೨. ಅಪ್ಪಾಯುಕಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೪೨. ದುತಿಯೇ ಅಚ್ಛರಿಯಂ, ಭನ್ತೇತಿ ಇದಮ್ಪಿ ಮೇಘಿಯಸುತ್ತೇ ವಿಯ ಗರಹಣಚ್ಛರಿಯವಸೇನ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಯಾವ ಅಪ್ಪಾಯುಕಾತಿ ಯತ್ತಕಂ ಪರಿತ್ತಾಯುಕಾ, ಅತಿಇತ್ತರಜೀವಿತಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸತ್ತಾಹಜಾತೇತಿ ಸತ್ತಾಹೇನ ಜಾತೋ ಸತ್ತಾಹಜಾತೋ. ತಸ್ಮಿಂ ಸತ್ತಾಹಜಾತೇ, ಜಾತಸ್ಸ ಸತ್ತಮೇ ಅಹನೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ತುಸಿತಂ ಕಾಯಂ ಉಪಪಜ್ಜೀತಿ ತುಸಿತಂ ದೇವನಿಕಾಯಂ ಪಟಿಸನ್ಧಿಗ್ಗಹಣವಸೇನ ಉಪಪಜ್ಜಿ.

ಏಕದಿವಸಂ ಕಿರ ಥೇರೋ ಪಚ್ಛಾಭತ್ತಂ ದಿವಾಟ್ಠಾನೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ಲಕ್ಖಣಾನುಬ್ಯಞ್ಜನಪ್ಪಟಿಮಣ್ಡಿತಂ ಸೋಭಗ್ಗಪ್ಪತ್ತಂ ದಸ್ಸನಾನುತ್ತರಿಯಭೂತಂ ಭಗವತೋ ರೂಪಕಾಯಸಿರಿಂ ಮನಸಿ ಕರಿತ್ವಾ, ‘‘ಅಹೋ ಬುದ್ಧಾನಂ ರೂಪಕಾಯಸಮ್ಪತ್ತಿ ದಸ್ಸನೀಯಾ ಸಮನ್ತಪಾಸಾದಿಕಾ ಮನೋಹರಾ’’ತಿ ಉಳಾರಂ ಪೀತಿಸೋಮನಸ್ಸಂ ಪಟಿಸಂವೇದೇನ್ತೋ ಏವಂ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ವಿಜಾತಮಾತುಯಾ ನಾಮ ವಿರೂಪೋಪಿ ಪುತ್ತೋ ಸುರೂಪೋ ವಿಯ ಮನಾಪೋ ಹೋತಿ, ಸಚೇ ಪನ ಬುದ್ಧಾನಂ ಮಾತಾ ಮಹಾಮಾಯಾ ದೇವೀ ಧರೇಯ್ಯ, ಕೀದಿಸಂ ನು ಖೋ ತಸ್ಸಾ ಭಗವತೋ ರೂಪದಸ್ಸನೇ ಪೀತಿಸೋಮನಸ್ಸಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯ, ಮಹಾಜಾನಿ ಖೋ ಮಯ್ಹಂ ಮಹಾಮಾತು ದೇವಿಯಾ, ಯಾ ಸತ್ತಾಹಜಾತೇ ಭಗವತಿ ಕಾಲಕತಾ’’ತಿ. ಏವಂ ಪನ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಪರಿವಿತಕ್ಕಿತಂ ಆರೋಚೇನ್ತೋ ತಸ್ಸಾ ಕಾಲಕಿರಿಯಂ ಗರಹನ್ತೋ ‘‘ಅಚ್ಛರಿಯಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿಆದಿಮಾಹ.

ಕೇಚಿ ಪನಾಹು – ‘‘ಮಹಾಪಜಾಪತಿ ಗೋತಮೀ ಭಗವನ್ತಂ ಮಹತಾ ಆಯಾಸೇನ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಯಾಚಿತ್ವಾಪಿ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತಾ, ಮಯಾ ಪನ ಉಪಾಯೇನ ಯಾಚಿತೋ ಭಗವಾ ಅಟ್ಠಗರುಧಮ್ಮಪ್ಪಟಿಗ್ಗಹಣವಸೇನ ತಸ್ಸಾ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಉಪಸಮ್ಪದಞ್ಚ ಅನುಜಾನಿ, ಸಾ ತೇ ಧಮ್ಮೇ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಲದ್ಧಪಬ್ಬಜ್ಜೂಪಸಮ್ಪದಾ ಭಗವತೋ ದುತಿಯಂ ಪರಿಸಂ ಉಪ್ಪಾದೇತ್ವಾ ಚತುತ್ಥಾಯ ಪರಿಸಾಯ ಪಚ್ಚಯೋ ಅಹೋಸಿ. ಸಚೇ ಪನ ಭಗವತೋ ಜನೇತ್ತಿ ಮಹಾಮಾಯಾ ದೇವೀ ಧರೇಯ್ಯ, ಏವಮೇತಾ ಚುಭೋಪಿ ಖತ್ತಿಯಭಗಿನಿಯೋ ಏಕತೋ ಹುತ್ವಾ ಇಮಂ ಸಾಸನಂ ಸೋಭೇಯ್ಯುಂ, ಭಗವಾ ಚ ಮಾತರಿ ಬಹುಮಾನೇನ ಮಾತುಗಾಮಸ್ಸ ಸಾಸನೇ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಉಪಸಮ್ಪದಞ್ಚ ಸುಖೇನೇವ ಅನುಜಾನೇಯ್ಯ, ಅಪ್ಪಾಯುಕತಾಯ ಪನಸ್ಸಾ ಕಸಿರೇನ ನಿಪ್ಫನ್ನಮಿದನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೇನ ಥೇರೋ ಭಗವತೋ ಸನ್ತಿಕೇ ‘ಅಚ್ಛರಿಯಂ, ಭನ್ತೇ’ತಿಆದಿಮಾಹಾ’’ತಿ. ತಂ ಅಕಾರಣಂ. ಭಗವಾ ಹಿ ಮಾತುಯಾ ವಾ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ವಾ ಮಾತುಗಾಮಸ್ಸ ಅತ್ತನೋ ಸಾಸನೇ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಅನುಜಾನನ್ತೋ ಗರುಕಂಯೇವ ಕತ್ವಾ ಅನುಜಾನಾತಿ, ನ ಲಹುಕಂ ಚಿರಟ್ಠಿತಿಕಾಮತಾಯಾತಿ.

ಅಪರೇ ಪನಾಹು – ‘‘ದಸಬಲಚತುವೇಸಾರಜ್ಜಾದಿಕೇ ಅನಞ್ಞಸಾಧಾರಣೇ ಅನನ್ತಾಪರಿಮಾಣೇ ಬುದ್ಧಗುಣೇ ಥೇರೋ ಮನಸಿ ಕರಿತ್ವಾ ಯಾ ಏವಂ ಮಹಾನುಭಾವಂ ನಾಮ ಲೋಕೇ ಅಗ್ಗಪುಗ್ಗಲಂ ಸತ್ಥಾರಂ ಕುಚ್ಛಿನಾ ದಸ ಮಾಸೇ ಪರಿಹರಿ, ಸಾ ಬುದ್ಧಮಾತಾ ಕಸ್ಸಚಿ ಪರಿಚಾರಿಕಾ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ಅಯುತ್ತಮಿದಂ. ಕಸ್ಮಾ? ಸತ್ಥು ಗುಣಾನುಚ್ಛವಿಕಮೇವೇತಂ, ಯದಿದಂ ಸತ್ತಾಹಜಾತೇ ಭಗವತಿ ಜನೇತ್ತಿ ಕಾಲಂ ಕರೋತಿ, ಕಾಲಕತಾ ಚ ತುಸಿತೇಸು ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ ಅಚ್ಛರಿಯಬ್ಭುತಚಿತ್ತಜಾತೋ ಹುತ್ವಾ ತಂ ಅತ್ತನೋ ವಿತಕ್ಕುಪ್ಪಾದನಂ ಭಗವತೋ ಆರೋಚೇನ್ತೋ ‘ಅಚ್ಛರಿಯಂ, ಭನ್ತೇ’ತಿಆದಿವಚನಂ ಅವೋಚಾ’’ತಿ.

ಸತ್ಥಾ ಪನ ಯಸ್ಮಾ ಸತ್ತಾಹಜಾತೇಸು ಬೋಧಿಸತ್ತೇಸು ಬೋಧಿಸತ್ತಮಾತು ಕಾಲಕಿರಿಯಾ ಧಮ್ಮತಾ ಸಿದ್ಧಾ, ತಸ್ಮಾ ತಂ ಧಮ್ಮತಂ ಪರಿದೀಪೇನ್ತೋ ‘‘ಏವಮೇತಂ, ಆನನ್ದಾ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ಸಾ ಪನಾಯಂ ಧಮ್ಮತಾ ಯಸ್ಮಾ ಯಥಾ ಸಬ್ಬೇ ಬೋಧಿಸತ್ತಾ ಪಾರಮಿಯೋ ಪೂರೇತ್ವಾ ತುಸಿತಪುರೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ತತ್ಥ ಯಾವತಾಯುಕಂ ಠತ್ವಾ ಆಯುಪರಿಯೋಸಾನೇ ದಸಸಹಸ್ಸಚಕ್ಕವಾಳದೇವತಾಹಿ ಸನ್ನಿಪತಿತ್ವಾ ಅಭಿಸಮ್ಬೋಧಿಂ ಪತ್ತುಂ ಮನುಸ್ಸಲೋಕೇ ಪಟಿಸನ್ಧಿಗ್ಗಹಣಾಯ ಅಜ್ಝೇಸಿತಾ ಕಾಲದೀಪದೇಸಕುಲಾನಿ ವಿಯ ಜನೇತ್ತಿಯಾ ಆಯುಪರಿಮಾಣಮ್ಪಿ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ಪಟಿಸನ್ಧಿಂ ಗಣ್ಹನ್ತಿ, ಅಯಮ್ಪಿ ಭಗವಾ ಬೋಧಿಸತ್ತಭೂತೋ ತಥೇವ ತುಸಿತಪುರೇ ಠಿತೋ ಪಞ್ಚ ಮಹಾವಿಲೋಕನಾನಿ ವಿಲೋಕೇನ್ತೋ ಸತ್ತದಿವಸಾಧಿಕದಸಮಾಸಪರಿಮಾಣಂ ಮಾತುಯಾ ಆಯುಪರಿಮಾಣಂ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ‘‘ಅಯಂ ಮಮ ಪಟಿಸನ್ಧಿಗ್ಗಹಣಸ್ಸ ಕಾಲೋ, ಇದಾನಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಞತ್ವಾವ ಪಟಿಸನ್ಧಿಂ ಅಗ್ಗಹೇಸಿ, ತಸ್ಮಾ ಸಬ್ಬಬೋಧಿಸತ್ತಾನಂ ಆಚಿಣ್ಣಸಮಾಚಿಣ್ಣವಸೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ತೇನಾಹ ಭಗವಾ – ‘‘ಅಪ್ಪಾಯುಕಾ ಹಿ, ಆನನ್ದ, ಬೋಧಿಸತ್ತಮಾತರೋ ಹೋನ್ತೀ’’ತಿಆದಿ.

ತತ್ಥ ಕಾಲಂ ಕರೋನ್ತೀತಿ ಯಥಾವುತ್ತಆಯುಪರಿಕ್ಖಯೇನೇವ ಕಾಲಂ ಕರೋನ್ತಿ, ನ ವಿಜಾತಪಚ್ಚಯಾ. ಚರಿಮತ್ತಭಾವೇಹಿ ಬೋಧಿಸತ್ತೇಹಿ ವಸಿತಟ್ಠಾನಂ ಚೇತಿಯಘರಸದಿಸಂ ಹೋತಿ, ನ ಅಞ್ಞೇಸಂ ಪರಿಭೋಗಾರಹಂ, ನ ಚ ಸಕ್ಕಾ ಬೋಧಿಸತ್ತಮಾತರಂ ಅಪನೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞಂ ಅಗ್ಗಮಹೇಸಿಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇತುನ್ತಿ ತತ್ತಕಂ ಏವ ಬೋಧಿಸತ್ತಮಾತು ಆಯುಪ್ಪಮಾಣಂ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ತದಾ ಕಾಲಂ ಕರೋನ್ತಿ. ಇಮಮೇವ ಹಿ ಅತ್ಥಂ ಸನ್ಧಾಯ ಮಹಾಬೋಧಿಸತ್ತಾ ಪಞ್ಚಮಂ ಮಹಾವಿಲೋಕನಂ ಕರೋನ್ತಿ.

ಕತರಸ್ಮಿಂ ಪನ ವಯೇ ಕಾಲಂ ಕರೋನ್ತೀತಿ? ಮಜ್ಝಿಮವಯೇ. ಪಠಮವಯಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ಸತ್ತಾನಂ ಅತ್ತಭಾವೇ ಛನ್ದರಾಗೋ ಬಲವಾ ಹೋತಿ, ತೇನ ತದಾ ಸಞ್ಜಾತಗಬ್ಭಾ ಇತ್ಥಿಯೋ ಯೇಭುಯ್ಯೇನ ಗಬ್ಭಂ ಅನುರಕ್ಖಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋನ್ತಿ. ಗಣ್ಹೇಯ್ಯುಂ ಚೇ, ಗಬ್ಭೋ ಬಹ್ವಾಬಾಧೋ ಹೋತಿ. ಮಜ್ಝಿಮವಯಸ್ಸ ಪನ ದ್ವೇ ಕೋಟ್ಠಾಸೇ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ತತಿಯಕೋಟ್ಠಾಸೇ ವತ್ಥು ವಿಸದಂ ಹೋತಿ, ವಿಸದೇ ವತ್ಥುಮ್ಹಿ ನಿಬ್ಬತ್ತದಾರಕಾ ಅರೋಗಾ ಹೋನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ಬೋಧಿಸತ್ತಮಾತರೋ ಪಠಮವಯೇ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಅನುಭವಿತ್ವಾ ಮಜ್ಝಿಮವಯಸ್ಸ ತತಿಯಕೋಟ್ಠಾಸೇ ವಿಜಾಯಿತ್ವಾ ಕಾಲಂ ಕರೋನ್ತೀತಿ.

ಏತಮತ್ಥಂ ವಿದಿತ್ವಾತಿ ಏತಂ ಬೋಧಿಸತ್ತಮಾತು ಅಞ್ಞೇಸಞ್ಚ ಸಬ್ಬಸತ್ತಾನಂ ಅತ್ತಭಾವೇ ಆಯುಸ್ಸ ಮರಣಪರಿಯೋಸಾನತಂ ವಿದಿತ್ವಾ ತದತ್ಥವಿಭಾವನಮುಖೇನ ಅನವಜ್ಜಪ್ಪಟಿಪತ್ತಿಯಂ ಉಸ್ಸಾಹದೀಪಕಂ ಇಮಂ ಉದಾನಂ ಉದಾನೇಸಿ.

ತತ್ಥ ಯೇ ಕೇಚೀತಿ ಅನಿಯಮನಿದ್ದೇಸೋ. ಭೂತಾತಿ ನಿಬ್ಬತ್ತಾ. ಭವಿಸ್ಸನ್ತೀತಿ ಅನಾಗತೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿಸ್ಸನ್ತಿ. ವಾಸದ್ದೋ ವಿಕಪ್ಪತ್ಥೋ, ಅಪಿಸದ್ದೋ ಸಮ್ಪಿಣ್ಡನತ್ಥೋ. ತೇನ ನಿಬ್ಬತ್ತಮಾನೇಪಿ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ. ಏತ್ತಾವತಾ ಅತೀತಾದಿವಸೇನ ತಿಯದ್ಧಪರಿಯಾಪನ್ನೇ ಸತ್ತೇ ಅನವಸೇಸತೋ ಪರಿಯಾದಿಯತಿ. ಅಪಿಚ ಗಬ್ಭಸೇಯ್ಯಕಸತ್ತಾ ಗಬ್ಭತೋ ನಿಕ್ಖನ್ತಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಭೂತಾ ನಾಮ, ತತೋ ಪುಬ್ಬೇ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ ನಾಮ. ಸಂಸೇದಜೂಪಪಾತಿಕಾ ಪಟಿಸನ್ಧಿಚಿತ್ತತೋ ಪರತೋ ಭೂತಾ ನಾಮ, ತತೋ ಪುಬ್ಬೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿತಬ್ಬಭವವಸೇನ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ ನಾಮ. ಸಬ್ಬೇಪಿ ವಾ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಭವವಸೇನ ಭೂತಾ ನಾಮ, ಆಯತಿಂ ಪುನಬ್ಭವವಸೇನ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ ನಾಮ. ಖೀಣಾಸವಾ ಭೂತಾ ನಾಮ. ತೇ ಹಿ ಭೂತಾ ಏವ, ನ ಪುನ ಭವಿಸ್ಸನ್ತೀತಿ, ತದಞ್ಞೇ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ ನಾಮ.

ಸಬ್ಬೇ ಗಮಿಸ್ಸನ್ತಿ ಪಹಾಯ ದೇಹನ್ತಿ ಸಬ್ಬೇ ಯಥಾವುತ್ತಭೇದಾ ಸಬ್ಬಭವಯೋನಿಗತಿವಿಞ್ಞಾಣಟ್ಠಿತಿಸತ್ತಾವಾಸಾದಿವಸೇನ ಅನೇಕಭೇದಭಿನ್ನಾ ಸತ್ತಾ ದೇಹಂ ಅತ್ತನೋ ಸರೀರಂ ಪಹಾಯ ನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಪರಲೋಕಂ ಗಮಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಅಸೇಕ್ಖಾ ಪನ ನಿಬ್ಬಾನಂ. ಏತ್ಥ ಕೋಚಿ ಅಚವನಧಮ್ಮೋ ನಾಮ ನತ್ಥೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ತಂ ಸಬ್ಬಜಾನಿಂ ಕುಸಲೋ ವಿದಿತ್ವಾತಿ ತದೇತಂ ಸಬ್ಬಸ್ಸ ಸತ್ತಸ್ಸ ಜಾನಿಂ ಹಾನಿಂ ಮರಣಂ, ಸಬ್ಬಸ್ಸ ವಾ ಸತ್ತಸ್ಸ ಜಾನಿಂ ವಿನಾಸಂ ಪಭಙ್ಗುತಂ ಕುಸಲೋ ಪಣ್ಡಿತಜಾತಿಕೋ ಮರಣಾನುಸ್ಸತಿವಸೇನ ಅನಿಚ್ಚತಾಮನಸಿಕಾರವಸೇನ ವಾ ಜಾನಿತ್ವಾ. ಆತಾಪಿಯೋ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಚರೇಯ್ಯಾತಿ ವಿಪಸ್ಸನಾಯ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೋ ಆತಾಪಿಯಸಙ್ಖಾತೇನ ವೀರಿಯೇನ ಸಮನ್ನಾಗತತ್ತಾ ಆತಾಪಿಯೋ ಚತುಬ್ಬಿಧಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನವಸೇನ ಆರದ್ಧವೀರಿಯೋ ಅನವಸೇಸಮರಣಸಮತಿಕ್ಕಮನೂಪಾಯಂ ಮಗ್ಗಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಚರೇಯ್ಯ, ಪಟಿಪಜ್ಜೇಯ್ಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

ದುತಿಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.