೫. ಪಞ್ಚಕನಿಪಾತೋ

೧. ರಾಜದತ್ತತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ

ಪಞ್ಚಕನಿಪಾತೇ ಭಿಕ್ಖು ಸಿವಥಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾತಿಆದಿಕಾ ಆಯಸ್ಮತೋ ರಾಜದತ್ತತ್ಥೇರಸ್ಸ ಗಾಥಾ. ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಅಯಮ್ಪಿ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರೋ, ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ವಿವಟ್ಟೂಪನಿಸ್ಸಯಂ ಪುಞ್ಞಂ ಉಪಚಿನನ್ತೋ, ಇತೋ ಚತುದ್ದಸೇ ಕಪ್ಪೇ ಬುದ್ಧಸುಞ್ಞೇ ಲೋಕೇ ಕುಲಗೇಹೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ತೋ, ಏಕದಿವಸಂ ಕೇನಚಿದೇವ ಕರಣೀಯೇನ ವನನ್ತಂ ಉಪಗತೋ ತತ್ಥ ಅಞ್ಞತರಂ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಂ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ನಿಸಿನ್ನಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಸನ್ನಮಾನಸೋ ಸುಪರಿಸುದ್ಧಂ ಅಮ್ಬಾಟಕಫಲಂ ಅದಾಸಿ. ಸೋ ತೇನ ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮೇನ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರನ್ತೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಸತ್ಥವಾಹಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ತಸ್ಸ ಮಹಾರಾಜಂ ವೇಸ್ಸವಣಂ ಆರಾಧೇತ್ವಾ ಪಟಿಲದ್ಧಭಾವತೋ ಮಾತಾಪಿತರೋ ರಾಜದತ್ತೋತಿ ನಾಮಂ ಅಕಂಸು. ಸೋ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ಪಞ್ಚಹಿ ಸಕಟಸತೇಹಿ ಭಣ್ಡಂ ಆದಾಯ ವಾಣಿಜ್ಜವಸೇನ ರಾಜಗಹಂ ಅಗಮಾಸಿ. ತೇನ ಚ ಸಮಯೇನ ರಾಜಗಹೇ ಅಞ್ಞತರಾ ಗಣಿಕಾ ಅಭಿರೂಪಾ ದಸ್ಸನೀಯಾ ಪರಮಸೋಭಗ್ಗಯೋಗತೋ ದಿವಸೇ ದಿವಸೇ ಸಹಸ್ಸಂ ಲಭತಿ. ಅಥ ಸೋ ಸತ್ಥವಾಹಪುತ್ತೋ ದಿವಸೇ ದಿವಸೇ ತಸ್ಸಾ ಗಣಿಕಾಯ ಸಹಸ್ಸಂ ದತ್ವಾ ಸಂವಾಸಂ ಕಪ್ಪೇನ್ತೋ ನಚಿರಸ್ಸೇವ ಸಬ್ಬಂ ಧನಂ ಖೇಪೇತ್ವಾ ದುಗ್ಗತೋ ಹುತ್ವಾ ಘಾಸಚ್ಛಾದನಮತ್ತಮ್ಪಿ ಅಲಭನ್ತೋ ಇತೋ ಚಿತೋ ಚ ಪರಿಬ್ಭಮನ್ತೋ ಸಂವೇಗಪ್ಪತ್ತೋ ಅಹೋಸಿ. ಸೋ ಏಕದಿವಸಂ ಉಪಾಸಕೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ವೇಳುವನಂ ಅಗಮಾಸಿ.

ತೇನ ಚ ಸಮಯೇನ ಸತ್ಥಾ ಮಹತಿಯಾ ಪರಿಸಾಯ ಪರಿವುತೋ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತೋ ನಿಸಿನ್ನೋ ಹೋತಿ. ಸೋ ಪರಿಸಪರಿಯನ್ತೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕೇ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ಪಟಿಲದ್ಧಸದ್ಧೋ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಧುತಙ್ಗಾನಿ ಸಮಾದಿಯಿತ್ವಾ ಸುಸಾನೇ ವಸತಿ. ತದಾ ಅಞ್ಞತರೋಪಿ ಸತ್ಥವಾಹಪುತ್ತೋ ಸಹಸ್ಸಂ ದತ್ವಾ ತಾಯ ಗಣಿಕಾಯ ಸಹ ವಸತಿ. ಸಾ ಚ ಗಣಿಕಾ ತಸ್ಸ ಹತ್ಥೇ ಮಹಗ್ಘರತನಂ ದಿಸ್ವಾ ಲೋಭಂ ಉಪ್ಪಾದೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞೇಹಿ ಧುತ್ತಪುರಿಸೇಹಿ ತಂ ಮಾರಾಪೇತ್ವಾ ತಂ ರತನಂ ಗಣ್ಹಿ. ಅಥ ತಸ್ಸ ಸತ್ಥವಾಹಪುತ್ತಸ್ಸ ಮನುಸ್ಸಾ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಸುತ್ವಾ ಓಚರಕಮನುಸ್ಸೇ ಪೇಸೇಸುಂ. ತೇ ರತ್ತಿಯಂ ತಸ್ಸಾ ಗಣಿಕಾಯ ಘರಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಛವಿಆದೀನಿ ಅನುಪಹಚ್ಚೇವ ತಂ ಮಾರೇತ್ವಾ ಸಿವಥಿಕಾಯ ಛಡ್ಡೇಸುಂ. ರಾಜದತ್ತತ್ಥೇರೋ ಅಸುಭನಿಮಿತ್ತಂ ಗಹೇತುಂ ಸುಸಾನೇ ವಿಚರನ್ತೋ ತಸ್ಸಾ ಗಣಿಕಾಯ ಕಳೇವರಂ ಪಟಿಕ್ಕುಲತೋ ಮನಸಿ ಕಾತುಂ ಉಪಗತೋ ಕತಿಪಯವಾರೇ ಯೋನಿಸೋ ಮನಸಿ ಕತ್ವಾ ಅಚಿರಮತಭಾವತೋ ಸೋಣಸಿಙ್ಗಾಲಾದೀಹಿ ಅನುಪಹತಛವಿತಾಯ ವಿಸಭಾಗವತ್ಥುತಾಯ ಚ ಅಯೋನಿಸೋ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೋ, ತತ್ಥ ಕಾಮರಾಗಂ ಉಪ್ಪಾದೇತ್ವಾ ಸಂವಿಗ್ಗತರಮಾನಸೋ ಅತ್ತನೋ ಚಿತ್ತಂ ಪರಿಭಾಸಿತ್ವಾ ಮುಹುತ್ತಂ ಏಕಮನ್ತಂ ಅಪಸಕ್ಕಿತ್ವಾ ಆದಿತೋ ಉಪಟ್ಠಿತಂ ಅಸುಭನಿಮಿತ್ತಮೇವ ಗಹೇತ್ವಾ ಯೋನಿಸೋ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೋ ಝಾನಂ ಉಪ್ಪಾದೇತ್ವಾ ತಂ ಝಾನಂ ಪಾದಕಂ ಕತ್ವಾ ವಿಪಸ್ಸನಂ ಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ತಾವದೇವ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ಅಪದಾನೇ (ಅಪ. ಥೇರ ೨.೪೪.೫೫-೫೯) –

‘‘ವಿಪಿನೇ ಬುದ್ಧಂ ದಿಸ್ವಾನ, ಸಯಮ್ಭುಂ ಅಪರಾಜಿತಂ;

ಅಮ್ಬಾಟಕಂ ಗಹೇತ್ವಾನ, ಸಯಮ್ಭುಸ್ಸ ಅದಾಸಹಂ.

‘‘ಏಕತಿಂಸೇ ಇತೋ ಕಪ್ಪೇ, ಯಂ ಫಲಮದದಿಂ ತದಾ;

ದುಗ್ಗತಿಂ ನಾಭಿಜಾನಾಮಿ, ಫಲದಾನಸ್ಸಿದಂ ಫಲಂ.

‘‘ಕಿಲೇಸಾ ಝಾಪಿತಾ ಮಯ್ಹಂ…ಪೇ… ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನ’’ನ್ತಿ.

ಅರಹತ್ತಂ ಪನ ಪತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಪಟಿಪತ್ತಿಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ಪೀತಿಸೋಮನಸ್ಸಜಾತೋ –

೩೧೫. ‘‘ಭಿಕ್ಖು ಸಿವಥಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ, ಅದ್ದಸ ಇತ್ಥಿಮುಜ್ಝಿತಂ;

ಅಪವಿದ್ಧಂ ಸುಸಾನಸ್ಮಿಂ, ಖಜ್ಜನ್ತಿಂ ಕಿಮಿಹೀ ಫುಟಂ.

೩೧೬. ‘‘ಯಞ್ಹಿ ಏಕೇ ಜಿಗುಚ್ಛನ್ತಿ, ಮತಂ ದಿಸ್ವಾನ ಪಾಪಕಂ;

ಕಾಮರಾಗೋ ಪಾತುರಹು, ಅನ್ಧೋವ ಸವತೀ ಅಹುಂ.

೩೧೭. ‘‘ಓರಂ ಓದನಪಾಕಮ್ಹಾ, ತಮ್ಹಾ ಠಾನಾ ಅಪಕ್ಕಮಿಂ;

ಸತಿಮಾ ಸಮ್ಪಜಾನೋಹಂ, ಏಕಮನ್ತಂ ಉಪಾವಿಸಿಂ.

೩೧೮. ‘‘ತತೋ ಮೇ ಮನಸೀಕಾರೋ, ಯೋನಿಸೋ ಉದಪಜ್ಜಥ;

ಆದೀನವೋ ಪಾತುರಹು, ನಿಬ್ಬಿದಾ ಸಮತಿಟ್ಠಥ.

೩೧೯. ‘‘ತತೋ ಚಿತ್ತಂ ವಿಮುಚ್ಚಿ ಮೇ, ಪಸ್ಸ ಧಮ್ಮಸುಧಮ್ಮತಂ;

ತಿಸ್ಸೋ ವಿಜ್ಜಾ ಅನುಪ್ಪತ್ತಾ, ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನ’’ನ್ತಿ. –

ಇಮಾ ಪಞ್ಚ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ.

ತತ್ಥ ಭಿಕ್ಖು ಸಿವಥಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾತಿ ಸಂಸಾರೇ ಭಯಸ್ಸ ಇಕ್ಖನತೋ ಭಿಕ್ಖು, ಅಸುಭಕಮ್ಮಟ್ಠಾನತ್ಥಂ ಆಮಕಸುಸಾನಂ ಉಪಗನ್ತ್ವಾ. ‘‘ಭಿಕ್ಖೂ’’ತಿ ಚೇತಂ ಅತ್ತಾನಂ ಸನ್ಧಾಯ ಥೇರೋ ಸಯಂ ವದತಿ. ಇತ್ಥಿನ್ತಿ ಥೀಯತಿ ಏತ್ಥ ಸುಕ್ಕಸೋಣಿತಂ ಸತ್ತಸನ್ತಾನಭಾವೇನ ಸಂಹಞ್ಞತೀತಿ ಥೀ, ಮಾತುಗಾಮೋ. ಏವಞ್ಚ ಸಭಾವನಿರುತ್ತಿವಸೇನ ‘‘ಇತ್ಥೀ’’ತಿಪಿ ವುಚ್ಚತಿ. ವಞ್ಝಾದೀಸು ಪನ ತಂಸದಿಸತಾಯ ತಂಸಭಾವಾನತಿವತ್ತನತೋ ಚ ತಬ್ಬೋಹಾರೋ. ‘‘ಇತ್ಥೀ’’ತಿ ಇತ್ಥಿಕಳೇವರಂ ವದತಿ. ಉಜ್ಝಿತನ್ತಿ ಪರಿಚ್ಚತ್ತಂ ಉಜ್ಝನಿಯತ್ತಾ ಏವ ಅಪವಿದ್ಧಂ ಅನಪೇಕ್ಖಭಾವೇನ ಖಿತ್ತಂ. ಖಜ್ಜನ್ತಿಂ ಕಿಮಿಹೀ ಫುಟನ್ತಿ ಕಿಮೀಹಿ ಪೂರಿತಂ ಹುತ್ವಾ ಖಜ್ಜಮಾನಂ.

ಯಞ್ಹಿ ಏಕೇ ಜಿಗುಚ್ಛನ್ತಿ, ಮತಂ ದಿಸ್ವಾನ ಪಾಪಕನ್ತಿ ಯಂ ಅಪಗತಾಯುಉಸ್ಮಾವಿಞ್ಞಾಣತಾಯ ಮತಂ ಕಳೇವರಂ ಪಾಪಕಂ ನಿಹೀನಂ ಲಾಮಕಂ ಏಕೇ ಚೋಕ್ಖಜಾತಿಕಾ ಜಿಗುಚ್ಛನ್ತಿ, ಓಲೋಕೇತುಮ್ಪಿ ನ ಇಚ್ಛನ್ತಿ. ಕಾಮರಾಗೋ ಪಾತುರಹೂತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಕುಣಪೇ ಅಯೋನಿಸೋಮನಸಿಕಾರಸ್ಸ ಬಲವತಾಯ ಕಾಮರಾಗೋ ಮಯ್ಹಂ ಪಾತುರಹೋಸಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ. ಅನ್ಧೋವ ಸವತೀ ಅಹುನ್ತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಕಳೇವರೇ ನವಹಿ ದ್ವಾರೇಹಿ ಅಸುಚಿಂ ಸವತಿ ಸನ್ದನ್ತೇ ಅಸುಚಿಭಾವಸ್ಸ ಅದಸ್ಸನೇನ ಅನ್ಧೋ ವಿಯ ಅಹೋಸಿಂ. ತೇನಾಹ –

‘‘ರತ್ತೋ ಅತ್ಥಂ ನ ಜಾನಾತಿ, ರತ್ತೋ ಧಮ್ಮಂ ನ ಪಸ್ಸತಿ;

ಅನ್ಧತಮಂ ತದಾ ಹೋತಿ, ಯಂ ರಾಗೋ ಸಹತೇ ನರ’’ನ್ತಿ ಚ.

‘‘ಕಾಮಚ್ಛನ್ದೋ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಅನ್ಧಕರಣೋ ಅಚಕ್ಖುಕರಣೋ’’ತಿ ಚ ಆದಿ. ಕೇಚಿ ಪನೇತ್ಥ ತಕಾರಾಗಮಂ ಕತ್ವಾ ‘‘ಕಿಲೇಸಪರಿಯುಟ್ಠಾನೇನ ಅವಸವತ್ತಿ ಕಿಲೇಸಸ್ಸ ವಾ ವಸವತ್ತೀ’’ತಿ ಅತ್ಥಂ ವದನ್ತಿ. ಅಪರೇ ‘‘ಅನ್ಧೋವ ಅಸತಿ ಅಹು’’ನ್ತಿ ಪಾಳಿಂ ವತ್ವಾ ‘‘ಕಾಮರಾಗೇನ ಅನ್ಧೋ ಏವ ಹುತ್ವಾ ಸತಿರಹಿತೋ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ ಅತ್ಥಂ ವದನ್ತಿ. ತದುಭಯಂ ಪನ ಪಾಳಿಯಂ ನತ್ಥಿ.

ಓರಂ ಓದನಪಾಕಮ್ಹಾತಿ ಓದನಪಾಕತೋ ಓರಂ, ಯಾವತಾ ಕಾಲೇನ ಸುಪರಿಧೋತತಿನ್ತತಣ್ಡುಲನಾಳಿಯಾ ಓದನಂ ಪಚತಿ, ತತೋ ಓರಮೇವ ಕಾಲಂ, ತತೋಪಿ ಲಹುಕಾಲೇನ ರಾಗಂ ವಿನೋದೇನ್ತೋ, ತಮ್ಹಾ ಠಾನಾ ಅಪಕ್ಕಮಿಂ ಯಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಠಿತಸ್ಸ ಮೇ ರಾಗೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ, ತಮ್ಹಾ ಠಾನಾ ಅಪಕ್ಕಮಿಂ ಅಪಸಕ್ಕಿಂ. ಅಪಕ್ಕನ್ತೋವ ಸತಿಮಾ ಸಮ್ಪಜಾನೋಹಂ ಸಮಣಸಞ್ಞಂ ಉಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಮನಸಿಕಾರವಸೇನ ಸತಿಮಾ, ಸಮ್ಮದೇವ ಧಮ್ಮಸಭಾವಜಾನನೇನ ಸಮ್ಪಜಾನೋ ಚ ಹುತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ಉಪಾವಿಸಿಂ, ಪಲ್ಲಙ್ಕಂ ಆಭುಜಿತ್ವಾ ನಿಸೀದಿಂ. ನಿಸಿನ್ನಸ್ಸ ಚ ತತೋ ಮೇ ಮನಸೀಕಾರೋ, ಯೋನಿಸೋ ಉದಪಜ್ಜಥಾತಿಆದಿ ಸಬ್ಬಂ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತನಯಮೇವಾತಿ.

ರಾಜದತ್ತತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೨. ಸುಭೂತತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ

ಅಯೋಗೇತಿಆದಿಕಾ ಆಯಸ್ಮತೋ ಸುಭೂತತ್ಥೇರಸ್ಸ ಗಾಥಾ. ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಅಯಮ್ಪಿ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರೋ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಉಪಚಿನನ್ತೋ ಕಸ್ಸಪಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಗಹಪತಿಮಹಾಸಾಲಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ತೋ ಏಕದಿವಸಂ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕೇ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ಪಸನ್ನಮಾನಸೋ ಸರಣೇಸು ಚ ಸೀಲೇಸು ಚ ಪತಿಟ್ಠಾಯ ಮಾಸೇ ಮಾಸೇ ಅಟ್ಠಕ್ಖತ್ತುಂ ಚತುಜ್ಜಾತಿಯಗನ್ಧೇನ ಸತ್ಥು ಗನ್ಧಕುಟಿಂ ಓಪುಞ್ಜಾಪೇಸಿ. ಸೋ ತೇನ ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮೇನ ನಿಬ್ಬತ್ತನಿಬ್ಬತ್ತಟ್ಠಾನೇ ಸುಗನ್ಧಸರೀರೋ ಹುತ್ವಾ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಮಗಧರಟ್ಠೇ ಗಹಪತಿಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ಸುಭೂತೋತಿ ಲದ್ಧನಾಮೋ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ, ನಿಸ್ಸರಣಜ್ಝಾಸಯತಾಯ ಘರಾವಾಸಂ ಪಹಾಯ ತಿತ್ಥಿಯೇಸು ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ತತ್ಥ ಸಾರಂ ಅಲಭನ್ತೋ, ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕೇ ಉಪತಿಸ್ಸಕೋಲಿತಸೇಲಾದಿಕೇ ಬಹೂ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಸಾಮಞ್ಞಸುಖಂ ಅನುಭವನ್ತೇ ದಿಸ್ವಾ ಸಾಸನೇ ಪಟಿಲದ್ಧಸದ್ಧೋ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಆಚರಿಯುಪಜ್ಝಾಯೇ ಆರಾಧೇತ್ವಾ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಗಹೇತ್ವಾ ವಿವೇಕವಾಸಂ ವಸನ್ತೋ ವಿಪಸ್ಸನಂ ವಡ್ಢೇತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ಅಪದಾನೇ (ಅಪ. ಥೇರ ೨.೫೫.೨೭೨-೩೦೮) –

‘‘ಇಮಮ್ಹಿ ಭದ್ದಕೇ ಕಪ್ಪೇ, ಬ್ರಹ್ಮಬನ್ಧು ಮಹಾಯಸೋ;

ಕಸ್ಸಪೋ ನಾಮ ಗೋತ್ತೇನ, ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ ವದತಂ ವರೋ.

‘‘ಅನುಬ್ಯಞ್ಜನಸಮ್ಪನ್ನೋ, ಬಾತ್ತಿಂಸವರಲಕ್ಖಣೋ;

ಬ್ಯಾಮಪ್ಪಭಾಪರಿವುತೋ, ರಂಸಿಜಾಲಸಮೋತ್ಥಟೋ.

‘‘ಅಸ್ಸಾಸೇತಾ ಯಥಾ ಚನ್ದೋ, ಸೂರಿಯೋವ ಪಭಙ್ಕರೋ;

ನಿಬ್ಬಾಪೇತಾ ಯಥಾ ಮೇಘೋ, ಸಾಗರೋವ ಗುಣಾಕರೋ.

‘‘ಧರಣೀರಿವ ಸೀಲೇನ, ಹಿಮವಾವ ಸಮಾಧಿನಾ;

ಆಕಾಸೋ ವಿಯ ಪಞ್ಞಾಯ, ಅಸಙ್ಗೋ ಅನಿಲೋ ಯಥಾ.

‘‘ತದಾಹಂ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ, ಉಪಪನ್ನೋ ಮಹಾಕುಲೇ;

ಪಹೂತಧನಧಞ್ಞಸ್ಮಿಂ, ನಾನಾರತನಸಞ್ಚಯೇ.

‘‘ಮಹತಾ ಪರಿವಾರೇನ, ನಿಸಿನ್ನಂ ಲೋಕನಾಯಕಂ;

ಉಪೇಚ್ಚ ಧಮ್ಮಮಸ್ಸೋಸಿಂ, ಅಮತಂವ ಮನೋಹರಂ.

‘‘ದ್ವತ್ತಿಂಸಲಕ್ಖಣಧರೋ, ಸನಕ್ಖತ್ತೋವ ಚನ್ದಿಮಾ;

ಅನುಬ್ಯಞ್ಜನಸಮ್ಪನ್ನೋ, ಸಾಲರಾಜಾವ ಫುಲ್ಲಿತೋ.

‘‘ರಂಸಿಜಾಲಪರಿಕ್ಖಿತ್ತೋ, ದಿತ್ತೋವ ಕನಕಾಚಲೋ;

ಬ್ಯಾಮಪ್ಪಭಾಪರಿವುತೋ, ಸತರಂಸೀ ದಿವಾಕರೋ.

‘‘ಸೋಣ್ಣಾನನೋ ಜಿನವರೋ, ಸಮಣೀವ ಸಿಲುಚ್ಚಯೋ;

ಕರುಣಾಪುಣ್ಣಹದಯೋ, ಗುಣೇನ ವಿಯ ಸಾಗರೋ.

‘‘ಲೋಕವಿಸ್ಸುತಕಿತ್ತಿ ಚ, ಸಿನೇರೂವ ನಗುತ್ತಮೋ;

ಯಸಸಾ ವಿತ್ಥತೋ ವೀರೋ, ಆಕಾಸಸದಿಸೋ ಮುನಿ.

‘‘ಅಸಙ್ಗಚಿತ್ತೋ ಸಬ್ಬತ್ಥ, ಅನಿಲೋ ವಿಯ ನಾಯಕೋ;

ಪತಿಟ್ಠಾ ಸಬ್ಬಭೂತಾನಂ, ಮಹೀವ ಮುನಿಸತ್ತಮೋ.

‘‘ಅನುಪಲಿತ್ತೋ ಲೋಕೇನ, ತೋಯೇನ ಪದುಮಂ ಯಥಾ;

ಕುವಾದಗಚ್ಛದಹನೋ, ಅಗ್ಗಿಕ್ಖನ್ಧೋವ ಸೋಭತಿ.

‘‘ಅಗದೋ ವಿಯ ಸಬ್ಬತ್ಥ, ಕಿಲೇಸವಿಸನಾಸಕೋ;

ಗನ್ಧಮಾದನಸೇಲೋವ, ಗುಣಗನ್ಧವಿಭೂಸಿತೋ.

‘‘ಗುಣಾನಂ ಆಕರೋ ವೀರೋ, ರತನಾನಂವ ಸಾಗರೋ;

ಸಿನ್ಧೂವ ವನರಾಜೀನಂ, ಕಿಲೇಸಮಲಹಾರಕೋ.

‘‘ವಿಜಯೀವ ಮಹಾಯೋಧೋ, ಮಾರಸೇನಾವಮದ್ದನೋ;

ಚಕ್ಕವತ್ತೀವ ಸೋ ರಾಜಾ, ಬೋಜ್ಝಙ್ಗರತನಿಸ್ಸರೋ.

‘‘ಮಹಾಭಿಸಕ್ಕಸಙ್ಕಾಸೋ, ದೋಸಬ್ಯಾಧಿತಿಕಿಚ್ಛಕೋ;

ಸಲ್ಲಕತ್ತೋ ಯಥಾ ವೇಜ್ಜೋ, ದಿಟ್ಠಿಗಣ್ಡವಿಫಾಲಕೋ.

‘‘ಸೋ ತದಾ ಲೋಕಪಜ್ಜೋತೋ, ಸನರಾಮರಸಕ್ಕತೋ;

ಪರಿಸಾಸು ನರಾದಿಚ್ಚೋ, ಧಮ್ಮಂ ದೇಸಯತೇ ಜಿನೋ.

‘‘ದಾನಂ ದತ್ವಾ ಮಹಾಭೋಗೋ, ಸೀಲೇನ ಸುಗತೂಪಗೋ;

ಭಾವನಾಯ ಚ ನಿಬ್ಬಾತಿ, ಇಚ್ಚೇವಮನುಸಾಸಥ.

‘‘ದೇಸನಂ ತಂ ಮಹಸ್ಸಾದಂ, ಆದಿಮಜ್ಝನ್ತಸೋಭನಂ;

ಸುಣನ್ತಿ ಪರಿಸಾ ಸಬ್ಬಾ, ಅಮತಂವ ಮಹಾರಸಂ.

‘‘ಸುತ್ವಾ ಸುಮಧುರಂ ಧಮ್ಮಂ, ಪಸನ್ನೋ ಜಿನಸಾಸನೇ;

ಸುಗತಂ ಸರಣಂ ಗನ್ತ್ವಾ, ಯಾವಜೀವಂ ನಮಸ್ಸಹಂ.

‘‘ಮುನಿನೋ ಗನ್ಧಕುಟಿಯಾ, ಓಪುಞ್ಜೇಸಿಂ ತದಾ ಮಹಿಂ;

ಚತುಜ್ಜಾತೇನ ಗನ್ಧೇನ, ಮಾಸೇ ಅಟ್ಠ ದಿನೇಸ್ವಹಂ.

‘‘ಪಣಿಧಾಯ ಸುಗನ್ಧತ್ತಂ, ಸರೀರವಿಸ್ಸಗನ್ಧಿನೋ;

ತದಾ ಜಿನೋ ವಿಯಾಕಾಸಿ, ಸುಗನ್ಧತನುಲಾಭಿತಂ.

‘‘ಯೋ ಯಂ ಗನ್ಧಕುಟಿಭೂಮಿಂ, ಗನ್ಧೇನೋಪುಞ್ಜತೇ ಸಕಿಂ;

ತೇನ ಕಮ್ಮವಿಪಾಕೇನ, ಉಪಪನ್ನೋ ತಹಿಂ ತಹಿಂ.

‘‘ಸುಗನ್ಧದೇಹೋ ಸಬ್ಬತ್ಥ, ಭವಿಸ್ಸತಿ ಅಯಂ ನರೋ;

ಗುಣಗನ್ಧಯುತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ, ನಿಬ್ಬಾಯಿಸ್ಸತಿನಾಸವೋ.

‘‘ತೇನ ಕಮ್ಮೇನ ಸುಕತೇನ, ಚೇತನಾಪಣಿಧೀಹಿ ಚ;

ಜಹಿತ್ವಾ ಮಾನುಸಂ ದೇಹಂ, ತಾವತಿಂಸಮಗಚ್ಛಹಂ.

‘‘ಪಚ್ಛಿಮೇ ಚ ಭವೇ ದಾನಿ, ಜಾತೋ ವಿಪ್ಪಕುಲೇ ಅಹಂ;

ಗಬ್ಭಂ ಮೇ ವಸತೋ ಮಾತಾ, ದೇಹೇನಾಸಿ ಸುಗನ್ಧಿತಾ.

‘‘ಯದಾ ಚ ಮಾತುಕುಚ್ಛಿಮ್ಹಾ, ನಿಕ್ಖಮಾಮಿ ತದಾ ಪುರೀ;

ಸಾವತ್ಥಿ ಸಬ್ಬಗನ್ಧೇಹಿ, ವಾಸಿತಾ ವಿಯ ವಾಯಥ.

‘‘ಪುಪ್ಫವಸ್ಸಞ್ಚ ಸುರಭಿ, ದಿಬ್ಬಗನ್ಧಂ ಮನೋರಮಂ;

ಧೂಪಾನಿ ಚ ಮಹಗ್ಘಾನಿ, ಉಪವಾಯಿಂಸು ತಾವದೇ.

‘‘ದೇವಾ ಚ ಸಬ್ಬಗನ್ಧೇಹಿ, ಧೂಪಪುಪ್ಫೇಹಿ ತಂ ಘರಂ;

ವಾಸಯಿಂಸು ಸುಗನ್ಧೇನ, ಯಸ್ಮಿಂ ಜಾತೋ ಅಹಂ ಘರೇ.

‘‘ಯದಾ ಚ ತರುಣೋ ಭದ್ದೋ, ಪಠಮೇ ಯೋಬ್ಬನೇ ಠಿತೋ;

ತದಾ ಸೇಲಂ ಸಪರಿಸಂ, ವಿನೇತ್ವಾ ನರಸಾರಥಿ.

‘‘ತೇಹಿ ಸಬ್ಬೇಹಿ ಪರಿವುತೋ, ಸಾವತ್ಥಿಪುರಮಾಗತೋ;

ತದಾ ಬುದ್ಧಾನುಭಾವಂ ತಂ, ದಿಸ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ಅಹಂ.

‘‘ಸೀಲಂ ಸಮಾಧಿಪಞ್ಞಞ್ಚ, ವಿಮುತ್ತಿಞ್ಚ ಅನುತ್ತರಂ;

ಭಾವೇತ್ವಾ ಚತುರೋ ಧಮ್ಮೇ, ಪಾಪುಣಿಂ ಆಸವಕ್ಖಯಂ.

‘‘ಯದಾ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ಚಾಹಂ, ಯದಾ ಚ ಅರಹಾ ಅಹುಂ;

ನಿಬ್ಬಾಯಿಸ್ಸಂ ಯದಾ ಚಾಹಂ, ಗನ್ಧವಸ್ಸೋ ತದಾ ಅಹು.

‘‘ಸರೀರಗನ್ಧೋ ಚ ಸದಾತಿಸೇತಿ ಮೇ, ಮಹಾರಹಂ ಚನ್ದನಚಮ್ಪಕುಪ್ಪಲಂ;

ತಥೇವ ಗನ್ಧೇ ಇತರೇ ಚ ಸಬ್ಬಸೋ, ಪಸಯ್ಹ ವಾಯಾಮಿ ತತೋ ತಹಿಂ ತಹಿಂ.

‘‘ಕಿಲೇಸಾ ಝಾಪಿತಾ ಮಯ್ಹಂ…ಪೇ… ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನ’’ನ್ತಿ.

ಅರಹತ್ತಂ ಪನ ಪತ್ವಾ ತಿತ್ಥಿಯೇಸು ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಪತ್ತಂ ಅತ್ತಕಿಲಮಥಾನುಯೋಗಂ ದುಕ್ಖಂ, ಸಾಸನೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಪತ್ತಂ ಝಾನಾದಿಸುಖಞ್ಚ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಪಟಿಪತ್ತಿಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಮುಖೇನ ಅಞ್ಞಂ ಬ್ಯಾಕರೋನ್ತೋ –

೩೨೦. ‘‘ಅಯೋಗೇ ಯುಞ್ಜಮತ್ತಾನಂ, ಪುರಿಸೋ ಕಿಚ್ಚಮಿಚ್ಛಕೋ;

ಚರಂ ಚೇ ನಾಧಿಗಚ್ಛೇಯ್ಯ, ತಂ ಮೇ ದುಬ್ಭಗಲಕ್ಖಣಂ.

೩೨೧. ‘‘ಅಬ್ಬೂಳ್ಹಂ ಅಘಗತಂ ವಿಜಿತಂ, ಏಕಞ್ಚೇ ಓಸ್ಸಜೇಯ್ಯ ಕಲೀವ ಸಿಯಾ;

ಸಬ್ಬಾನಿಪಿ ಚೇ ಓಸ್ಸಜೇಯ್ಯ ಅನ್ಧೋವ ಸಿಯಾ, ಸಮವಿಸಮಸ್ಸ ಅದಸ್ಸನತೋ.

೩೨೨. ‘‘ಯಞ್ಹಿ ಕಯಿರಾ ತಞ್ಹಿ ವದೇ, ಯಂ ನ ಕಯಿರಾ ನ ತಂ ವದೇ;

ಅಕರೋನ್ತಂ ಭಾಸಮಾನಂ, ಪರಿಜಾನನ್ತಿ ಪಣ್ಡಿತಾ.

೩೨೩. ‘‘ಯಥಾಪಿ ರುಚಿರಂ ಪುಪ್ಫಂ, ವಣ್ಣವನ್ತಂ ಅಗನ್ಧಕಂ;

ಏವಂ ಸುಭಾಸಿತಾ ವಾಚಾ, ಅಫಲಾ ಹೋತಿ ಅಕುಬ್ಬತೋ.

೩೨೪. ‘‘ಯಥಾಪಿ ರುಚಿರಂ ಪುಪ್ಫಂ, ವಣ್ಣವನ್ತಂ ಸುಗನ್ಧಕಂ;

ಏವಂ ಸುಭಾಸಿತಾ ವಾಚಾ, ಸಫಲಾ ಹೋತಿ ಕುಬ್ಬತೋ’’ತಿ. –

ಇಮಾ ಪಞ್ಚ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ.

ತತ್ಥ ಅಯೋಗೇತಿ ಅಯುಞ್ಜಿತಬ್ಬೇ ಅಸೇವಿತಬ್ಬೇ ಅನ್ತದ್ವಯೇ. ಇಧ ಪನ ಅತ್ತಕಿಲಮಥಾನುಯೋಗವಸೇನ ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಯುಞ್ಜನ್ತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಅತ್ತಾನಂ ಯುಞ್ಜನ್ತೋ ಯೋಜೇನ್ತೋ ತಥಾ ಪಟಿಪಜ್ಜನ್ತೋ. ಕಿಚ್ಚಮಿಚ್ಛಕೋತಿ ಉಭಯಹಿತಾವಹಂ ಕಿಚ್ಚಂ ಇಚ್ಛನ್ತೋ, ತಪ್ಪಟಿಪಕ್ಖತೋ ಅಯೋಗೇ ಚರಂ ಚರನ್ತೋ ಚೇ ಭವೇಯ್ಯ. ನಾಧಿಗಚ್ಛೇಯ್ಯಾತಿ ಯಥಾಧಿಪ್ಪೇತಂ ಹಿತಸುಖಂ ನ ಪಾಪುಣೇಯ್ಯಾತಿ ಞಾಯೋ. ತಸ್ಮಾ ಯಂ ಅಹಂ ತಿತ್ಥಿಯಮತವಞ್ಚಿತೋ ಅಯೋಗೇ ಯುಞ್ಜಿಂ, ತಂ ಮೇ ದುಬ್ಭಗಲಕ್ಖಣಂ ಅಪುಞ್ಞಸಭಾವೋ. ‘‘ಪುರಿಮಕಮ್ಮಬ್ಯಾಮೋಹಿತೋ ಅಯೋಗೇ ಯುಞ್ಜಿ’’ನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತಿ.

ಅಬ್ಬೂಳ್ಹಂ ಅಘಗತಂ ವಿಜಿತನ್ತಿ ವಿಬಾಧನಸಭಾವತಾಯ ಅಘಾ ನಾಮ ರಾಗಾದಯೋ, ಅಘಾನಿ ಏವ ಅಘಗತಂ, ಅಘಗತಾನಂ ವಿಜಿತಂ ಸಂಸಾರಪ್ಪವತ್ತಿ, ತೇಸಂ ವಿಜಯೋ ಕುಸಲಧಮ್ಮಾಭಿಭವೋ. ‘‘ಅಘಗತಂ ವಿಜಿತ’’ನ್ತಿ ಅನುನಾಸಿಕಲೋಪಂ ಅಕತ್ವಾ ವುತ್ತಂ. ತಂ ಅಬ್ಬೂಳ್ಹಂ ಅನುದ್ಧತಂ ಯೇನ, ತಂ ಅಬ್ಬೂಳ್ಹಾಘಗತಂ ವಿಜಿತಂ ಕತ್ವಾ ಏವಂಭೂತೋ ಹುತ್ವಾ, ಕಿಲೇಸೇ ಅಸಮುಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಏಕಞ್ಚೇ ಓಸ್ಸಜೇಯ್ಯಾತಿ ಅದುತಿಯತಾಯ ಪಧಾನತಾಯ ಚ ಏಕಂ ಅಪ್ಪಮಾದಂ ಸಮ್ಮಾಪಯೋಗಮೇವ ವಾ ಓಸ್ಸಜೇಯ್ಯ ಪರಿಚ್ಚಜೇಯ್ಯ ಚೇ. ಕಲೀವ ಸೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಕಾಳಕಣ್ಣೀ ವಿಯ ಸಿಯಾ. ಸಬ್ಬಾನಿಪಿ ಚೇ ಓಸ್ಸಜೇಯ್ಯಾತಿ ಸಬ್ಬಾನಿಪಿ ವಿಮುತ್ತಿಯಾ ಪರಿಪಾಚಕಾನಿ ಸದ್ಧಾವೀರಿಯಸತಿಸಮಾಧಿಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ಓಸ್ಸಜೇಯ್ಯ ಚೇ, ಅಭಾವನಾಯ ಛಡ್ಡೇಯ್ಯ ಚೇ, ಅನ್ಧೋವ ಸಿಯಾ ಸಮವಿಸಮಸ್ಸ ಅದಸ್ಸನತೋ.

ಯಥಾತಿ ಓಪಮ್ಮಸಮ್ಪಟಿಪಾದನತ್ಥೇ ನಿಪಾತೋ. ರುಚಿರನ್ತಿ ಸೋಭನಂ. ವಣ್ಣವನ್ತನ್ತಿ ವಣ್ಣಸಣ್ಠಾನಸಮ್ಪನ್ನಂ. ಅಗನ್ಧಕನ್ತಿ ಗನ್ಧರಹಿತಂ ಪಾಲಿಭದ್ದಕಗಿರಿಕಣ್ಣಿಕಜಯಸುಮನಾದಿಭೇದಂ. ಏವಂ ಸುಭಾಸಿತಾ ವಾಚಾತಿ ಸುಭಾಸಿತಾ ವಾಚಾ ನಾಮ ತೇಪಿಟಕಂ ಬುದ್ಧವಚನಂ ವಣ್ಣಸಣ್ಠಾನಸಮ್ಪನ್ನಪುಪ್ಫಸದಿಸಂ. ಯಥಾ ಹಿ ಅಗನ್ಧಕಂ ಪುಪ್ಫಂ ಧಾರೇನ್ತಸ್ಸ ಸರೀರೇ ಗನ್ಧೋ ನ ಫರತಿ, ಏವಂ ಏತಮ್ಪಿ ಯೋ ಸಕ್ಕಚ್ಚಸವನಾದೀಹಿ ಚ ಸಮಾಚರತಿ, ತಸ್ಸ ಸಕ್ಕಚ್ಚಂ ಅಸಮಾಚರನ್ತಸ್ಸ ಯಂ ತತ್ಥ ಕತ್ತಬ್ಬಂ, ತಂ ಅಕುಬ್ಬತೋ ಸುತಗನ್ಧಂ ಪಟಿಪತ್ತಿಗನ್ಧಞ್ಚ ನ ಆವಹತಿ ಅಫಲಾ ಹೋತಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಏವಂ ಸುಭಾಸಿತಾ ವಾಚಾ, ಅಫಲಾ ಹೋತಿ ಅಕುಬ್ಬತೋ’’ತಿ.

ಸುಗನ್ಧಕನ್ತಿ ಸುಮನಚಮ್ಪಕನೀಲುಪ್ಪಲಪುಪ್ಫಾದಿಭೇದಂ. ಏವನ್ತಿ ಯಥಾ ತಂ ಪುಪ್ಫಂ ಧಾರೇನ್ತಸ್ಸ ಸರೀರೇ ಗನ್ಧೋ ಫರತಿ, ಏವಂ ತೇಪಿಟಕಬುದ್ಧವಚನಸಙ್ಖಾತಾ ಸುಭಾಸಿತಾ ವಾಚಾಪಿ ಯೋ ಸಕ್ಕಚ್ಚಸವನಾದೀಹಿ ತತ್ಥ ಕತ್ತಬ್ಬಂ ಕರೋತಿ, ಅಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಸಫಲಾ ಹೋತಿ, ಸುತಗನ್ಧಪಟಿಪತ್ತಿಗನ್ಧಾನಂ ಆವಹನತೋ ಮಹಪ್ಫಲಾ ಹೋತಿ ಮಹಾನಿಸಂಸಾ. ತಸ್ಮಾ ಯಥೋವಾದಂ ಪಟಿಪಜ್ಜೇಯ್ಯ, ಯಥಾಕಾರೀ ತಥಾವಾದೀ ಚ ಭವೇಯ್ಯಾತಿ. ಸೇಸಂ ವುತ್ತನಯಮೇವ.

ಸುಭೂತತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೩. ಗಿರಿಮಾನನ್ದತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ

ವಸ್ಸತಿ ದೇವೋತಿಆದಿಕಾ ಆಯಸ್ಮತೋ ಗಿರಿಮಾನನ್ದತ್ಥೇರಸ್ಸ ಗಾಥಾ. ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಅಯಮ್ಪಿ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರೋ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಉಪಚಿನನ್ತೋ ಸುಮೇಧಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಕುಲಗೇಹೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ಘರಾವಾಸಂ ವಸನ್ತೋ ಅತ್ತನೋ ಭರಿಯಾಯ ಪುತ್ತೇ ಚ ಕಾಲಙ್ಕತೇ ಸೋಕಸಲ್ಲಸಮಪ್ಪಿತೋ ಅರಞ್ಞಂ ಪವಿಟ್ಠೋ ಸತ್ಥಾರಾ ತತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ಕಥೇತ್ವಾ ಸೋಕಸಲ್ಲೇ ಅಬ್ಬೂಳ್ಹೇ ಪಸನ್ನಮಾನಸೋ ಸುಗನ್ಧಪುಪ್ಫೇಹಿ ಪೂಜೇತ್ವಾ ಪಞ್ಚಪತಿಟ್ಠಿತೇನ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಸಿರಸಿ ಅಞ್ಜಲಿಂ ಕತ್ವಾ ಅಭಿತ್ಥವಿ.

ಸೋ ತೇನ ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮೇನ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರನ್ತೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ರಾಜಗಹೇ ಬಿಮ್ಬಿಸಾರರಞ್ಞೋ ಪುರೋಹಿತಸ್ಸ ಪುತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ, ಗಿರಿಮಾನನ್ದೋತಿಸ್ಸ ನಾಮಂ ಅಹೋಸಿ. ಸೋ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ತೋ ಸತ್ಥು ರಾಜಗಹಗಮನೇ ಬುದ್ಧಾನುಭಾವಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಟಿಲದ್ಧಸದ್ಧೋ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಸಮಣಧಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೋ ಕತಿಪಯಂ ದಿವಸಂ ಗಾಮಕಾವಾಸೇ ವಸಿತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ವನ್ದಿತುಂ ರಾಜಗಹಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಬಿಮ್ಬಿಸಾರಮಹಾರಾಜಾ ತಸ್ಸ ಆಗಮನಂ ಸುತ್ವಾ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ‘‘ಇಧೇವ, ಭನ್ತೇ, ವಸಥ, ಅಹಂ ಚತೂಹಿ ಪಚ್ಚಯೇಹಿ ಉಪಟ್ಠಹಾಮೀ’’ತಿ ಸಮ್ಪವಾರೇತ್ವಾ ಗತೋ ಬಹುಕಿಚ್ಚತಾಯ ನ ಸರಿ. ‘‘ಥೇರೋ ಅಬ್ಭೋಕಾಸೇ ವಸತೀ’’ತಿ ದೇವತಾ ಥೇರಸ್ಸ ತೇಮನಭಯೇನ ವಸ್ಸಂ ವಾರೇಸುಂ. ರಾಜಾ ಅವಸ್ಸನಕಾರಣಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ಥೇರಸ್ಸ ಕುಟಿಕಂ ಕಾರಾಪೇಸಿ. ಥೇರೋ ಕುಟಿಕಾಯಂ ವಸನ್ತೋ ಸೇನಾಸನಸಪ್ಪಾಯಲಾಭೇನ ಸಮಾಧಾನಂ ಲಭಿತ್ವಾ ವೀರಿಯಸಮತಂ ಯೋಜೇತ್ವಾ ವಿಪಸ್ಸನಂ ಉಸ್ಸುಕ್ಕಾಪೇತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ಅಪದಾನೇ (ಅಪ. ಥೇರ ೧.೪೦.೪೧೯-೪೪೮) –

‘‘ಭರಿಯಾ ಮೇ ಕಾಲಙ್ಕತಾ, ಪುತ್ತೋ ಸಿವಥಿಕಂ ಗತೋ;

ಮಾತಾ ಪಿತಾ ಮತಾ ಭಾತಾ, ಏಕಚಿತಮ್ಹಿ ಡಯ್ಹರೇ.

‘‘ತೇನ ಸೋಕೇನ ಸನ್ತತ್ತೋ, ಕಿಸೋ ಪಣ್ಡು ಅಹೋಸಹಂ;

ಚಿತ್ತಕ್ಖೇಪೋ ಚ ಮೇ ಆಸಿ, ತೇನ ಸೋಕೇನ ಅಟ್ಟಿತೋ.

‘‘ಸೋಕಸಲ್ಲಪರೇತೋಹಂ, ವನನ್ತಮುಪಸಙ್ಕಮಿಂ;

ಪವತ್ತಫಲಂ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ, ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ವಸಾಮಹಂ.

‘‘ಸುಮೇಧೋ ನಾಮ ಸಮ್ಬುದ್ಧೋ, ದುಕ್ಖಸ್ಸನ್ತಕರೋ ಜಿನೋ;

ಮಮುದ್ಧರಿತುಕಾಮೋ ಸೋ, ಆಗಞ್ಛಿ ಮಮ ಸನ್ತಿಕಂ.

‘‘ಪದಸದ್ದಂ ಸುಣಿತ್ವಾನ, ಸುಮೇಧಸ್ಸ ಮಹೇಸಿನೋ;

ಪಗ್ಗಹೇತ್ವಾನಹಂ ಸೀಸಂ, ಉಲ್ಲೋಕೇಸಿಂ ಮಹಾಮುನಿಂ.

‘‘ಉಪಾಗತೇ ಮಹಾವೀರೇ, ಪೀತಿ ಮೇ ಉದಪಜ್ಜಥ;

ತದಾಸಿಮೇಕಗ್ಗಮನೋ, ದಿಸ್ವಾ ತಂ ಲೋಕನಾಯಕಂ.

‘‘ಸತಿಂ ಪಟಿಲಭಿತ್ವಾನ, ಪಣ್ಣಮುಟ್ಠಿಮದಾಸಹಂ;

ನಿಸೀದಿ ಭಗವಾ ತತ್ಥ, ಅನುಕಮ್ಪಾಯ ಚಕ್ಖುಮಾ.

‘‘ನಿಸಜ್ಜ ತತ್ಥ ಭಗವಾ, ಸುಮೇಧೋ ಲೋಕನಾಯಕೋ;

ಧಮ್ಮಂ ಮೇ ಕಥಯೀ ಬುದ್ಧೋ, ಸೋಕಸಲ್ಲವಿನೋದನಂ.

‘‘ಅನವ್ಹಿತಾ ತತೋ ಆಗುಂ, ಅನನುಞ್ಞಾತಾ ಇತೋ ಗತಾ;

ಯಥಾಗತಾ ತಥಾ ಗತಾ, ತತ್ಥ ಕಾ ಪರಿದೇವನಾ.

‘‘ಯಥಾಪಿ ಪಥಿಕಾ ಸತ್ತಾ, ವಸ್ಸಮಾನಾಯ ವುಟ್ಠಿಯಾ;

ಸಭಣ್ಡಾ ಉಪಗಚ್ಛನ್ತಿ, ವಸ್ಸಸ್ಸಾಪತನಾಯ ತೇ.

‘‘ವಸ್ಸೇ ಚ ತೇ ಓರಮಿತೇ, ಸಮ್ಪಯನ್ತಿ ಯದಿಚ್ಛಕಂ;

ಏವಂ ಮಾತಾ ಪಿತಾ ತುಯ್ಹಂ, ತತ್ಥ ಕಾ ಪರಿದೇವನಾ.

‘‘ಆಗನ್ತುಕಾ ಪಾಹುನಕಾ, ಚಲಿತೇರಿತಕಮ್ಪಿತಾ;

ಏವಂ ಮಾತಾ ಪಿತಾ ತುಯ್ಹಂ, ತತ್ಥ ಕಾ ಪರಿದೇವನಾ.

‘‘ಯಥಾಪಿ ಉರಗೋ ಜಿಣ್ಣಂ, ಹಿತ್ವಾ ಗಚ್ಛತಿ ಸಂ ತಚಂ;

ಏವಂ ಮಾತಾ ಪಿತಾ ತುಯ್ಹಂ, ಸಂ ತನುಂ ಇಧ ಹೀಯರೇ.

‘‘ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಗಿರಮಞ್ಞಾಯ, ಸೋಕಸಲ್ಲಂ ವಿವಜ್ಜಯಿಂ;

ಪಾಮೋಜ್ಜಂ ಜನಯಿತ್ವಾನ, ಬುದ್ಧಸೇಟ್ಠಂ ಅವನ್ದಹಂ.

‘‘ವನ್ದಿತ್ವಾನ ಮಹಾನಾಗಂ, ಪೂಜಯಿಂ ಗಿರಿಮಞ್ಜರಿಂ;

ದಿಬ್ಬಗನ್ಧಂ ಸಮ್ಪವನ್ತಂ, ಸುಮೇಧಂ ಲೋಕನಾಯಕಂ.

‘‘ಪೂಜಯಿತ್ವಾನ ಸಮ್ಬುದ್ಧಂ, ಸಿರೇ ಕತ್ವಾನ ಅಞ್ಜಲಿಂ;