೪. ಸುಮನತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ

ಯಂ ಪತ್ಥಯಾನೋತಿಆದಿಕಾ ಆಯಸ್ಮತೋ ಸುಮನತ್ಥೇರಸ್ಸ ಗಾಥಾ. ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಅಯಮ್ಪಿ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರೋ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಉಪಚಿನನ್ತೋ ಇತೋ ಪಞ್ಚನವುತೇ ಕಪ್ಪೇ ಬುದ್ಧಸುಞ್ಞೇ ಲೋಕೇ ಕುಲಗೇಹೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ತೋ ಏಕಂ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಂ ಬ್ಯಾಧಿತಂ ದಿಸ್ವಾ ಹರೀತಕಂ ಅದಾಸಿ. ಸೋ ತೇನ ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮೇನ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರನ್ತೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಕೋಸಲರಟ್ಠೇ ಗಹಪತಿಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ಸುಮನೋತಿ ಲದ್ಧನಾಮೋ ಸುಖೇನ ವಡ್ಢಿ. ತಸ್ಸ ಪನ ಮಾತುಲೋ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಅರಹಾ ಹುತ್ವಾ ಅರಞ್ಞೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಸುಮನೇ ವಯಪ್ಪತ್ತೇ ತಂ ಪಬ್ಬಾಜೇತ್ವಾ ಚರಿತಾನುಕೂಲಂ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಅದಾಸಿ. ಸೋ ತತ್ಥ ಯೋಗಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೋ ಚತ್ತಾರಿ ಝಾನಾನಿ ಪಞ್ಚ ಚ ಅಭಿಞ್ಞಾಯೋ ನಿಬ್ಬತ್ತೇಸಿ. ಅಥಸ್ಸ ಥೇರೋ ವಿಪಸ್ಸನಾವಿಧಿಂ ಆಚಿಕ್ಖಿ. ಸೋ ಚ ನಚಿರೇನೇವ ವಿಪಸ್ಸನಂ ವಡ್ಢೇತ್ವಾ ಅರಹತ್ತೇ ಪತಿಟ್ಠಾಸಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ಅಪದಾನೇ (ಅಪ. ಥೇರ ೨.೪೪.೬೦-೭೧) –

‘‘ಹರೀತಕಂ ಆಮಲಕಂ, ಅಮ್ಬಜಮ್ಬುವಿಭೀತಕಂ;

ಕೋಲಂ ಭಲ್ಲಾತಕಂ ಬಿಲ್ಲಂ, ಸಯಮೇವ ಹರಾಮಹಂ.

‘‘ದಿಸ್ವಾನ ಪಬ್ಭಾರಗತಂ, ಝಾಯಿಂ ಝಾನರತಂ ಮುನಿಂ;

ಆಬಾಧೇನ ಆಪೀಳೇನ್ತಂ, ಅದುತೀಯಂ ಮಹಾಮುನಿಂ.

‘‘ಹರೀತಕಂ ಗಹೇತ್ವಾನ, ಸಯಮ್ಭುಸ್ಸ ಅದಾಸಹಂ;

ಖಾದಮತ್ತಮ್ಹಿ ಭೇಸಜ್ಜೇ, ಬ್ಯಾಧಿ ಪಸ್ಸಮ್ಭಿ ತಾವದೇ.

‘‘ಪಹೀನದರಥೋ ಬುದ್ಧೋ, ಅನುಮೋದಮಕಾಸಿ ಮೇ;

ಭೇಸಜ್ಜದಾನೇನಿಮಿನಾ, ಬ್ಯಾಧಿವೂಪಸಮೇನ ಚ.

‘‘ದೇವಭೂತೋ ಮನುಸ್ಸೋ ವಾ, ಜಾತೋ ವಾ ಅಞ್ಞಜಾತಿಯಾ;

ಸಬ್ಬತ್ಥ ಸುಖಿತೋ ಹೋತು, ಮಾ ಚ ತೇ ಬ್ಯಾಧಿಮಾಗಮಾ.

‘‘ಇದಂ ವತ್ವಾನ ಸಮ್ಬುದ್ಧೋ, ಸಯಮ್ಭೂ ಅಪರಾಜಿತೋ;

ನಭಂ ಅಬ್ಭುಗ್ಗಮೀ ಧೀರೋ, ಹಂಸರಾಜಾವ ಅಮ್ಬರೇ.

‘‘ಯತೋ ಹರೀತಕಂ ದಿನ್ನಂ, ಸಯಮ್ಭುಸ್ಸ ಮಹೇಸಿನೋ;

ಇಮಂ ಜಾತಿಂ ಉಪಾದಾಯ, ಬ್ಯಾಧಿ ಮೇ ನುಪಪಜ್ಜಥ.

‘‘ಅಯಂ ಪಚ್ಛಿಮಕೋ ಮಯ್ಹಂ, ಚರಿಮೋ ವತ್ತತೇ ಭವೋ;

ತಿಸ್ಸೋ ವಿಜ್ಜಾ ಸಚ್ಛಿಕತಾ, ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನಂ.

‘‘ಚತುನ್ನವುತಿತೋ ಕಪ್ಪೇ, ಭೇಸಜ್ಜಮದದಿಂ ತದಾ;

ದುಗ್ಗತಿಂ ನಾಭಿಜಾನಾಮಿ, ಭೇಸಜ್ಜಸ್ಸ ಇದಂ ಫಲಂ.

‘‘ಕಿಲೇಸಾ ಝಾಪಿತಾ ಮಯ್ಹಂ…ಪೇ… ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನ’’ನ್ತಿ.

ಅರಹತ್ತೇ ಪನ ಪತಿಟ್ಠಿತೋ ಏಕದಿವಸಂ ಮಾತುಲತ್ಥೇರಸ್ಸ ಉಪಟ್ಠಾನಂ ಅಗಮಾಸಿ. ತಂ ಥೇರೋ ಅಧಿಗಮಂ ಪುಚ್ಛಿ, ತಂ ಬ್ಯಾಕರೋನ್ತೋ –

೩೩೦. ‘‘ಯಂ ಪತ್ಥಯಾನೋ ಧಮ್ಮೇಸು, ಉಪಜ್ಝಾಯೋ ಅನುಗ್ಗಹಿ;

ಅಮತಂ ಅಭಿಕಙ್ಖನ್ತಂ, ಕತಂ ಕತ್ತಬ್ಬಕಂ ಮಯಾ.

೩೩೧. ‘‘ಅನುಪ್ಪತ್ತೋ ಸಚ್ಛಿಕತೋ, ಸಯಂ ಧಮ್ಮೋ ಅನೀತಿಹೋ;

ವಿಸುದ್ಧಞಾಣೋ ನಿಕ್ಕಙ್ಖೋ, ಬ್ಯಾಕರೋಮಿ ತವನ್ತಿಕೇ.

೩೩೨. ‘‘ಪುಬ್ಬೇನಿವಾಸಂ ಜಾನಾಮಿ, ದಿಬ್ಬಚಕ್ಖು ವಿಸೋಧಿತಂ;

ಸದತ್ಥೋ ಮೇ ಅನುಪ್ಪತ್ತೋ, ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನಂ.

೩೩೩. ‘‘ಅಪ್ಪಮತ್ತಸ್ಸ ಮೇ ಸಿಕ್ಖಾ, ಸುಸ್ಸುತಾ ತವ ಸಾಸನೇ;

ಸಬ್ಬೇ ಮೇ ಆಸವಾ ಖೀಣಾ, ನತ್ಥಿ ದಾನಿ ಪುನಬ್ಭವೋ.

೩೩೪. ‘‘ಅನುಸಾಸಿ ಮಂ ಅರಿಯವತಾ, ಅನುಕಮ್ಪಿ ಅನುಗ್ಗಹಿ;

ಅಮೋಘೋ ತುಯ್ಹಮೋವಾದೋ, ಅನ್ತೇವಾಸಿಮ್ಹಿ ಸಿಕ್ಖಿತೋ’’ತಿ. –

ಇಮಾಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ಸೀಹನಾದಂ ನದನ್ತೋ ಅಞ್ಞಂ ಬ್ಯಾಕಾಸಿ.

ತತ್ಥ ಯಂ ಪತ್ಥಯಾನೋ ಧಮ್ಮೇಸು, ಉಪಜ್ಝಾಯೋ ಅನುಗ್ಗಹಿ. ಅಮತಂ ಅಭಿಕಙ್ಖನ್ತನ್ತಿ ಸಮಥವಿಪಸ್ಸನಾದೀಸು ಅನವಜ್ಜಧಮ್ಮೇಸು ಯಂ ಧಮ್ಮಂ ಮಯ್ಹಂ ಪತ್ಥಯನ್ತೋ ಆಕಙ್ಖನ್ತೋ ಉಪಜ್ಝಾಯೋ ಅಮತಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅಭಿಕಙ್ಖನ್ತಂ ಮಂ ಓವಾದದಾನವಸೇನ ಅನುಗ್ಗಣ್ಹಿ. ಕತಂ ಕತ್ತಬ್ಬಕಂ ಮಯಾತಿ ತಸ್ಸ ಅಧಿಗಮತ್ಥಂ ಕತ್ತಬ್ಬಂ ಪರಿಞ್ಞಾದಿಸೋಳಸವಿಧಂ ಕಿಚ್ಚಂ ಕತಂ ನಿಟ್ಠಾಪಿತಂ ಮಯಾ.

ತತೋ ಏವ ಅನುಪ್ಪತ್ತೋ ಅಧಿಗತೋ ಚತುಬ್ಬಿಧೋಪಿ ಮಗ್ಗಧಮ್ಮೋ ಸಚ್ಛಿಕತೋ. ಸಯಂ ಧಮ್ಮೋ ಅನೀತಿಹೋತಿ ಸಯಂ ಅತ್ತನಾಯೇವ ನಿಬ್ಬಾನಧಮ್ಮೋ ಫಲಧಮ್ಮೋ ಚ ಅನೀತಿಹೋ ಅಸನ್ದಿದ್ಧೋ ಅತ್ತಪಚ್ಚಕ್ಖೋ ಕತೋ, ‘‘ಇತಿಹ, ಇತಿ ಕಿರಾ’’ತಿ ಪವತ್ತಿಯಾ ಇತಿಹಸಙ್ಖಾತಂ ಸಂಸಯಂ ಸಮುಚ್ಛಿನ್ದನ್ತೋಯೇವ ಅರಿಯಮಗ್ಗೋ ಪವತ್ತತಿ. ತೇನಾಹ ‘‘ವಿಸುದ್ಧಞಾಣೋ ನಿಕ್ಕಙ್ಖೋ’’ತಿಆದಿ. ತತ್ಥ ವಿಸುದ್ಧಞಾಣೋತಿ ಸಬ್ಬಸಂಕಿಲೇಸವಿಸುದ್ಧಿಯಾ ವಿಸುದ್ಧಞಾಣೋ. ತವನ್ತಿಕೇತಿ ತವ ಸಮೀಪೇ.

ಸದತ್ಥೋತಿ ಅರಹತ್ತಂ. ಸಿಕ್ಖಾತಿ ಅಧಿಸೀಲಸಿಕ್ಖಾದಯೋ. ಸುಸ್ಸುತಾತಿ ಪರಿಯತ್ತಿಬಾಹುಸಚ್ಚಸ್ಸ ಪಟಿವೇಧಬಾಹುಸಚ್ಚಸ್ಸ ಚ ಪಾರಿಪೂರಿವಸೇನ ಸುಟ್ಠು ಸುತಾ. ತವ ಸಾಸನೇತಿ ತವ ಓವಾದೇ ಅನುಸಿಟ್ಠಿಯಂ ಠಿತಸ್ಸ.

ಅರಿಯವತಾತಿ ಸುವಿಸುದ್ಧಸೀಲಾದಿವತಸಮಾದಾನೇನ. ಅನ್ತೇವಾಸಿಮ್ಹಿ ಸಿಕ್ಖಿತೋತಿ ತುಯ್ಹಂ ಸಮೀಪೇ ಚಿಣ್ಣಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯವಾಸತಾಯ ಅನ್ತೇವಾಸೀ ಸಿಕ್ಖಿತವಾ ಸಿಕ್ಖಿತಅಧಿಸೀಲಾದಿಸಿಕ್ಖೋ ಅಮ್ಹೀತಿ.

ಸುಮನತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.