೪. ಅಡ್ಢಕಾಸಿಥೇರೀಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ

ಯಾವ ಕಾಸಿಜನಪದೋತಿಆದಿಕಾ ಅಡ್ಢಕಾಸಿಯಾ ಥೇರಿಯಾ ಗಾಥಾ. ಅಯಂ ಕಿರ ಕಸ್ಸಪಸ್ಸ ದಸಬಲಸ್ಸ ಕಾಲೇ ಕುಲಗೇಹೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ಪಟಿಲದ್ಧಸದ್ಧಾ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಸೀಲೇ ಠಿತಂ ಅಞ್ಞತರಂ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಪ್ಪತ್ತಂ ಖೀಣಾಸವತ್ಥೇರಿಂ ಗಣಿಕಾವಾದೇನ ಅಕ್ಕೋಸಿತ್ವಾ, ತತೋ ಚುತಾ ನಿರಯೇ ಪಚ್ಚಿತ್ವಾ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಕಾಸಿಕರಟ್ಠೇ ಉಳಾರವಿಭವೇ ಸೇಟ್ಠಿಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವುದ್ಧಿಪ್ಪತ್ತಾ ಪುಬ್ಬೇ ಕತಸ್ಸ ವಚೀದುಚ್ಚರಿತಸ್ಸ ನಿಸ್ಸನ್ದೇನ ಠಾನತೋ ಪರಿಭಟ್ಠಾ ಗಣಿಕಾ ಅಹೋಸಿ. ನಾಮೇನ ಅಡ್ಢಕಾಸೀ ನಾಮ. ತಸ್ಸಾ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾ ಚ ದೂತೇನ ಉಪಸಮ್ಪದಾ ಚ ಖನ್ಧಕೇ ಆಗತಾಯೇವ. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ –

ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಅಡ್ಢಕಾಸೀ ಗಣಿಕಾ ಭಿಕ್ಖುನೀಸು ಪಬ್ಬಜಿತಾ ಹೋತಿ. ಸಾ ಚ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಗನ್ತುಕಾಮಾ ಹೋತಿ ‘‘ಭಗವತೋ ಸನ್ತಿಕೇ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಅಸ್ಸೋಸುಂ ಖೋ ಧುತ್ತಾ – ‘‘ಅಡ್ಢಕಾಸೀ ಕಿರ ಗಣಿಕಾ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಗನ್ತುಕಾಮಾ’’ತಿ. ತೇ ಮಗ್ಗೇ ಪರಿಯುಟ್ಠಿಂಸು. ಅಸ್ಸೋಸಿ ಖೋ ಅಡ್ಢಕಾಸೀ ಗಣಿಕಾ ‘‘ಧುತ್ತಾ ಕಿರ ಮಗ್ಗೇ ಪರಿಯುಟ್ಠಿತಾ’’ತಿ. ಭಗವತೋ ಸನ್ತಿಕೇ ದೂತಂ ಪಾಹೇಸಿ – ‘‘ಅಹಞ್ಹಿ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜಿತುಕಾಮಾ, ಕಥಂ ನು ಖೋ ಮಯಾ ಪಟಿಪಜ್ಜಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ? ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಏತಸ್ಮಿಂ ನಿದಾನೇ ಏತಸ್ಮಿಂ ಪಕರಣೇ ಧಮ್ಮಿಂ ಕಥಂ ಕತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದೂತೇನಪಿ ಉಪಸಮ್ಪಾದೇತು’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ. ೪೩೦).

ಏವಂ ಲದ್ಧೂಪಸಮ್ಪದಾ ಪನ ವಿಪಸ್ಸನಾಯ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೀ ನ ಚಿರಸ್ಸೇವ ಸಹ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಹಿ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ಅಪದಾನೇ (ಅಪ. ಥೇರೀ ೨.೪.೧೬೮-೧೮೩) –

‘‘ಇಮಮ್ಹಿ ಭದ್ದಕೇ ಕಪ್ಪೇ, ಬ್ರಹ್ಮಬನ್ಧು ಮಹಾಯಸೋ;

ಕಸ್ಸಪೋ ನಾಮ ಗೋತ್ತೇನ, ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ ವದತಂ ವರೋ.

‘‘ತದಾಹಂ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾನ, ತಸ್ಸ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನೇ;

ಸಂವುತಾ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಮ್ಹಿ, ಇನ್ದ್ರಿಯೇಸು ಚ ಪಞ್ಚಸು.

‘‘ಮತ್ತಞ್ಞುನೀ ಚ ಅಸನೇ, ಯುತ್ತಾ ಜಾಗರಿಯೇಪಿ ಚ;

ವಸನ್ತೀ ಯುತ್ತಯೋಗಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖುನಿಂ ವಿಗತಾಸವಂ.

‘‘ಅಕ್ಕೋಸಿಂ ದುಟ್ಠಚಿತ್ತಾಹಂ, ಗಣಿಕೇತಿ ಭಣಿಂ ತದಾ;

ತೇನ ಪಾಪೇನ ಕಮ್ಮೇನ, ನಿರಯಮ್ಹಿ ಅಪಚ್ಚಿಸಂ.

‘‘ತೇನ ಕಮ್ಮಾವಸೇಸೇನ, ಅಜಾಯಿಂ ಗಣಿಕಾಕುಲೇ;

ಬಹುಸೋವ ಪರಾಧೀನಾ, ಪಚ್ಛಿಮಾಯ ಚ ಜಾತಿಯಂ.

‘‘ಕಾಸೀಸು ಸೇಟ್ಠಿಕುಲಜಾ, ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀಬಲೇನಹಂ;

ಅಚ್ಛರಾ ವಿಯ ದೇವೇಸು, ಅಹೋಸಿಂ ರೂಪಸಮ್ಪದಾ.

‘‘ದಿಸ್ವಾನ ದಸ್ಸನೀಯಂ ಮಂ, ಗಿರಿಬ್ಬಜಪುರುತ್ತಮೇ;

ಗಣಿಕತ್ತೇ ನಿವೇಸೇಸುಂ, ಅಕ್ಕೋಸನಬಲೇನ ಮೇ.

‘‘ಸಾಹಂ ಸುತ್ವಾನ ಸದ್ಧಮ್ಮಂ, ಬುದ್ಧಸೇಟ್ಠೇನ ದೇಸಿತಂ;

ಪುಬ್ಬವಾಸನಸಮ್ಪನ್ನಾ, ಪಬ್ಬಜಿಂ ಅನಗಾರಿಯಂ.

‘‘ತದೂಪಸಮ್ಪದತ್ಥಾಯ, ಗಚ್ಛನ್ತೀ ಜಿನಸನ್ತಿಕಂ;

ಮಗ್ಗೇ ಧುತ್ತೇ ಠಿತೇ ಸುತ್ವಾ, ಲಭಿಂ ದೂತೋಪಸಮ್ಪದಂ.

‘‘ಸಬ್ಬಕಮ್ಮಂ ಪರಿಕ್ಖೀಣಂ, ಪುಞ್ಞಂ ಪಾಪಂ ತಥೇವ ಚ;

ಸಬ್ಬಸಂಸಾರಮುತ್ತಿಣ್ಣಾ, ಗಣಿಕತ್ತಞ್ಚ ಖೇಪಿತಂ.

‘‘ಇದ್ಧೀಸು ಚ ವಸೀ ಹೋಮಿ, ದಿಬ್ಬಾಯ ಸೋತಧಾತುಯಾ;

ಚೇತೋಪರಿಯಞಾಣಸ್ಸ, ವಸೀ ಹೋಮಿ ಮಹಾಮುನೇ.

‘‘ಪುಬ್ಬೇನಿವಾಸಂ ಜಾನಾಮಿ, ದಿಬ್ಬಚಕ್ಖು ವಿಸೋಧಿತಂ;

ಸಬ್ಬಾಸವಪರಿಕ್ಖೀಣಾ, ನತ್ಥಿ ದಾನಿ ಪುನಬ್ಭವೋ.

‘‘ಅತ್ಥಧಮ್ಮನಿರುತ್ತೀಸು, ಪಟಿಭಾನೇ ತಥೇವ ಚ;

ಞಾಣಂ ಮಮ ಮಹಾವೀರ, ಉಪ್ಪನ್ನಂ ತವ ಸನ್ತಿಕೇ.

‘‘ಕಿಲೇಸಾ ಝಾಪಿತಾ ಮಯ್ಹಂ…ಪೇ… ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನ’’ನ್ತಿ. (ಅಪ. ಥೇರೀ ೨.೪.೧೬೮-೧೮೩);

ಅರಹತ್ತಂ ಪನ ಪತ್ವಾ ಉದಾನವಸೇನ –

೨೫. ‘‘ಯಾವ ಕಾಸಿಜನಪದೋ, ಸುಙ್ಕೋ ಮೇ ತತ್ತಕೋ ಅಹು;

ತಂ ಕತ್ವಾ ನೇಗಮೋ ಅಗ್ಘಂ, ಅಡ್ಢೇನಗ್ಘಂ ಠಪೇಸಿ ಮಂ.

೨೬. ‘‘ಅಥ ನಿಬ್ಬಿನ್ದಹಂ ರೂಪೇ, ನಿಬ್ಬಿನ್ದಞ್ಚ ವಿರಜ್ಜಹಂ;

ಮಾ ಪುನ ಜಾತಿಸಂಸಾರಂ, ಸನ್ಧಾವೇಯ್ಯಂ ಪುನಪ್ಪುನಂ;

ತಿಸ್ಸೋ ವಿಜ್ಜಾ ಸಚ್ಛಿಕತಾ, ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನ’’ನ್ತಿ. –

ಇಮಾ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ.

ತತ್ಥ ಯಾವ ಕಾಸಿಜನಪದೋ, ಸುಙ್ಕೋ ಮೇ ತತ್ತಕೋ ಅಹೂತಿ ಕಾಸೀಸು ಜನಪದೇಸು ಭವೋ ಸುಙ್ಕೋ ಕಾಸಿಜನಪದೋ, ಸೋ ಯಾವ ಯತ್ತಕೋ, ತತ್ತಕೋ ಮಯ್ಹಂ ಸುಙ್ಕೋ ಅಹು ಅಹೋಸಿ. ಕಿತ್ತಕೋ ಪನ ಸೋತಿ? ಸಹಸ್ಸಮತ್ತೋ. ಕಾಸಿರಟ್ಠೇ ಕಿರ ತದಾ ಸುಙ್ಕವಸೇನ ಏಕದಿವಸಂ ರಞ್ಞೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜನಕಆಯೋ ಅಹೋಸಿ ಸಹಸ್ಸಮತ್ತೋ, ಇಮಾಯಪಿ ಪುರಿಸಾನಂ ಹತ್ಥತೋ ಏಕದಿವಸಂ ಲದ್ಧಧನಂ ತತ್ತಕಂ. ತೇನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಯಾವ ಕಾಸಿಜನಪದೋ, ಸುಙ್ಕೋ ಮೇ ತತ್ತಕೋ ಅಹೂ’’ತಿ. ಸಾ ಪನ ಕಾಸಿಸುಙ್ಕಪರಿಮಾಣತಾಯ ಕಾಸೀತಿ ಸಮಞ್ಞಂ ಲಭಿ. ತತ್ಥ ಯೇಭುಯ್ಯೇನ ಮನುಸ್ಸಾ ಸಹಸ್ಸಂ ದಾತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತಾ ತತೋ ಉಪಡ್ಢಂ ದತ್ವಾ ದಿವಸಭಾಗಮೇವ ರಮಿತ್ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ತೇಸಂ ವಸೇನಾಯಂ ಅಡ್ಢಕಾಸೀತಿ ಪಞ್ಞಾಯಿತ್ಥ. ತೇನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ತಂ ಕತ್ವಾ ನೇಗಮೋ ಅಗ್ಘಂ, ಅಡ್ಢೇನಗ್ಘಂ ಠಪೇಸಿ ಮ’’ನ್ತಿ. ತಂ ಪಞ್ಚಸತಮತ್ತಂ ಧನಂ ಅಗ್ಘಂ ಕತ್ವಾ ನೇಗಮೋ ನಿಗಮವಾಸಿಜನೋ ಇತ್ಥಿರತನಭಾವೇನ ಅನಗ್ಘಮ್ಪಿ ಸಮಾನಂ ಅಡ್ಢೇನ ಅಗ್ಘಂ ನಿಮಿತ್ತಂ ಅಡ್ಢಕಾಸೀತಿ ಸಮಞ್ಞಾವಸೇನ ಮಂ ಠಪೇಸಿ, ತಥಾ ಮಂ ವೋಹರೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಅಥ ನಿಬ್ಬಿನ್ದಹಂ ರೂಪೇತಿ ಏವಂ ರೂಪೂಪಜೀವಿನೀ ಹುತ್ವಾ ಠಿತಾ. ಅಥ ಪಚ್ಛಾ ಸಾಸನಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ರೂಪೇ ಅಹಂ ನಿಬ್ಬಿನ್ದಿಂ ‘‘ಇತಿಪಿ ರೂಪಂ ಅನಿಚ್ಚಂ, ಇತಿಪಿದಂ ರೂಪಂ ದುಕ್ಖಂ, ಅಸುಭ’’ನ್ತಿ ಪಸ್ಸನ್ತೀ ತತ್ಥ ಉಕ್ಕಣ್ಠಿಂ. ನಿಬ್ಬಿನ್ದಞ್ಚ ವಿರಜ್ಜಹನ್ತಿ ನಿಬ್ಬಿನ್ದನ್ತೀ ಚಾಹಂ ತತೋ ಪರಂ ವಿರಾಗಂ ಆಪಜ್ಜಿಂ. ನಿಬ್ಬಿನ್ದಗ್ಗಹಣೇನ ಚೇತ್ಥ ತರುಣವಿಪಸ್ಸನಂ ದಸ್ಸೇತಿ, ವಿರಾಗಗ್ಗಹಣೇನ ಬಲವವಿಪಸ್ಸನಂ. ‘‘ನಿಬ್ಬಿನ್ದನ್ತೋ ವಿರಜ್ಜತಿ ವಿರಾಗಾ ವಿಮುಚ್ಚತೀ’’ತಿ ಹಿ ವುತ್ತಂ. ಮಾ ಪುನ ಜಾತಿಸಂಸಾರಂ, ಸನ್ಧಾವೇಯ್ಯಂ ಪುನಪ್ಪುನನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ನಿಬ್ಬಿನ್ದನವಿರಜ್ಜನಾಕಾರೇ ನಿದಸ್ಸೇತಿ. ತಿಸ್ಸೋ ವಿಜ್ಜಾತಿಆದಿನಾ ತೇಸಂ ಮತ್ಥಕಪ್ಪತ್ತಿಂ, ತಂ ವುತ್ತನಯಮೇವ.

ಅಡ್ಢಕಾಸಿಥೇರೀಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.