೮. ರಾಹುಲತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ

ಉಭಯೇನಾತಿಆದಿಕಾ ಆಯಸ್ಮತೋ ರಾಹುಲತ್ಥೇರಸ್ಸ ಗಾಥಾ. ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಅಯಮ್ಪಿ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರೋ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಉಪಚಿನನ್ತೋ ಪದುಮುತ್ತರಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಕುಲಗೇಹೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ತೋ ಸತ್ಥಾರಂ ಏಕಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಸಿಕ್ಖಾಕಾಮಾನಂ ಅಗ್ಗಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಸಯಮ್ಪಿ ತಂ ಠಾನನ್ತರಂ ಪತ್ಥೇತ್ವಾ ಸೇನಾಸನವಿಸೋಧನವಿಜ್ಜೋತನಾದಿಕಂ ಉಳಾರಂ ಪುಞ್ಞಂ ಕತ್ವಾ ಪಣಿಧಾನಮಕಾಸಿ. ಸೋ ತತೋ ಚವಿತ್ವಾ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರನ್ತೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಬೋಧಿಸತ್ತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಯಸೋಧರಾಯ ದೇವಿಯಾ ಕುಚ್ಛಿಮ್ಹಿ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ರಾಹುಲೋತಿ ಲದ್ಧನಾಮೋ ಮಹತಾ ಖತ್ತಿಯಪರಿವಾರೇನ ವಡ್ಢಿ, ತಸ್ಸ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾವಿಧಾನಂ ಖನ್ಧಕೇ (ಮಹಾವ. ೧೦೫) ಆಗತಮೇವ. ಸೋ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕೇ ಅನೇಕೇಹಿ ಸುತ್ತಪದೇಹಿ ಸುಲದ್ಧೋವಾದೋ ಪರಿಪಕ್ಕಞಾಣೋ ವಿಪಸ್ಸನಂ ಉಸ್ಸುಕ್ಕಾಪೇತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ಅಪದಾನೇ (ಅಪ. ಥೇರ ೧.೨.೬೮-೮೫) –

‘‘ಪದುಮುತ್ತರಸ್ಸ ಭಗವತೋ, ಲೋಕಜೇಟ್ಠಸ್ಸ ತಾದಿನೋ;

ಸತ್ತಭೂಮಮ್ಹಿ ಪಾಸಾದೇ, ಆದಾಸಂ ಸನ್ಥರಿಂ ಅಹಂ.

‘‘ಖೀಣಾಸವಸಹಸ್ಸೇಹಿ, ಪರಿಕಿಣ್ಣೋ ಮಹಾಮುನಿ;

ಉಪಾಗಮಿ ಗನ್ಧಕುಟಿಂ, ದ್ವಿಪದಿನ್ದೋ ನರಾಸಭೋ.

‘‘ವಿರೋಚೇನ್ತೋ ಗನ್ಧಕುಟಿಂ, ದೇವದೇವೋ ನರಾಸಭೋ;

ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇ ಠಿತೋ ಸತ್ಥಾ, ಇಮಾ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಥ.

‘‘ಯೇನಾಯಂ ಜೋತಿತಾ ಸೇಯ್ಯಾ, ಆದಾಸೋವ ಸುಸನ್ಥತೋ;

ತಮಹಂ ಕಿತ್ತಯಿಸ್ಸಾಮಿ, ಸುಣಾಥ ಮಮ ಭಾಸತೋ.

‘‘ಸೋಣ್ಣಮಯಾ ರೂಪಿಮಯಾ, ಅಥೋ ವೇಳುರಿಯಾಮಯಾ;

ನಿಬ್ಬತ್ತಿಸ್ಸನ್ತಿ ಪಾಸಾದಾ, ಯೇ ಕೇಚಿ ಮನಸೋ ಪಿಯಾ.

‘‘ಚತುಸಟ್ಠಿಕ್ಖತ್ತುಂ ದೇವಿನ್ದೋ, ದೇವರಜ್ಜಂ ಕರಿಸ್ಸತಿ;

ಸಹಸ್ಸಕ್ಖತ್ತುಂ ಚಕ್ಕವತ್ತೀ, ಭವಿಸ್ಸತಿ ಅನನ್ತರಾ.

‘‘ಏಕವೀಸತಿಕಪ್ಪಮ್ಹಿ, ವಿಮಲೋ ನಾಮ ಖತ್ತಿಯೋ;

ಚಾತುರನ್ತೋ ವಿಜಿತಾವೀ, ಚಕ್ಕವತ್ತೀ ಭವಿಸ್ಸತಿ.

‘‘ನಗರಂ ರೇಣುವತೀ ನಾಮ, ಇಟ್ಠಕಾಹಿ ಸುಮಾಪಿತಂ;

ಆಯಾಮತೋ ತೀಣಿ ಸತಂ, ಚತುರಸ್ಸಸಮಾಯುತಂ.

‘‘ಸುದಸ್ಸನೋ ನಾಮ ಪಾಸಾದೋ, ವಿಸ್ಸಕಮ್ಮೇನ ಮಾಪಿತೋ;

ಕೂಟಾಗಾರವರೂಪೇತೋ, ಸತ್ತರತನಭೂಸಿತೋ.

‘‘ದಸಸದ್ದಾವಿವಿತ್ತಂ ತಂ, ವಿಜ್ಜಾಧರಸಮಾಕುಲಂ;

ಸುದಸ್ಸನಂವ ನಗರಂ, ದೇವತಾನಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ.

‘‘ಪಭಾ ನಿಗ್ಗಚ್ಛತೇ ತಸ್ಸ, ಉಗ್ಗಚ್ಛನ್ತೇವ ಸೂರಿಯೇ;

ವಿರೋಚೇಸ್ಸತಿ ತಂ ನಿಚ್ಚಂ, ಸಮನ್ತಾ ಅಟ್ಠಯೋಜನಂ.

‘‘ಕಪ್ಪಸತಸಹಸ್ಸಮ್ಹಿ, ಓಕ್ಕಾಕಕುಲಸಮ್ಭವೋ;

ಗೋತಮೋ ನಾಮ ಗೋತ್ತೇನ, ಸತ್ಥಾ ಲೋಕೇ ಭವಿಸ್ಸತಿ.

‘‘ತುಸಿತಾ ಸೋ ಚವಿತ್ವಾನ, ಸುಕ್ಕಮೂಲೇನ ಚೋದಿತೋ;

ಗೋತಮಸ್ಸ ಭಗವತೋ, ಅತ್ರಜೋ ಸೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ.

‘‘ಸಚೇವಸೇಯ್ಯ ಅಗಾರಂ, ಚಕ್ಕವತ್ತೀ ಭವೇಯ್ಯ ಸೋ;

ಅಟ್ಠಾನಮೇತಂ ಯಂ ತಾದೀ, ಅಗಾರೇ ರತಿಮಜ್ಝಗಾ.

‘‘ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಅಗಾರಮ್ಹಾ, ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸತಿ ಸುಬ್ಬತೋ;

ರಾಹುಲೋ ನಾಮ ನಾಮೇನ, ಅರಹಾ ಸೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ.

‘‘ಕಿಕೀವ ಅಣ್ಡಂ ರಕ್ಖೇಯ್ಯ, ಚಾಮರೀ ವಿಯ ವಾಲಧಿಂ;

ನಿಪಕೋ ಸೀಲಸಮ್ಪನ್ನೋ, ಮಮಂ ರಕ್ಖಿ ಮಹಾಮುನಿ.

‘‘ತಸ್ಸಾಹಂ ಧಮ್ಮಮಞ್ಞಾಯ, ವಿಹಾಸಿಂ ಸಾಸನೇ ರತೋ;

ಸಬ್ಬಾಸವೇ ಪರಿಞ್ಞಾಯ, ವಿಹರಾಮಿ ಅನಾಸವೋ.

‘‘ಕಿಲೇಸಾ ಝಾಪಿತಾ ಮಯ್ಹಂ…ಪೇ… ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನ’’ನ್ತಿ.

ಅರಹತ್ತಂ ಪನ ಪತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಪಟಿಪತ್ತಿಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞಂ ಬ್ಯಾಕರೋನ್ತೋ –

೨೯೫. ‘‘ಉಭಯೇನೇವ ಸಮ್ಪನ್ನೋ, ರಾಹುಲಭದ್ದೋತಿ ಮಂ ವಿದೂ;

ಯಞ್ಚಮ್ಹಿ ಪುತ್ತೋ ಬುದ್ಧಸ್ಸ, ಯಞ್ಚ ಧಮ್ಮೇಸು ಚಕ್ಖುಮಾ.

೨೯೬. ‘‘ಯಞ್ಚ ಮೇ ಆಸವಾ ಖೀಣಾ, ಯಞ್ಚ ನತ್ಥಿ ಪುನಬ್ಭವೋ;

ಅರಹಾ ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯೋಮ್ಹಿ, ತೇವಿಜ್ಜೋ ಅಮತದ್ದಸೋ.

೨೯೭. ‘‘ಕಾಮನ್ಧಾ ಜಾಲಪಚ್ಛನ್ನಾ, ತಣ್ಹಾಛದನಛಾದಿತಾ;

ಪಮತ್ತಬನ್ಧುನಾ ಬದ್ಧಾ, ಮಚ್ಛಾವ ಕುಮಿನಾಮುಖೇ.

೨೯೮. ‘‘ತಂ ಕಾಮಂ ಅಹಮುಜ್ಝಿತ್ವಾ, ಛೇತ್ವಾ ಮಾರಸ್ಸ ಬನ್ಧನಂ;

ಸಮೂಲಂ ತಣ್ಹಮಬ್ಬುಯ್ಹ, ಸೀತಿಭೂತೋಸ್ಮಿ ನಿಬ್ಬುತೋ’’ತಿ. –

ಚತಸ್ಸೋ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ.

ತತ್ಥ ಉಭಯೇನೇವ ಸಮ್ಪನ್ನೋತಿ ಜಾತಿಸಮ್ಪದಾ, ಪಟಿಪತ್ತಿಸಮ್ಪದಾತಿ ಉಭಯಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾಪಿ ಸಮ್ಪನ್ನೋ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ರಾಹುಲಭದ್ದೋತಿ ಮಂ ವಿದೂತಿ ‘‘ರಾಹುಲಭದ್ದೋ’’ತಿ ಮಂ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿನೋ ಸಞ್ಜಾನನ್ತಿ. ತಸ್ಸ ಹಿ ಜಾತಸಾಸನಂ ಸುತ್ವಾ ಬೋಧಿಸತ್ತೇನ ‘‘ರಾಹು ಜಾತೋ, ಬನ್ಧನಂ ಜಾತ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತವಚನಂ ಉಪಾದಾಯ ಸುದ್ಧೋದನಮಹಾರಾಜಾ ‘‘ರಾಹುಲೋ’’ತಿ ನಾಮಂ ಗಣ್ಹಿ. ತತ್ಥ ಆದಿತೋ ಪಿತರಾ ವುತ್ತಪರಿಯಾಯಮೇವ ಗಹೇತ್ವಾ ಆಹ – ‘‘ರಾಹುಲಭದ್ದೋತಿ ಮಂ ವಿದೂ’’ತಿ. ಭದ್ದೋತಿ ಚ ಪಸಂಸಾವಚನಮೇತಂ.

ಇದಾನಿ ತಂ ಉಭಯಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಯಞ್ಚಮ್ಹೀ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ಯನ್ತಿ ಯಸ್ಮಾ. ಚ-ಸದ್ದೋ ಸಮುಚ್ಚಯತ್ಥೋ. ಅಮ್ಹಿ ಪುತ್ತೋ ಬುದ್ಧಸ್ಸಾತಿ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಓರಸಪುತ್ತೋ ಅಮ್ಹಿ. ಧಮ್ಮೇಸೂತಿ ಲೋಕಿಯೇಸು ಲೋಕುತ್ತರೇಸು ಚ ಧಮ್ಮೇಸು, ಚತುಸಚ್ಚಧಮ್ಮೇಸೂತಿ ಅತ್ಥೋ. ಚಕ್ಖುಮಾತಿ ಮಗ್ಗಪಞ್ಞಾಚಕ್ಖುನಾ ಚಕ್ಖುಮಾ ಚ ಅಮ್ಹೀತಿ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ.

ಪುನ ಅಪರಾಪರೇಹಿಪಿ ಪರಿಯಾಯೇಹಿ ಅತ್ತನಿ ಉಭಯಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ದಸ್ಸೇತುಂ – ‘‘ಯಞ್ಚ ಮೇ ಆಸವಾ ಖೀಣಾ’’ತಿ ಗಾಥಮಾಹ. ತತ್ಥ ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯೋತಿ ದಕ್ಖಿಣಾರಹೋ. ಅಮತದ್ದಸೋತಿ ನಿಬ್ಬಾನಸ್ಸ ದಸ್ಸಾವೀ. ಸೇಸಂ ಸುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಮೇವ.

ಇದಾನಿ ಯಾಯ ವಿಜ್ಜಾಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಚ ವಿಮುತ್ತಿಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಚ ಅಭಾವೇನ ಸತ್ತಕಾಯೋ ಕುಮಿನೇ ಬನ್ಧಮಚ್ಛಾ ವಿಯ ಸಂಸಾರೇ ಪರಿವತ್ತತಿ, ತಂ ಉಭಯಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಅತ್ತನಿ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಕಾಮನ್ಧಾ’’ತಿ ಗಾಥಾದ್ವಯಮಾಹ. ತತ್ಥ ಕಾಮೇಹಿ ಕಾಮೇಸು ವಾ ಅನ್ಧಾತಿ ಕಾಮನ್ಧಾ. ‘‘ಛನ್ದೋ ರಾಗೋ’’ತಿಆದಿವಿಭಾಗೇಹಿ (ಚೂಳನಿ. ಅಜಿತಮಾಣವಪುಚ್ಛಾನಿದ್ದೇಸ ೮) ಕಿಲೇಸಕಾಮೇಹಿ ರೂಪಾದೀಸು ವತ್ಥುಕಾಮೇಸು ಅನಾದೀನವದಸ್ಸಿತಾಯ ಅನ್ಧೀಕತಾ. ಜಾಲಪಚ್ಛನ್ನಾತಿ ಸಕಲಂ ಭವತ್ತಯಂ ಅಜ್ಝೋತ್ಥರಿತ್ವಾ ಠಿತೇನ ವಿಸತ್ತಿಕಾಜಾಲೇನ ಪಕಾರತೋ ಛನ್ನಾ ಪಲಿಗುಣ್ಠಿತಾ. ತಣ್ಹಾಛದನಛಾದಿತಾತಿ ತತೋ ಏವ ತಣ್ಹಾಸಙ್ಖಾತೇನ ಛದನೇನ ಛಾದಿತಾ ನಿವುತಾ ಸಬ್ಬಸೋ ಪಟಿಕುಜ್ಜಿತಾ. ಪಮತ್ತಬನ್ಧುನಾ ಬದ್ಧಾ, ಮಚ್ಛಾವ ಕುಮಿನಾಮುಖೇತಿ ಕುಮಿನಾಮುಖೇ ಮಚ್ಛಬನ್ಧಾನಂ ಮಚ್ಛಪಸಿಬ್ಬಕಮುಖೇ ಬದ್ಧಾ ಮಚ್ಛಾ ವಿಯ ಪಮತ್ತಬನ್ಧುನಾ ಮಾರೇನ ಯೇನ ಕಾಮಬನ್ಧನೇನ ಬದ್ಧಾ ಇಮೇ ಸತ್ತಾ ತತೋ ನ ನಿಗಚ್ಛನ್ತಿ ಅನ್ತೋಬನ್ಧನಗತಾವ ಹೋನ್ತಿ.

ತಂ ತಥಾರೂಪಂ ಕಾಮಂ ಬನ್ಧನಭೂತಂ ಉಜ್ಝಿತ್ವಾ ಪುಬ್ಬಭಾಗಪಟಿಪತ್ತಿಯಾ ಪಹಾಯ ಕಿಲೇಸಮಾರಸ್ಸ ಬನ್ಧನಂ ಛೇತ್ವಾ, ಪುನ ಅರಿಯಮಗ್ಗಸತ್ಥೇನ ಅನವಸೇಸತೋ ಸಮುಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ತತೋ ಏವ ಅವಿಜ್ಜಾಸಙ್ಖಾತೇನ ಮೂಲೇನ ಸಮೂಲಂ, ಕಾಮತಣ್ಹಾದಿಕಂ ತಣ್ಹಂ ಅಬ್ಬುಯ್ಹ ಉದ್ಧರಿತ್ವಾ ಸಬ್ಬಕಿಲೇಸದರಥಪರಿಳಾಹಾಭಾವತೋ, ಸೀತಿಭೂತೋ ಸಉಪಾದಿಸೇಸಾಯ ನಿಬ್ಬಾನಧಾತುಯಾ ನಿಬ್ಬುತೋ, ಅಹಂ ಅಸ್ಮಿ ಹೋಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ರಾಹುಲತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.