಚ್ಚಮಾನೋ ತಥಾ ಛಾತಜ್ಝತ್ತೋಪಿ ‘‘ಸಿರಿಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತಪದೇಯೇವ ಸಹಸಾ ಉಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ‘‘ಸತ್ಥಾ ಸಿರಿಮಂ ದಟ್ಠುಂ ಗಚ್ಛತಿ, ತ್ವಮ್ಪಿ ಗಮಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ? ‘‘ಆಮ ಗಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಭತ್ತಂ ಛಡ್ಡೇತ್ವಾ ಪತ್ತಂ ಧೋವಿತ್ವಾ ಥವಿಕಾಯ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಸತ್ಥಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಪರಿವುತೋ ಏಕಪಸ್ಸೇ ಅಟ್ಠಾಸಿ, ಭಿಕ್ಖುನಿಸಙ್ಘೋಪಿ ರಾಜಪರಿಸಾಪಿ ಉಪಾಸಕಪರಿಸಾಪಿ ಉಪಾಸಿಕಾಪರಿಸಾಪಿ ಏಕೇಕಪಸ್ಸೇ ಅಟ್ಠಂಸು.

ಸತ್ಥಾ ರಾಜಾನಂ ಪುಚ್ಛಿ ‘‘ಕಾ ಏಸಾ, ಮಹಾರಾಜಾ’’ತಿ? ‘‘ಭನ್ತೇ, ಜೀವಕಸ್ಸ ಕನಿಟ್ಠಭಗಿನೀ ಸಿರಿಮಾ ನಾಮಾ’’ತಿ. ‘‘ಸಿರಿಮಾ ಏಸಾ’’ತಿ? ‘‘ಆಮ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ತೇನ ಹಿ ನಗರೇ ಭೇರಿಂ ಚರಾಪೇಹಿ ‘‘ಸಹಸ್ಸಂ ದತ್ವಾ ಸಿರಿಮಂ ಗಣ್ಹನ್ತೂ’’ತಿ. ರಾಜಾ ತಥಾ ಕಾರೇಸಿ, ಏಕೋಪಿ ‘‘ಹ’’ನ್ತಿ ವಾ ‘‘ಹು’’ನ್ತಿ ವಾ ವದನ್ತೋ ನಾಮ ನಾಹೋಸಿ. ರಾಜಾ ಸತ್ಥು ಆರೋಚೇಸಿ ‘‘ನ ಗಣ್ಹನ್ತಿ ಭನ್ತೇ’’ತಿ, ತೇನ ಹಿ ಮಹಾರಾಜ ಅಗ್ಘಂ ಓಹಾಪೇಹೀತಿ. ರಾಜಾ ‘‘ಪಞ್ಚಸತಾನಿ ದತ್ವಾ ಗಣ್ಹನ್ತೂ’’ತಿ ಭೇರಿಂ ಚರಾಪೇತ್ವಾ ಕಞ್ಚಿ ಗಣ್ಹನಕಂ ಅದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅಡ್ಢತೇಯ್ಯಸತಾನಿ, ದ್ವೇಸತಾನಿ, ಸತಂ, ಪಞ್ಞಾಸಂ, ಪಞ್ಚವೀಸತಿ, ವೀಸತಿ ಕಹಾಪಣೇ, ದಸ ಕಹಾಪಣೇ, ಪಞ್ಚ ಕಹಾಪಣೇ, ಏಕಂ ಕಹಾಪಣಂ, ಅಡ್ಢಂ, ಪಾದಂ, ಮಾಸಕಂ, ಕಾಕಣಿಕಂ ದತ್ವಾ ಸಿರಿಮಂ ಗಣ್ಹನ್ತೂ’’ತಿ ಭೇರಿಂ ಚರಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಮುಧಾಪಿ ಗಣ್ಹನ್ತೂ’’ತಿ ಭೇರಿಂ ಚರಾಪೇಸಿ, ತಥಾಪಿ ‘‘ಹ’’ನ್ತಿ ವಾ ‘‘ಹು’’ನ್ತಿ ವಾ ವದನ್ತೋ ನಾಮ ನಾಹೋಸಿ. ರಾಜಾ ‘‘ಮುಧಾಪಿ, ಭನ್ತೇ, ಗಣ್ಹನ್ತೋ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ಆಹ. ಸತ್ಥಾ ‘‘ಪಸ್ಸಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಹಾಜನಸ್ಸ ಪಿಯಮಾತುಗಾಮಂ, ಇಮಸ್ಮಿಂಯೇವ ನಗರೇ ಸಹಸ್ಸಂ ದತ್ವಾ ಪುಬ್ಬೇ ಏಕದಿವಸಂ ಲಭಿಂಸು, ಇದಾನಿ ಮುಧಾಪಿ ಗಣ್ಹನ್ತೋ ನತ್ಥಿ ಏವರೂಪಂ ನಾಮ ರೂಪಂ ಖಯವಯಪ್ಪತ್ತಂ ಆಹರಿಮೇಹಿ ಅಲಙ್ಕಾರೇಹಿ ವಿಚಿತ್ತಕತಂ ನವನ್ನಂ ವಣ್ಣಮುಖಾನಂ ವಸೇನ ಅರುಭೂತಂ ತೀಹಿ ಅಟ್ಠಿಸತೇಹಿ ಸಮುಸ್ಸಿತಂ ನಿಚ್ಚಾತುರಂ ಕೇವಲಂ ಬಾಲಮಹಾಜನೇನ ಬಹುಧಾ ಸಙ್ಕಪ್ಪಿತತಾಯ ಬಹುಸಙ್ಕಪ್ಪಂ ಅದ್ಧುವಂ ಅತ್ತಭಾವ’’ನ್ತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ –

‘‘ಪಸ್ಸ ಚಿತ್ತಕತಂ ಬಿಮ್ಬಂ, ಅರುಕಾಯಂ ಸಮುಸ್ಸಿತಂ;

ಆತುರಂ ಬಹುಸಙ್ಕಪ್ಪಂ, ಯಸ್ಸ ನತ್ಥಿ ಧುವಂ ಠಿತೀ’’ತಿ. (ಥೇರಗಾ. ೧೧೬೦) –

ಗಾಥಮಾಹ. ದೇಸನಾಪರಿಯೋಸಾನೇ ಸಿರಿಮಾಯ ಪಟಿಬದ್ಧಚಿತ್ತೋ ಭಿಕ್ಖು ವಿಗತಛನ್ದರಾಗೋ ಹುತ್ವಾ ವಿಪಸ್ಸನಂ ವಡ್ಢೇತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ, ಚತುರಾಸೀತಿಯಾ ಪಾಣಸಹಸ್ಸಾನಂ ಧಮ್ಮಾಭಿಸಮಯೋ ಅಹೋಸಿ.

ತೇನ ಚ ಸಮಯೇನ ಸಿರಿಮಾ ದೇವಕಞ್ಞಾ ಅತ್ತನೋ ವಿಭವಸಮಿದ್ಧಿಂ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ಆಗತಟ್ಠಾನಂ ಓಲೋಕೇನ್ತೀ ಪುರಿಮತ್ತಭಾವೇ ಅತ್ತನೋ ಸರೀರಸಮೀಪೇ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಪರಿವುತಂ ಭಗವನ್ತಂ ಠಿತಂ ಮಹಾಜನಕಾಯಞ್ಚ ಸನ್ನಿಪತಿತಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಞ್ಚಹಿ ದೇವಕಞ್ಞಾಸತೇಹಿ ಪರಿವುತಾ ಪಞ್ಚಹಿ ರಥಸತೇಹಿ ದಿಸ್ಸಮಾನಕಾಯಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ರಥತೋ ಓತರಿತ್ವಾ ಸಪರಿವಾರಾ ಭಗವನ್ತಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಕತಞ್ಜಲೀ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ತೇನ ಚ ಸಮಯೇನ ಆಯಸ್ಮಾ ವಙ್ಗೀಸೋ ಭಗವತೋ ಅವಿದೂರೇ ಠಿತೋ ಹೋತಿ. ಸೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ ‘‘ಪಟಿಭಾತಿ ಮಂ ಭಗವಾ ಏಕಂ ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛಿತು’’ನ್ತಿ. ‘‘ಪಟಿಭಾತು ತಂ ವಙ್ಗೀಸಾ’’ತಿ ಭಗವಾ ಅವೋಚ. ಆಯಸ್ಮಾ ವಙ್ಗೀಸೋ ತಂ ಸಿರಿಮಂ ದೇವಧೀತರಂ –

೧೩೭. ‘‘ಯುತ್ತಾ ಚ ತೇ ಪರಮಅಲಙ್ಕತಾ ಹಯಾ, ಅಧೋಮುಖಾ ಅಘಸಿಗಮಾ ಬಲೀ ಜವಾ;

ಅಭಿನಿಮ್ಮಿತಾ ಪಞ್ಚರಥಾಸತಾ ಚ ತೇ, ಅನ್ವೇನ್ತಿ ತಂ ಸಾರಥಿಚೋದಿತಾ ಹಯಾ.

೧೩೮. ‘‘ಸಾ ತಿಟ್ಠಸಿ ರಥವರೇ ಅಲಙ್ಕತಾ,

ಓಭಾಸಯಂ ಜಲಮಿವ ಜೋತಿ ಪೋವಕೋ;

ಪುಚ್ಛಾಮಿ ತಂ ವರತನು ಅನೋಮದಸ್ಸನೇ,

ಕಸ್ಮಾ ನು ಕಾಯಾ ಅನಧಿವರಂ ಉಪಾಗಮೀ’’ತಿ. – ಪಟಿಪುಚ್ಛಿ;

೧೩೭. ತತ್ಥ ಯುತ್ತಾ ಚ ತೇ ಪರಮಅಲಙ್ಕತಾ ಹಯಾತಿ ಪರಮಂ ಅತಿವಿಯ ವಿಸೇಸತೋ ಅಲಙ್ಕತಾ, ಪರಮೇಹಿ ವಾ ಉತ್ತಮೇಹಿ ದಿಬ್ಬೇಹಿ ಅಸ್ಸಾಲಙ್ಕಾರೇಹಿ ಅಲಙ್ಕತಾ, ಪರಮಾ ವಾ ಅಗ್ಗಾ ಸೇಟ್ಠಾ ಆಜಾನೀಯಾ ಸಬ್ಬಾಲಙ್ಕಾರೇಹಿ ಅಲಙ್ಕತಾ ಹಯಾ ಅಸ್ಸಾ ತೇ ತವ ರಥೇ ಯೋಜಿತಾ, ಯುತ್ತಾ ವಾ ತೇ ರಥಸ್ಸ ಚ ಅನುಚ್ಛವಿಕಾ, ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ವಾ ಸದಿಸತಾಯ ಯುತ್ತಾ ಸಂಸಟ್ಠಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಏತ್ಥ ಚ ‘‘ಪರಮಅಲಙ್ಕತಾ’’ತಿ ಪುರಿಮಸ್ಮಿಂ ಪಕ್ಖೇ ಸನ್ಧಿಂ ಅಕತ್ವಾ ದುತಿಯಸ್ಮಿಂ ಪಕ್ಖೇ ಅವಿಭತ್ತಿಕನಿದ್ದೇಸೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ. ಅಧೋಮುಖಾತಿ ಹೇಟ್ಠಾಮುಖಾ. ಯದಿಪಿ ತೇ ತದಾ ಪಕತಿಯಾವ ಠಿತಾ, ದೇವಲೋಕತೋ ಓರೋಹಣವಸೇನ ‘‘ಅಧೋಮುಖಾ’’ತಿ ವುತ್ತಾ. ಅಘಸಿಗಮಾತಿ ವೇಹಾಸಂಗಮಾ. ಬಲೀತಿ ಬಲವನ್ತೋ. ಜವಾತಿ ಜವನಕಾ, ಬಲವನ್ತೋ ಚೇವ ವೇಗವನ್ತೋ ಚಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಭಿನಿಮ್ಮಿತಾತಿ ತವ ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮೇನ ನಿಮ್ಮಿತಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಾ. ಸಯಂ ನಿಮ್ಮಿತಮೇವ ವಾ ಸನ್ಧಾಯ ‘‘ಅಭಿನಿಮ್ಮಿತಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ ನಿಮ್ಮಾನರತಿಭಾವತೋ ಸಿರಿಮಾಯ ದೇವಧೀತಾಯ. ಪಞ್ಚರಥಾಸತಾತಿ ಗಾಥಾಸುಖತ್ಥಂ ಥಕಾರಸ್ಸ ದೀಘಂ ಲಿಙ್ಗವಿಪಲ್ಲಾಸಞ್ಚ ಕತ್ವಾ ವುತ್ತಂ, ವಿಭತ್ತಿಅಲೋಪೋ ವಾ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ, ಪಞ್ಚ ರಥಸತಾನೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅನ್ವೇನ್ತಿ ತಂ ಸಾರಥಿಚೋದಿತಾ ಹಯಾತಿ ಸಾರಥೀಹಿ ಚೋದಿತಾ ವಿಯ ರಥೇಸು ಯುತ್ತಾ ಇಮೇ ಹಯಾ ಭದ್ದೇ, ದೇವತೇ, ತಂ ಅನುಗಚ್ಛನ್ತಿ. ‘‘ಸಾರಥಿಅಚೋದಿತಾ’’ತಿ ಕೇಚಿ ಪಠನ್ತಿ, ಸಾರಥೀಹಿ ಅಚೋದಿತಾ ಏವ ಅನುಗಚ್ಛನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ‘‘ಸಾರಥಿಚೋದಿತಾ ಹಯಾ’’ತಿ ಏಕಂಯೇವ ವಾ ಪದಂ ಗಾಥಾಸುಖತ್ಥಂ ದೀಘಂ ಕತ್ವಾ ವುತ್ತಂ, ಸಾರಥಿಚೋದಿತಹಯಾ ಪಞ್ಚ ರಥಸತಾತಿ ಯೋಜನಾ.

೧೩೮. ಸಾ ತಿಟ್ಠಸೀತಿ ಸಾ ತ್ವಂ ತಿಟ್ಠಸಿ. ರಥವರೇತಿ ರಥುತ್ತಮೇ. ಅಲಙ್ಕತಾತಿ ಸಟ್ಠಿಸಕಟಭಾರೇಹಿ ದಿಬ್ಬಾಲಙ್ಕಾರೇಹಿ ಅಲಙ್ಕತಸರೀರಾ. ಓಭಾಸಯಂ ಜಲಮಿವ ಜೋತಿ ಪಾವಕೋತಿ ಓಭಾಸೇನ್ತೀ ಜೋತಿರಿವ ಜಲನ್ತೀ ಪಾವಕೋ ವಿಯ ಚ ತಿಟ್ಠಸಿ, ಸಮನ್ತತೋ ಓಭಾಸೇನ್ತೀ ಜಲನ್ತೀ ತಿಟ್ಠಸೀತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ‘‘ಜೋತೀ’’ತಿ ಚ ಚನ್ದಿಮಸೂರಿಯನಕ್ಖತ್ತತಾರಕರೂಪಾನಂ ಸಾಧಾರಣನಾಮಂ. ವರತನೂತಿ ಉತ್ತಮರೂಪಧರೇ ಸಬ್ಬಙ್ಗಸೋಭನೇ. ತತೋ ಏವ ಅನೋಮದಸ್ಸನೇ ಅಲಾಮಕದಸ್ಸನೇ, ದಸ್ಸನೀಯೇ ಪಾಸಾದಿಕೇತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕಸ್ಮಾ ನು ಕಾಯಾ ಅನಧಿವರಂ ಉಪಾಗಮೀತಿ ಕುತೋ ನಾಮ ದೇವಕಾಯತೋ ಅನುತ್ತರಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಂ ಪಯಿರುಪಾಸನಾಯ ಉಪಗಞ್ಛಿ ಉಪಗತಾಸಿ.

ಏವಂ ಥೇರೇನ ಪುಚ್ಛಿತಾ ಸಾ ದೇವತಾ ಅತ್ತಾನಂ ಆವಿಕರೋನ್ತೀ –

೧೩೯. ‘‘ಕಾಮಗ್ಗಪತ್ತಾನಂ ಯಮಾಹುನುತ್ತರಂ, ನಿಮ್ಮಾಯ ನಿಮ್ಮಾಯ ರಮನ್ತಿ ದೇವತಾ;

ತಸ್ಮಾ ಕಾಯಾ ಅಚ್ಛರಾ ಕಾಮವಣ್ಣಿನೀ, ಇಧಾಗತಾ ಅನಧಿವರಂ ನಮಸ್ಸಿತು’’ನ್ತಿ. –

ಗಾಥಮಾಹ.

೧೩೯. ತತ್ಥ ಕಾಮಗ್ಗಪತ್ತಾನಂ ಯಮಾಹುನುತ್ತರನ್ತಿ ಕಾಮೂಪಭೋಗೇಹಿ ಅಗ್ಗಭಾವಂ ಪತ್ತಾನಂ ಪರನಿಮ್ಮಿತವಸವತ್ತೀನಂ ದೇವಾನಂ ಯಂ ದೇವಕಾಯಂ ಯಸೇನ ಭೋಗಾದಿವಸೇನ ಚ ಅನುತ್ತರನ್ತಿ ವದನ್ತಿ, ತತೋ ಕಾಯಾ. ನಿಮ್ಮಾಯ ನಿಮ್ಮಾಯ ರಮನ್ತಿ ದೇವತಾತಿ ನಿಮ್ಮಾನರತಿದೇವತಾ ಅತ್ತನಾ ಯಥಾರುಚಿತೇ ಕಾಮೇ ಸಯಂ ನಿಮ್ಮಿನಿತ್ವಾ ನಿಮ್ಮಿನಿತ್ವಾ ರಮನ್ತಿ ಕೀಳನ್ತಿ ಲಳನ್ತಾ ಅಭಿರಮನ್ತಿ. ತಸ್ಮಾ ಕಾಯಾತಿ ತಸ್ಮಾ ನಿಮ್ಮಾನರತಿದೇವನಿಕಾಯಾ. ಕಾಮವಣ್ಣಿನೀತಿ ಕಾಮರೂಪಧರಾ ಯಥಿಚ್ಛಿತರೂಪಧಾರಿನೀ. ಇಧಾಗತಾತಿ ಇಧ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಮನುಸ್ಸಲೋಕೇ, ಇಮಂ ವಾ ಮನುಸ್ಸಲೋಕಂ ಆಗತಾ.

ಏವಂ ದೇವತಾಯ ಅತ್ತನೋ ನಿಮ್ಮಾನರತಿದೇವತಾಭಾವೇ ಕಥಿತೇ ಪುನ ಥೇರೋ ತಸ್ಸಾ ಪುರಿಮಭವಂ ತತ್ಥ ಕತಪುಞ್ಞಕಮ್ಮಂ ಲದ್ಧಿಞ್ಚ ಕಥಾಪೇತುಕಾಮೋ –

೧೪೦. ‘‘ಕಿಂ ತ್ವಂ ಪುರೇ ಸುಚರಿತಮಾಚರೀಧ, ಕೇನಚ್ಛಸಿ ತ್ವಂ ಅಮಿತಯಸಾ ಸುಖೇಧಿತಾ;

ಇದ್ಧೀ ಚ ತೇ ಅನಧಿವರಾ ವಿಹಙ್ಗಮಾ, ವಣ್ಣೋ ಚ ತೇ ದಸ ದಿಸಾ ವಿರೋಚತಿ.

೧೪೧. ‘‘ದೇವೇಹಿ ತ್ವಂ ಪರಿವುತಾ ಸಕ್ಕತಾ ಚಸಿ,

ಕುತೋ ಚುತಾ ಸುಗತಿಗತಾಸಿ ದೇವತೇ;

ಕಸ್ಸ ವಾ ತ್ವಂ ವಚನಕರಾನುಸಾಸನಿಂ,

ಆಚಿಕ್ಖ ಮೇ ತ್ವಂ ಯದಿ ಬುದ್ಧಸಾವಿಕಾ’’ತಿ. – ದ್ವೇ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ;

೧೪೦. ತತ್ಥ ಆಚರೀತಿ ದೀಘಂ ಕತ್ವಾ ವುತ್ತಂ, ಉಪಚಿನೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಇಧಾತಿ ನಿಪಾತಮತ್ತಂ, ಇಧ ವಾ ಇಮಸ್ಮಿಂ ದೇವತ್ತಭಾವೇ. ಕೇನಚ್ಛಸೀತಿ ಕೇನ ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮೇನ ಅಸ್ಸತ್ಥಾ ಅಚ್ಛಸಿ. ‘‘ಕೇನಾಸಿ ತ್ವ’’ನ್ತಿ ಕೇಚಿ ಪಠನ್ತಿ. ಅಮಿತಯಸಾತಿ ನ ಮಿತಯಸಾ ಅನಪ್ಪಕಪರಿವಾರಾ. ಸುಖೇಧಿತಾತಿ ಸುಖೇನ ವಡ್ಢಿತಾ, ಸುಪರಿಬ್ರೂಹಿತದಿಬ್ಬಸುಖಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಇದ್ಧೀತಿ ದಿಬ್ಬಾನುಭಾವೋ. ಅನಧಿವರಾತಿ ಅಧಿಕಾ ವಿಸಿಟ್ಠಾ ಅಞ್ಞಾ ಏತಿಸ್ಸಾ ನತ್ಥೀತಿ ಅನಧಿವರಾ, ಅತಿಉತ್ತಮಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ವಿಹಙ್ಗಮಾತಿ ವೇಹಾಸಗಾಮಿನೀ. ದಸ ದಿಸಾತಿ ದಸಪಿ ದಿಸಾ. ವಿರೋಚತೀತಿ ಓಭಾಸೇತಿ.

೧೪೧. ಪರಿವುತಾ ಸಕ್ಕತಾ ಚಸೀತಿ ಸಮನ್ತತೋ ಪರಿವಾರಿತಾ ಸಮ್ಭಾವಿತಾ ಚ ಅಸಿ. ಕುತೋ ಚುತಾ ಸುಗತಿಗತಾಸೀತಿ ಪಞ್ಚಸು ಗತೀಸು ಕತರಗತಿತೋ ಚುತಾ ಹುತ್ವಾ ಸುಗತಿಂ ಇಮಂ ದೇವಗತಿಂ ಪಟಿಸನ್ಧಿವಸೇನ ಉಪಗತಾ ಅಸಿ. ಕಸ್ಸ ವಾ ತ್ವಂ ವಚನಕರಾನುಸಾಸನಿನ್ತಿ ಕಸ್ಸ ನು ವಾ ಸತ್ಥು ಸಾಸನೇ ಪಾವಚನೇ ಓವಾದಾನುಸಾಸನಿಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛನೇನ ತ್ವಂ ವಚನಕರಾ ಅಸೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಕಸ್ಸ ವಾ ತ್ವಂ ಸತ್ಥು ವಚನಕರಾ ಅನುಸಾಸಕಸ್ಸ ಅನುಸಿಟ್ಠಿಯಂ ಪತಿಟ್ಠಾನೇನಾತಿ ಏವಂ ವಾ ಏತ್ಥ ಅತ್ಥೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ. ಏವಂ ಅನುದ್ದೇಸಿಕವಸೇನ ತಸ್ಸಾ ಲದ್ಧಿಂ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ಪುನ ಉದ್ದೇಸಿಕವಸೇನ ‘‘ಆಚಿಕ್ಖ ಮೇ ತ್ವಂ ಯದಿ ಬುದ್ಧಸಾವಿಕಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛತಿ. ತತ್ಥ ಬುದ್ಧಸಾವಿಕಾತಿ ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ಞೇಯ್ಯಧಮ್ಮಂ ಸಯಮ್ಭುಞಾಣೇನ ಹತ್ಥತಲೇ ಆಮಲಕಂ ವಿಯ ಪಚ್ಚಕ್ಖತೋ ಬುದ್ಧತ್ತಾ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಧಮ್ಮಸ್ಸವನನ್ತೇ ಜಾತಾತಿ ಬುದ್ಧಸಾವಿಕಾ.

ಏವಂ ಥೇರೇನ ಪುಚ್ಛಿತಮತ್ಥಂ ಕಥೇನ್ತೀ ದೇವತಾ ಇಮಾ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –

೧೪೨. ‘‘ನಗನ್ತರೇ ನಗರವರೇ ಸುಮಾಪಿತೇ, ಪರಿಚಾರಿಕಾ ರಾಜವರಸ್ಸ ಸಿರಿಮತೋ;

ನಚ್ಚೇ ಗೀತೇ ಪರಮಸುಸಿಕ್ಖಿತಾ ಅಹುಂ, ಸಿರಿಮಾತಿ ಮಂ ರಾಜಗಹೇ ಅವೇದಿಂಸು.

೧೪೩. ‘‘ಬುದ್ಧೋ ಚ ಮೇ ಇಸಿನಿಸಭೋ ವಿನಾಯಕೋ, ಅದೇಸಯೀ ಸಮುದಯದುಕ್ಖನಿಚ್ಚತಂ;

ಅಸಙ್ಖತಂ ದುಕ್ಖನಿರೋಧ ಸಸ್ಸತಂ, ಮಗ್ಗಞ್ಚಿಮಂ ಅಕುಟಿಲಮಞ್ಜಸಂ ಸಿವಂ.

೧೪೪. ‘‘ಸುತ್ವಾನಹಂ ಅಮತಪದಂ ಅಸಙ್ಖತಂ, ತಥಾಗತಸ್ಸನಧಿವರಸ್ಸ ಸಾಸನಂ;

ಸೀಲೇಸ್ವಹಂ ಪರಮಸುಸಂವುತಾ ಅಹುಂ, ಧಮ್ಮೇ ಠಿತಾ ನರವರಬುದ್ಧದೇಸಿತೇ.

೧೪೫. ‘‘ಞತ್ವಾನಹಂ ವಿರಜಪದಂ ಅಸಙ್ಖತಂ, ತಥಾಗತೇನನಧಿವರೇನ ದೇಸಿತಂ;

ತತ್ಥೇವಹಂ ಸಮಥಸಮಾಧಿಮಾಫುಸಿಂ, ಸಾಯೇವ ಮೇ ಪರಮನಿಯಾಮತಾ ಅಹು.

೧೪೬. ‘‘ಲದ್ಧಾನಹಂ ಅಮತವರಂ ವಿಸೇಸನಂ, ಏಕಂಸಿಕಾ ಅಭಿಸಮಯೇ ವಿಸೇಸಿಯ;

ಅಸಂಸಯಾ ಬಹುಜನಪೂಜಿತಾ ಅಹಂ, ಖಿಡ್ಡಾರತಿಂ ಪಚ್ಚನುಭೋಮನಪ್ಪಕಂ.

೧೪೭. ‘‘ಏವಂ ಅಹಂ ಅಮತದಸಮ್ಹಿ ದೇವತಾ, ತಥಾಗತಸ್ಸನಧಿವರಸ್ಸ ಸಾವಿಕಾ;

ಧಮ್ಮದ್ದಸಾ ಪಠಮಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಿತಾ, ಸೋತಾಪನ್ನಾ ನ ಚ ಪನ ಮತ್ಥಿ ದುಗ್ಗತಿ.

೧೪೮. ‘‘ಸಾ ವನ್ದಿತುಂ ಅನಧಿವರಂ ಉಪಾಗಮಿಂ, ಪಾಸಾದಿಕೇ ಕುಸಲರತೇ ಚ ಭಿಕ್ಖವೋ;

ನಮಸ್ಸಿತುಂ ಸಮಣಸಮಾಗಮಂ ಸಿವಂ, ಸಗಾರವಾ ಸಿರಿಮತೋ ಧಮ್ಮರಾಜಿನೋ.

೧೪೯. ‘‘ದಿಸ್ವಾ ಮುನಿಂ ಮುದಿತಮನಮ್ಹಿ ಪೀಣಿತಾ, ತಥಾಗತಂ ನರವರದಮ್ಮಸಾರಥಿಂ;

ತಣ್ಹಚ್ಛಿದಂ ಕುಸಲರತಂ ವಿನಾಯಕಂ, ವನ್ದಾಮಹಂ ಪರಮಹಿತಾನುಕಮ್ಪಕ’’ನ್ತಿ.

೧೪೨. ತತ್ಥ ನಗನ್ತರೇತಿ ಇಸಿಗಿಲಿವೇಪುಲ್ಲವೇಭಾರಪಣ್ಡವಗಿಜ್ಝಕೂಟಸಙ್ಖಾತಾನಂ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಪಬ್ಬತಾನಂ ಅನ್ತರೇ ವೇಮಜ್ಝೇ, ಯತೋ ತಂ ನಗರಂ ‘‘ಗಿರಿಬ್ಬಜ’’ನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ನಗರವರೇತಿ ಉತ್ತಮನಗರೇ, ರಾಜಗಹಂ ಸನ್ಧಾಯಾಹ. ಸುಮಾಪಿತೇತಿ ಮಹಾಗೋವಿನ್ದಪಣ್ಡಿತೇನ ವತ್ಥುವಿಜ್ಜಾವಿಧಿನಾ ಸಮ್ಮದೇವ ನಿವೇಸಿತೇ. ಪರಿಚಾರಿಕಾತಿ ಸಂಗೀತಪರಿಚರಿಯಾಯ ಉಪಟ್ಠಾಯಿಕಾ. ರಾಜವರಸ್ಸಾತಿ ಬಿಮ್ಬಿಸಾರಮಹಾರಾಜಸ್ಸ. ಸಿರಿಮತೋತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಸಿರೀತಿ ಬುದ್ಧಿಪುಞ್ಞಾನಂ ಅಧಿವಚನ’’ನ್ತಿ ವದನ್ತಿ. ಅಥ ವಾ ಪುಞ್ಞನಿಬ್ಬತ್ತಾ ಸರೀರಸೋಭಗ್ಗಾದಿಸಮ್ಪತ್ತಿ ಕತಪುಞ್ಞಂ ನಿಸ್ಸಯತಿ, ಕತಪುಞ್ಞೇಹಿ ವಾ ನಿಸ್ಸೀಯತೀತಿ ‘‘ಸಿರೀ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ಸಾ ಏತಸ್ಸ ಅತ್ಥೀತಿ ಸಿರಿಮಾ, ತಸ್ಸ ಸಿರಿಮತೋ. ಪರಮಸುಸಿಕ್ಖಿತಾತಿ ಅತಿವಿಯ ಸಮ್ಮದೇವ ಚ ಸಿಕ್ಖಿತಾ. ಅಹುನ್ತಿ ಅಹೋಸಿಂ. ಅವೇದಿಂಸೂತಿ ಅಞ್ಞಾಸುಂ.

೧೪೩. ಇಸಿನಿಸಭೋತಿ ಗವಸತಜೇಟ್ಠಕೋ ಉಸಭೋ, ಗವಸಹಸ್ಸಜೇಟ್ಠಕೋ ವಸಭೋ, ವಜಸತಜೇಟ್ಠಕೋ ವಾ ಉಸಭೋ, ವಜಸಹಸ್ಸಜೇಟ್ಠಕೋ ವಸಭೋ, ಸಬ್ಬಗವಸೇಟ್ಠೋ ಸಬ್ಬಪರಿಸ್ಸಯಸಹೋ ಸೇತೋ ಪಾಸಾದಿಕೋ ಮಹಾಭಾರವಹೋ ಅಸನಿಸತಸದ್ದೇಹಿಪಿ ಅಸಮ್ಪಕಮ್ಪಿಯೋ ನಿಸಭೋ. ರಥಾ ಸೋ ಅತ್ತನೋ ನಿಸಭಬಲೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಚತೂಹಿ ಪಾದೇಹಿ ಪಥವಿಂ ಉಪ್ಪೀಳೇತ್ವಾ ಕೇನಚಿ ಪರಿಸ್ಸಯೇನ ಅಕಮ್ಪಿಯೋ ಅಚಲಟ್ಠಾನೇನ ತಿಟ್ಠತಿ, ಏವಂ ಭಗವಾ ದಸಹಿ ತಥಾಗತಬಲೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಚತೂಹಿ ವೇಸಾರಜ್ಜಪಾದೇಹಿ ಅಟ್ಠಪರಿಸಪಥವಿಂ ಉಪ್ಪೀಳೇತ್ವಾ ಸದೇವಕೇ ಲೋಕೇ ಕೇನಚಿ ಪಚ್ಚತ್ಥಿಕೇನ ಪಚ್ಚಾಮಿತ್ತೇನ ಅಕಮ್ಪಿಯೋ ಅಚಲಟ್ಠಾನೇನ ತಿಟ್ಠತಿ, ತಸ್ಮಾ ನಿಸಭೋ ವಿಯಾತಿ ನಿಸಭೋ. ಸೀಲಾದೀನಂ ಧಮ್ಮಕ್ಖನ್ಧಾನಂ ಏಸನಟ್ಠೇನ ‘‘ಇಸೀ’’ತಿ ಲದ್ಧವೋಹಾರೇಸು ಸೇಕ್ಖಾಸೇಕ್ಖಇಸೀಸು ನಿಸಭೋ, ಇಸೀನಂ ವಾ ನಿಸಭೋ, ಇಸಿ ಚ ಸೋ ನಿಸಭೋ ಚಾತಿ ವಾ ಇಸಿನಿಸಭೋ. ವೇನೇಯ್ಯಸತ್ತೇ ವಿನೇತೀತಿ ವಿನಾಯಕೋ, ನಾಯಕವಿರಹಿತೋತಿ ವಾ ವಿನಾಯಕೋ, ಸಯಮ್ಭೂತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಅದೇಸಯೀ ಸಮುದಯದುಕ್ಖನಿಚ್ಚತನ್ತಿ ಸಮುದಯಸಚ್ಚಸ್ಸ ಚ ದುಕ್ಖಸಚ್ಚಸ್ಸ ಚ ಅನಿಚ್ಚತಂ ವಯಧಮ್ಮತಂ ಅಭಾಸಿ. ತೇನ ‘‘ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಸಮುದಯಧಮ್ಮಂ, ಸಬ್ಬಂ ತಂ ನಿರೋಧಧಮ್ಮ’’ನ್ತಿ ಅತ್ತನೋ ಅಭಿಸಮಯಞಾಣಸ್ಸ ಪವತ್ತಿಆಕಾರಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಸಮುದಯದುಕ್ಖನಿಚ್ಚತನ್ತಿ ವಾ ಸಮುದಯಸಚ್ಚಞ್ಚ ದುಕ್ಖಸಚ್ಚಞ್ಚ ಅನಿಚ್ಚತಞ್ಚ. ತತ್ಥ ಸಮುದಯಸಚ್ಚದುಕ್ಖಸಚ್ಚಗ್ಗಹಣೇನ ವಿಪಸ್ಸನಾಯ ಭೂಮಿಂ ದಸ್ಸೇತಿ, ಅನಿಚ್ಚತಾಗಹಣೇನ ತಸ್ಸಾ ಪವತ್ತಿಆಕಾರಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಸಙ್ಖಾರಾನಞ್ಹಿ ಅನಿಚ್ಚಾಕಾರೇ ವಿಭಾವಿತೇ ದುಕ್ಖಾಕಾರೋ ಅನತ್ತಾಕಾರೋಪಿ ವಿಭಾವಿತೋಯೇವ ಹೋತಿ ತಂನಿಬನ್ಧನತ್ತಾ ತೇಸಂ. ತೇನಾಹ ‘‘ಯದನಿಚ್ಚಂ, ತಂ ದುಕ್ಖಂ, ಯಂ ದುಕ್ಖಂ, ತದನತ್ತಾ’’ತಿ (ಸಂ. ನಿ. ೩.೧೫). ಅಸಙ್ಖತಂ ದುಕ್ಖನಿರೋಧಸಸ್ಸತನ್ತಿ ಕೇನಚಿ ಪಚ್ಚಯೇನ ನ ಸಙ್ಖತನ್ತಿ ಅಸಙ್ಖತಂ, ಸಬ್ಬಕಾಲಂ ತಥಭಾವೇನ ಸಸ್ಸತಂ, ಸಕಲವಟ್ಟದುಕ್ಖನಿರೋಧಭಾವತೋ ದುಕ್ಖನಿರೋಧಂ ಅರಿಯಸಚ್ಚಞ್ಚ ಮೇ ಅದೇಸಯೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಮಗ್ಗಞ್ಚಿಮಂ ಅಕುಟಿಲಮಞ್ಜಸಂ ಸಿವನ್ತಿ ಅನ್ತದ್ವಯಪರಿವಜ್ಜನೇನ ಕುಟಿಲಭಾವಕರಾನಂ ಮಾಯಾದೀನಂ ಕಾಯವಙ್ಕಾದೀನಞ್ಚ ಪಹಾನೇನ ಅಕುಟಿಲಂ, ತತೋ ಏವ ಅಞ್ಜಸಂ, ಅಸಿವಭಾವಕರಾನಂ ಕಾಮರಾಗಾದೀನಂ ಸಮುಚ್ಛಿನ್ದನೇನ ಸಿವಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ. ಮಗ್ಗನ್ತಿ ನಿಬ್ಬಾನತ್ಥಿಕೇಹಿ ಮಗ್ಗೀಯತಿ, ಕಿಲೇಸೇ ವಾ ಮಾರೇನ್ತೋ ಗಚ್ಛತೀತಿ ‘‘ಮಗ್ಗೋ’’ತಿ ಲದ್ಧನಾಮಂ ಇದಂ ತುಮ್ಹಾಕಞ್ಚ ಮಮಞ್ಚ ಪಚ್ಚಕ್ಖಭೂತಂ ದುಕ್ಖನಿರೋಧಗಾಮಿನಿಪಟಿಪದಾಸಙ್ಖಾತಂ ಅರಿಯಸಚ್ಚಞ್ಚ ಮೇ ಅದೇಸಯೀತಿ ಯೋಜನಾ.

೧೪೪. ಸುತ್ವಾನಹಂ ಅಮತಪದಂ ಅಸಙ್ಖತಂ, ತಥಾಗತಸ್ಸನಧಿವರಸ್ಸ ಸಾಸನನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಅಯಂ ಸಙ್ಖೇಪತ್ಥೋ – ತಥಾ ಆಗಮನಾದಿಅತ್ಥೇನ ತಥಾಗತಸ್ಸ, ಸದೇವಕೇ ಲೋಕೇ ಅಗ್ಗಭಾವತೋ ಅನಧಿವರಸ್ಸ, ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಅಮತಪದಂ ಅಸಙ್ಖತಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ದೇಸಿತತ್ತಾ, ಅಮತಸ್ಸ ವಾ ನಿಬ್ಬಾನಸ್ಸ ಪಟಿಪಜ್ಜನುಪಾಯತ್ತಾ ಕೇನಚಿಪಿ ಅಸಙ್ಖರಣೀಯತ್ತಾ ಚ ಅಮತಪದಂ ಅಸಙ್ಖತಂ ಸಾಸನಂ ಸದ್ಧಮ್ಮಂ ಅಹಂ ಸುತ್ವಾನಾತಿ. ಸೀಲೇಸ್ವಹನ್ತಿ ಸೀಲೇಸು ನಿಪ್ಫಾದೇತಬ್ಬೇಸು ಅಹಂ. ಪರಮಸುಸಂವುತಾತಿ ಅತಿವಿಯ ಸಮ್ಮದೇವ ಸಂವುತಾ. ಅಹುನ್ತಿ ಅಹೋಸಿಂ. ಧಮ್ಮೇ ಠಿತಾತಿ ಪಟಿಪತ್ತಿಧಮ್ಮೇ ಪತಿಟ್ಠಿತಾ.

೧೪೫. ಞತ್ವಾನಾತಿ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಭಿಸಮಯವಸೇನ ಜಾನಿತ್ವಾ. ತತ್ಥೇವಾತಿ ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ಖಣೇ, ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ವಾ ಅತ್ತಭಾವೇ. ಸಮಥಸಮಾಧಿಮಾಫುಸಿನ್ತಿ ಪಚ್ಚನೀಕಧಮ್ಮಾನಂ ಸಮುಚ್ಛೇದವಸೇನ ಸಮನತೋ ವೂಪಸಮನತೋ ಪರಮತ್ಥಸಮಥಭೂತಂ ಲೋಕುತ್ತರಸಮಾಧಿಂ ಆಫುಸಿಂ ಅಧಿಗಚ್ಛಿಂ. ಯದಿಪಿ ಯಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ನಿರೋಧಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಭಿಸಮಯೋ, ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ಖಣೇ ಮಗ್ಗಸ್ಸ ಭಾವನಾಭಿಸಮಯೋ, ಆರಮ್ಮಣಪಟಿವೇಧಂ ಪನ ಭಾವನಾಪಟಿವೇಧಸ್ಸೇವ ಪುರಿಮಸಿದ್ಧಿಕಾರಣಂ ವಿಯ ಕತ್ವಾ ದಸ್ಸೇತುಂ –

‘‘ಞತ್ವಾನಹಂ ವಿರಜಪದಂ ಅಸಙ್ಖತಂ, ತಥಾಗತೇನನಧಿವರೇನ ದೇಸಿತಂ’’.

ತತ್ಥೇವಹಂ ‘ಸಮಥಸಮಾಧಿಮಾಫುಸಿ’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ ಯಥಾ ‘‘ಚಕ್ಖುಞ್ಚ ಪಟಿಚ್ಚ ರೂಪೇ ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣ’’ನ್ತಿ (ಮ. ನಿ. ೧.೪೦೦; ೩.೪೨೧; ಸಂ. ನಿ. ೪.೬೦). ಞತ್ವಾನಾತಿ ವಾ ಸಮಾನಕಾಲವಸೇನ ವುತ್ತನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ ಯಥಾ ‘‘ನಿಹನ್ತ್ವಾನ ತಮಂ ಸಬ್ಬಂ, ಆದಿಚ್ಚೋ ನಭಮುಗ್ಗತೋ’’ತಿ. ಸಾಯೇವಾತಿ ಯಾ ಲೋಕುತ್ತರಸಮಾಧಿಫುಸನಾ ಲದ್ಧಾ, ಸಾಯೇವ. ಪರಮನಿಯಾಮತಾತಿ ಪರಮಾ ಉತ್ತಮಾ ಮಗ್ಗನಿಯಾಮತಾ.

೧೪೬. ವಿಸೇಸನನ್ತಿ ಪುಥುಜ್ಜನೇಹಿ ವಿಸೇಸಕಂ ವಿಸಿಟ್ಠಭಾವಸಾಧಕಂ. ಏಕಂಸಿಕಾತಿ ‘‘ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ, ಸ್ವಾಕ್ಖಾತೋ ಧಮ್ಮೋ, ಸುಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ಸಙ್ಘೋ’’ತಿ ಏಕಂಸಗಾಹವತೀ ರತನತ್ತಯೇ ನಿಬ್ಬಿಚಿಕಿಚ್ಛಾ. ಅಭಿಸಮಯೇ ವಿಸೇಸಿಯಾತಿ ಸಚ್ಚಪಟಿವೇಧವಸೇನ ವಿಸೇಸಂ ಪತ್ವಾ. ‘‘ವಿಸೇಸಿನೀ’’ತಿಪಿ ಪಠನ್ತಿ, ಅಭಿಸಮಯಹೇತು ವಿಸೇಸವತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಸಂಸಯಾತಿ ಸೋಳಸವತ್ಥುಕಾಯ ಅಟ್ಠವತ್ಥುಕಾಯ ಚ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾಯ ಪಹೀನತ್ತಾ ಅಪಗತಸಂಸಯಾ. ‘‘ಅಸಂಸಿಯಾ’’ತಿ ಕೇಚಿ ಪಠನ್ತಿ. ಬಹುಜನಪೂಜಿತಾತಿ ಸುಗತೀಹಿ ಪರೇಹಿ ಪತ್ಥನೀಯಗುಣಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಖಿಡ್ಡಾರತಿನ್ತಿ ಖಿಡ್ಡಾಭೂತಂ ರತಿಂ, ಅಥ ವಾ ಖಿಡ್ಡಞ್ಚ ರತಿಞ್ಚ ಖಿಡ್ಡಾವಿಹಾರಞ್ಚ ರತಿಸುಖಞ್ಚ.

೧೪೭. ಅಮತದಸಮ್ಹೀತಿ ಅಮತದಸಾ ನಿಬ್ಬಾನದಸ್ಸಾವಿನೀ ಅಮ್ಹಿ. ಧಮ್ಮದ್ದಸಾತಿ ಚತುಸಚ್ಚಧಮ್ಮಂ ದಿಟ್ಠವತೀ. ಸೋತಾಪನ್ನಾತಿ ಅರಿಯಮಗ್ಗಸೋತಂ ಆದಿತೋ ಪತ್ತಾ. ನ ಚ ಪನ ಮತ್ಥಿ ದುಗ್ಗತೀತಿ ನ ಚ ಪನ ಮೇ ಅತ್ಥಿ ದುಗ್ಗತಿ ಅವಿನಿಪಾತಧಮ್ಮತ್ತಾ.

೧೪೮. ಪಾಸಾದಿಕೇತಿ ಪಸಾದಾವಹೇ. ಕುಸಲರತೇತಿ ಕುಸಲೇ ಅನವಜ್ಜಧಮ್ಮೇ ನಿಬ್ಬಾನೇ ರತೇ. ಭಿಕ್ಖವೋತಿ ಭಿಕ್ಖೂ ನಮಸ್ಸಿತುಂ ಉಪಾಗಮಿನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ಸಮಣಸಮಾಗಮಂ ಸಿವನ್ತಿ ಸಮಣಾನಂ ಸಮಿತಪಾಪಾನಂ ಬುದ್ಧಬುದ್ಧಸಾವಕಾನಂ ಸಿವಞ್ಚ ಧಮ್ಮಂ ಖೇಮಂ ಸಮಾಗಮಂ ಸಙ್ಗಮಂ ಪಯಿರುಪಾಸಿತುಂ ಉಪಾಗಮಿನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಸಿರಿಮತೋ ಧಮ್ಮರಾಜಿನೋತಿ ಭುಮ್ಮತ್ಥೇ ಸಾಮಿವಚನಂ. ಸಿರಿಮತಿ ಧಮ್ಮರಾಜಿನೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಏವಮೇವ ಚ ಕೇಚಿ ಪಠನ್ತಿ.

೧೪೯. ಮುದಿತಮನಮ್ಹೀತಿ ಮೋದಿತಮನಾ ಅಮ್ಹಿ. ಪೀಣಿತಾತಿ ತುಟ್ಠಾ, ಪೀತಿರಸವಸೇನ ವಾ ತಿತ್ತಾ. ನರವರದಮ್ಮಸಾರಥಿನ್ತಿ ನರವರೋ ಚ ಸೋ ಅಗ್ಗಪುಗ್ಗಲತ್ತಾ, ದಮ್ಮಾನಂ ದಮೇತಬ್ಬಾನಂ ವೇನೇಯ್ಯಾನಂ ನಿಬ್ಬಾನಾಭಿಮುಖಂ ಸಾರಣತೋ ದಮ್ಮಸಾರಥಿ ಚಾತಿ ನರವರದಮ್ಮಸಾರಥಿ, ತಂ. ಪರಮಹಿತಾನುಕಮ್ಪಕನ್ತಿ ಪರಮೇನ ಉತ್ತಮೇನ ಹಿತೇನ ಸಬ್ಬಸತ್ತಾನಂ ಅನುಕಮ್ಪಕಂ.

ಏವಂ ಸಿರಿಮಾ ದೇವಧೀತಾ ಅತ್ತನೋ ಲದ್ಧಿಪವೇದನಮುಖೇನ ರತನತ್ತಯೇ ಪಸಾದಂ ಪವೇದೇತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಞ್ಚ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕತ್ವಾ ದೇವಲೋಕಮೇವ ಗತಾ. ಭಗವಾ ತಮೇವ ಓತಿಣ್ಣವತ್ಥುಂ ಅಟ್ಠುಪ್ಪತ್ತಿಂ ಕತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸಿ, ದೇಸನಾಪರಿಯೋಸಾನೇ ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತಭಿಕ್ಖು ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ, ಸಮ್ಪತ್ತಪರಿಸಾಯಪಿ ಸಾ ಧಮ್ಮದೇಸನಾ ಸಾತ್ಥಿಕಾ ಜಾತಾತಿ.

ಸಿರಿಮಾವಿಮಾನವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.