೯. ಚನ್ದನತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ

ಜಾತರೂಪೇನಾತಿಆದಿಕಾ ಆಯಸ್ಮತೋ ಚನ್ದನತ್ಥೇರಸ್ಸ ಗಾಥಾ. ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಅಯಮ್ಪಿ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರೋ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಉಪಚಿನನ್ತೋ ಇತೋ ಏಕತಿಂಸೇ ಕಪ್ಪೇ ಬುದ್ಧಸುಞ್ಞೇ ಲೋಕೇ ರುಕ್ಖದೇವತಾ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ ಸುದಸ್ಸನಂ ನಾಮ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಂ ಪಬ್ಬತನ್ತರೇ ವಸನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಸನ್ನಮಾನಸೋ ಕುಟಜಪುಪ್ಫೇಹಿ ಪೂಜಂ ಅಕಾಸಿ. ಸೋ ತೇನ ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮೇನ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರನ್ತೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಭವಸಮ್ಪನ್ನೇ ಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ಚನ್ದನೋತಿ ಲದ್ಧನಾಮೋ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ಘರಾವಾಸಂ ವಸನ್ತೋ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕೇ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ಸೋತಾಪನ್ನೋ ಅಹೋಸಿ. ಸೋ ಏಕಂ ಪುತ್ತಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಘರಾವಾಸಂ ಪಹಾಯ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ವಿಪಸ್ಸನಾಯ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಅರಞ್ಞೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಸತ್ಥಾರಂ ವನ್ದಿತುಂ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಆಗತೋ ಸುಸಾನೇ ವಸತಿ. ತಸ್ಸ ಆಗತಭಾವಂ ಸುತ್ವಾ ಪುರಾಣದುತಿಯಿಕಾ ಅಲಙ್ಕತಪಟಿಯತ್ತಾ ದಾರಕಂ ಆದಾಯ ಮಹತಾ ಪರಿವಾರೇನ ಥೇರಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗಚ್ಛತಿ – ‘‘ಇತ್ಥಿಕುತ್ತಾದೀಹಿ ನಂ ಪಲೋಭೇತ್ವಾ ಉಪ್ಪಬ್ಬಾಜೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಥೇರೋ ತಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತಿಂ ದೂರತೋವ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಇದಾನಿಸ್ಸಾ ಅವಿಸಯೋ ಭವಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಯಥಾರದ್ಧಂ ವಿಪಸ್ಸನಂ ಉಸ್ಸುಕ್ಕಾಪೇತ್ವಾ ಛಳಭಿಞ್ಞೋ ಅಹೋಸಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ಅಪದಾನೇ (ಅಪ. ಥೇರ ೨.೫೨.೩೭-೪೩) –

‘‘ಹಿಮವನ್ತಸ್ಸಾವಿದೂರೇ, ವಸಲೋ ನಾಮ ಪಬ್ಬತೋ;

ಬುದ್ಧೋ ಸುದಸ್ಸನೋ ನಾಮ, ವಸತೇ ಪಬ್ಬತನ್ತರೇ.

‘‘ಪುಪ್ಫಂ ಹೇಮವನ್ತಂ ಮಯ್ಹ, ವೇಹಾಸಂ ಅಗಮಾಸಹಂ;

ತತ್ಥದ್ದಸಾಸಿಂ ಸಮ್ಬುದ್ಧಂ, ಓಘತಿಣ್ಣಮನಾಸವಂ.

‘‘ಪುಪ್ಫಂ ಕುಟಜಮಾದಾಯ, ಸಿರೇ ಕತ್ವಾನ ಅಞ್ಜಲಿಂ;

ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಅಭಿರೋಪೇಸಿಂ, ಸಯಮ್ಭುಸ್ಸ ಮಹೇಸಿನೋ.

‘‘ಏಕತಿಂಸೇ ಇತೋ ಕಪ್ಪೇ, ಯಂ ಪುಪ್ಫಮಭಿಪೂಜಯಿಂ;

ದುಗ್ಗತಿಂ ನಾಭಿಜಾನಾಮಿ, ಬುದ್ಧಪೂಜಾಯಿದಂ ಫಲಂ.

‘‘ಕಿಲೇಸಾ ಝಾಪಿತಾ ಮಯ್ಹಂ…ಪೇ… ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನ’’ನ್ತಿ.

ಛಳಭಿಞ್ಞೋ ಪನ ಹುತ್ವಾ ಆಕಾಸೇ ಠತ್ವಾ ತಸ್ಸಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತ್ವಾ ಸರಣೇಸು ಚ ಸೀಲೇಸು ಚ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ಸಯಂ ಅತ್ತನಾ ಪುಬ್ಬೇ ವಸಿತಟ್ಠಾನಮೇವ ಗತೋ. ಸಹಾಯಭಿಕ್ಖೂಹಿ – ‘‘ವಿಪ್ಪಸನ್ನಾನಿ ಖೋ ತೇ, ಆವುಸೋ, ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಿ, ಕಚ್ಚಿ ತಯಾ ಸಚ್ಚಾನಿ ಪಟಿವಿದ್ಧಾನೀ’’ತಿ ಪುಟ್ಠೋ –

೨೯೯. ‘‘ಜಾತರೂಪೇನ ಸಞ್ಛನ್ನಾ, ದಾಸೀಗಣಪುರಕ್ಖತಾ;

ಅಙ್ಕೇನ ಪುತ್ತಮಾದಾಯ, ಭರಿಯಾ ಮಂ ಉಪಾಗಮಿ.

೩೦೦. ‘‘ತಞ್ಚ ದಿಸ್ವಾನ ಆಯನ್ತಿಂ, ಸಕಪುತ್ತಸ್ಸ ಮಾತರಂ;

ಅಲಙ್ಕತಂ ಸುವಸನಂ, ಮಚ್ಚುಪಾಸಂವ ಓಡ್ಡಿತಂ.

೩೦೧. ‘‘ತತೋ ಮೇ ಮನಸೀಕಾರೋ, ಯೋನಿಸೋ ಉದಪಜ್ಜಥ;

ಆದೀನವೋ ಪಾತುರಹು, ನಿಬ್ಬಿದಾ ಸಮತಿಟ್ಠಥ.

೩೦೨. ‘‘ತತೋ ಚಿತ್ತಂ ವಿಮುಚ್ಚಿ ಮೇ, ಪಸ್ಸ ಧಮ್ಮಸುಧಮ್ಮತಂ;

ತಿಸ್ಸೋ ವಿಜ್ಜಾ ಅನುಪ್ಪತ್ತಾ, ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನ’’ನ್ತಿ. –

ಇಮಾಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ಅತ್ತನೋ ಪಟಿಪತ್ತಿಂ ಕಥೇನ್ತೋ ಅಞ್ಞಂ ಬ್ಯಾಕಾಸಿ.

ತತ್ಥ ಜಾತರೂಪೇನ ಸಞ್ಛನ್ನಾತಿ ಜಾತರೂಪಮಯೇನ ಸೀಸೂಪಗಾದಿಅಲಙ್ಕಾರೇನ ಅಲಙ್ಕರಣವಸೇನ ಪಟಿಚ್ಛಾದಿತಸರೀರಾ, ಸಬ್ಬಾಭರಣಭೂಸಿತಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ದಾಸೀಗಣಪುರಕ್ಖತಾತಿ ಯಥಾರಹಂ ಅಲಙ್ಕತಪಟಿಯತ್ತೇನ ಅತ್ತನೋ ದಾಸಿಗಣೇನ ಪುರತೋ ಕತಾ ಪರಿವಾರಿತಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಙ್ಕೇನ ಪುತ್ತಮಾದಾಯಾತಿ ‘‘ಅಪಿ ನಾಮ ಪುತ್ತಮ್ಪಿ ದಿಸ್ವಾ ಗೇಹಸ್ಸಿತಸಾತೋ ಭವೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ಪುತ್ತಂ ಅತ್ತನೋ ಅಙ್ಕೇನ ಗಹೇತ್ವಾ.

ಆಯನ್ತಿನ್ತಿ ಆಗಚ್ಛನ್ತಿಂ. ಸಕಪುತ್ತಸ್ಸ ಮಾತರನ್ತಿ ಮಮ ಓರಸಪುತ್ತಸ್ಸ ಜನನಿಂ, ಮಯ್ಹಂ ಪುರಾಣದುತಿಯಿಕನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸಬ್ಬಮಿದಂ ಥೇರೋ ಅತ್ತನೋ ಕಾಮರಾಗಸಮುಚ್ಛೇದಂ ಬಹುಮಞ್ಞನ್ತೋ ವದತಿ. ಯೋನಿಸೋ ಉದಪಜ್ಜಥಾತಿ ‘‘ಏವರೂಪಾಪಿ ನಾಮ ಸಮ್ಪತ್ತಿ ಜರಾಬ್ಯಾಧಿಮರಣೇಹಿ ಅಭಿಭುಯ್ಯತಿ, ಅಹೋ ಸಙ್ಖಾರಾ ಅನಿಚ್ಚಾ ಅಧುವಾ ಅನಸ್ಸಾಸಿಕಾ’’ತಿ ಏವಂ ಯೋನಿಸೋಮನಸಿಕಾರೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ. ಸೇಸಂ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತನಯಮೇವ.

ಚನ್ದನತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.