೭. ಕಾತಿಯಾನತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ

ಉಟ್ಠೇಹೀತಿಆದಿಕಾ ಆಯಸ್ಮತೋ ಕಾತಿಯಾನತ್ಥೇರಸ್ಸ ಗಾಥಾ. ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಅಯಮ್ಪಿ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರೋ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಉಪಚಿನಿತ್ವಾ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಅಞ್ಞತರಸ್ಸ ಕೋಸಿಯಗೋತ್ತಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಪುತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ, ಮಾತುಗೋತ್ತವಸೇನ ಪನ ಕಾತಿಯಾನೋತಿ ಲದ್ಧನಾಮೋ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ಸಾಮಞ್ಞಕಾನಿತ್ಥೇರಸ್ಸ ಗಿಹಿಸಹಾಯೋ ಥೇರಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ಸಮಣಧಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೋ ರತ್ತಿಂ ‘‘ನಿದ್ದಾಭಿಭವಂ ವಿನೋದೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಙ್ಕಮಂ ಆರುಹಿ. ಸೋ ಚಙ್ಕಮನ್ತೋ ನಿದ್ದಾಯ ಅಭಿಭೂತೋ ಪಚಲಾಯಮಾನೋ ಪರಿಪತಿತ್ವಾ ತತ್ಥೇವ ಅನನ್ತರಹಿತಾಯ ಭೂಮಿಯಾ ನಿಪಜ್ಜಿ, ಸತ್ಥಾ ತಸ್ಸ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ದಿಸ್ವಾ ಸಯಂ ತತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ ಆಕಾಸೇ ಠತ್ವಾ ‘‘ಕಾತಿಯಾನಾ’’ತಿ ಸಞ್ಞಂ ಅದಾಸಿ. ಸೋ ಸತ್ಥಾರಂ ದಿಸ್ವಾ ಉಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಸಂವೇಗಜಾತೋ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಅಥಸ್ಸ ಸತ್ಥಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತೋ –

೪೧೧. ‘‘ಉಟ್ಠೇಹಿ ನಿಸೀದ ಕಾತಿಯಾನ, ಮಾ ನಿದ್ದಾಬಹುಲೋ ಅಹು ಜಾಗರಸ್ಸು;

ಮಾ ತಂ ಅಲಸಂ ಪಮತ್ತಬನ್ಧು, ಕೂಟೇನೇವ ಜಿನಾತು ಮಚ್ಚುರಾಜಾ.

೪೧೨. ‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಮಹಾಸಮುದ್ದವೇಗೋ, ಏವಂ ಜಾತಿಜರಾತಿ ವತ್ತತೇ ತಂ;

ಸೋ ಕರೋಹಿ ಸುದೀಪಮತ್ತನೋ ತ್ವಂ, ನ ಹಿ ತಾಣಂ ತವ ವಿಜ್ಜತೇವ ಅಞ್ಞಂ.

೪೧೩. ‘‘ಸತ್ಥಾ ಹಿ ವಿಜೇಸಿ ಮಗ್ಗಮೇತಂ, ಸಙ್ಗಾ ಜಾತಿಜರಾಭಯಾ ಅತೀತಂ;

ಪುಬ್ಬಾಪರರತ್ತಮಪ್ಪಮತ್ತೋ, ಅನುಯುಞ್ಜಸ್ಸು ದಳ್ಹಂ ಕರೋಹಿ ಯೋಗಂ.

೪೧೪. ‘‘ಪುರಿಮಾನಿ ಪಮುಞ್ಚ ಬನ್ಧನಾನಿ, ಸಙ್ಘಾಟಿಖುರಮುಣ್ಡಭಿಕ್ಖಭೋಜೀ;

ಮಾ ಖಿಡ್ಡಾರತಿಞ್ಚ ಮಾ ನಿದ್ದಂ, ಅನುಯುಞ್ಜಿತ್ಥ ಝಾಯ ಕಾತಿಯಾನ.

೪೧೫. ‘‘ಝಾಯಾಹಿ ಜಿನಾಹಿ ಕಾತಿಯಾನ, ಯೋಗಕ್ಖೇಮಪಥೇಸು ಕೋವಿದೋಸಿ;

ಪಪ್ಪುಯ್ಯ ಅನುತ್ತರಂ ವಿಸುದ್ಧಿಂ, ಪರಿನಿಬ್ಬಾಹಿಸಿ ವಾರಿನಾವ ಜೋತಿ.

೪೧೬. ‘‘ಪಜ್ಜೋತಕರೋ ಪರಿತ್ತರಂಸೋ, ವಾತೇನ ವಿನಮ್ಯತೇ ಲತಾವ;

ಏವಮ್ಪಿ ತುವಂ ಅನಾದಿಯಾನೋ, ಮಾರಂ ಇನ್ದಸಗೋತ್ತ ನಿದ್ಧುನಾಹಿ;

ಸೋ ವೇದಯಿತಾಸು ವೀತರಾಗೋ, ಕಾಲಂ ಕಙ್ಖ ಇಧೇವ ಸೀತಿಭೂತೋ’’ತಿ. –

ಇಮಾ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ.

ತತ್ಥ ಉಟ್ಠೇಹೀತಿ ನಿದ್ದೂಪಗಮನತೋ ಉಟ್ಠಹನ್ತೋ ಉಟ್ಠಾನವೀರಿಯಂ ಕರೋಹಿ. ಯಸ್ಮಾ ನಿಪಜ್ಜಾ ನಾಮ ಕೋಸಜ್ಜಪಕ್ಖಿಯಾ, ತಸ್ಮಾ ಮಾ ಸಯಿ. ನಿಸೀದಾತಿ ಪಲ್ಲಙ್ಕಂ ಆಭುಜಿತ್ವಾ ಉಜುಂ ಕಾಯಂ ಪಣಿಧಾಯ ಪರಿಮುಖಂ ಸತಿಂ ಉಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ನಿಸೀದ. ಕಾತಿಯಾನಾತಿ ತಂ ನಾಮೇನ ಆಲಪತಿ. ಮಾ ನಿದ್ದಾಬಹುಲೋ ಅಹೂತಿ ನಿದ್ದಾಬಹುಲೋ ನಿದ್ದಾಭಿಭೂತೋ ಮಾ ಅಹು. ಜಾಗರಸ್ಸೂತಿ ಜಾಗರ, ಜಾಗರಿಯಮನುಯುತ್ತೋ ಹೋಹಿ. ಮಾ ತಂ ಅಲಸನ್ತಿ ಜಾಗರಿಯಂ ಅನನುಯುಞ್ಜನ್ತಂ ತಂ ಅಲಸಂ ಕುಸೀತಂ ಪಮತ್ತಬನ್ಧು ಮಚ್ಚುರಾಜಾ ಕೂಟೇನೇವ ಅದ್ದುಹನೇನ ವಿಯ ನೇಸಾದೋ ಮಿಗಂ ವಾ ಪಕ್ಖಿಂ ವಾ ಜರಾರೋಗೇಹಿ ಮಾ ಜಿನಾತು ಮಾ ಅಭಿಭವತು, ಮಾ ಅಜ್ಝೋತ್ಥರತೂತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಸೇಯ್ಯಥಾಪೀತಿ ಸೇಯ್ಯಥಾ ಅಪಿ. ಮಹಾಸಮುದ್ದವೇಗೋತಿ ಮಹಾಸಮುದ್ದಸ್ಸ ಊಮಿವೇಗೋ. ಏವನ್ತಿ ಯಥಾ ನಾಮ ಮಹಾಸಮುದ್ದಊಮಿವೇಗೋ ಉಪರೂಪರಿ ಉಟ್ಠಹನ್ತೋ ತಂ ಅಭಿಕ್ಕಮಿತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತಂ ಪುರಿಸಂ ಅಭಿಭವತಿ, ಏವಂ ಜಾತಿ ಜರಾ ಚ ಕೋಸಜ್ಜಾಭಿಭೂತಂ ತಂ ಅತಿವತ್ತತೇ ಉಪರೂಪರಿ ಅಜ್ಝೋತ್ಥರತಿ. ಸೋ ಕರೋಹೀತಿ ಸೋ ತ್ವಂ, ಕಾತಿಯಾನ, ಚತೂಹಿ ಓಘೇಹಿ ಅನಜ್ಝೋತ್ಥರಣೀಯಂ ಅರಹತ್ತಫಲಸಙ್ಖಾತಂ ಸುದೀಪಂ ಅತ್ತನೋ ಕರೋಹಿ ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಾನೇ ಉಪ್ಪಾದೇಹಿ. ನ ಹಿ ತಾಣಂ ತವ ವಿಜ್ಜತೇವ ಅಞ್ಞನ್ತಿ ಹೀತಿ ಹೇತುಅತ್ಥೇ ನಿಪಾತೋ. ಯಸ್ಮಾ ತತೋ ಅಗ್ಗಫಲತೋ ಅಞ್ಞಂ ತವ ತಾಣಂ ನಾಮ ಇಧ ವಾ ಹುರಂ ವಾ ನ ಉಪಲಬ್ಭತಿ, ತಸ್ಮಾ ತಂ ಅರಹತ್ತಸಙ್ಖಾತಂ ಸುದೀಪಂ ಕರೋಹೀತಿ.

ಸತ್ಥಾ ಹಿ ವಿಜೇಸಿ ಮಗ್ಗಮೇತನ್ತಿ ಯಂ ಸಾಧೇತುಂ ಅವಿಸಹನ್ತಾ ಯತೋ ಪರಾಜಿತಾ ಪುಥೂ ಅಞ್ಞತಿತ್ಥಿಯಾ, ತದೇತಂ ತಸ್ಸ ಸುದೀಪಸ್ಸ ಕಾರಣಭೂತಂ ಪಞ್ಚವಿಧಸಙ್ಗತೋ ಜಾತಿಆದಿಭಯತೋ ಚ ಅತೀತಂ ಅರಿಯಮಗ್ಗಂ ದೇವಪುತ್ತಮಾರಾದಿಕೇ ಅಭಿಭವಿತ್ವಾ ತುಯ್ಹಂ ಸತ್ಥಾ ವಿಜೇಸಿ ಸಾಧೇಸಿ. ಯಸ್ಮಾ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಕಂ ನಾಮ ಸಾವಕೇನ ಅಧಿಗನ್ತಬ್ಬಂ ನ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತಬ್ಬಂ, ತಸ್ಮಾ ತಸ್ಸ ಅಧಿಗಮಾಯ ಪುಬ್ಬರತ್ತಾಪರರತ್ತಂ ಪುರಿಮಯಾಮಂ ಪಚ್ಛಿಮಯಾಮಞ್ಚ, ಅಪ್ಪಮತ್ತೋ ಸತೋ ಸಮ್ಪಜಾನೋ ಹುತ್ವಾ ಅನುಯುಞ್ಜ ಯೋಗಂ ಭಾವನಂ ದಳ್ಹಞ್ಚ ಕರೋಹಿ.

ಪುರಿಮಾನಿ ಪಮುಞ್ಚ ಬನ್ಧನಾನೀತಿ ಪುರಿಮಕಾನಿ ಗಿಹಿಕಾಲೇ ಆಬದ್ಧಾನಿ ಗಿಹಿಬನ್ಧನಾನಿ ಕಾಮಗುಣಬನ್ಧನಾನಿ ಪಮುಞ್ಚ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಹಿ, ತತ್ಥ ಅನಪೇಕ್ಖೋ ಹೋಹಿ. ಸಙ್ಘಾಟಿಖುರಮುಣ್ಡಭಿಕ್ಖಭೋಜೀತಿ ಸಙ್ಘಾಟಿಧಾರೀ ಖುರೇನ ಕತಸಿರಮುಣ್ಡೋ ಭಿಕ್ಖಾಹಾರಭೋಜೀ, ತಿವಿಧಮ್ಪೇತಂ ಪುರಿಮಬನ್ಧನಪಮೋಕ್ಖಸ್ಸ ಖಿಡ್ಡಾರತಿನಿದ್ದಾನನುಯೋಗಸ್ಸ ಚ ಕಾರಣವಚನಂ. ಯಸ್ಮಾ ತ್ವಂ ಸಙ್ಘಾಟಿಪಾರುತೋ ಮುಣ್ಡೋ ಭಿಕ್ಖಾಹಾರೋ ಜೀವತಿ, ತಸ್ಮಾ ತೇ ಕಾಮಸುಖಾನುಯೋಗೋ ಖಿಡ್ಡಾರತಿನಿದ್ದಾನುಯೋಗೋ ಚ ನ ಯುತ್ತೋತಿ ತತೋ ಪುರಿಮಾನಿ ಪಮುಞ್ಚ ಬನ್ಧನಾನಿ ಖಿಡ್ಡಾರತಿಂ ನಿದ್ದಞ್ಚ ಮಾನುಯುಞ್ಜಿತ್ಥಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಝಾಯಾತಿ ಝಾಯಸ್ಸು ಆರಮ್ಮಣೂಪನಿಜ್ಝಾನಂ ಅನುಯುಞ್ಜ.

ತಂ ಪನ ಅನುಯುಞ್ಜನ್ತೋ ಯೇನ ಝಾನೇನ ಝಾಯತೋ ಕಿಲೇಸಾ ಸಬ್ಬಸೋ ಜಿತಾ ಹೋನ್ತಿ, ತಂ ಲಕ್ಖಣೂಪನಿಜ್ಝಾನಂ ಅನುಯುಞ್ಜಾತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಝಾಯಾಹಿ ಜಿನಾಹೀ’’ತಿ ಆಹ. ಯೋಗಕ್ಖೇಮಪಥೇಸು ಕೋವಿದೋಸೀತಿ ಚತೂಹಿ ಯೋಗೇಹಿ ಖೇಮಸ್ಸ ನಿಬ್ಬಾನಸ್ಸ ಪಥಭೂತೇಸು ಬೋಧಿಪಕ್ಖಿಯಧಮ್ಮೇಸು ಕುಸಲೋ ಛೇಕೋ ಅಸಿ, ತಸ್ಮಾ ಭಾವನಂ ಉಸ್ಸುಕ್ಕಾಪೇನ್ತೋ ಅನುತ್ತರಂ ಉತ್ತರರಹಿತಂ, ವಿಸುದ್ಧಿಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅರಹತ್ತಞ್ಚ ಪಪ್ಪುಯ್ಯ ಪಾಪುಣಿತ್ವಾ ಪನ ತ್ವಂ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಹಿಸಿ. ವಾರಿನಾವ ಜೋತೀತಿ ಮಹತಾ ಸಲಿಲವುಟ್ಠಿನಿಪಾತೇನ ಅಗ್ಗಿಖನ್ಧೋ ವಿಯ ಅರಿಯಮಗ್ಗವುಟ್ಠಿನಿಪಾತೇನ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯಿಸ್ಸತಿ.

ಪಜ್ಜೋತಕರೋತಿ ಪಜ್ಜೋತಿಂ ಕರೋ ಪದೀಪೋ. ಪರಿತ್ತರಂಸೋತಿ ಖುದ್ದಕಚ್ಚಿಕೋ. ವಿನಮ್ಯತೇತಿ ವಿನಮೀಯತಿ ಅಪನಿಯ್ಯತಿ. ಲತಾವಾತಿ ವಲ್ಲಿ ವಿಯ. ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ಯಥಾ ವಟ್ಟಿಆದಿಪಚ್ಚಯವೇಕಲ್ಲೇನ ಪರಿತ್ತರಂಸೋ ಮನ್ದಪಭೋ ಪದೀಪೋ ಅಪ್ಪಿಕಾ ಲತಾ ವಾ ವಾತೇನ ವಿಧಮಿಯ್ಯತಿ ವಿದ್ಧಂಸಿಯ್ಯತಿ, ಏವಂ ತುವಮ್ಪಿ. ಕೋಸಿಯಗೋತ್ತತಾಯ, ಇನ್ದಸಗೋತ್ತ, ಇನ್ದಸಮಾನಗೋತ್ತಂ. ಮಾರಂ ತಸ್ಸ ವಸೇ ಅನಾವತ್ತನಾ ಅನುಪಾದಾನತೋ ಚ ಅನಾದಿಯಾನೋ, ನಿದ್ಧುನಾಹಿ ವಿಧಮೇಹಿ ವಿದ್ಧಂಸೇಹಿ. ಏವಂ ಪನ ವಿದ್ಧಂಸಮಾನೋ ಸೋ ತ್ವಂ ವೇದಯಿತಾಸು ಸಬ್ಬಾಸು ವೇದನಾಸು ವಿಗತಚ್ಛನ್ದರಾಗೋ ಇಧೇವ ಇಮಸ್ಮಿಂಯೇವ ಅತ್ತಭಾವೇ ಸಬ್ಬಕಿಲೇಸದರಥಪರಿಳಾಹಾಭಾವೇನ ಸೀತಿಭೂತೋ ನಿಬ್ಬುತೋ ಅತ್ತನೋ ಪರಿನಿಬ್ಬಾನಕಾಲಂ ಕಙ್ಖ ಆಗಮೇಹೀತಿ. ಏವಂ ಸತ್ಥಾರಾ ಅನುಪಾದಿಸೇಸಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಪಾಪೇತ್ವಾ ದೇಸನಾಯ ಕತಾಯ ಥೇರೋ ದೇಸನಾವಸಾನೇ ವಿಪಸ್ಸನಂ ವಡ್ಢೇತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ. ಅರಹತ್ತಂ ಪನ ಪತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಾ ದೇಸಿತನಿಯಾಮೇನೇವ ಇಮಾ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ. ತಾ ಏವ ಇಮಾ ಗಾಥಾ ಥೇರಸ್ಸ ಅಞ್ಞಾಬ್ಯಾಕರಣಞ್ಚ ಜಾತಾ.

ಕಾತಿಯಾನತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.