೪. ಸಕ್ಕಾರಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೪. ಚತುತ್ಥೇ ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಭಗವಾ ಸಕ್ಕತೋ ಹೋತೀತಿ ಕಪ್ಪಾನಂ ಸತಸಹಸ್ಸಾಧಿಕೇಸು ಚತೂಸು ಅಸಙ್ಖ್ಯೇಯ್ಯೇಸು ಪರಿಪೂರಿತಸ್ಸ ಪುಞ್ಞಸಮ್ಭಾರವಿಸೇಸಸ್ಸ ಫಲಭೂತೇನ ‘‘ಇತೋ ಪರಂ ಮಯ್ಹಂ ಓಕಾಸೋ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ಉಸ್ಸಹಜಾತೇನ ವಿಯ ಉಪರೂಪರಿ ವಡ್ಢಮಾನೇನ ಸಕ್ಕಾರಾದಿನಾ ಭಗವಾ ಸಕ್ಕತೋ ಹೋತಿ. ಸಬ್ಬದಿಸಾಸು ಹಿ ಯಮಕಮಹಾಮೇಘೋ ವುಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಮಹೋಘಂ ವಿಯ ಸಬ್ಬಪಾರಮಿಯೋ ‘‘ಏಕಸ್ಮಿಂ ಅತ್ತಭಾವೇ ವಿಪಾಕಂ ದಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಸಮ್ಪಿಣ್ಡಿತಾ ವಿಯ ಭಗವತೋ ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಮಹೋಘಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಯಿಂಸು. ತತೋ ಅನ್ನಪಾನವತ್ಥಯಾನಮಾಲಾಗನ್ಧವಿಲೇಪನಾದಿಹತ್ಥಾ ಖತ್ತಿಯಬ್ರಾಹ್ಮಣಾದಯೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಕಹಂ ಬುದ್ಧೋ, ಕಹಂ ಭಗವಾ, ಕಹಂ ದೇವದೇವೋ, ಕಹಂ ನರಾಸಭೋ, ಕಹಂ ಪುರಿಸಸೀಹೋ’’ತಿ ಭಗವನ್ತಂ ಪರಿಯೇಸನ್ತಿ. ಸಕಟಸತೇಹಿ ಪಚ್ಚಯೇ ಆಹರಿತ್ವಾ ಓಕಾಸಂ ಅಲಭಮಾನಾ ಸಮನ್ತಾ ಗಾವುತಪ್ಪಮಾಣೇಪಿ ಸಕಟಧುರೇನ ಸಕಟಧುರಂ ಆಹಚ್ಚ ತಿಟ್ಠನ್ತಿ ಚೇವ ಅನುಬನ್ಧನ್ತಿ ಚ ಅನ್ಧಕವಿನ್ದಬ್ರಾಹ್ಮಣಾದಯೋ ವಿಯ. ಸಬ್ಬಂ ತಂ ಖನ್ಧಕೇ (ಮಹಾವ. ೨೮೨) ತೇಸು ತೇಸು ಚ ಸುತ್ತೇಸು ಆಗತನಯೇನ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಯಥಾ ಚ ಭಗವತೋ, ಏವಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸಾತಿ. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ –

‘‘ಯಾವತಾ ಖೋ, ಚುನ್ದ, ಏತರಹಿ ಸಙ್ಘಾ ವಾ ಗಣಾ ವಾ ಲೋಕೇ ಉಪ್ಪನ್ನಾ, ನಾಹಂ, ಚುನ್ದ, ಅಞ್ಞಂ ಏಕಸಙ್ಘಮ್ಪಿ ಸಮನುಪಸ್ಸಾಮಿ ಏವಂ ಲಾಭಗ್ಗಯಸಗ್ಗಪ್ಪತ್ತಂ, ಯಥರಿವಾಯಂ, ಚುನ್ದ, ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೋ’’ತಿ (ದೀ. ನಿ. ೩.೧೭೬).

ಸ್ವಾಯಂ ಭಗವತೋ ಚ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಚ ಉಪ್ಪನ್ನೋ ಲಾಭಸಕ್ಕಾರೋ ಏಕತೋ ಹುತ್ವಾ ದ್ವಿನ್ನಂ ಮಹಾನದೀನಂ ಉದಕೋಘೋ ವಿಯ ಅಪ್ಪಮೇಯ್ಯೋ ಅಹೋಸಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಭಗವಾ ಸಕ್ಕತೋ ಹೋತಿ…ಪೇ… ಪರಿಕ್ಖಾರಾನಂ, ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೋಪಿ ಸಕ್ಕತೋ…ಪೇ… ಪರಿಕ್ಖಾರಾನ’’ನ್ತಿ.

ತಿತ್ಥಿಯಾ ಪನ ಪುಬ್ಬೇ ಅಕತಪುಞ್ಞತಾಯ ಚ ದುಪ್ಪಟಿಪನ್ನತಾಯ ಚ ಅಸಕ್ಕತಾ ಅಗರುಕತಾ, ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇನ ಪನ ವಿಸೇಸತೋ ವಿಪನ್ನಸೋಭಾ ಸೂರಿಯುಗ್ಗಮನೇ ಖಜ್ಜೋಪನಕಾ ವಿಯ ನಿಪ್ಪಭಾ ನಿತ್ತೇಜಾ ಹತಲಾಭಸಕ್ಕಾರಾ ಅಹೇಸುಂ. ತೇ ತಾದಿಸಂ ಭಗವತೋ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಚ ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಂ ಅಸಹಮಾನಾ ಇಸ್ಸಾಪಕತಾ ‘‘ಏವಂ ಇಮೇ ಫರುಸಾಹಿ ವಾಚಾಹಿ ಘಟ್ಟೇತ್ವಾವ ಪಲಾಪೇಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಉಸೂಯಾ ವಿಸುಗ್ಗಾರಂ ಉಗ್ಗಿರನ್ತಾ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಕ್ಕೋಸನ್ತಾ ಪರಿಭಾಸನ್ತಾ ವಿಚರಿಂಸು. ತೇನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಅಞ್ಞತಿತ್ಥಿಯಾ ಪನ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾ ಅಸಕ್ಕತಾ ಹೋನ್ತಿ…ಪೇ… ಪರಿಕ್ಖಾರಾನಂ. ಅಥ ಖೋ ತೇ ಅಞ್ಞತಿತ್ಥಿಯಾ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾ ಭಗವತೋ ಸಕ್ಕಾರಂ ಅಸಹಮಾನಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಚ ಗಾಮೇ ಚ ಅರಞ್ಞೇ ಚ ಭಿಕ್ಖೂ ದಿಸ್ವಾ ಅಸಬ್ಭಾಹಿ ಫರುಸಾಹಿ ವಾಚಾಹಿ ಅಕ್ಕೋಸನ್ತಿ ಪರಿಭಾಸನ್ತಿ ರೋಸೇನ್ತಿ ವಿಹೇಸೇನ್ತೀ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಅಸಬ್ಭಾಹೀತಿ ಅಸಭಾಯೋಗ್ಗಾಹಿ ಸಭಾಯಂ ಸಾಧುಜನಸಮೂಹೇ ವತ್ತುಂ ಅಯುತ್ತಾಹಿ, ದುಟ್ಠುಲ್ಲಾಹೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಫರುಸಾಹೀತಿ ಕಕ್ಖಳಾಹಿ ಮಮ್ಮಚ್ಛೇದಿಕಾಹಿ. ಅಕ್ಕೋಸನ್ತೀತಿ ಜಾತಿಆದೀಹಿ ಅಕ್ಕೋಸವತ್ಥೂಹಿ ಖುಂಸೇನ್ತಿ. ಪರಿಭಾಸನ್ತೀತಿ ಭಣ್ಡನವಸೇನ ಭಯಂ ಉಪ್ಪಾದೇನ್ತಾ ತಜ್ಜೇನ್ತಿ. ರೋಸೇನ್ತೀತಿ ಯಥಾ ಪರಸ್ಸ ರೋಸೋ ಹೋತಿ, ಏವಂ ಅನುದ್ಧಂಸನವಸೇನ ರೋಸಂ ಉಪ್ಪಾದೇನ್ತಿ. ವಿಹೇಸೇನ್ತೀತಿ ವಿಹೇಠೇನ್ತಿ, ವಿವಿಧೇಹಿ ಆಕಾರೇಹಿ ಅಫಾಸುಂ ಕರೋನ್ತಿ.

ಕಥಂ ಪನೇತೇ ಸಮನ್ತಪಾಸಾದಿಕೇ ಭಗವತಿ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇ ಚ ಅಕ್ಕೋಸಾದೀನಿ ಪವತ್ತೇಸುನ್ತಿ? ಭಗವತೋ ಉಪ್ಪಾದತೋ ಪಹೀನಲಾಭಸಕ್ಕಾರತಾಯ ಉಪಹತಚಿತ್ತಾ ಪಥವಿಂ ಖಣಿತ್ವಾ ಪಕ್ಖಲನ್ತಾ ವಿಯ ಅವಣೇ ವೇಳುರಿಯಮಣಿಮ್ಹಿ ವಣಂ ಉಪ್ಪಾದೇನ್ತಾ ವಿಯ ಚ ಸುನ್ದರಿಕಂ ನಾಮ ಪರಿಬ್ಬಾಜಿಕಂ ಸಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ತಾಯ ಸತ್ಥು ಭಿಕ್ಖೂನಞ್ಚ ಅವಣ್ಣಂ ವುಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ಅಕ್ಕೋಸಾದೀನಿ ಪವತ್ತೇಸುಂ. ತಂ ಪನೇತಂ ಸುನ್ದರೀವತ್ಥು ಪರತೋ ಸುನ್ದರೀಸುತ್ತೇ (ಉದಾ. ೩೮) ಪಾಳಿಯಂಯೇವ ಆಗಮಿಸ್ಸತಿ, ತಸ್ಮಾ ಯಮೇತ್ಥ ವತ್ತಬ್ಬಂ, ತಂ ತತ್ಥೇವ ವಣ್ಣಯಿಸ್ಸಾಮ.

ಭಿಕ್ಖೂ ಭಗವತೋ ಸನ್ತಿಕಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ತಂ ಪವತ್ತಿಮಾರೋಚೇಸುಂ. ತೇನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಅಥ ಖೋ ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು…ಪೇ… ವಿಹೇಸೇನ್ತೀ’’ತಿ. ತಂ ವುತ್ತತ್ಥಮೇವ.

ಏತಮತ್ಥಂ ವಿದಿತ್ವಾತಿ ಏತಂ ಇಸ್ಸಾಪಕತಾನಂ ತಿತ್ಥಿಯಾನಂ ವಿಪ್ಪಟಿಪತ್ತಿಂ ಸಬ್ಬಾಕಾರತೋ ವಿದಿತ್ವಾ. ಇಮಂ ಉದಾನನ್ತಿ ಇಮಂ ತೇಹಿ ಕತೇ ವಿಪ್ಪಕಾರೇ ಪಸನ್ನಚಿತ್ತೇಹಿ ಚ ಪರೇಹಿ ಕತೇ ಉಪಕಾರೇ ತಾದಿಭಾವಾನುಭಾವದೀಪಕಂ ಉದಾನಂ ಉದಾನೇಸಿ.

ತತ್ಥ ಗಾಮೇ ಅರಞ್ಞೇ ಸುಖದುಕ್ಖಫುಟ್ಠೋತಿ ಗಾಮೇ ವಾ ಅರಞ್ಞೇ ವಾ ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿ ಸುಖೇನ ದುಕ್ಖೇನ ಚ ಫುಟ್ಠೋ ಸುಖದುಕ್ಖಾನಿ ಅನುಭವನ್ತೋ, ತೇಸಂ ವಾ ಪಚ್ಚಯೇಹಿ ಸಮಙ್ಗೀಭೂತೋ. ನೇವತ್ತತೋ ನೋ ಪರತೋ ದಹೇಥಾತಿ ‘‘ಅಹಂ ಸುಖಿತೋ, ಅಹಂ ದುಕ್ಖಿತೋ, ಮಮ ಸುಖಂ, ಮಮ ದುಕ್ಖಂ, ಪರೇನಿದಂ ಮಯ್ಹಂ ಸುಖದುಕ್ಖಂ ಉಪ್ಪಾದಿತ’’ನ್ತಿ ಚ ನೇವ ಅತ್ತತೋ ನ ಪರತೋ ತಂ ಸುಖದುಕ್ಖಂ ಠಪೇಥ. ಕಸ್ಮಾ? ನ ಹೇತ್ಥ ಖನ್ಧಪಞ್ಚಕೇ ಅಹನ್ತಿ ವಾ ಮಮನ್ತಿ ವಾ ಪರೋತಿ ವಾ ಪರಸ್ಸಾತಿ ವಾ ಪಸ್ಸಿತಬ್ಬಯುತ್ತಕಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಅತ್ಥಿ, ಕೇವಲಂ ಸಙ್ಖಾರಾ ಏವ ಪನ ಯಥಾಪಚ್ಚಯಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಖಣೇ ಖಣೇ ಭಿಜ್ಜನ್ತೀತಿ. ಸುಖದುಕ್ಖಗ್ಗಹಣಞ್ಚೇತ್ಥ ದೇಸನಾಸೀಸಂ, ಸಬ್ಬಸ್ಸಾಪಿ ಲೋಕಧಮ್ಮಸ್ಸ ವಸೇನ ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಇತಿ ಭಗವಾ ‘‘ನಾಹಂ ಕ್ವಚನಿ, ಕಸ್ಸಚಿ ಕಿಞ್ಚನತಸ್ಮಿಂ, ನ ಚ ಮಮ ಕ್ವಚನಿ, ಕತ್ಥಚಿ ಕಿಞ್ಚನತತ್ಥೀ’’ತಿ ಚತುಕೋಟಿಕಂ ಸುಞ್ಞತಂ ವಿಭಾವೇಸಿ.

ಇದಾನಿ ತಸ್ಸ ಅತ್ತತೋ ಪರತೋ ಚ ಅದಹನಸ್ಸ ಕಾರಣಂ ದಸ್ಸೇತಿ ‘‘ಫುಸನ್ತಿ ಫಸ್ಸಾ ಉಪಧಿಂ ಪಟಿಚ್ಚಾ’’ತಿ. ಏತೇ ಸುಖವೇದನೀಯಾ ದುಕ್ಖವೇದನೀಯಾ ಚ ಫಸ್ಸಾ ನಾಮ ಖನ್ಧಪಞ್ಚಕಸಙ್ಖಾತಂ ಉಪಧಿಂ ಪಟಿಚ್ಚ ತಸ್ಮಿಂ ಸತಿ ಯಥಾಸಕಂ ವಿಸಯಂ ಫುಸನ್ತಿ, ತತ್ಥ ಪವತ್ತನ್ತಿಯೇವ. ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಾ ಹಿ ವೇದನಾ ಸನ್ತಸಭಾವತಾಯ ಸುಖೇ ಏವ ಸಙ್ಗಹಂ ಗಚ್ಛತೀತಿ ದುವಿಧಸಮ್ಫಸ್ಸವಸೇನೇವಾಯಂ ಅತ್ಥವಣ್ಣನಾ ಕತಾ.

ಯಥಾ ಪನ ತೇ ಫಸ್ಸಾ ನ ಫುಸನ್ತಿ, ತಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ನಿರುಪಧಿಂ ಕೇನ ಫುಸೇಯ್ಯುಂ ಫಸ್ಸಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಸಬ್ಬಸೋ ಹಿ ಖನ್ಧೂಪಧಿಯಾ ಅಸತಿ ಕೇನ ಕಾರಣೇನ ತೇ ಫಸ್ಸಾ ಫುಸೇಯ್ಯುಂ, ನ ತಂ ಕಾರಣಂ ಅತ್ಥಿ. ಯದಿ ಹಿ ತುಮ್ಹೇ ಅಕ್ಕೋಸಾದಿವಸೇನ ಉಪ್ಪಜ್ಜನಸುಖದುಕ್ಖಂ ನ ಇಚ್ಛಥ, ಸಬ್ಬಸೋ ನಿರುಪಧಿಭಾವೇಯೇವ ಯೋಗಂ ಕರೇಯ್ಯಾಥಾತಿ ಅನುಪಾದಿಸೇಸನಿಬ್ಬಾನಧಾತುಯಾ ಗಾಥಂ ನಿಟ್ಠಪೇಸಿ. ಏವಂ ಇಮಿನಾ ಉದಾನೇನ ವಟ್ಟವಿವಟ್ಟಂ ಕಥಿತಂ.

ಚತುತ್ಥಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.