೩. ದಣ್ಡಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೩. ತತಿಯೇ ಕುಮಾರಕಾತಿ ದಾರಕಾ. ಅನ್ತರಾ ಚ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಅನ್ತರಾ ಚ ಜೇತವನನ್ತಿ ಅನ್ತರಾಸದ್ದೋ ‘‘ತದನ್ತರಂ ಕೋ ಜಾನೇಯ್ಯ, ಅಞ್ಞತ್ರ ತಥಾಗತಾ’’ತಿ (ಅ. ನಿ. ೬.೪೪; ೧೦.೭೫), ‘‘ಜನಾ ಸಙ್ಗಮ್ಮ ಮನ್ತೇನ್ತಿ, ಮಞ್ಚ ತ್ವಞ್ಚ ಕಿಮನ್ತರ’’ನ್ತಿಆದೀಸು (ಸಂ. ನಿ. ೧.೨೨೮) ಕಾರಣೇ ಆಗತೋ. ‘‘ಅದ್ದಸಾ ಮಂ, ಭನ್ತೇ, ಅಞ್ಞತರಾ ಇತ್ಥೀ ವಿಜ್ಜನ್ತರಿಕಾಯ ಭಾಜನಂ ಧೋವನ್ತೀ’’ತಿಆದೀಸು (ಮ. ನಿ. ೨.೧೪೯) ಖಣೇ. ‘‘ಯಸ್ಸನ್ತರತೋ ನ ಸನ್ತಿ ಕೋಪಾ’’ತಿಆದೀಸು (ಉದಾ. ೨೦) ಚಿತ್ತೇ. ‘‘ಅನ್ತರಾ ವೋಸಾನಮಾಪಾದೀ’’ತಿಆದೀಸು ವೇಮಜ್ಝೇ. ‘‘ಅಪಿಚಾಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಪೋದಾ ದ್ವಿನ್ನಂ ಮಹಾನಿರಯಾನಂ ಅನ್ತರಿಕಾಯ ಆಗಚ್ಛತೀ’’ತಿಆದೀಸು (ಪಾರಾ. ೨೩೧) ವಿವರೇ. ಸ್ವಾಯಮಿಧಾಪಿ ವಿವರೇ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ತಸ್ಮಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಾ ಚ ಜೇತವನಸ್ಸ ಚ ವಿವರೇತಿ, ಏವಮೇತ್ಥ ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಅನ್ತರಾಸದ್ದಯೋಗತೋ ಚೇತ್ಥ ಉಪಯೋಗವಚನಂ ‘‘ಅನ್ತರಾ ಚ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಅನ್ತರಾ ಚ ಜೇತವನ’’ನ್ತಿ. ಈದಿಸೇಸು ಠಾನೇಸು ಅಕ್ಖರಚಿನ್ತಕಾ ‘‘ಅನ್ತರಾ ಗಾಮಞ್ಚ ನದಿಞ್ಚ ಗಚ್ಛತೀ’’ತಿ ಏಕಮೇವ ಅನ್ತರಾಸದ್ದಂ ಪಯುಜ್ಜನ್ತಿ, ಸೋ ದುತಿಯಪದೇನಪಿ ಯೋಜೇತಬ್ಬೋ ಹೋತಿ. ಇಧ ಪನ ಯೋಜೇತ್ವಾ ವುತ್ತೋ.

ಅಹಿಂ ದಣ್ಡೇನ ಹನನ್ತೀತಿ ಬಿಲತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಗೋಚರಾಯ ಗಚ್ಛನ್ತಂ ಕಣ್ಹಸಪ್ಪಂ ಛಾತಜ್ಝತ್ತಂ ಅನುಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಯಟ್ಠೀಹಿ ಪೋಥೇನ್ತಿ. ತೇನ ಚ ಸಮಯೇನ ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ತೇ ದಾರಕೇ ಅಹಿಂ ದಣ್ಡೇನ ಹನನ್ತೇ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಕಸ್ಮಾ ಕುಮಾರಕಾ ಇಮಂ ಅಹಿಂ ದಣ್ಡೇನ ಹನಥಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಡಂಸನಭಯೇನ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಚ ವುತ್ತೇ ‘‘ಇಮೇ ಅತ್ತನೋ ಸುಖಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮಾತಿ ಇಮಂ ಪಹರನ್ತಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಟ್ಠಾನೇ ದುಕ್ಖಂ ಅನುಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಅಹೋ ಅವಿಜ್ಜಾಯ ನಿಕತಿಕೋಸಲ್ಲ’’ನ್ತಿ ಧಮ್ಮಸಂವೇಗಂ ಉಪ್ಪಾದೇಸಿ. ತೇನೇವ ಚ ಧಮ್ಮಸಂವೇಗೇನ ಉದಾನಂ ಉದಾನೇಸಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ’’ತಿಆದಿ.

ತತ್ಥ ಏತಮತ್ಥಂ ವಿದಿತ್ವಾತಿ ‘‘ಇಮೇ ದಾರಕಾ ಅತ್ತಸುಖಾಯ ಪರದುಕ್ಖಂ ಕರೋನ್ತಾ ಸಯಂ ಪರತ್ಥ ಸುಖಂ ನ ಲಭಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ ಏತಮತ್ಥಂ ಜಾನಿತ್ವಾತಿ ಏವಮೇಕೇ ವಣ್ಣೇನ್ತಿ. ಅಞ್ಞೇಸಂ ದುಪ್ಪಟಿಪನ್ನಾನಂ ಸುಖಪರಿಯೇಸನಂ ಆಯತಿಂ ದುಕ್ಖಾಯ ಸಂವತ್ತತಿ, ಸುಪ್ಪಟಿಪನ್ನಾನಂ ಏಕನ್ತೇನ ಸುಖಾಯ ಸಂವತ್ತತಿ. ತಸ್ಮಾ ‘‘ಪರವಿಹೇಸಾವಿನಿಮುತ್ತಾ ಅಚ್ಚನ್ತಮೇವ ಸುಖಭಾಗಿನೋ ವತ ಮಯ್ಹಂ ಓವಾದಪ್ಪಟಿಕರಾ’’ತಿ ಸೋಮನಸ್ಸವಸೇನೇವೇತಮ್ಪಿ ಸತ್ಥಾ ಉದಾನಂ ಉದಾನೇಸೀತಿ ವದನ್ತಿ. ಅಪರೇ ಪನ ಭಣನ್ತಿ ‘‘ಏವಂ ತೇಹಿ ಕುಮಾರಕೇಹಿ ಪವತ್ತಿತಂ ಪರವಿಹೇಠನಂ ಸಬ್ಬಾಕಾರೇನ ಆದೀನವತೋ ವಿದಿತ್ವಾ ಪರವಿಹೇಸಾಯ ಪರಾನುಕಮ್ಪಾಯ ಚ ಯಥಾಕ್ಕಮಂ ಆದೀನವಾನಿಸಂಸವಿಭಾವನಂ ಇಮಂ ಉದಾನಂ ಉದಾನೇಸೀ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಸುಖಕಾಮಾನೀತಿ ಏಕನ್ತೇನೇವ ಅತ್ತನೋ ಸುಖಸ್ಸ ಇಚ್ಛನತೋ ಸುಖಾನುಗಿದ್ಧಾನಿ. ಭೂತಾನೀತಿ ಪಾಣಿನೋ. ಯೋ ದಣ್ಡೇನ ವಿಹಿಂಸತೀತಿ ಏತ್ಥ ದಣ್ಡೇನಾತಿ ದೇಸನಾಮತ್ತಂ, ದಣ್ಡೇನ ವಾ ಲೇಡ್ಡುಸತ್ಥಪಾಣಿಪ್ಪಹಾರಾದೀಹಿ ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಥ ವಾ ದಣ್ಡೇನಾತಿ ದಣ್ಡನೇನ. ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ಯೋ ಸುಖಕಾಮಾನಿ ಸಬ್ಬಭೂತಾನಿ ಜಾತಿಆದಿನಾ ಘಟ್ಟನವಸೇನ ವಚೀದಣ್ಡೇನ ವಾ ಪಾಣಿಮುಗ್ಗರಸತ್ಥಾದೀಹಿ ಪೋಥನತಾಳನಚ್ಛೇದನಾದಿವಸೇನ ಸರೀರದಣ್ಡೇನ ವಾ ಸತಂ ವಾ ಸಹಸ್ಸಂ ವಾ ಠಾಪನವಸೇನ ಧನದಣ್ಡೇನ ವಾತಿ ಇಮೇಸು ದಣ್ಡೇಸು ಯೇನ ಕೇನಚಿ ದಣ್ಡೇನ ವಿಹಿಂಸತಿ ವಿಹೇಠೇತಿ ದುಕ್ಖಂ ಪಾಪೇತಿ, ಅತ್ತನೋ ಸುಖಮೇಸಾನೋ, ಪೇಚ್ಚ ಸೋ ನ ಲಭತೇ ಸುಖನ್ತಿ ಸೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಅತ್ತನೋ ಸುಖಂ ಏಸನ್ತೋ ಗವೇಸನ್ತೋ ಪತ್ಥೇನ್ತೋ ಪೇಚ್ಚ ಪರಲೋಕೇ ಮನುಸ್ಸಸುಖಂ ದಿಬ್ಬಸುಖಂ ನಿಬ್ಬಾನಸುಖನ್ತಿ ತಿವಿಧಮ್ಪಿ ಸುಖಂ ನ ಲಭತಿ, ಅಞ್ಞದತ್ಥು ತೇನ ದಣ್ಡೇನ ದುಕ್ಖಮೇವ ಲಭತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಪೇಚ್ಚ ಸೋ ಲಭತೇ ಸುಖನ್ತಿ ಯೋ ಖನ್ತಿಮೇತ್ತಾನುದ್ದಯಸಮ್ಪನ್ನೋ ‘‘ಯಥಾಹಂ ಸುಖಕಾಮೋ ದುಕ್ಖಪ್ಪಟಿಕೂಲೋ, ಏವಂ ಸಬ್ಬೇಪೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಸಮ್ಪತ್ತವಿರತಿಆದೀಸು ಠಿತೋ ವುತ್ತನಯೇನ ಕೇನಚಿ ದಣ್ಡೇನ ಸಬ್ಬಾನಿಪಿ ಭೂತಾನಿ ನ ಹಿಂಸತಿ ನ ಬಾಧತಿ, ಸೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಪರಲೋಕೇ ಮನುಸ್ಸಭೂತೋ ಮನುಸ್ಸಸುಖಂ, ದೇವಭೂತೋ ದಿಬ್ಬಸುಖಂ, ಉಭಯಂ ಅತಿಕ್ಕಮನ್ತೋ ನಿಬ್ಬಾನಸುಖಂ ಲಭತೀತಿ. ಏತ್ಥ ಚ ತಾದಿಸಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಅವಸ್ಸಂಭಾವಿತಾಯ ತಂ ಸುಖಂ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಂ ವಿಯ ಹೋತೀತಿ ದಸ್ಸನತ್ಥಂ ‘‘ಲಭತೇ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಪುರಿಮಗಾಥಾಯಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ.

ತತಿಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.