೧. ಅಭಿರೂಪನನ್ದಾಥೇರೀಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ

ದುಕನಿಪಾತೇ ಆತುರಂ ಅಸುಚಿಂ ಪೂತಿನ್ತಿಆದಿಕಾ ಅಭಿರೂಪನನ್ದಾಯ ಸಿಕ್ಖಮಾನಾಯ ಗಾಥಾ. ಅಯಂ ಕಿರ ವಿಪಸ್ಸಿಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಬನ್ಧುಮತೀನಗರೇ ಗಹಪತಿಮಹಾಸಾಲಸ್ಸ ಧೀತಾ ಹುತ್ವಾ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕೇ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ಸರಣೇಸು ಚ ಸೀಲೇಸು ಚ ಪತಿಟ್ಠಿತಾ ಸತ್ಥರಿ ಪರಿನಿಬ್ಬುತೇ ಧಾತುಚೇತಿಯಂ ರತನಪಟಿಮಣ್ಡಿತೇನ ಸುವಣ್ಣಚ್ಛತ್ತೇನ ಪೂಜಂ ಕತ್ವಾ, ಕಾಲಙ್ಕತ್ವಾ ಸಗ್ಗೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ಅಪರಾಪರಂ ಸುಗತೀಸುಯೇವ ಸಂಸರನ್ತೀ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಕಪಿಲವತ್ಥುನಗರೇ ಖೇಮಕಸ್ಸ ಸಕ್ಕಸ್ಸ ಅಗ್ಗಮಹೇಸಿಯಾ ಕುಚ್ಛಿಸ್ಮಿಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ನನ್ದಾತಿಸ್ಸಾ ನಾಮಂ ಅಹೋಸಿ. ಸಾ ಅತ್ತಭಾವಸ್ಸ ಅತಿವಿಯ ರೂಪಸೋಭಗ್ಗಪ್ಪತ್ತಿಯಾ ಅಭಿರೂಪಾ ದಸ್ಸನೀಯಾ ಪಾಸಾದಿಕಾ ಅಭಿರೂಪನನ್ದಾತ್ವೇವ ಪಞ್ಞಾಯಿತ್ಥ. ತಸ್ಸಾ ವಯಪ್ಪತ್ತಾಯ ವಾರೇಯ್ಯದಿವಸೇಯೇವ ವರಭೂತೋ ಸಕ್ಯಕುಮಾರೋ ಕಾಲಮಕಾಸಿ. ಅಥ ನಂ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಅಕಾಮಂ ಪಬ್ಬಾಜೇಸುಂ.

ಸಾ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾಪಿ ರೂಪಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಉಪ್ಪನ್ನಮದಾ ‘‘ಸತ್ಥಾ ರೂಪಂ ವಿವಣ್ಣೇತಿ ಗರಹತಿ ಅನೇಕಪರಿಯಾಯೇನ ರೂಪೇ ಆದೀನವಂ ದಸ್ಸೇತೀ’’ತಿ ಬುದ್ಧುಪಟ್ಠಾನಂ ನ ಗಚ್ಛತಿ. ಭಗವಾ ತಸ್ಸಾ ಞಾಣಪರಿಪಾಕಂ ಞತ್ವಾ ಮಹಾಪಜಾಪತಿಂ ಆಣಾಪೇಸಿ ‘‘ಸಬ್ಬಾಪಿ ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಓವಾದಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತೂ’’ತಿ. ಸಾ ಅತ್ತನೋ ವಾರೇ ಸಮ್ಪತ್ತೇ ಅಞ್ಞಂ ಪೇಸೇಸಿ. ಭಗವಾ ‘‘ವಾರೇ ಸಮ್ಪತ್ತೇ ಅತ್ತನಾವ ಆಗನ್ತಬ್ಬಂ, ನ ಅಞ್ಞಾ ಪೇಸೇತಬ್ಬಾ’’ತಿ ಆಹ. ಸಾ ಸತ್ಥು ಆಣಂ ಲಙ್ಘಿತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೀ ಭಿಕ್ಖುನೀಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಬುದ್ಧುಪಟ್ಠಾನಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಭಗವಾ ಇದ್ಧಿಯಾ ಏಕಂ ಅಭಿರೂಪಂ ಇತ್ಥಿರೂಪಂ ಮಾಪೇತ್ವಾ ಪುನ ಜರಾಜಿಣ್ಣಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಸಂವೇಗಂ ಉಪ್ಪಾದೇತ್ವಾ –

೧೯. ‘‘ಆತುರಂ ಅಸುಚಿಂ ಪೂತಿಂ, ಪಸ್ಸ ನನ್ದೇ ಸಮುಸ್ಸಯಂ;

ಅಸುಭಾಯ ಚಿತ್ತಂ ಭಾವೇಹಿ, ಏಕಗ್ಗಂ ಸುಸಮಾಹಿತಂ.

೨೦. ‘‘ಅನಿಮಿತ್ತಞ್ಚ ಭಾವೇಹಿ, ಮಾನಾನುಸಯಮುಜ್ಜಹ;

ತತೋ ಮಾನಾಭಿಸಮಯಾ, ಉಪಸನ್ತಾ ಚರಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ. –

ಇಮಾ ದ್ವೇ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ. ತಾಸಂ ಅತ್ಥೋ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತನಯೋ ಏವ. ಗಾಥಾಪರಿಯೋಸಾನೇ ಅಭಿರೂಪನನ್ದಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ಅಪದಾನೇ –

‘‘ನಗರೇ ಬನ್ಧುಮತಿಯಾ, ಬನ್ಧುಮಾ ನಾಮ ಖತ್ತಿಯೋ;

ತಸ್ಸ ರಞ್ಞೋ ಅಹುಂ ಭರಿಯಾ, ಏಕಜ್ಝಂ ಚಾರಯಾಮಹಂ.

‘‘ರಹೋಗತಾ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ, ಏವಂ ಚಿನ್ತೇಸಹಂ ತದಾ;

ಆದಾಯ ಗಮನೀಯಞ್ಹಿ, ಕುಸಲಂ ನತ್ಥಿ ಮೇ ಕತಂ.

‘‘ಮಹಾಭಿತಾಪಂ ಕಟುಕಂ, ಘೋರರೂಪಂ ಸುದಾರುಣಂ;

ನಿರಯಂ ನೂನ ಗಚ್ಛಾಮಿ, ಏತ್ಥ ಮೇ ನತ್ಥಿ ಸಂಸಯೋ.

‘‘ಏವಾಹಂ ಚಿನ್ತಯಿತ್ವಾನ, ಪಹಂಸೇತ್ವಾನ ಮಾನಸಂ;

ರಾಜಾನಂ ಉಪಗನ್ತ್ವಾನ, ಇದಂ ವಚನಮಬ್ರವಿಂ.

‘‘ಇತ್ಥೀ ನಾಮ ಮಯಂ ದೇವ, ಪುರಿಸಾನುಗತಾ ಸದಾ;

ಏಕಂ ಮೇ ಸಮಣಂ ದೇಹಿ, ಭೋಜಯಿಸ್ಸಾಮಿ ಖತ್ತಿಯ.

‘‘ಅದಾಸಿ ಮೇ ಮಹಾರಾಜಾ, ಸಮಣಂ ಭಾವಿತಿನ್ದ್ರಿಯಂ;

ತಸ್ಸ ಪತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾನ, ಪರಮನ್ನೇನ ಪೂರಯಿಂ.

‘‘ಪೂರಯಿತ್ವಾ ಪರಮನ್ನಂ, ಸಹಸ್ಸಗ್ಘನಕೇನಹಂ;

ವತ್ಥಯುಗೇನ ಛಾದೇತ್ವಾ, ಅದಾಸಿಂ ತುಟ್ಠಮಾನಸಾ.

‘‘ತೇನ ಕಮ್ಮೇನ ಸುಕತೇನ, ಚೇತನಾಪಣಿಧೀಹಿ ಚ;

ಜಹಿತ್ವಾ ಮಾನುಸಂ ದೇಹಂ, ತಾವತಿಂಸಮಗಚ್ಛಹಂ.

‘‘ಸಹಸ್ಸಂ ದೇವರಾಜೂನಂ, ಮಹೇಸಿತ್ತಮಕಾರಯಿಂ;

ಸಹಸ್ಸಂ ಚಕ್ಕವತ್ತೀನಂ, ಮಹೇಸಿತ್ತಮಕಾರಯಿಂ.

‘‘ಪದೇಸರಜ್ಜಂ ವಿಪುಲಂ, ಗಣನಾತೋ ಅಸಙ್ಖಿಯಂ;

ನಾನಾವಿಧಂ ಬಹುಂ ಪುಞ್ಞಂ, ತಸ್ಸ ಕಮ್ಮಫಲಾ ತತೋ.

‘‘ಉಪ್ಪಲಸ್ಸೇವ ಮೇ ವಣ್ಣಾ, ಅಭಿರೂಪಾ ಸುದಸ್ಸನಾ;

ಇತ್ಥೀ ಸಬ್ಬಙ್ಗಸಮ್ಪನ್ನಾ, ಅಭಿಜಾತಾ ಜುತಿನ್ಧರಾ.

‘‘ಪಚ್ಛಿಮೇ ಭವಸಮ್ಪತ್ತೇ, ಅಜಾಯಿಂ ಸಾಕಿಯೇ ಕುಲೇ;

ನಾರೀಸಹಸ್ಸಪಾಮೋಕ್ಖಾ, ಸುದ್ಧೋದನಸುತಸ್ಸಹಂ.

‘‘ನಿಬ್ಬಿನ್ದಿತ್ವಾ ಅಗಾರೇಹಂ, ಪಬ್ಬಜಿಂ ಅನಗಾರಿಯಂ;

ಸತ್ತಮಿಂ ರತ್ತಿಂ ಸಮ್ಪತ್ವಾ, ಚತುಸಚ್ಚಂ ಅಪಾಪುಣಿಂ.

‘‘ಚೀವರಪಿಣ್ಡಪಾತಞ್ಚ, ಪಚ್ಚಯಞ್ಚ ಸೇನಾಸನಂ;

ಪರಿಮೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋಮಿ, ಪಿಣ್ಡಪಾತಸ್ಸಿದಂ ಫಲಂ.

‘‘ಯಂ ಮಯ್ಹಂ ಪುರಿಮಂ ಕಮ್ಮಂ, ಕುಸಲಂ ಜನಿತಂ ಮುನಿ;

ತುಯ್ಹತ್ಥಾಯ ಮಹಾವೀರ, ಪರಿಚಿಣ್ಣಂ ಬಹುಂ ಮಯಾ.

‘‘ಏಕತಿಂಸೇ ಇತೋ ಕಪ್ಪೇ, ಯಂ ದಾನಮದದಿಂ ತದಾ;

ದುಗ್ಗತಿಂ ನಾಭಿಜಾನಾಮಿ, ಪಿಣ್ಡಪಾತಸ್ಸಿದಂ ಫಲಂ.

‘‘ದುವೇ ಗತೀ ಪಜಾನಾಮಿ, ದೇವತ್ತಂ ಅಥ ಮಾನುಸಂ;

ಅಞ್ಞಂ ಗತಿಂ ನ ಜಾನಾಮಿ, ಪಿಣ್ಡಪಾತಸ್ಸಿದಂ ಫಲಂ.

‘‘ಉಚ್ಚೇ ಕುಲೇ ಪಜಾನಾಮಿ, ತಯೋ ಸಾಲೇ ಮಹಾಧನೇ;

ಅಞ್ಞಂ ಕುಲಂ ನ ಜಾನಾಮಿ, ಪಿಣ್ಡಪಾತಸ್ಸಿದಂ ಫಲಂ.

‘‘ಭವಾಭವೇ ಸಂಸರಿತ್ವಾ, ಸುಕ್ಕಮೂಲೇನ ಚೋದಿತಾ;

ಅಮನಾಪಂ ನ ಪಸ್ಸಾಮಿ, ಸೋಮನಸ್ಸಕತಂ ಫಲಂ.

‘‘ಇದ್ಧೀಸು ಚ ವಸೀ ಹೋಮಿ, ದಿಬ್ಬಾಯ ಸೋತಧಾತುಯಾ;

ಚೇತೋಪರಿಯಞಾಣಸ್ಸ, ವಸೀ ಹೋಮಿ ಮಹಾಮುನೇ.

‘‘ಪುಬ್ಬೇನಿವಾಸಂ ಜಾನಾಮಿ, ದಿಬ್ಬಚಕ್ಖು ವಿಸೋಧಿತಂ;

ಸಬ್ಬಾಸವಪರಿಕ್ಖೀಣಾ, ನತ್ಥಿ ದಾನಿ ಪುನಬ್ಭವೋ.

‘‘ಅತ್ಥಧಮ್ಮನಿರುತ್ತೀಸು, ಪಟಿಭಾನೇ ತಥೇವ ಚ;

ಞಾಣಂ ಮಮ ಮಹಾವೀರ, ಉಪ್ಪನ್ನಂ ತವ ಸನ್ತಿಕೇ.

‘‘ಕಿಲೇಸಾ ಝಾಪಿತಾ ಮಯ್ಹಂ…ಪೇ… ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನ’’ನ್ತಿ.

ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ವಾ ಪನ ಸಾ ಸಯಮ್ಪಿ ಉದಾನವಸೇನ ತಾಯೇವ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ, ಇದಮೇವ ಚಸ್ಸಾ ಅಞ್ಞಾಬ್ಯಾಕರಣಂ ಅಹೋಸೀತಿ.

ಅಭಿರೂಪನನ್ದಾಥೇರೀಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.