೯. ಉಪಾತಿಧಾವನ್ತಿಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೫೯. ನವಮೇ ರತ್ತನ್ಧಕಾರತಿಮಿಸಾಯನ್ತಿ ರತ್ತಿಯಂ ಅನ್ಧಕಾರೇ ಮಹಾತಿಮಿಸಾಯಂ. ರತ್ತೀಪಿ ಹಿ ಅನ್ಧಕಾರವಿರಹಿತಾ ಹೋತಿ, ಯಾ ಪುಣ್ಣಮಾಯ ರತ್ತಿ ಜುಣ್ಹೋಭಾಸಿತಾ. ಅನ್ಧಕಾರೋಪಿ ‘‘ತಿಮಿಸಾ’’ತಿ ನ ವತ್ತಬ್ಬೋ ಹೋತಿ ಅಬ್ಭಮಹಿಕಾದಿಉಪಕ್ಕಿಲೇಸವಿರಹಿತೇ ದೇವೇ. ಮಹನ್ಧಕಾರೋ ಹಿ ‘‘ತಿಮಿಸಾ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಅಯಂ ಪನ ಅಮಾವಸೀ ರತ್ತಿ ದೇವೋ ಚ ಮೇಘಪಟಲಸಞ್ಛನ್ನೋ. ತೇನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ರತ್ತನ್ಧಕಾರತಿಮಿಸಾಯನ್ತಿ ರತ್ತಿಯಾ ಅನ್ಧಕಾರೇ ಮಹಾತಿಮಿಸಾಯ’’ನ್ತಿ. ಅಬ್ಭೋಕಾಸೇತಿ ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನೇ ಓಕಾಸೇ ವಿಹಾರಙ್ಗಣೇ. ತೇಲಪ್ಪದೀಪೇಸು ಝಾಯಮಾನೇಸೂತಿ ತೇಲಪಜ್ಜೋತೇಸು ಜಲಮಾನೇಸು.

ನನು ಚ ಭಗವತೋ ಬ್ಯಾಮಪ್ಪಭಾ ಪಕತಿಯಾ ಬ್ಯಾಮಮತ್ತಪ್ಪದೇಸಂ ಅಭಿಬ್ಯಾಪೇತ್ವಾ ಚನ್ದಿಮಸೂರಿಯಾಲೋಕಂ ಅಭಿಭವಿತ್ವಾ ಘನಬಹಲಂ ಬುದ್ಧಾಲೋಕಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇನ್ತೀ ಅನ್ಧಕಾರಂ ವಿಧಮಿತ್ವಾ ತಿಟ್ಠತಿ, ಕಾಯಪ್ಪಭಾಪಿ ನೀಲಪೀತಾದಿವಸೇನ ಛಬ್ಬಣ್ಣಘನಬುದ್ಧರಸ್ಮಿಯೋ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ಪಕತಿಯಾವ ಸಮನ್ತತೋ ಅಸೀತಿಹತ್ಥಪ್ಪದೇಸಂ ಓಭಾಸೇನ್ತೀ ತಿಟ್ಠತಿ, ಏವಂ ಬುದ್ಧಾಲೋಕೇನೇವ ಏಕೋಭಾಸಭೂತೇ ಭಗವತೋ ನಿಸಿನ್ನೋಕಾಸೇ ಪದೀಪಕರಣೇ ಕಿಚ್ಚಂ ನತ್ಥೀತಿ? ಸಚ್ಚಂ ನತ್ಥಿ, ತಥಾಪಿ ಪುಞ್ಞತ್ಥಿಕಾ ಉಪಾಸಕಾ ಭಗವತೋ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಚ ಪೂಜಾಕರಣತ್ಥಂ ದೇವಸಿಕಂ ತೇಲಪ್ಪದೀಪಂ ಉಪಟ್ಠಪೇನ್ತಿ. ತಥಾ ಹಿ ವುತ್ತಂ – ಸಾಮಞ್ಞಫಲೇಪಿ ‘‘ಏತೇ ಮಣ್ಡಲಮಾಲೇ ದೀಪಾ ಝಾಯನ್ತೀ’’ತಿ (ದೀ. ನಿ. ೧.೧೫೯). ‘‘ರತ್ತನ್ಧಕಾರತಿಮಿಸಾಯ’’ನ್ತಿ ಇದಮ್ಪಿ ತಸ್ಸಾ ರತ್ತಿಯಾ ಸಭಾವಕಿತ್ತನತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ, ನ ಪನ ಭಗವತೋ ನಿಸಿನ್ನೋಕಾಸಸ್ಸ ಅನ್ಧಕಾರಭಾವತೋ. ಪೂಜಾಕರಣತ್ಥಮೇವ ಹಿ ತದಾಪಿ ಉಪಾಸಕೇಹಿ ಪದೀಪಾ ಕಾರಿತಾ.

ತಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ದಿವಸೇ ಸಾವತ್ಥಿವಾಸಿನೋ ಬಹೂ ಉಪಾಸಕಾ ಪಾತೋವ ಸರೀರಪಟಿಜಗ್ಗನಂ ಕತ್ವಾ ವಿಹಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಉಪೋಸಥಙ್ಗಾನಿ ಸಮಾದಿಯಿತ್ವಾ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ನಿಮನ್ತೇತ್ವಾ ನಗರಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಮಹಾದಾನಾನಿ ಪವತ್ತೇತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಞ್ಚ ಅನುಗನ್ತ್ವಾ ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋ ಗೇಹಾನಿ ಗನ್ತ್ವಾ ಸಯಮ್ಪಿ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಸುದ್ಧವತ್ಥನಿವತ್ಥಾ ಸುದ್ಧುತ್ತರಾಸಙ್ಗಾ ಗನ್ಧಮಾಲಾದಿಹತ್ಥಾ ವಿಹಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಪೂಜೇತ್ವಾ ಕೇಚಿ ಮನೋಭಾವನೀಯೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಪಯಿರುಪಾಸನ್ತಾ ಕೇಚಿ ಯೋನಿಸೋಮನಸಿಕರೋನ್ತಾ ದಿವಸಭಾಗಂ ವೀತಿನಾಮೇಸುಂ. ತೇ ಸಾಯನ್ಹಸಮಯೇ ಭಗವತೋ ಸನ್ತಿಕೇ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ಸತ್ಥರಿ ಧಮ್ಮಸಭಾಮಣ್ಡಪತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಗನ್ಧಕುಟಿಸಮೀಪೇ ಅಜ್ಝೋಕಾಸೇ ಪಞ್ಞತ್ತವರಬುದ್ಧಾಸನೇ ನಿಸಿನ್ನೇ, ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇ ಚ ಭಗವನ್ತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪಯಿರುಪಾಸನ್ತೇ ಉಪೋಸಥವಿಸೋಧನತ್ಥಞ್ಚೇವ ಯೋನಿಸೋಮನಸಿಕಾರಪರಿಬ್ರೂಹನತ್ಥಞ್ಚ ನಗರಂ ಅಗನ್ತ್ವಾ ವಿಹಾರೇಯೇವ ವಸಿತುಕಾಮಾ ಓಹೀಯಿಂಸು. ಅಥ ತೇ ಭಗವತೋ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಚ ಪೂಜಾಕರಣತ್ಥಂ ಬಹೂ ತೇಲಪ್ಪದೀಪೇ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಚ ಅಞ್ಜಲಿಂ ಕತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಪರಿಯನ್ತೇ ನಿಸಿನ್ನಾ ಕಥಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇಸುಂ, ‘‘ಭನ್ತೇ, ಇಮೇ ತಿತ್ಥಿಯಾ ನಾನಾವಿಧಾನಿ ದಿಟ್ಠಿಗತಾನಿ ಅಭಿನಿವಿಸ್ಸ ವೋಹರನ್ತಿ, ತಥಾ ವೋಹರನ್ತಾ ಚ ಕದಾಚಿ ಸಸ್ಸತಂ, ಕದಾಚಿ ಅಸಸ್ಸತಂ, ಉಚ್ಛೇದಾದೀಸು ಅಞ್ಞತರನ್ತಿ ಏಕಸ್ಮಿಂಯೇವ ಅಟ್ಠತ್ವಾ ನವನವಾನಿ ದಿಟ್ಠಿಗತಾನಿ ‘ಇದಮೇವ ಸಚ್ಚಂ ಮೋಘಮಞ್ಞ’ನ್ತಿ ಪಗ್ಗಯ್ಹ ತಿಟ್ಠನ್ತಿ ಉಮ್ಮತ್ತಕಸದಿಸಾ, ತೇಸಂ ತಥಾ ಅಭಿನಿವಿಟ್ಠಾನಂ ಕಾ ಗತಿ, ಕೋ ಅಭಿಸಮ್ಪರಾಯೋ’’ತಿ. ತೇನ ಚ ಸಮಯೇನ ಬಹೂ ಪಟಙ್ಗಪಾಣಕಾ ಪತನ್ತಾ ಪತನ್ತಾ ತೇಸು ತೇಲಪ್ಪದೀಪೇಸು ನಿಪತನ್ತಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಅಧಿಪಾತಕಾ’’ತಿಆದಿ.

ತತ್ಥ ಅಧಿಪಾತಕಾತಿ ಪಟಙ್ಗಪಾಣಕಾ, ಯೇ ‘‘ಸಲಭಾ’’ತಿಪಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ. ತೇ ಹಿ ದೀಪಸಿಖಂ ಅಧಿಪತನತೋ ‘‘ಅಧಿಪಾತಕಾ’’ತಿ ಅಧಿಪ್ಪೇತಾ. ಆಪಾತಪರಿಪಾತನ್ತಿ ಆಪಾತಂ ಪರಿಪಾತಂ, ಆಪತಿತ್ವಾ ಆಪತಿತ್ವಾ ಪರಿಪತಿತ್ವಾ ಪರಿಪತಿತ್ವಾ, ಅಭಿಮುಖಪಾತಞ್ಚೇವ ಪರಿಬ್ಭಮಿತ್ವಾ ಪಾತಞ್ಚ ಕತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ‘‘ಆಪಾಥೇ ಪರಿಪಾತ’’ನ್ತಿ ಕೇಚಿ ಪಠನ್ತಿ, ಆಪಾಥೇ ಪದೀಪಸ್ಸ ಅತ್ತನೋ ಆಪಾಥಗಮನೇ ಸತಿ ಪರಿಪತಿತ್ವಾ ಪರಿಪತಿತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅನಯನ್ತಿ ಅವಡ್ಢಿಂ ದುಕ್ಖಂ. ಬ್ಯಸನನ್ತಿ ವಿನಾಸಂ. ಪುರಿಮಪದೇನ ಹಿ ಮರಣಮತ್ತಂ ದುಕ್ಖಂ, ಪಚ್ಛಿಮಪದೇನ ಮರಣಂ ತೇಸಂ ದೀಪೇತಿ. ತತ್ಥ ಕೇಚಿ ಪಾಣಕಾ ಸಹ ಪತನೇನ ಮರಿಂಸು, ಕೇಚಿ ಮರಣಮತ್ತಂ ದುಕ್ಖಂ ಆಪಜ್ಜಿಂಸು.

ಏತಮತ್ಥಂ ವಿದಿತ್ವಾತಿ ಏತಂ ಅಧಿಪಾತಕಪಾಣಕಾನಂ ಅತ್ತಹಿತಂ ಅಜಾನನ್ತಾನಂ ಅತ್ತುಪಕ್ಕಮವಸೇನ ನಿರತ್ಥಕಬ್ಯಸನಾಪತ್ತಿಂ ವಿದಿತ್ವಾ ತೇಸಂ ವಿಯ ದಿಟ್ಠಿಗತಿಕಾನಂ ದಿಟ್ಠಾಭಿನಿವೇಸೇನ ಅನಯಬ್ಯಸನಾಪತ್ತಿದೀಪಕಂ ಇಮಂ ಉದಾನಂ ಉದಾನೇಸಿ.

ತತ್ಥ ಉಪಾತಿಧಾವನ್ತಿ ನ ಸಾರಮೇನ್ತೀತಿ ಸೀಲಸಮಾಧಿಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಆದಿಭೇದಂ ಸಾರಂ ನ ಏನ್ತಿ, ಚತುಸಚ್ಚಾಭಿಸಮಯವಸೇನ ನ ಅಧಿಗಚ್ಛನ್ತಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಪನ ಸಉಪಾಯೇ ಸಾರೇ ತಿಟ್ಠನ್ತೇಯೇವ ವಿಮುತ್ತಾಭಿಲಾಸಾಯ ತಂ ಉಪೇನ್ತಾ ವಿಯ ಹುತ್ವಾಪಿ ದಿಟ್ಠಿವಿಪಲ್ಲಾಸೇನ ಅತಿಧಾವನ್ತಿ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಪಞ್ಚುಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧೇ ‘‘ನಿಚ್ಚಂ ಸುಭಂ ಸುಖಂ ಅತ್ತಾ’’ತಿ ಅಭಿನಿವಿಸಿತ್ವಾ ಗಣ್ಹನ್ತಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ನವಂ ನವಂ ಬನ್ಧನಂ ಬ್ರೂಹಯನ್ತೀತಿ ತಥಾ ಗಣ್ಹನ್ತಾ ಚ ತಣ್ಹಾದಿಟ್ಠಿಸಙ್ಖಾತಂ ನವಂ ನವಂ ಬನ್ಧನಂ ಬ್ರೂಹಯನ್ತಿ ವಡ್ಢಯನ್ತಿ. ಪತನ್ತಿ ಪಜ್ಜೋತಮಿವಾಧಿಪಾತಕಾ, ದಿಟ್ಠೇ ಸುತೇ ಇತಿಹೇಕೇ ನಿವಿಟ್ಠಾತಿ ಏವಂ ತಣ್ಹಾದಿಟ್ಠಿಬನ್ಧನೇಹಿ ಬದ್ಧತ್ತಾ ಏಕೇ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ದಿಟ್ಠೇ ಅತ್ತನಾ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣೇನ ದಿಟ್ಠಿದಸ್ಸನೇನೇವ ವಾ ದಿಟ್ಠೇ ಅನುಸ್ಸವೂಪಲಬ್ಭಮತ್ತೇನೇವ ಚ ಸುತೇ ‘‘ಇತಿಹ ಏಕನ್ತತೋ ಏವಮೇತ’’ನ್ತಿ ನಿವಿಟ್ಠಾ ದಿಟ್ಠಾಭಿನಿವೇಸೇನ ‘‘ಸಸ್ಸತ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ ಅಭಿನಿವಿಟ್ಠಾ, ಏಕನ್ತಹಿತಂ ವಾ ನಿಸ್ಸರಣಂ ಅಜಾನನ್ತಾ ರಾಗಾದೀಹಿ ಏಕಾದಸಹಿ ಅಗ್ಗೀಹಿ ಆದಿತ್ತಂ ಭವತ್ತಯಸಙ್ಖಾತಂ ಅಙ್ಗಾರಕಾಸುಂಯೇವ ಇಮೇ ವಿಯ ಅಧಿಪಾತಕಾ ಇಮಂ ಪಜ್ಜೋತಂ ಪತನ್ತಿ, ನ ತತೋ ಸೀಸಂ ಉಕ್ಖಿಪಿತುಂ ಸಕ್ಕೋನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ನವಮಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.