೧೧. ಮುತ್ತಾಥೇರೀಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ

ಸುಮುತ್ತಾ ಸಾಧುಮುತ್ತಾಮ್ಹೀತಿಆದಿಕಾ ಮುತ್ತಾಥೇರಿಯಾ ಗಾಥಾ. ಅಯಮ್ಪಿ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರಾ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ಕುಸಲಂ ಉಪಚಿನಿತ್ವಾ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಕೋಸಲಜನಪದೇ ಓಘಾತಕಸ್ಸ ನಾಮ ದಲಿದ್ದಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಧೀತಾ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ, ತಂ ವಯಪ್ಪತ್ತಕಾಲೇ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಏಕಸ್ಸ ಖುಜ್ಜಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಅದಂಸು. ಸಾ ತೇನ ಘರಾವಾಸಂ ಅರೋಚನ್ತೀ ತಂ ಅನುಜಾನಾಪೇತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ವಿಪಸ್ಸನಾಯ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋತಿ. ತಸ್ಸಾ ಬಹಿದ್ಧಾರಮ್ಮಣೇಸು ಚಿತ್ತಂ ವಿಧಾವತಿ, ಸಾ ತಂ ನಿಗ್ಗಣ್ಹನ್ತೀ ‘‘ಸುಮುತ್ತಾ ಸಾಧುಮುತ್ತಾಮ್ಹೀ’’ತಿ ಗಾಥಂ ವದನ್ತೀಯೇವ ವಿಪಸ್ಸನಂ ಉಸ್ಸುಕ್ಕಾಪೇತ್ವಾ ಸಹ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಹಿ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ಅಪದಾನೇ –

‘‘ಪದುಮುತ್ತರೋ ನಾಮ ಜಿನೋ, ಸಬ್ಬಧಮ್ಮೇಸು ಚಕ್ಖುಮಾ;

ಪಾಣಿನೇ ಅನುಗಣ್ಹನ್ತೋ, ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪಾವಿಸೀ ಪುರಂ.

‘‘ತಸ್ಸ ಆಗಚ್ಛತೋ ಸತ್ಥು, ಸಬ್ಬೇ ನಗರವಾಸಿನೋ;

ಹಟ್ಠತುಟ್ಠಾ ಸಮಾಗನ್ತ್ವಾ, ವಾಲಿಕಾ ಆಕಿರಿಂಸು ತೇ.

‘‘ವೀಥಿಸಮ್ಮಜ್ಜನಂ ಕತ್ವಾ, ಕದಲಿಪುಣ್ಣಕದ್ಧಜೇ;

ಧೂಮಂ ಚುಣ್ಣಞ್ಚ ಮಾಸಞ್ಚ, ಸಕ್ಕಾರಂ ಕಚ್ಚ ಸತ್ಥುನೋ.

‘‘ಮಣ್ಡಪಂ ಪಟಿಯಾದೇತ್ವಾ, ನಿಮನ್ತೇತ್ವಾ ವಿನಾಯಕಂ;

ಮಹಾದಾನಂ ದದಿತ್ವಾನ, ಸಮ್ಬೋಧಿಂ ಅಭಿಪತ್ಥಯಿ.

‘‘ಪದುಮುತ್ತರೋ ಮಹಾವೀರೋ, ಹಾರಕೋ ಸಬ್ಬಪಾಣಿನಂ;

ಅನುಮೋದನಿಯಂ ಕತ್ವಾ, ಬ್ಯಾಕಾಸಿ ಅಗ್ಗಪುಗ್ಗಲೋ.

‘‘ಸತಸಹಸ್ಸೇ ಅತಿಕ್ಕನ್ತೇ, ಕಪ್ಪೋ ಹೇಸ್ಸತಿ ಭದ್ದಕೋ;

ಭವಾಭವೇ ಸುಖಂ ಲದ್ಧಾ, ಪಾಪುಣಿಸ್ಸಸಿ ಬೋಧಿಯಂ.

‘‘ಹತ್ಥಕಮ್ಮಞ್ಚ ಯೇ ಕೇಚಿ, ಕತಾವೀ ನರನಾರಿಯೋ;

ಅನಾಗತಮ್ಹಿ ಅದ್ಧಾನೇ, ಸಬ್ಬಾ ಹೇಸ್ಸನ್ತಿ ಸಮ್ಮುಖಾ.

‘‘ತೇನ ಕಮ್ಮವಿಪಾಕೇನ, ಚೇತನಾಪಣಿಧೀಹಿ ಚ;

ಉಪ್ಪನ್ನದೇವಭವನೇ, ತುಯ್ಹಂ ತಾ ಪರಿಚಾರಿಕಾ.

‘‘ದಿಬ್ಬಂ ಸುಖಮಸಙ್ಖ್ಯೇಯ್ಯಂ, ಮಾನುಸಞ್ಚ ಅಸಙ್ಖಿಯಂ;

ಅನುಭೋನ್ತಿ ಚಿರಂ ಕಾಲಂ, ಸಂಸರಿಮ್ಹ ಭವಾಭವೇ.

‘‘ಸತಸಹಸ್ಸಿತೋ ಕಪ್ಪೇ, ಯಂ ಕಮ್ಮಮಕರಿಂ ತದಾ;

ಸುಖುಮಾಲಾ ಮನುಸ್ಸೇಸು, ಅಥೋ ದೇವಪುರೇಸು ಚ.

‘‘ರೂಪಂ ಭೋಗಂ ಯಸಂ ಆಯುಂ, ಅಥೋ ಕಿತ್ತಿಸುಖಂ ಪಿಯಂ;

ಲಭಾಮಿ ಸತತಂ ಸಬ್ಬಂ, ಸುಕತಂ ಕಮ್ಮಸಮ್ಪದಂ.

‘‘ಪಚ್ಛಿಮೇ ಭವೇ ಸಮ್ಪತ್ತೇ, ಜಾತಾಹಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ಕುಲೇ;

ಸುಖುಮಾಲಹತ್ಥಪಾದಾ, ರಮಣಿಯೇ ನಿವೇಸನೇ.

‘‘ಸಬ್ಬಕಾಲಮ್ಪಿ ಪಥವೀ, ನ ಪಸ್ಸಾಮನಲಙ್ಕತಂ;

ಚಿಕ್ಖಲ್ಲಭೂಮಿಂ ಅಸುಚಿಂ, ನ ಪಸ್ಸಾಮಿ ಕುದಾಚನಂ.

‘‘ಕಿಲೇಸಾ ಝಾಪಿತಾ ಮಯ್ಹಂ…ಪೇ… ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನ’’ನ್ತಿ.

ಅರಹತ್ತಂ ಪನ ಪತ್ವಾ ಉದಾನೇನ್ತೀ –

೧೧. ‘‘ಸುಮುತ್ತಾ ಸಾಧುಮುತ್ತಾಮ್ಹಿ, ತೀಹಿ ಖುಜ್ಜೇಹಿ ಮುತ್ತಿಯಾ;

ಉದುಕ್ಖಲೇನ ಮುಸಲೇನ, ಪತಿನಾ ಖುಜ್ಜಕೇನ ಚ;

ಮುತ್ತಾಮ್ಹಿ ಜಾತಿಮರಣಾ, ಭವನೇತ್ತಿ ಸಮೂಹತಾ’’ತಿ. – ಇಮಂ ಗಾಥಂ ಅಭಾಸಿ;

ತತ್ಥ ಸುಮುತ್ತಾತಿ ಸುಟ್ಠು ಮುತ್ತಾ. ಸಾಧುಮುತ್ತಾಮ್ಹೀತಿ ಸಾಧು ಸಮ್ಮದೇವ ಮುತ್ತಾ ಅಮ್ಹಿ. ಕುತೋ ಪನ ಸುಮುತ್ತಾ ಸಾಧುಮುತ್ತಾತಿ ಆಹ ‘‘ತೀಹಿ ಖುಜ್ಜೇಹಿ ಮುತ್ತಿಯಾ’’ತಿ, ತೀಹಿ ವಙ್ಕಕೇಹಿ ಪರಿಮುತ್ತಿಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಇದಾನಿ ತಾನಿ ಸರೂಪತೋ ದಸ್ಸೇನ್ತೀ ‘‘ಉದುಕ್ಖಲೇನ ಮುಸಲೇನ, ಪತಿನಾ ಖುಜ್ಜಕೇನ ಚಾ’’ತಿ ಆಹ. ಉದುಕ್ಖಲೇ ಹಿ ಧಞ್ಞಂ ಪಕ್ಖಿಪನ್ತಿಯಾ ಪರಿವತ್ತೇನ್ತಿಯಾ ಮುಸಲೇನ ಕೋಟ್ಟೇನ್ತಿಯಾ ಚ ಪಿಟ್ಠಿ ಓನಾಮೇತಬ್ಬಾ ಹೋತೀತಿ ಖುಜ್ಜಕರಣಹೇತುತಾಯ ತದುಭಯಂ ‘‘ಖುಜ್ಜ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ಸಾಮಿಕೋ ಪನಸ್ಸಾ ಖುಜ್ಜೋ ಏವ. ಇದಾನಿ ಯಸ್ಸಾ ಮುತ್ತಿಯಾ ನಿದಸ್ಸನವಸೇನ ತೀಹಿ ಖುಜ್ಜೇಹಿ ಮುತ್ತಿ ವುತ್ತಾ. ತಮೇವ ದಸ್ಸೇನ್ತೀ ‘‘ಮುತ್ತಾಮ್ಹಿ ಜಾತಿಮರಣಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತತ್ಥ ಕಾರಣಮಾಹ ‘‘ಭವನೇತ್ತಿ ಸಮೂಹತಾ’’ತಿ. ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ನ ಕೇವಲಮಹಂ ತೀಹಿ ಖುಜ್ಜೇಹಿ ಏವ ಮುತ್ತಾ, ಅಥ ಖೋ ಸಬ್ಬಸ್ಮಾ ಜಾತಿಮರಣಾಪಿ, ಯಸ್ಮಾ ಸಬ್ಬಸ್ಸಾಪಿ ಭವಸ್ಸ ನೇತ್ತಿ ನಾಯಿಕಾ ತಣ್ಹಾ ಅಗ್ಗಮಗ್ಗೇನ ಮಯಾ ಸಮುಗ್ಘಾಟಿತಾತಿ.

ಮುತ್ತಾಥೇರೀಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.