೧. ಉಪ್ಪಲವಣ್ಣಾಥೇರೀಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ

ದ್ವಾದಸಕನಿಪಾತೇ ಉಭೋ ಮಾತಾ ಚ ಧೀತಾ ಚಾತಿಆದಿಕಾ ಉಪ್ಪಲವಣ್ಣಾಯ ಥೇರಿಯಾ ಗಾಥಾ. ಅಯಮ್ಪಿ ಪದುಮುತ್ತರಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಹಂಸವತೀನಗರೇ ಕುಲಗೇಹೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ವಾ, ಮಹಾಜನೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ, ಧಮ್ಮಂ ಸುಣನ್ತೀ ಸತ್ಥಾರಂ ಏಕಂ ಭಿಕ್ಖುನಿಂ ಇದ್ಧಿಮನ್ತಾನಂ ಅಗ್ಗಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಸತ್ತಾಹಂ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಮಹಾದಾನಂ ದತ್ವಾ ತಂ ಠಾನನ್ತರಂ ಪತ್ಥೇಸಿ. ಸಾ ಯಾವಜೀವಂ ಕುಸಲಂ ಕತ್ವಾ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸುಂ ಸಂಸರನ್ತೀ ಕಸ್ಸಪಬುದ್ಧಕಾಲೇ ಬಾರಾಣಸಿನಗರೇ ಕಿಕಿಸ್ಸ ಕಾಸಿರಞ್ಞೋ ಗೇಹೇ ಪಟಿಸನ್ಧಿಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಸತ್ತನ್ನಂ ಭಗಿನೀನಂ ಅಬ್ಭನ್ತರಾ ಹುತ್ವಾ ವೀಸತಿವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾನಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಚರಿತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಪರಿವೇಣಂ ಕತ್ವಾ ದೇವಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಾ.

ತತೋ ಚವಿತ್ವಾ ಪುನ ಮನುಸ್ಸಲೋಕಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತೀ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಗಾಮಕೇ ಸಹತ್ಥಾ ಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ಜೀವನಕಟ್ಠಾನೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಾ. ಸಾ ಏಕದಿವಸಂ ಖೇತ್ತಕುಟಿಂ ಗಚ್ಛನ್ತೀ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಸರೇ ಪಾತೋವ ಪುಪ್ಫಿತಂ ಪದುಮಪುಪ್ಫಂ ದಿಸ್ವಾ ತಂ ಸರಂ ಓರುಯ್ಹ ತಞ್ಚೇವ ಪುಪ್ಫಂ ಲಾಜಪಕ್ಖಿಪನತ್ಥಾಯ ಪದುಮಿನಿಪತ್ತಞ್ಚ ಗಹೇತ್ವಾ ಕೇದಾರೇ ಸಾಲಿಸೀಸಾನಿ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಕುಟಿಕಾಯ ನಿಸಿನ್ನಾ ಲಾಜೇ ಭಜ್ಜಿತ್ವಾ ಪಞ್ಚ ಲಾಜಸತಾನಿ ಕತ್ವಾ ಠಪೇಸಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಗನ್ಧಮಾದನಪಬ್ಬತೇ ನಿರೋಧಸಮಾಪತ್ತಿತೋ ವುಟ್ಠಿತೋ ಏಕೋ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ ತಸ್ಸಾ ಅವಿದೂರೇ ಠಾನೇ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಸಾ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಂ ದಿಸ್ವಾ ಲಾಜೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಪದುಮಪುಪ್ಫಂ ಗಹೇತ್ವಾ, ಕುಟಿತೋ ಓರುಯ್ಹ ಲಾಜೇ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಸ್ಸ ಪತ್ತೇ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಪದುಮಪುಪ್ಫೇನ ಪತ್ತಂ ಪಿಧಾಯ ಅದಾಸಿ. ಅಥಸ್ಸಾ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧೇ ಥೋಕಂ ಗತೇ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಪಬ್ಬಜಿತಾ ನಾಮ ಪುಪ್ಫೇನ ಅನತ್ಥಿಕಾ, ಅಹಂ ಪುಪ್ಫಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಿಳನ್ಧಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಸ್ಸ ಹತ್ಥತೋ ಪುಪ್ಫಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪುನ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಸಚೇ, ಅಯ್ಯೋ, ಪುಪ್ಫೇನ ಅನತ್ಥಿಕೋ ಅಭವಿಸ್ಸಾ, ಪತ್ತಮತ್ಥಕೇ ಠಪೇತುಂ ನಾದಸ್ಸ, ಅದ್ಧಾ ಅಯ್ಯಸ್ಸ ಅತ್ಥೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಪುನ ಗನ್ತ್ವಾ ಪತ್ತಮತ್ಥಕೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಂ ಖಮಾಪೇತ್ವಾ, ‘‘ಭನ್ತೇ, ಇಮೇಸಂ ಮೇ ಲಾಜಾನಂ ನಿಸ್ಸನ್ದೇನ ಲಾಜಗಣನಾಯ ಪುತ್ತಾ ಅಸ್ಸು, ಪದುಮಪುಪ್ಫಸ್ಸ ನಿಸ್ಸನ್ದೇನ ನಿಬ್ಬತ್ತನಿಬ್ಬತ್ತಟ್ಠಾನೇ ಪದೇ ಪದೇ ಪದುಮಪುಪ್ಫಂ ಉಟ್ಠಹತೂ’’ತಿ ಪತ್ಥನಂ ಅಕಾಸಿ. ಪಚ್ಚೇಕುಬುದ್ಧೋ ತಸ್ಸಾ ಪಸ್ಸನ್ತಿಯಾವ ಆಕಾಸೇನ ಗನ್ಧಮಾದನಪಬ್ಬತಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತಂ ಪದುಮಂ ನನ್ದಮೂಲಕಪಬ್ಭಾರೇ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಾನಂ ಅಕ್ಕಮನಸೋಪಾನಸಮೀಪೇ ಪಾದಪುಞ್ಛನಂ ಕತ್ವಾ ಠಪೇಸಿ.

ಸಾಪಿ ತಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ನಿಸ್ಸನ್ದೇನ ದೇವಲೋಕೇ ಪಟಿಸನ್ಧಿಂ ಗಣ್ಹಿ. ನಿಬ್ಬತ್ತಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಚಸ್ಸಾ ಪದೇ ಪದೇ ಮಹಾಪದುಮಪುಪ್ಫಂ ಉಟ್ಠಾಸಿ. ಸಾ ತತೋ ಚವಿತ್ವಾ ಪಬ್ಬತಪಾದೇ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಪದುಮಸರೇ ಪದುಮಗಬ್ಭೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ತಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಏಕೋ ತಾಪಸೋ ವಸತಿ. ಸೋ ಪಾತೋವ ಮುಖಧೋವನತ್ಥಾಯ ಸರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತಂ ಪುಪ್ಫಂ ದಿಸ್ವಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಇದಂ ಪುಪ್ಫಂ ಸೇಸೇಹಿ ಮಹನ್ತತರಂ, ಸೇಸಾನಿ ಚ ಪುಪ್ಫಿತಾನಿ ಇದಂ ಮಕುಲಿತಮೇವ, ಭವಿತಬ್ಬಮೇತ್ಥ ಕಾರಣೇನಾ’’ತಿ ಉದಕಂ ಓತರಿತ್ವಾ ತಂ ಪುಪ್ಫಂ ಗಣ್ಹಿ. ತಂ ತೇನ ಗಹಿತಮತ್ತಮೇವ ಪುಪ್ಫಿತಂ. ತಾಪಸೋ ಅನ್ತೋಪದುಮಗಬ್ಭೇ ನಿಪನ್ನದಾರಿಕಂ ಅದ್ದಸ. ದಿಟ್ಠಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಚ ಧೀತುಸಿನೇಹಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಪದುಮೇನೇವ ಸದ್ಧಿಂ ಪಣ್ಣಸಾಲಂ ನೇತ್ವಾ ಮಞ್ಚಕೇ ನಿಪಜ್ಜಾಪೇಸಿ. ಅಥಸ್ಸಾ ಪುಞ್ಞಾನುಭಾವೇನ ಅಙ್ಗುಟ್ಠಕೇ ಖೀರಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ಸೋ ತಸ್ಮಿಂ ಪುಪ್ಫೇ ಮಿಲಾತೇ ಅಞ್ಞಂ ನವಂ ಪುಪ್ಫಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ತಂ ನಿಪಜ್ಜಾಪೇಸಿ. ಅಥಸ್ಸಾ ಆಧಾವನವಿಧಾವನೇನ ಕೀಳಿತುಂ ಸಮತ್ಥಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಪದವಾರೇ ಪದವಾರೇ ಪದುಮಪುಪ್ಫಂ ಉಟ್ಠಾತಿ, ಕುಙ್ಕುಮರಾಸಿಸ್ಸ ವಿಯ ಅಸ್ಸಾ ಸರೀರವಣ್ಣೋ ಹೋತಿ. ಸಾ ಅಪತ್ತಾ ದೇವವಣ್ಣಂ, ಅತಿಕ್ಕನ್ತಾ ಮಾನುಸವಣ್ಣಂ ಅಹೋಸಿ. ಸಾ ಪಿತರಿ ಫಲಾಫಲತ್ಥಾಯ ಗತೇ ಪಣ್ಣಸಾಲಾಯಂ ಓಹಿಯತಿ.

ಅಥೇಕದಿವಸಂ ತಸ್ಸಾ ವಯಪ್ಪತ್ತಕಾಲೇ ಪಿತರಿ ಫಲಾಫಲತ್ಥಾಯ ಗತೇ ಏಕೋ ವನಚರಕೋ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಮನುಸ್ಸಾನಂ ನಾಮ ಏವಂವಿಧಂ ರೂಪಂ ನತ್ಥಿ, ವೀಮಂಸಿಸ್ಸಾಮಿ ನ’’ನ್ತಿ ತಾಪಸಸ್ಸ ಆಗಮನಂ ಉದಿಕ್ಖನ್ತೋ ನಿಸೀದಿ. ಸಾ ಪಿತರಿ ಆಗಚ್ಛನ್ತೇ ಪಟಿಪಥಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಹತ್ಥತೋ ಕಾಜಕಮಣ್ಡಲುಂ ಅಗ್ಗಹೇಸಿ, ಆಗನ್ತ್ವಾ ನಿಸಿನ್ನಸ್ಸ ಚಸ್ಸ ಅತ್ತನೋ ಕರಣವತ್ತಂ ದಸ್ಸೇಸಿ. ತದಾ ಸೋ ವನಚರಕೋ ಮನುಸ್ಸಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ತಾಪಸಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ನಿಸೀದಿ. ತಾಪಸೋ ತಂ ವನಚರಕಂ ವನಮೂಲಫಲೇಹಿ ಚ ಪಾನೀಯೇನ ಚ ನಿಮನ್ತೇತ್ವಾ, ‘‘ಭೋ ಪುರಿಸ, ಇಮಸ್ಮಿಂಯೇವ ಠಾನೇ ವಸಿಸ್ಸಸಿ, ಉದಾಹು ಗಮಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ಗಮಿಸ್ಸಾಮಿ, ಭನ್ತೇ, ಇಧ ಕಿಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ? ‘‘ಇದಂ ತಯಾ ದಿಟ್ಠಕಾರಣಂ ಏತ್ತೋ ಗನ್ತ್ವಾ ಅಕಥೇತುಂ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ? ‘‘ಸಚೇ, ಅಯ್ಯೋ, ನ ಇಚ್ಛತಿ, ಕಿಂಕಾರಣಾ ಕಥೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ತಾಪಸಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಪುನ ಆಗಮನಕಾಲೇ ಮಗ್ಗಸಞ್ಜಾನನತ್ಥಂ ಸಾಖಾಸಞ್ಞಞ್ಚ ರುಕ್ಖಸಞ್ಞಞ್ಚ ಕರೋನ್ತೋ ಪಕ್ಕಾಮಿ.

ಸೋ ಬಾರಾಣಸಿಂ ಗನ್ತ್ವಾ ರಾಜಾನಂ ಅದ್ದಸ. ರಾಜಾ ‘‘ಕಸ್ಮಾ ಆಗತೋಸೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ಅಹಂ, ದೇವ, ತುಮ್ಹಾಕಂ ವನಚರಕೋ ಪಬ್ಬತಪಾದೇ ಅಚ್ಛರಿಯಂ ಇತ್ಥಿರತನಂ ದಿಸ್ವಾ ಆಗತೋಮ್ಹೀ’’ತಿ ಸಬ್ಬಂ ಪವತ್ತಿಂ ಕಥೇಸಿ. ಸೋ ತಸ್ಸ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ವೇಗೇನ ಪಬ್ಬತಪಾದಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಅವಿದೂರೇ ಠಾನೇ ಖನ್ಧಾವಾರಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ವನಚರಕೇನ ಚೇವ ಅಞ್ಞೇಹಿ ಚ ಪುರಿಸೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ತಾಪಸಸ್ಸ ಭತ್ತಕಿಚ್ಚಂ ಕತ್ವಾ ನಿಸಿನ್ನವೇಲಾಯ ತತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಪಟಿಸನ್ಥಾರಂ ಕತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ರಾಜಾ ತಾಪಸಸ್ಸ ಪಬ್ಬಜಿತಪರಿಕ್ಖಾರಭಣ್ಡಂ ಪಾದಮೂಲೇ ಠಪೇತ್ವಾ, ‘‘ಭನ್ತೇ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಕಿಂ ಕರೋಮ, ಗಮಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಆಹ. ‘‘ಗಚ್ಛ, ಮಹಾರಾಜಾ’’ತಿ. ‘‘ಆಮ, ಗಚ್ಛಾಮಿ, ಭನ್ತೇ, ಅಯ್ಯಸ್ಸ ಪನ ಸಮೀಪೇ ವಿಸಭಾಗಪರಿಸಾ ಅತ್ಥೀ’’ತಿ ಅಸ್ಸುಮ್ಹಾ, ಅಸಾರುಪ್ಪಾ ಏಸಾ ಪಬ್ಬಜಿತಾನಂ, ಮಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಗಚ್ಛತು, ಭನ್ತೇತಿ. ಮನುಸ್ಸಾನಂ ನಾಮ ಚಿತ್ತಂ ದುತ್ತೋಸಯಂ, ಕಥಂ ಬಹೂನಂ ಮಜ್ಝೇ ವಸಿಸ್ಸತೀತಿ? ಅಮ್ಹಾಕಂ ರುಚಿತಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಸೇಸಾನಂ ಜೇಟ್ಠಕಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಪಟಿಜಗ್ಗಿಸ್ಸಾಮ, ಭನ್ತೇತಿ.

ಸೋ ರಞ್ಞೋ ಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ದಹರಕಾಲೇ ಗಹಿತನಾಮವಸೇನೇವ, ‘‘ಅಮ್ಮ, ಪದುಮವತೀ’’ತಿ ಧೀತರಂ ಪಕ್ಕೋಸಿ. ಸಾ ಏಕವಚನೇನೇವ ಪಣ್ಣಸಾಲತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಪಿತರಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಅಥ ನಂ ಪಿತಾ ಆಹ – ‘‘ತ್ವಂ, ಅಮ್ಮ, ವಯಪ್ಪತ್ತಾ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ರಞ್ಞಾ ದಿಟ್ಠಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ವಸಿತುಂ ಅಯುತ್ತಾ, ರಞ್ಞಾ ಸದ್ಧಿಂ ಗಚ್ಛ, ಅಮ್ಮಾ’’ತಿ. ಸಾ ‘‘ಸಾಧು, ತಾತಾ’’ತಿ ಪಿತು ವಚನಂ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತ್ವಾ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ರೋದಮಾನಾ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ರಾಜಾ ‘‘ಇಮಿಸ್ಸಾ ಪಿತು ಚಿತ್ತಂ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ಠಾನೇ ಕಹಾಪಣರಾಸಿಮ್ಹಿ ಠಪೇತ್ವಾ ಅಭಿಸೇಕಂ ಅಕಾಸಿ. ಅಥ ನಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ನಗರಂ ಆನೇತ್ವಾ ಆಗತಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಸೇಸಿತ್ಥಿಯೋ ಅನೋಲೋಕೇತ್ವಾ ತಾಯ ಸದ್ಧಿಂಯೇವ ರಮತಿ. ತಾ ಇತ್ಥಿಯೋ ಇಸ್ಸಾಪಕತಾ ತಂ ರಞ್ಞೋ ಅನ್ತರೇ ಪರಿಭಿನ್ದಿತುಕಾಮಾ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘‘ನಾಯಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಮನುಸ್ಸಜಾತಿಕಾ, ಕಹಂ ನಾಮ ತುಮ್ಹೇಹಿ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ವಿಚರಣಟ್ಠಾನೇ ಪದುಮಾನಿ ಉಟ್ಠಹನ್ತಾನಿ ದಿಟ್ಠಪುಬ್ಬಾನಿ, ಅದ್ಧಾ ಅಯಂ ಯಕ್ಖಿನೀ, ನೀಹರಥ ನಂ, ಮಹಾರಾಜಾ’’ತಿ. ರಾಜಾ ತಾಸಂ ಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ತುಣ್ಹೀ ಅಹೋಸಿ.

ಅಥಸ್ಸಾಪರೇನ ಸಮಯೇನ ಪಚ್ಚನ್ತೋ ಕುಪಿತೋ. ಸೋ ‘‘ಗರುಗಬ್ಭಾ ಪದುಮವತೀ’’ತಿ ನಗರೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಪಚ್ಚನ್ತಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಅಥ ತಾ ಇತ್ಥಿಯೋ ತಸ್ಸಾ ಉಪಟ್ಠಾಯಿಕಾಯ ಲಞ್ಜಂ ದತ್ವಾ ‘‘ಇಮಿಸ್ಸಾ ದಾರಕಂ ಜಾತಮತ್ತಮೇವ ಅಪನೇತ್ವಾ ಏಕಂ ದಾರುಘಟಿಕಂ ಲೋಹಿತೇನ ಮಕ್ಖಿತ್ವಾ ಸನ್ತಿಕೇ ಠಪೇಹೀ’’ತಿ ಆಹಂಸು. ಪದುಮವತಿಯಾಪಿ ನಚಿರಸ್ಸೇವ ಗಬ್ಭವುಟ್ಠಾನಂ ಅಹೋಸಿ. ಮಹಾಪದುಮಕುಮಾರೋ ಏಕಕೋವ ಕುಚ್ಛಿಯಂ ಪಟಿಸನ್ಧಿಂ ಗಣ್ಹಿ. ಅವಸೇಸಾ ಏಕೂನಪಞ್ಚಸತಾ ದಾರಕಾ ಮಹಾಪದುಮಕುಮಾರಸ್ಸ ಮಾತುಕುಚ್ಛಿತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ನಿಪನ್ನಕಾಲೇ ಸಂಸೇದಜಾ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿಂಸು. ಅಥಸ್ಸಾ ‘‘ನ ತಾವ ಅಯಂ ಸತಿಂ ಪಟಿಲಭತೀ’’ತಿ ಞತ್ವಾ ಸಾ ಉಪಟ್ಠಾಯಿಕಾ ಏಕಂ ದಾರುಘಟಿಕಂ ಲೋಹಿತೇನ ಮಕ್ಖಿತ್ವಾ ಸಮೀಪೇ ಠಪೇತ್ವಾ ತಾಸಂ ಇತ್ಥೀನಂ ಸಞ್ಞಂ ಅದಾಸಿ. ತಾಪಿ ಪಞ್ಚಸತಾ ಇತ್ಥಿಯೋ ಏಕೇಕಾ ಏಕೇಕಂ ದಾರಕಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಚುನ್ದಕಾರಕಾನಂ ಸನ್ತಿಕಂ ಪೇಸೇತ್ವಾ ಕರಣ್ಡಕೇ ಆಹರಾಪೇತ್ವಾ ಅತ್ತನಾ ಅತ್ತನಾ ಗಹಿತದಾರಕೇ ತತ್ಥ ನಿಪಜ್ಜಾಪೇತ್ವಾ ಬಹಿ ಲಞ್ಛನಂ ಕತ್ವಾ ಠಪಯಿಂಸು.

ಪದುಮವತೀಪಿ ಖೋ ಸಞ್ಞಂ ಲಭಿತ್ವಾ ತಂ ಉಪಟ್ಠಾಯಿಕಂ ‘‘ಕಿಂ ವಿಜಾತಮ್ಹಿ, ಅಮ್ಮಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ಸಾ ತಂ ಸನ್ತಜ್ಜೇತ್ವಾ ‘‘ಕುತೋ ತ್ವಂ ದಾರಕಂ ಲಭಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ಅಯಂ ತವ ಕುಚ್ಛಿತೋ ನಿಕ್ಖನ್ತದಾರಕೋ’’ತಿ ಲೋಹಿತಮಕ್ಖಿತಂ ದಾರುಘಟಿಕಂ ಪುರತೋ ಠಪೇಸಿ. ಸಾ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ದೋಮನಸ್ಸಪ್ಪತ್ತಾ ‘‘ಸೀಘಂ ತಂ ಫಾಲೇತ್ವಾ ಅಪನೇಹಿ, ಸಚೇ ಕೋಚಿ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯ, ಲಜ್ಜಿತಬ್ಬಂ ಭವೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ಆಹ. ಸಾ ತಸ್ಸಾ ಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ಅತ್ಥಕಾಮಾ ವಿಯ ದಾರುಘಟಿಕಂ ಫಾಲೇತ್ವಾ ಉದ್ಧನೇ ಪಕ್ಖಿಪಿ.

ರಾಜಾಪಿ ಪಚ್ಚನ್ತತೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ ನಕ್ಖತ್ತಂ ಪಟಿಮಾನೇನ್ತೋ ಬಹಿನಗರೇ ಖನ್ಧಾವಾರಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ನಿಸೀದಿ. ಅಥ ತಾ ಪಞ್ಚಸತಾ ಇತ್ಥಿಯೋ ರಞ್ಞೋ ಪಚ್ಚುಗ್ಗಮನಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಆಹಂಸು – ‘‘ತ್ವಂ, ಮಹಾರಾಜ, ನ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಸದ್ದಹಸಿ, ಅಮ್ಹೇಹಿ ವುತ್ತಂ ಅಕಾರಣಂ ವಿಯ ಹೋತಿ, ತ್ವಂ ಮಹೇಸಿಯಾ ಉಪಟ್ಠಾಯಿಕಂ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ಪಟಿಪುಚ್ಛ, ದಾರುಘಟಿಕಂ ತೇ ದೇವೀ ವಿಜಾತಾ’’ತಿ. ರಾಜಾ ತಂ ಕಾರಣಂ ಅನುಪಪರಿಕ್ಖಿತ್ವಾವ ‘‘ಅಮನುಸ್ಸಜಾತಿಕಾ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ತಂ ಗೇಹತೋ ನಿಕ್ಕಡ್ಢಿ. ತಸ್ಸಾ ರಾಜಗೇಹತೋ ಸಹ ನಿಕ್ಖಮನೇನೇವ ಪದುಮಪುಪ್ಫಾನಿ ಅನ್ತರಧಾಯಿಂಸು, ಸರೀರಚ್ಛವೀಪಿ ವಿವಣ್ಣಾ ಅಹೋಸಿ. ಸಾ ಏಕಿಕಾವ ಅನ್ತರವೀಥಿಯಾ ಪಾಯಾಸಿ. ಅಥ ನಂ ಏಕಾ ವಯಪ್ಪತ್ತಾ ಮಹಲ್ಲಿಕಾ ಇತ್ಥೀ ದಿಸ್ವಾ ಧೀತುಸಿನೇಹಂ ಉಪ್ಪಾದೇತ್ವಾ ‘‘ಕಹಂ ಗಚ್ಛಸಿ, ಅಮ್ಮಾ’’ತಿ ಆಹ. ‘‘ಆಗನ್ತುಕಮ್ಹಿ, ವಸನಟ್ಠಾನಂ ಓಲೋಕೇನ್ತೀ ವಿಚರಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಇಧಾಗಚ್ಛ, ಅಮ್ಮಾ’’ತಿ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ದತ್ವಾ ಭೋಜನಂ ಪಟಿಯಾದೇಸಿ.

ತಸ್ಸಾ ಇಮಿನಾವ ನಿಯಾಮೇನ ತತ್ಥ ವಸಮಾನಾಯ ತಾ ಪಞ್ಚಸತಾ ಇತ್ಥಿಯೋ ಏಕಚಿತ್ತಾ ಹುತ್ವಾ ರಾಜಾನಂ ಆಹಂಸು – ‘‘ಮಹಾರಾಜ, ತುಮ್ಹೇಸು ಯುದ್ಧಂ ಗತೇಸು ಅಮ್ಹೇಹಿ ಗಙ್ಗಾದೇವತಾಯ ‘ಅಮ್ಹಾಕಂ ದೇವೇ ವಿಜಿತಸಙ್ಗಾಮೇ ಆಗತೇ ಬಲಿಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ಉದಕಕೀಳಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮಾ’ತಿ ಪತ್ಥಿತಂ ಅತ್ಥಿ, ಏತಮತ್ಥಂ, ದೇವ, ಜಾನಾಪೇಮಾ’’ತಿ. ರಾಜಾ ತಾಸಂ ವಚನೇನ ತುಟ್ಠೋ ಗಙ್ಗಾಯ ಉದಕಕೀಳಂ ಕಾತುಂ ಅಗಮಾಸಿ. ತಾಪಿ ಅತ್ತನಾ ಅತ್ತನಾ ಗಹಿತಕರಣ್ಡಕಂ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ಕತ್ವಾ ಆದಾಯ ನದಿಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತೇಸಂ ಕರಣ್ಡಕಾನಂ ಪಟಿಚ್ಛಾದನತ್ಥಂ ಪಾರುಪಿತ್ವಾ ಪಾರುಪಿತ್ವಾ ಉದಕೇ ಪತಿತ್ವಾ ಕರಣ್ಡಕೇ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಸುಂ. ತೇಪಿ ಖೋ ಕರಣ್ಡಕಾ ಸಬ್ಬೇ ಸಹ ಗನ್ತ್ವಾ ಹೇಟ್ಠಾಸೋತೇ ಪಸಾರಿತಜಾಲಮ್ಹಿ ಲಗ್ಗಿಂಸು. ತತೋ ಉದಕಕೀಳಂ ಕೀಳಿತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ಉತ್ತಿಣ್ಣಕಾಲೇ ಜಾಲಂ ಉಕ್ಖಿಪನ್ತಾ ತೇ ಕರಣ್ಡಕೇ ದಿಸ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ಸನ್ತಿಕಂ ಆನಯಿಂಸು.

ರಾಜಾ ಕರಣ್ಡಕೇ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ, ತಾತಾ, ಕರಣ್ಡಕೇಸೂ’’ತಿ ಆಹ. ‘‘ನ ಜಾನಾಮ, ದೇವಾ’’ತಿ. ಸೋ ತೇ ಕರಣ್ಡಕೇ ವಿವರಾಪೇತ್ವಾ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ಪಠಮಂ ಮಹಾಪದುಮಕುಮಾರಸ್ಸ ಕರಣ್ಡಕಂ ವಿವರಾಪೇಸಿ. ತೇಸಂ ಪನ ಸಬ್ಬೇಸಮ್ಪಿ ಕರಣ್ಡಕೇಸು ನಿಪಜ್ಜಾಪಿತದಿವಸೇಸುಯೇವ ಪುಞ್ಞಿದ್ಧಿಯಾ ಅಙ್ಗುಟ್ಠತೋ ಖೀರಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ಸಕ್ಕೋ ದೇವರಾಜಾ ತಸ್ಸ ರಞ್ಞೋ ನಿಕ್ಕಙ್ಖಭಾವತ್ಥಂ ಅನ್ತೋಕರಣ್ಡಕೇ ಅಕ್ಖರಾನಿ ಲಿಖಾಪೇಸಿ – ‘‘ಇಮೇ ಕುಮಾರಾ ಪದುಮವತಿಯಾ ಕುಚ್ಛಿಮ್ಹಿ ನಿಬ್ಬತ್ತಾ ಬಾರಾಣಸಿರಞ್ಞೋ ಪುತ್ತಾ, ಅಥ ನೇ ಪದುಮವತಿಯಾ ಸಪತ್ತಿಯೋ ಪಞ್ಚಸತಾ ಇತ್ಥಿಯೋ ಕರಣ್ಡಕೇಸು ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಉದಕೇ ಖಿಪಿಂಸು, ರಾಜಾ ಇಮಂ ಕಾರಣಂ ಜಾನಾತೂ’’ತಿ. ಕರಣ್ಡಕೇ ವಿವಟಮತ್ತೇ ರಾಜಾ ಅಕ್ಖರಾನಿ ವಾಚೇತ್ವಾ ದಾರಕೇ ದಿಸ್ವಾ ಮಹಾಪದುಮಕುಮಾರಂ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ವೇಗೇನ ರಥೇ ಯೋಜೇತ್ವಾ ‘‘ಅಸ್ಸೇ ಕಪ್ಪೇಥ, ಅಹಂ ಅಜ್ಜ ಅನ್ತೋನಗರಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಏಕಚ್ಚಾನಂ ಮಾತುಗಾಮಾನಂ ಪಿಯಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಪಾಸಾದವರಂ ಆರುಯ್ಹ ಹತ್ಥಿಗೀವಾಯ ಸಹಸ್ಸಭಣ್ಡಿಕಂ ಠಪೇತ್ವಾ ನಗರೇ ಭೇರಿಂ ಚರಾಪೇಸಿ – ‘‘ಯೋ ಪದುಮವತಿಂ ಪಸ್ಸತಿ, ಸೋ ಇಮಂ ಸಹಸ್ಸಂ ಗಣ್ಹಾತೂ’’ತಿ.

ತಂ ಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ಪದುಮವತೀ ಮಾತು ಸಞ್ಞಂ ಅದಾಸಿ – ‘‘ಹತ್ಥಿಗೀವತೋ ಸಹಸ್ಸಂ ಗಣ್ಹ, ಅಮ್ಮಾ’’ತಿ. ‘‘ನಾಹಂ ಏವರೂಪಂ ಗಣ್ಹಿತುಂ ವಿಸಹಾಮೀ’’ತಿ ಆಹ. ಸಾ ದುತಿಯಮ್ಪಿ ತತಿಯಮ್ಪಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಕಿಂ ವತ್ವಾ ಗಣ್ಹಾಮಿ, ಅಮ್ಮಾ’’ತಿ ಆಹ. ‘‘‘ಮಮ ಧೀತಾ ಪದುಮವತಿಂ ದೇವಿಂ ಪಸ್ಸತೀ’ತಿ ವತ್ವಾ ಗಣ್ಹಾಹೀ’’ತಿ. ಸಾ ‘‘ಯಂ ವಾ ತಂ ವಾ ಹೋತೂ’’ತಿ ಗನ್ತ್ವಾ ಸಹಸ್ಸಚಙ್ಕೋಟಕಂ ಗಣ್ಹಿ. ಅಥ ನಂ ಮನುಸ್ಸಾ ಪುಚ್ಛಿಂಸು – ‘‘ಪದುಮವತಿಂ ದೇವಿಂ ಪಸ್ಸಸಿ, ಅಮ್ಮಾ’’ತಿ? ‘‘ಅಹಂ ನ ಪಸ್ಸಾಮಿ, ಧೀತಾ ಕಿರ ಮೇ ಪಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಆಹ. ತೇ ‘‘ಕಹಂ ಪನ ಸಾ, ಅಮ್ಮಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪದುಮವತಿಂ ಸಞ್ಜಾನಿತ್ವಾ ಪಾದೇಸು ನಿಪತಿಂಸು. ತಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ಸಾ ‘‘ಪದುಮವತೀ ದೇವೀ ಅಯ’’ನ್ತಿ ಞತ್ವಾ ‘‘ಭಾರಿಯಂ ವತ ಇತ್ಥಿಯಾ ಕಮ್ಮಂ ಕತಂ, ಯಾ ಏವಂವಿಧಸ್ಸ ರಞ್ಞೋ ಮಹೇಸೀ ಸಮಾನಾ ಏವರೂಪೇ ಠಾನೇ ನಿರಾರಕ್ಖಾ ವಸೀ’’ತಿ ಆಹ.

ತೇಪಿ ರಾಜಪುರಿಸಾ ಪದುಮವತಿಯಾ ನಿವೇಸನಂ ಸೇತಸಾಣೀಹಿ ಪರಿಕ್ಖಿಪಾಪೇತ್ವಾ ದ್ವಾರೇ ಆರಕ್ಖಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಗನ್ತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ಆರೋಚೇಸುಂ. ರಾಜಾ ಸುವಣ್ಣಸಿವಿಕಂ ಪೇಸೇಸಿ. ಸಾ ‘‘ಅಹಂ ಏವಂ ನ ಗಮಿಸ್ಸಾಮಿ, ಮಮ ವಸನಟ್ಠಾನತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಯಾವ ರಾಜಗೇಹಂ ಏತ್ಥನ್ತರೇ ವರಪೋತ್ಥಕಚಿತ್ತತ್ಥರಣೇ ಅತ್ಥರಾಪೇತ್ವಾ ಉಪರಿ ಸುವಣ್ಣತಾರಕವಿಚಿತ್ತಂ ಚೇಲವಿತಾನಂ ಬನ್ಧಾಪೇತ್ವಾ ಪಸಾಧನತ್ಥಾಯ ಸಬ್ಬಾಲಙ್ಕಾರೇಸು ಪಹಿತೇಸು ಪದಸಾವ ಗಮಿಸ್ಸಾಮಿ, ಏವಂ ಮೇ ನಾಗರಾ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಪಸ್ಸಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ ಆಹ. ರಾಜಾ ‘‘ಪದುಮವತಿಯಾ ಯಥಾರುಚಿಂ ಕರೋಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ತತೋ ಪದುಮವತೀ ಸಬ್ಬಪಸಾಧನಂ ಪಸಾಧೇತ್ವಾ ‘‘ರಾಜಗೇಹಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಮಗ್ಗಂ ಪಟಿಪಜ್ಜಿ. ಅಥಸ್ಸಾ ಅಕ್ಕನ್ತಅಕ್ಕನ್ತಟ್ಠಾನೇ ವರಪೋತ್ಥಕಚಿತ್ತತ್ಥರಣಾನಿ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ಪದುಮಪುಪ್ಫಾನಿ ಉಟ್ಠಹಿಂಸು. ಸಾ ಮಹಾಜನಸ್ಸ ಅತ್ತನೋ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ರಾಜನಿವೇಸನಂ ಆರುಯ್ಹ ಸಬ್ಬೇಪಿ ತೇ ಚೇಲಚಿತ್ತತ್ಥರಣೇ ತಸ್ಸಾ ಮಹಲ್ಲಿಕಾಯ ಪೋಸಾವನಿಕಮೂಲಂ ಕತ್ವಾ ದಾಪೇಸಿ.

ರಾಜಾಪಿ ಖೋ ತಾ ಪಞ್ಚಸತಾ ಇತ್ಥಿಯೋ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಇಮಾಯೋ ತೇ, ದೇವಿ, ದಾಸಿಯೋ ಕತ್ವಾ ದೇಮೀ’’ತಿ ಆಹ. ‘‘ಸಾಧು, ಮಹಾರಾಜ, ಏತಾಸಂ ಮಯ್ಹಂ ದಿನ್ನಭಾವಂ ಸಕಲನಗರೇ ಜಾನಾಪೇಹೀ’’ತಿ. ರಾಜಾ ನಗರೇ ಭೇರಿಂ ಚರಾಪೇಸಿ ‘‘ಪದುಮವತಿಯಾ ದುಬ್ಭಿಕಾ ಪಞ್ಚಸತಾ ಇತ್ಥಿಯೋ ಏತಿಸ್ಸಾವ ದಾಸಿಯೋ ಕತ್ವಾ ದಿನ್ನಾ’’ತಿ. ಸಾ ‘‘ತಾಸಂ ಸಕಲನಾಗರೇನ ದಾಸಿಭಾವೋ ಸಲ್ಲಕ್ಖಿತೋ’’ತಿ ಞತ್ವಾ ‘‘ಅಹಂ ಮಮ ದಾಸಿಯೋ ಭುಜಿಸ್ಸಾ ಕಾತುಂ ಲಭಾಮಿ, ದೇವಾ’’ತಿ ರಾಜಾನಂ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ತವ ಇಚ್ಛಾ, ದೇವೀ’’ತಿ. ‘‘ಏವಂ ಸನ್ತೇ ತಮೇವ ಭೇರಿಚಾರಿಕಂ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ – ‘ಪದುಮವತಿದೇವಿಯಾ ಅತ್ತನೋ ದಾಸಿಯೋ ಕತ್ವಾ ದಿನ್ನಾ ಪಞ್ಚಸತಾ ಇತ್ಥಿಯೋ ಸಬ್ಬಾವ ಭುಜಿಸ್ಸಾ ಕತಾ’ತಿ ಪುನ ಭೇರಿಂ ಚರಾಪೇಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ಸಾ ತಾಸಂ ಭುಜಿಸ್ಸಭಾವೇ ಕತೇ ಏಕೂನಾನಿ ಪಞ್ಚಪುತ್ತಸತಾನಿ ತಾಸಂಯೇವ ಹತ್ಥೇ ಪೋಸನತ್ಥಾಯ ದತ್ವಾ ಸಯಂ ಮಹಾಪದುಮಕುಮಾರಂಯೇವ ಗಣ್ಹಿ.

ಅಥಾಪರಭಾಗೇ ತೇಸಂ ಕುಮಾರಾನಂ ಕೀಳನವಯೇ ಸಮ್ಪತ್ತೇ ರಾಜಾ ಉಯ್ಯಾನೇ ನಾನಾವಿಧಂ ಕೀಳನಟ್ಠಾನಂ ಕಾರೇಸಿ. ತೇ ಅತ್ತನೋ ಸೋಳಸವಸ್ಸುದ್ದೇಸಿಕಕಾಲೇ ಸಬ್ಬೇವ ಏಕತೋ ಹುತ್ವಾ ಉಯ್ಯಾನೇ ಪದುಮಸಞ್ಛನ್ನಾಯ ಮಙ್ಗಲಪೋಕ್ಖರಣಿಯಾ ಕೀಳನ್ತಾ ನವಪದುಮಾನಿ ಪುಪ್ಫಿತಾನಿ ಪುರಾಣಪದುಮಾನಿ ಚ ವಣ್ಟತೋ ಪತನ್ತಾನಿ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಇಮಸ್ಸ ತಾವ ಅನುಪಾದಿನ್ನಕಸ್ಸ ಏವರೂಪಾ ಜರಾ ಪಾಪುಣಾತಿ, ಕಿಮಙ್ಗಂ ಪನ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಸರೀರಸ್ಸ. ಇದಮ್ಪಿ ಹಿ ಏವಂಗತಿಕಮೇವ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಆರಮ್ಮಣಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಸಬ್ಬೇವ ಪಚ್ಚೇಕಬೋಧಿಞಾಣಂ ನಿಬ್ಬತ್ತೇತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯುಟ್ಠಾಯ ಪದುಮಕಣ್ಣಿಕಾಸು ಪಲ್ಲಙ್ಕೇನ ನಿಸೀದಿಂಸು.

ಅಥ ತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಗತರಾಜಪುರಿಸಾ ಬಹುಗತಂ ದಿವಸಂ ಞತ್ವಾ ‘‘ಅಯ್ಯಪುತ್ತಾ, ತುಮ್ಹಾಕಂ ವೇಲಂ ಜಾನಾಥಾ’’ತಿ ಆಹಂಸು. ತೇ ತುಣ್ಹೀ ಅಹೇಸುಂ. ಪುರಿಸಾ ಗನ್ತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ಆರೋಚೇಸುಂ – ‘‘ಕುಮಾರಾ, ದೇವ, ಪದುಮಕಣ್ಣಿಕಾಸು ನಿಸಿನ್ನಾ, ಅಮ್ಹೇಸು ಕಥೇನ್ತೇಸುಪಿ ವಚೀಭೇದಂ ನ ಕರೋನ್ತೀ’’ತಿ. ‘‘ಯಥಾರುಚಿಯಾ ನೇಸಂ ನಿಸೀದಿತುಂ ದೇಥಾ’’ತಿ. ತೇ ಸಬ್ಬರತ್ತಿಂ ಗಹಿತಾರಕ್ಖಾ ಪದುಮಕಣ್ಣಿಕಾಸು ನಿಸಿನ್ನನಿಯಾಮೇನೇವ ಅರುಣಂ ಉಟ್ಠಾಪೇಸುಂ. ಪುರಿಸಾ ಪುನದಿವಸೇ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ‘‘ದೇವಾ, ವೇಲಂ ಜಾನಾಥಾ’’ತಿ ಆಹಂಸು. ‘‘ನ ಮಯಂ ದೇವಾ, ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಾ ನಾಮ ಮಯಂ ಅಮ್ಹಾ’’ತಿ. ‘‘ಅಯ್ಯಾ, ತುಮ್ಹೇ ಭಾರಿಯಂ ಕಥಂ ಕಥೇಥ, ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಾ ನಾಮ ತುಮ್ಹಾದಿಸಾ ನ ಹೋನ್ತಿ, ದ್ವಙ್ಗುಲಕೇಸಮಸ್ಸುಧರಾ ಕಾಯೇ ಪಟಿಮುಕ್ಕಅಟ್ಠಪರಿಕ್ಖಾರಾ ಹೋನ್ತೀ’’ತಿ. ತೇ ದಕ್ಖಿಣಹತ್ಥೇನ ಸೀಸಂ ಪರಾಮಸಿಂಸು, ತಾವದೇವ ಗಿಹಿಲಿಙ್ಗಂ ಅನ್ತರಧಾಯಿ. ಅಟ್ಠ ಪರಿಕ್ಖಾರಾ ಕಾಯೇ ಪಟಿಮುಕ್ಕಾ ಚ ಅಹೇಸುಂ. ತತೋ ಪಸ್ಸನ್ತಸ್ಸೇವ ಮಹಾಜನಸ್ಸ ಆಕಾಸೇನ ನನ್ದಮೂಲಕಪಬ್ಭಾರಂ ಅಗಮಂಸು.

ಸಾಪಿ ಖೋ ಪದುಮವತೀ ದೇವೀ ‘‘ಅಹಂ ಬಹುಪುತ್ತಾ ಹುತ್ವಾ ನಿಪುತ್ತಾ ಜಾತಾ’’ತಿ ಹದಯಸೋಕಂ ಪತ್ವಾ ತೇನೇವ ಸೋಕೇನ ಕಾಲಙ್ಕತ್ವಾ ರಾಜಗಹನಗರೇ ದ್ವಾರಗಾಮಕೇ ಸಹತ್ಥೇನ ಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ಜೀವನಟ್ಠಾನೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ಅಥಾಪರಭಾಗೇ ಕುಲಘರಂ ಗತಾ ಏಕದಿವಸಂ ಸಾಮಿಕಸ್ಸ ಖೇತ್ತಂ ಯಾಗುಂ ಹರಮಾನಾ ತೇಸಂ ಅತ್ತನೋ ಪುತ್ತಾನಂ ಅನ್ತರೇ ಅಟ್ಠ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧೇ ಭಿಕ್ಖಾಚಾರವೇಲಾಯ ಆಕಾಸೇನ ಗಚ್ಛನ್ತೇ ದಿಸ್ವಾ ಸೀಘಂ ಸೀಘಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸಾಮಿಕಸ್ಸ ಆರೋಚೇಸಿ – ‘‘ಪಸ್ಸ, ಅಯ್ಯ, ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧೇ, ಏತೇ ನಿಮನ್ತೇತ್ವಾ ಭೋಜೇಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ. ಸೋ ಆಹ – ‘‘ಸಮಣಸಕುಣಾ ನಾಮೇತೇ ಅಞ್ಞತ್ಥಾಪಿ ಏವಂ ಚರನ್ತಿ, ನ ಏತೇ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಾ’’ತಿ ತೇ ತೇಸಂ ಕಥೇನ್ತಾನಂಯೇವ ಅವಿದೂರೇ ಠಾನೇ ಓತರಿಂಸು. ಸಾ ಇತ್ಥೀ ತಂ ದಿವಸಂ ಅತ್ತನೋ ಭತ್ತಖಜ್ಜಭೋಜನಂ ತೇಸಂ ದತ್ವಾ ‘‘ಸ್ವೇಪಿ ಅಟ್ಠ ಜನಾ ಮಯ್ಹಂ ಭಿಕ್ಖಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ‘‘ಸಾಧು, ಉಪಾಸಿಕೇ, ತವ ಸಕ್ಕಾರೋ ಏತ್ತಕೋವ ಹೋತು, ಆಸನಾನಿ ಚ ಅಟ್ಠೇವ ಹೋನ್ತು, ಅಞ್ಞೇಪಿ ಬಹೂ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧೇ ದಿಸ್ವಾ ತವ ಚಿತ್ತಂ ಪಸೀದೇಯ್ಯಾಸೀ’’ತಿ. ಸಾ ಪುನದಿವಸೇ ಅಟ್ಠ ಆಸನಾನಿ ಪಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ಅಟ್ಠನ್ನಂ ಸಕ್ಕಾರಸಮ್ಮಾನಂ ಪಟಿಯಾದೇತ್ವಾ ನಿಸೀದಿ.

ನಿಮನ್ತಿತಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಾ ಸೇಸಾನಂ ಸಞ್ಞಂ ಅದಂಸು – ‘‘ಮಾರಿಸಾ ಅಜ್ಜ ಅಞ್ಞತ್ಥ ಅಗನ್ತ್ವಾ ಸಬ್ಬೇವ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಮಾತು ಸಙ್ಗಹಂ ಕರೋಥಾ’’ತಿ. ತೇ ತೇಸಂ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ಸಬ್ಬೇವ ಏಕತೋ ಆಕಾಸೇನ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಮಾತುಘರದ್ವಾರೇ ಪಾತುರಹೇಸುಂ. ಸಾಪಿ ಪಠಮಂ ಲದ್ಧಸಞ್ಞತಾಯ ಬಹೂಪಿ ದಿಸ್ವಾ ನ ಕಮ್ಪಿತ್ಥ. ಸಬ್ಬೇಪಿ ತೇ ಗೇಹಂ ಪವೇಸೇತ್ವಾ ಆಸನೇಸು ನಿಸೀದಾಪೇಸಿ. ತೇಸು ಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ನಿಸೀದನ್ತೇಸು ನವಮೋ ಅಞ್ಞಾನಿ ಅಟ್ಠ ಆಸನಾನಿ ಮಾಪೇತ್ವಾ ಸಯಂ ಧುರಾಸನೇ ನಿಸೀದತಿ, ಯಾವ ಆಸನಾನಿ ವಡ್ಢನ್ತಿ, ತಾವ ಗೇಹಂ ವಡ್ಢತಿ. ಏವಂ ತೇಸು ಸಬ್ಬೇಸುಪಿ ನಿಸಿನ್ನೇಸು ಸಾ ಇತ್ಥೀ ಅಟ್ಠನ್ನಂ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಾನಂ ಪಟಿಯಾದಿತಂ ಸಕ್ಕಾರಂ ಪಞ್ಚಸತಾನಮ್ಪಿ ಯಾವದತ್ಥಂ ದತ್ವಾ ಅಟ್ಠ ನೀಲುಪ್ಪಲಹತ್ಥಕೇ ಆಹರಿತ್ವಾ ನಿಮನ್ತಿತಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಾನಂಯೇವ ಪಾದಮೂಲೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಆಹ – ‘‘ಮಯ್ಹಂ, ಭನ್ತೇ, ನಿಬ್ಬತ್ತನಿಬ್ಬತ್ತಟ್ಠಾನೇ ಸರೀರವಣ್ಣೋ ಇಮೇಸಂ ನೀಲುಪ್ಪಲಾನಂ ಅನ್ತೋಗಬ್ಭವಣ್ಣೋ ವಿಯ ಹೋತೂ’’ತಿ ಪತ್ಥನಂ ಅಕಾಸಿ. ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಾ ಮಾತು ಅನುಮೋದನಂ ಕತ್ವಾ ಗನ್ಧಮಾದನಂಯೇವ ಅಗಮಂಸು.

ಸಾಪಿ ಯಾವಜೀವಂ ಕುಸಲಂ ಕತ್ವಾ ತತೋ ಚುತಾ ದೇವಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಸೇಟ್ಠಿಕುಲೇ ಪಟಿಸನ್ಧಿಂ ಗಣ್ಹಿ. ನೀಲುಪ್ಪಲಗಬ್ಭಸಮಾನವಣ್ಣತಾಯ ಚಸ್ಸಾ ಉಪ್ಪಲವಣ್ಣಾತ್ವೇವ ನಾಮಂ ಅಕಂಸು. ಅಥಸ್ಸಾ ವಯಪ್ಪತ್ತಕಾಲೇ ಸಕಲಜಮ್ಬುದೀಪೇ ರಾಜಾನೋ ಚ ಸೇಟ್ಠಿನೋ ಚ ಸೇಟ್ಠಿಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ದೂತಂ ಪಹಿಣಿಂಸು ‘‘ಧೀತರಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ದೇತೂ’’ತಿ. ಅಪಹಿಣನ್ತೋ ನಾಮ ನಾಹೋಸಿ. ತತೋ ಸೇಟ್ಠಿ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಅಹಂ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಮನಂ ಗಹೇತುಂ ನ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸಾಮಿ, ಉಪಾಯಂ ಪನೇಕಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಧೀತರಂ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಪಬ್ಬಜಿತುಂ, ಅಮ್ಮ, ಸಕ್ಖಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ ಆಹ. ತಸ್ಸಾ ಪಚ್ಛಿಮಭವಿಕತ್ತಾ ಪಿತು ವಚನಂ ಸೀಸೇ ಆಸಿತ್ತಸತಪಾಕತೇಲಂ ವಿಯ ಅಹೋಸಿ. ತಸ್ಮಾ ಪಿತರಂ ‘‘ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮಿ, ತಾತಾ’’ತಿ ಆಹ. ಸೋ ತಸ್ಸಾ ಸಕ್ಕಾರಂ ಕತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖುನುಪಸ್ಸಯಂ ನೇತ್ವಾ ಪಬ್ಬಾಜೇಸಿ. ತಸ್ಸಾ ಅಚಿರಪಬ್ಬಜಿತಾಯ ಏವ ಉಪೋಸಥಾಗಾರೇ ಕಾಲವಾರೋ ಪಾಪುಣಿ. ಸಾ ಪದೀಪಂ ಜಾಲೇತ್ವಾ ಉಪೋಸಥಾಗಾರಂ ಸಮ್ಮಜ್ಜಿತ್ವಾ ದೀಪಸಿಖಾಯ ನಿಮಿತ್ತಂ ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ಠಿತಾವ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಓಲೋಕಯಮಾನಾ ತೇಜೋಕಸಿಣಾರಮ್ಮಣಂ ಝಾನಂ ನಿಬ್ಬತ್ತೇತ್ವಾ ತದೇವ ಪಾದಕಂ ಕತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ. ಅರಹತ್ತಫಲೇನ ಸದ್ಧಿಂಯೇವ ಚ ಅಭಿಞ್ಞಾಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಪಿ ಇಜ್ಝಿಂಸು. ವಿಸೇಸತೋ ಪನ ಇದ್ಧಿವಿಕುಬ್ಬನೇ ಚಿಣ್ಣವಸೀ ಅಹೋಸಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ಅಪದಾನೇ (ಅಪ. ಥೇರೀ ೨.೨.ಉಪ್ಪಲವಣ್ಣಾಥೇರೀಅಪದಾನ, ಅಞ್ಞಮಞ್ಞವಿಸದಿಸಂ) –

‘‘ಪದುಮುತ್ತರೋ ನಾಮ ಜಿನೋ, ಸಬ್ಬಧಮ್ಮಾನ ಪಾರಗೂ;

ಇತೋ ಸತಸಹಸ್ಸಮ್ಹಿ, ಕಪ್ಪೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ ನಾಯಕೋ.

‘‘ತದಾಹಂ ಹಂಸವತಿಯಂ, ಜಾತಾ ಸೇಟ್ಠಿಕುಲೇ ಅಹುಂ;

ನಾನಾರತನಪಜ್ಜೋತೇ, ಮಹಾಸುಖಸಮಪ್ಪಿತಾ.

‘‘ಉಪೇತ್ವಾ ತಂ ಮಹಾವೀರಂ, ಅಸ್ಸೋಸಿಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ;

ತತೋ ಜಾತಪ್ಪಸಾದಾಹಂ, ಉಪೇಮಿ ಸರಣಂ ಜಿನಂ.

‘‘ಭಗವಾ ಇದ್ಧಿಮನ್ತೀನಂ, ಅಗ್ಗಂ ವಣ್ಣೇಸಿ ನಾಯಕೋ;

ಭಿಕ್ಖುನಿಂ ಲಜ್ಜಿನಿಂ ತಾದಿಂ, ಸಮಾಧಿಝಾನಕೋವಿದಂ.

‘‘ತದಾ ಮುದಿತಚಿತ್ತಾಹಂ, ತಂ ಠಾನಂ ಅಭಿಕಙ್ಖಿನೀ;

ನಿಮನ್ತಿತ್ವಾ ದಸಬಲಂ, ಸಸಙ್ಘಂ ಲೋಕನಾಯಕಂ.

‘‘ಭೋಜಯಿತ್ವಾನ ಸತ್ತಾಹಂ, ದತ್ವಾನ ಚ ತಿಚೀವರಂ;

ಸತ್ತಮಾಲಂ ಗಹೇತ್ವಾನ, ಉಪ್ಪಲಾದೇವಗನ್ಧಿಕಂ.

‘‘ಸತ್ಥು ಪಾದೇ ಠಪೇತ್ವಾನ, ಞಾಣಮ್ಹಿ ಅಭಿಪೂಜಯಿಂ;

ನಿಪಚ್ಚ ಸಿರಸಾ ಪಾದೇ, ಇದಂ ವಚನಮಬ್ರವಿಂ.

‘‘ಯಾದಿಸಾ ವಣ್ಣಿತಾ ವೀರ, ಇತೋ ಅಟ್ಠಮಕೇ ಮುನಿ;

ತಾದಿಸಾಹಂ ಭವಿಸ್ಸಾಮಿ, ಯದಿ ಸಿಜ್ಝತಿ ನಾಯಕ.

‘‘ತದಾ ಅವೋಚ ಮಂ ಸತ್ಥಾ, ವಿಸ್ಸಟ್ಠಾ ಹೋತಿ ದಾರಿಕೇ;

ಅನಾಗತಮ್ಹಿ ಅದ್ಧಾನೇ, ಲಚ್ಛಸೇ ತಂ ಮನೋರಥಂ.

‘‘ಸತಸಹಸ್ಸಿತೋ ಕಪ್ಪೇ, ಓಕ್ಕಾಕಕುಲಸಮ್ಭವೋ;

ಗೋತಮೋ ನಾಮ ಗೋತ್ತೇನ, ಸತ್ಥಾ ಲೋಕೇ ಭವಿಸ್ಸತಿ.

‘‘ತಸ್ಸ ಧಮ್ಮೇಸು ದಾಯಾದಾ, ಓರಸಾ ಧಮ್ಮನಿಮ್ಮಿತಾ;

ನಾಮೇನುಪ್ಪಲವಣ್ಣಾತಿ, ರೂಪೇನ ಚ ಯಸಸ್ಸಿನೀ.

‘‘ಅಭಿಞ್ಞಾಸು ವಸಿಪ್ಪತ್ತಾ, ಸತ್ಥುಸಾಸನಕಾರಿಕಾ;

ಸಬ್ಬಾಸವಪರಿಕ್ಖೀಣಾ, ಹೇಸ್ಸಸೀ ಸತ್ಥು ಸಾವಿಕಾ.

‘‘ತದಾಹಂ ಮುದಿತಾ ಹುತ್ವಾ, ಯಾವಜೀವಂ ತದಾ ಜಿನಂ;

ಮೇತ್ತಚಿತ್ತಾ ಪರಿಚರಿಂ, ಸಸಙ್ಘಂ ಲೋಕನಾಯಕಂ.

‘‘ತೇನ ಕಮ್ಮೇನ ಸುಕತೇನ, ಚೇತನಾಪಣಿಧೀಹಿ ಚ;

ಜಹಿತ್ವಾ ಮಾನುಸಂ ದೇಹಂ, ತಾವತಿಂಸಮಗಚ್ಛಹಂ.

‘‘ತತೋ ಚುತಾಹಂ ಮನುಜೇ, ಉಪಪನ್ನಾ ಸಯಮ್ಭುನೋ;

ಉಪ್ಪಲೇಹಿ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ, ಪಿಣ್ಡಪಾತಮದಾಸಹಂ.

‘‘ಏಕನವುತಿತೋ ಕಪ್ಪೇ, ವಿಪಸ್ಸೀ ನಾಮ ನಾಯಕೋ;

ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ ಚಾರುದಸ್ಸನೋ, ಸಬ್ಬಧಮ್ಮೇಸು ಚಕ್ಖುಮಾ.

‘‘ಸೇಟ್ಠಿಧೀತಾ ತದಾ ಹುತ್ವಾ, ಬಾರಾಣಸಿಪುರುತ್ತಮೇ;

ನಿಮನ್ತೇತ್ವಾನ ಸಮ್ಬುದ್ಧಂ, ಸಸಙ್ಘಂ ಲೋಕನಾಯಕಂ.

‘‘ಮಹಾದಾನಂ ದದಿತ್ವಾನ, ಉಪ್ಪಲೇಹಿ ವಿನಾಯಕಂ;

ಪೂಜಯಿತ್ವಾ ಚೇತಸಾವ, ವಣ್ಣಸೋಭಂ ಅಪತ್ಥಯಿಂ.

‘‘ಇಮಮ್ಹಿ ಭದ್ದಕೇ ಕಪ್ಪೇ, ಬ್ರಹ್ಮಬನ್ಧು ಮಹಾಯಸೋ;

ಕಸ್ಸಪೋ ನಾಮ ಗೋತ್ತೇನ, ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ ವದತಂ ವರೋ.

‘‘ಉಪಟ್ಠಾಕೋ ಮಹೇಸಿಸ್ಸ, ತದಾ ಆಸಿ ನರಿಸ್ಸರೋ;

ಕಾಸಿರಾಜಾ ಕಿಕೀ ನಾಮ, ಬಾರಾಣಸಿಪುರುತ್ತಮೇ.

‘‘ತಸ್ಸಾಸಿಂ ದುತಿಯಾ ಧೀತಾ, ಸಮಣಗುತ್ತಸವ್ಹಯಾ;

ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ಜಿನಗ್ಗಸ್ಸ, ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಸಮರೋಚಯಿಂ.

‘‘ಅನುಜಾನಿ ನ ನೋ ತಾತೋ, ಅಗಾರೇವ ತದಾ ಮಯಂ;

ವೀಸವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾನಿ, ವಿಚರಿಮ್ಹ ಅತನ್ದಿತಾ.

‘‘ಕೋಮಾರಿಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ರಾಜಕಞ್ಞಾ ಸುಖೇಧಿತಾ;

ಬುದ್ಧೋಪಟ್ಠಾನನಿರತಾ, ಮುದಿತಾ ಸತ್ತಧೀತರೋ.

‘‘ಸಮಣೀ ಸಮಣಗುತ್ತಾ ಚ, ಭಿಕ್ಖುನೀ ಭಿಕ್ಖುದಾಯಿಕಾ;

ಧಮ್ಮಾ ಚೇವ ಸುಧಮ್ಮಾ ಚ, ಸತ್ತಮೀ ಸಙ್ಘದಾಯಿಕಾ.

‘‘ಅಹಂ ಖೇಮಾ ಚ ಸಪ್ಪಞ್ಞಾ, ಪಟಾಚಾರಾ ಚ ಕುಣ್ಡಲಾ;

ಕಿಸಾಗೋತಮೀ ಧಮ್ಮದಿನ್ನಾ, ವಿಸಾಖಾ ಹೋತಿ ಸತ್ತಮೀ.

‘‘ತೇಹಿ ಕಮ್ಮೇಹಿ ಸುಕತೇಹಿ, ಚೇತನಾಪಣಿಧೀಹಿ ಚ;

ಜಹಿತ್ವಾ ಮಾನುಸಂ ದೇಹಂ, ತಾವತಿಂಸಮಗಚ್ಛಹಂ.

‘‘ತತೋ ಚುತಾ ಮನುಸ್ಸೇಸು, ಉಪಪನ್ನಾ ಮಹಾಕುಲೇ;

ಪೀತಂ ಮಟ್ಠಂ ವರಂ ದುಸ್ಸಂ, ಅದಂ ಅರಹತೋ ಅಹಂ.

‘‘ತತೋ ಚುತಾರಿಟ್ಠಪುರೇ, ಜಾತಾ ವಿಪ್ಪಕುಲೇ ಅಹಂ;

ಧೀತಾ ತಿರಿಟಿವಚ್ಛಸ್ಸ, ಉಮ್ಮಾದನ್ತೀ ಮನೋಹರಾ.

‘‘ತತೋ ಚುತಾ ಜನಪದೇ, ಕುಲೇ ಅಞ್ಞತರೇ ಅಹಂ;

ಪಸೂತಾ ನಾತಿಫೀತಮ್ಹಿ, ಸಾಲಿಂ ಗೋಪೇಮಹಂ ತದಾ.

‘‘ದಿಸ್ವಾ ಪಚ್ಚೇಕಸಮ್ಬುದ್ಧಂ, ಪಞ್ಚಲಾಜಸತಾನಿಹಂ;

ದತ್ವಾ ಪದುಮಚ್ಛನ್ನಾನಿ, ಪಞ್ಚ ಪುತ್ತಸತಾನಿಹಂ.

‘‘ಪತ್ಥಯಿಂ ತೇಪಿ ಪತ್ಥೇಸುಂ, ಮಧುಂ ದತ್ವಾ ಸಯಮ್ಭುನೋ;

ತತೋ ಚುತಾ ಅರಞ್ಞೇಹಂ, ಅಜಾಯಿಂ ಪದುಮೋದರೇ.

‘‘ಕಾಸಿರಞ್ಞೋ ಮಹೇಸೀಹಂ, ಹುತ್ವಾ ಸಕ್ಕತಪೂಜಿತಾ;

ಅಜನಿಂ ರಾಜಪುತ್ತಾನಂ, ಅನೂನಂ ಸತಪಞ್ಚಕಂ.

‘‘ಯದಾ ತೇ ಯೋಬ್ಬನಪ್ಪತ್ತಾ, ಕೀಳನ್ತಾ ಜಲಕೀಳಿತಂ;

ದಿಸ್ವಾ ಓಪತ್ತಪದುಮಂ, ಆಸುಂ ಪಚ್ಚೇಕನಾಯಕಾ.

‘‘ಸಾಹಂ ತೇಹಿ ವಿನಾಭೂತಾ, ಸುತವೀರೇಹಿ ಸೋಕಿನೀ;

ಚುತಾ ಇಸಿಗಿಲಿಪಸ್ಸೇ, ಗಾಮಕಮ್ಹಿ ಅಜಾಯಿಹಂ.

‘‘ಯದಾ ಬುದ್ಧೋ ಸುತಮತೀ, ಸುತಾನಂ ಭತ್ತುನೋಪಿ ಚ;

ಯಾಗುಂ ಆದಾಯ ಗಚ್ಛನ್ತೀ, ಅಟ್ಠ ಪಚ್ಚೇಕನಾಯಕೇ.

‘‘ಭಿಕ್ಖಾಯ ಗಾಮಂ ಗಚ್ಛನ್ತೇ, ದಿಸ್ವಾ ಪುತ್ತೇ ಅನುಸ್ಸರಿಂ;

ಖೀರಧಾರಾ ವಿನಿಗ್ಗಚ್ಛಿ, ತದಾ ಮೇ ಪುತ್ತಪೇಮಸಾ.

‘‘ತತೋ ತೇಸಂ ಅದಂ ಯಾಗುಂ, ಪಸನ್ನಾ ಸೇಹಿ ಪಾಣಿಭಿ;

ತತೋ ಚುತಾಹಂ ತಿದಸಂ, ನನ್ದನಂ ಉಪಪಜ್ಜಹಂ.

‘‘ಅನುಭೋತ್ವಾ ಸುಖಂ ದುಕ್ಖಂ, ಸಂಸರಿತ್ವಾ ಭವಾಭವೇ;

ತವತ್ಥಾಯ ಮಹಾವೀರ, ಪರಿಚ್ಚತ್ತಞ್ಚ ಜೀವಿತಂ.

‘‘ಧೀತಾ ತುಯ್ಹಂ ಮಹಾವೀರ, ಪಞ್ಞವನ್ತ ಜುತಿನ್ಧರ;

ಬಹುಞ್ಚ ದುಕ್ಕರಂ ಕಮ್ಮಂ, ಕತಂ ಮೇ ಅತಿದುಕ್ಕರಂ.

‘‘ರಾಹುಲೋ ಚ ಅಹಞ್ಚೇವ, ನೇಕಜಾತಿಸತೇ ಬಹೂ;

ಏಕಸ್ಮಿಂ ಸಮ್ಭವೇ ಜಾತಾ, ಸಮಾನಚ್ಛನ್ದಮಾನಸಾ.

‘‘ನಿಬ್ಬತ್ತಿ ಏಕತೋ ಹೋತಿ, ಜಾತಿಯಾಪಿ ಚ ಏಕತೋ;

ಪಚ್ಛಿಮೇ ಭವೇ ಸಮ್ಪತ್ತೇ, ಉಭೋಪಿ ನಾನಾಸಮ್ಭವಾ.

‘‘ಪುರಿಮಾನಂ ಜಿನಗ್ಗಾನಂ, ಸಙ್ಗಮಂ ತೇ ನಿದಸ್ಸಿತಂ;

ಅಧಿಕಾರಂ ಬಹುಂ ಮಯ್ಹಂ, ತುಯ್ಹತ್ಥಾಯ ಮಹಾಮುನಿ.

‘‘ಯಂ ಮಯಾ ಪೂರಿತಂ ಕಮ್ಮಂ, ಕುಸಲಂ ಸರ ಮೇ ಮುನಿ;

ತವತ್ಥಾಯ ಮಹಾವೀರ, ಪುಞ್ಞಂ ಉಪಚಿತಂ ಮಯಾ.

‘‘ಅಭಬ್ಬಟ್ಠಾನೇ ವಜ್ಜೇತ್ವಾ, ವಾರಯನ್ತಿ ಅನಾಚಾರಂ;

ತವತ್ಥಾಯ ಮಹಾವೀರ, ಚತ್ತಂ ಮೇ ಜೀವಿತಂ ಬಹುಂ.

‘‘ಏವಂ ಬಹುವಿಧಂ ದುಕ್ಖಂ, ಸಮ್ಪತ್ತಿ ಚ ಬಹುಬ್ಬಿಧಾ;

ಪಚ್ಛಿಮೇ ಭವೇ ಸಮ್ಪತ್ತೇ, ಜಾತಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಪುರೇ.

‘‘ಮಹಾಧನಸೇಟ್ಠಿಕುಲೇ, ಸುಖಿತೇ ಸಜ್ಜಿತೇ ತಥಾ;

ನಾನಾರತನಪಜ್ಜೋತೇ, ಸಬ್ಬಕಾಮಸಮಿದ್ಧಿನೇ.

‘‘ಸಕ್ಕತಾ ಪೂಜಿತಾ ಚೇವ, ಮಾನಿತಾಪಚಿತಾ ತಥಾ;

ರೂಪಸೀರಿಮನುಪ್ಪತ್ತಾ, ಕುಲೇಸು ಅಭಿಸಕ್ಕತಾ.

‘‘ಅತೀವ ಪತ್ಥಿತಾ ಚಾಸಿಂ, ರೂಪಸೋಭಸಿರೀಹಿ ಚ;

ಪತ್ಥಿತಾ ಸೇಟ್ಠಿಪುತ್ತೇಹಿ, ಅನೇಕೇಹಿ ಸತೇಹಿಪಿ.

‘‘ಅಗಾರಂ ಪಜಹಿತ್ವಾನ, ಪಬ್ಬಜಿಂ ಅನಗಾರಿಯಂ;

ಅಡ್ಢಮಾಸೇ ಅಸಮ್ಪತ್ತೇ, ಚತುಸಚ್ಚಮಪಾಪುಣಿಂ.

‘‘ಇದ್ಧಿಯಾ ಅಭಿನಿಮ್ಮಿತ್ವಾ, ಚತುರಸ್ಸಂ ರಥಂ ಅಹಂ;

ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಪಾದೇ ವನ್ದಿಸ್ಸಂ, ಲೋಕನಾಥಸ್ಸ ತಾದಿನೋ.

‘‘ಇದ್ಧೀಸು ಚ ವಸೀ ಹೋಮಿ, ದಿಬ್ಬಾಯ ಸೋತಧಾತುಯಾ;

ಚೇತೋಪರಿಯಞಾಣಸ್ಸ, ವಸೀ ಹೋಮಿ ಮಹಾಮುನೇ.

‘‘ಪುಬ್ಬೇನಿವಾಸಂ ಜಾನಾಮಿ, ದಿಬ್ಬಚಕ್ಖು ವಿಸೋಧಿತಂ;

ಸಬ್ಬಾಸವಪರಿಕ್ಖೀಣಾ, ನತ್ಥಿ ದಾನಿ ಪುನಬ್ಭವೋ.

‘‘ಅತ್ಥಧಮ್ಮನಿರುತ್ತೀಸು, ಪಟಿಭಾನೇ ತಥೇವ ಚ;

ಞಾಣಂ ಮೇ ವಿಮಲಂ ಸುದ್ಧಂ, ಪಭಾವೇನ ಮಹೇಸಿನೋ.

‘‘ಚೀವರಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಞ್ಚ, ಪಚ್ಚಯಂ ಸಯನಾಸನಂ;

ಖಣೇನ ಉಪನಾಮೇನ್ತಿ, ಸಹಸ್ಸಾನಿ ಸಮನ್ತತೋ.

‘‘ಜಿನೋ ತಮ್ಹಿ ಗುಣೇ ತುಟ್ಠೋ, ಏತದಗ್ಗೇ ಠಪೇಸಿ ಮಂ;

ಅಗ್ಗಾ ಇದ್ಧಿಮತೀನನ್ತಿ, ಪರಿಸಾಸು ವಿನಾಯಕೋ.

‘‘ಪರಿಚಿಣ್ಣೋ ಮಯಾ ಸತ್ಥಾ, ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನಂ;

ಓಹಿತೋ ಗರುಕೋ ಭಾರೋ, ಭವನೇತ್ತಿಸಮೂಹತಾ.

‘‘ಯಸ್ಸತ್ಥಾಯ ಪಬ್ಬಜಿತಾ, ಅಗಾರಸ್ಮಾನಗಾರಿಯಂ;

ಸೋ ಮೇ ಅತ್ಥೋ ಅನುಪ್ಪತ್ತೋ, ಸಬ್ಬಸಂಯೋಜನಕ್ಖಯೋ.

‘‘ಕಿಲೇಸಾ ಝಾಪಿತಾ ಮಯ್ಹಂ…ಪೇ… ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನ’’ನ್ತಿ.

ಅಯಂ ಪನ ಥೇರೀ ಯದಾ ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿನಗರದ್ವಾರೇ ಯಮಕಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ ಕಾತುಂ ಕಣ್ಡಮ್ಬರುಕ್ಖಮೂಲಂ ಉಪಗಞ್ಛಿ, ತದಾ ಸತ್ಥಾರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಏವಮಾಹ – ‘‘ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮಿ, ಯದಿ ಭಗವಾ ಅನುಜಾನಾತೀ’’ತಿ ಸೀಹನಾದಂ ನದಿ. ಸತ್ಥಾ ಇದಂ ಕಾರಣಂ ಅಟ್ಠುಪ್ಪತ್ತಿಂ ಕತ್ವಾ ಜೇತವನಮಹಾವಿಹಾರೇ ಅರಿಯಗಣಮಜ್ಝೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ಠಾನನ್ತರೇ ಠಪೇನ್ತೋ ಇಮಂ ಥೇರಿಂ ಇದ್ಧಿಮನ್ತೀನಂ ಅಗ್ಗಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇಸಿ. ಸಾ ಝಾನಸುಖೇನ ಫಲಸುಖೇನ ನಿಬ್ಬಾನಸುಖೇನ ಚ ವೀತಿನಾಮೇನ್ತೀ ಏಕದಿವಸಂ ಕಾಮಾನಂ ಆದೀನವಂ ಓಕಾರಂ ಸಂಕಿಲೇಸಞ್ಚ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಮಾನಾ ಗಙ್ಗಾತೀರಿಯತ್ಥೇರಸ್ಸ ಮಾತುಯಾ ಧೀತಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ಸಪತ್ತಿವಾಸಂ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ಸಂವೇಗಜಾತಾಯ ವುತ್ತಗಾಥಾ ಪಚ್ಚನುಭಾಸನ್ತೀ –

೨೨೪. ‘‘ಉಭೋ ಮಾತಾ ಚ ಧೀತಾ ಚ, ಮಯಂ ಆಸುಂ ಸಪತ್ತಿಯೋ;

ತಸ್ಸಾ ಮೇ ಅಹು ಸಂವೇಗೋ, ಅಬ್ಭುತೋ ಲೋಮಹಂಸನೋ.

೨೨೫. ‘‘ಧಿರತ್ಥು ಕಾಮಾ ಅಸುಚೀ, ದುಗ್ಗನ್ಧಾ ಬಹುಕಣ್ಟಕಾ;

ಯತ್ಥ ಮಾತಾ ಚ ಧೀತಾ ಚ, ಸಭರಿಯಾ ಮಯಂ ಅಹುಂ.

೨೨೬. ‘‘ಕಾಮೇಸ್ವಾದೀನವಂ ದಿಸ್ವಾ, ನೇಕ್ಖಮ್ಮಂ ದಟ್ಠು ಖೇಮತೋ;

ಸಾ ಪಬ್ಬಜಿಂ ರಾಜಗಹೇ, ಅಗಾರಸ್ಮಾನಗಾರಿಯ’’ನ್ತಿ. –

ಇಮಾ ತಿಸ್ಸೋ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ.

ತತ್ಥ ಉಭೋ ಮಾತಾ ಚ ಧೀತಾ ಚ, ಮಯಂ ಆಸುಂ ಸಪತ್ತಿಯೋತಿ ಮಾತಾ ಚ ಧೀತಾ ಚಾತಿ ಉಭೋ ಮಯಂ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಸಪತ್ತಿಯೋ ಅಹುಮ್ಹ.

ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಕಿರ ಅಞ್ಞತರಸ್ಸ ವಾಣಿಜಸ್ಸ ಭರಿಯಾಯ ಪಚ್ಚೂಸವೇಲಾಯಂ ಕುಚ್ಛಿಯಂ ಗಬ್ಭೋ ಸಣ್ಠಾಸಿ, ಸಾ ತಂ ನ ಅಞ್ಞಾಸಿ. ವಾಣಿಜೋ ವಿಭಾತಾಯ ರತ್ತಿಯಾ ಸಕಟೇಸು ಭಣ್ಡಂ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ರಾಜಗಹಂ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ಗತೋ. ತಸ್ಸಾ ಗಚ್ಛನ್ತೇ ಕಾಲೇ ಗಬ್ಭೋ ವಡ್ಢೇತ್ವಾ ಪರಿಪಾಕಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಅಥ ನಂ ಸಸ್ಸು ಏವಮಾಹ – ‘‘ಮಮ ಪುತ್ತೋ ಚಿರಪ್ಪವುತ್ಥೋ ತ್ವಞ್ಚ ಗಬ್ಭಿನೀ, ಪಾಪಕಂ ತಯಾ ಕತ’’ನ್ತಿ. ಸಾ ‘‘ತವ ಪುತ್ತತೋ ಅಞ್ಞಂ ಪುರಿಸಂ ನ ಜಾನಾಮೀ’’ತಿ ಆಹ. ತಂ ಸುತ್ವಾಪಿ ಸಸ್ಸು ಅಸದ್ದಹನ್ತೀ ತಂ ಘರತೋ ನಿಕ್ಕಡ್ಢಿ. ಸಾ ಸಾಮಿಕಂ ಗವೇಸನ್ತೀ ಅನುಕ್ಕಮೇನ ರಾಜಗಹಂ ಸಮ್ಪತ್ತಾ. ತಾವದೇವ ಚಸ್ಸಾ ಕಮ್ಮಜವಾತೇಸು ಚಲನ್ತೇಸು ಮಗ್ಗಸಮೀಪೇ ಅಞ್ಞತರಂ ಸಾಲಂ ಪವಿಟ್ಠಾಯ ಗಬ್ಭವುಟ್ಠಾನಂ ಅಹೋಸಿ. ಸಾ ಸುವಣ್ಣಬಿಮ್ಬಸದಿಸಂ ಪುತ್ತಂ ವಿಜಾಯಿತ್ವಾ ಅನಾಥಸಾಲಾಯಂ ಸಯಾಪೇತ್ವಾ ಉದಕಕಿಚ್ಚತ್ಥಂ ಬಹಿ ನಿಕ್ಖನ್ತಾ. ಅಥಞ್ಞತರೋ ಅಪುತ್ತಕೋ ಸತ್ಥವಾಹೋ ತೇನ ಮಗ್ಗೇನ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ‘‘ಅಸ್ಸಾಮಿಕಾಯ ದಾರಕೋ, ಮಮ ಪುತ್ತೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ತಂ ಧಾತಿಯಾ ಹತ್ಥೇ ಅದಾಸಿ. ಅಥಸ್ಸ ಮಾತಾ ಉದಕಕಿಚ್ಚಂ ಕತ್ವಾ ಉದಕಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಟಿನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಪುತ್ತಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತೀ ಸೋಕಾಭಿಭೂತಾ ಪರಿದೇವಿತ್ವಾ ರಾಜಗಹಂ ಅಪ್ಪವಿಸಿತ್ವಾವ ಮಗ್ಗಂ ಪಟಿಪಜ್ಜಿ. ತಂ ಅಞ್ಞತರೋ ಚೋರಜೇಟ್ಠಕೋ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ದಿಸ್ವಾ ಪಟಿಬದ್ಧಚಿತ್ತೋ ಅತ್ತನೋ ಪಜಾಪತಿಂ ಅಕಾಸಿ. ಸಾ ತಸ್ಸ ಗೇಹೇ ವಸನ್ತೀ ಏಕಂ ಧೀತರಂ ವಿಜಾಯಿ. ಅಥ ಸಾ ಏಕದಿವಸಂ ಧೀತರಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಠಿತಾ ಸಾಮಿಕೇನ ಭಣ್ಡಿತ್ವಾ ಧೀತರಂ ಮಞ್ಚಕೇ ಖಿಪಿ. ದಾರಿಕಾಯ ಸೀಸಂ ಥೋಕಂ ಭಿನ್ದಿ. ತತೋ ಸಾಪಿ ಸಾಮಿಕಂ ಭಾಯಿತ್ವಾ ರಾಜಗಹಮೇವ ಪಚ್ಚಾಗನ್ತ್ವಾ ಸೇರಿವಿಚಾರೇನ ವಿಚರತಿ. ತಸ್ಸಾ ಪುತ್ತೋ ಪಠಮಯೋಬ್ಬನೇ ಠಿತೋ ‘‘ಮಾತಾ’’ತಿ ಅಜಾನನ್ತೋ ಅತ್ತನೋ ಪಜಾಪತಿಂ ಅಕಾಸಿ. ಅಪರಭಾಗೇ ತಂ ಚೋರಜೇಟ್ಠಕಧೀತರಂ ಭಗಿನಿಭಾವಂ ಅಜಾನನ್ತೋ ವಿವಾಹಂ ಕತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಗೇಹಂ ಆನೇಸಿ. ಏವಂ ಸೋ ಅತ್ತನೋ ಮಾತರಂ ಭಗಿನಿಞ್ಚ ಪಜಾಪತೀ ಕತ್ವಾ ವಾಸೇಸಿ. ತೇನ ತಾ ಉಭೋಪಿ ಸಪತ್ತಿವಾಸಂ ವಸಿಂಸು. ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಮಾತಾ ಧೀತು ಕೇಸವಟ್ಟಿಂ ಮೋಚೇತ್ವಾ ಊಕಂ ಓಲೋಕೇನ್ತೀ ಸೀಸೇ ವಣಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅಪ್ಪೇವನಾಮಾಯಂ ಮಮ ಧೀತಾ ಭವೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ಸಂವೇಗಜಾತಾ ಹುತ್ವಾ ರಾಜಗಹೇ ಭಿಕ್ಖುನುಪಸ್ಸಯಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಕತಪುಬ್ಬಕಿಚ್ಚಾ ವಿವೇಕವಾಸಂ ವಸನ್ತೀ ಅತ್ತನೋ ಚ ಪುಬ್ಬಪಟಿಪತ್ತಿಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ‘‘ಉಭೋ ಮಾತಾ’’ತಿಆದಿಕಾ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ. ತಾ ಪನ ತಾಯ ವುತ್ತಗಾಥಾವ ಕಾಮೇಸು ಆದೀನವದಸ್ಸನವಸೇನ ಪಚ್ಚನುಭಾಸನ್ತೀ ಅಯಂ ಥೇರೀ ‘‘ಉಭೋ ಮಾತಾ ಚ ಧೀತಾ ಚಾ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ತೇನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಸಾ ಝಾನಸುಖೇನ ಫಲಸುಖೇನ ನಿಬ್ಬಾನಸುಖೇನ ಚ ವೀತಿನಾಮೇನ್ತೀ ಇಮಾ ತಿಸ್ಸೋ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸೀ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಅಸುಚೀತಿ ಕಿಲೇಸಾಸುಚಿಪಗ್ಘರಣೇನ ಅಸುಚೀ. ದುಗ್ಗನ್ಧಾತಿ ವಿಸಗನ್ಧವಾಯನೇನ ಪೂತಿಗನ್ಧಾ. ಬಹುಕಣ್ಟಕಾತಿ ವಿಸೂಯಿಕಪ್ಪವತ್ತಿಯಾ ಸುಚರಿತವಿನಿವಿಜ್ಝನಟ್ಠೇನ ಬಹುವಿಧಕಿಲೇಸಕಣ್ಟಕಾ. ತಥಾ ಹಿ ತೇ ಸತ್ತಿಸೂಲೂಪಮಾ ಕಾಮಾತಿ ವುತ್ತಾ. ಯತ್ಥಾತಿ ಯೇಸು ಕಾಮೇಸು ಪರಿಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬೇಸು. ಸಭರಿಯಾತಿ ಸಮಾನಭರಿಯಾ, ಸಪತ್ತಿಯೋತಿ ಅತ್ಥೋ.

೨೨೭. ‘‘ಪುಬ್ಬೇನಿವಾಸಂ ಜಾನಾಮಿ, ದಿಬ್ಬಚಕ್ಖುಂ ವಿಸೋಧಿತಂ;

ಚೇತೋಪರಿಚ್ಚಞಾಣಞ್ಚ, ಸೋತಧಾತು ವಿಸೋಧಿತಾ.

೨೨೮. ‘‘ಇದ್ಧೀಪಿ ಮೇ ಸಚ್ಛಿಕತಾ, ಪತ್ತೋ ಮೇ ಆಸವಕ್ಖಯೋ;

ಛಳಭಿಞ್ಞಾ ಸಚ್ಛಿಕತಾ, ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನಂ’’.