೮. ವಸ್ಸಿಕತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ

ಏಕೋಪಿ ಸದ್ಧೋ ಮೇಧಾವೀತಿ ಆಯಸ್ಮತೋ ವಸ್ಸಿಕತ್ಥೇರಸ್ಸ ಗಾಥಾ. ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಅಯಮ್ಪಿ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರೋ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕರೋನ್ತೋ ಅತ್ಥದಸ್ಸಿಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಕುಲಗೇಹೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ತೋ ಏಕದಿವಸಂ ಸತ್ಥಾರಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಸನ್ನಚಿತ್ತೋ ಪಿಲಕ್ಖಫಲಾನಿ ಅದಾಸಿ. ಸೋ ತೇನ ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮೇನ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರನ್ತೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಕೋಸಲರಟ್ಠೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಸ್ಸಿಕೋತಿ ಲದ್ಧನಾಮೋ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ಸತ್ಥು ಯಮಕಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಟಿಲದ್ಧಸದ್ಧೋ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಸಮಣಧಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೋ ಆಬಾಧಿಕೋ ಅಹೋಸಿ. ಅಥ ನಂ ಞಾತಕಾ ವೇಜ್ಜಪರಿದಿಟ್ಠೇನ ಭೇಸಜ್ಜವಿಧಿನಾ ಉಪಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಅರೋಗಮಕಂಸು. ಸೋ ತಮ್ಹಾ ಆಬಾಧಾ ವುಟ್ಠಿತೋ ಸಂವೇಗಜಾತೋ ಭಾವನಂ ಉಸ್ಸುಕ್ಕಾಪೇತ್ವಾ ಛಳಭಿಞ್ಞೋ ಅಹೋಸಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ಅಪದಾನೇ (ಅಪ. ಥೇರ ೨.೪೭.೪೦-೪೪) –

‘‘ವನನ್ತರೇ ಬುದ್ಧಂ ದಿಸ್ವಾ, ಅತ್ಥದಸ್ಸಿಂ ಮಹಾಯಸಂ;

ಪಸನ್ನಚಿತ್ತೋ ಸುಮನೋ, ಪಿಲಕ್ಖಸ್ಸ ಫಲಂ ಅದಾ.

‘‘ಅಟ್ಠಾರಸೇ ಕಪ್ಪಸತೇ, ಯಂ ಫಲಂ ಅದದಿಂ ತದಾ;

ದುಗ್ಗತಿಂ ನಾಭಿಜಾನಾಮಿ, ಫಲದಾನಸ್ಸಿದಂ ಫಲಂ.

‘‘ಕಿಲೇಸಾ ಝಾಪಿತಾ ಮಯ್ಹಂ…ಪೇ… ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನ’’ನ್ತಿ.

ಛಳಭಿಞ್ಞೋ ಪನ ಹುತ್ವಾ ಆಕಾಸೇನ ಞಾತಕಾನಂ ಸನ್ತಿಕೇ ಗನ್ತ್ವಾ ಆಕಾಸೇ ಠಿತೋ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತ್ವಾ ತೇ ಸರಣೇಸು ಸೀಲೇಸು ಚ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇಸಿ. ತೇಸು ಕೇಚಿ ಕಾಲಙ್ಕತಾ ಸರಣೇಸು ಸೀಲೇಸು ಚ ಪತಿಟ್ಠಿತತ್ತಾ ಸಗ್ಗೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿಂಸು. ಅಥ ನಂ ಸತ್ಥಾ ಬುದ್ಧುಪಟ್ಠಾನಂ ಉಪಗತಂ ‘‘ಕಿಂ ತೇ, ವಸ್ಸಿಕ, ಞಾತೀನಂ ಆರೋಗ್ಯ’’ನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ಸೋ ಞಾತೀನಂ ಅತ್ತನಾ ಕತಂ ಉಪಕಾರಂ ಸತ್ಥು ಕಥೇನ್ತೋ –

೨೪೦. ‘‘ಏಕೋಪಿ ಸದ್ಧೋ ಮೇಧಾವೀ, ಅಸ್ಸದ್ಧಾನೀಧ ಞಾತಿನಂ;

ಧಮ್ಮಟ್ಠೋ ಸೀಲಸಮ್ಪನ್ನೋ, ಹೋತಿ ಅತ್ಥಾಯ ಬನ್ಧುನಂ.

೨೪೧. ‘‘ನಿಗ್ಗಯ್ಹ ಅನುಕಮ್ಪಾಯ, ಚೋದಿತಾ ಞಾತಯೋ ಮಯಾ;

ಞಾತಿಬನ್ಧವಪೇಮೇನ, ಕಾರಂ ಕತ್ವಾನ ಭಿಕ್ಖುಸು.

೨೪೨. ‘‘ತೇ ಅಬ್ಭತೀತಾ ಕಾಲಙ್ಕತಾ, ಪತ್ತಾ ತೇ ತಿದಿವಂ ಸುಖಂ;

ಭಾತರೋ ಮಯ್ಹಂ ಮಾತಾ ಚ, ಮೋದನ್ತಿ ಕಾಮಕಾಮಿನೋ’’ತಿ. –

ತಿಸ್ಸೋ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ.

ತತ್ಥಾಯಂ ಪಠಮಗಾಥಾಯ ಅತ್ಥೋ – ಯೋ ಕಮ್ಮಫಲಸದ್ಧಾಯ ಚ ರತನತ್ತಯಸದ್ಧಾಯ ಚ ವಸೇನ ಸದ್ಧೋ, ತತೋ ಏವ ಕಮ್ಮಸ್ಸಕತಞಾಣಾದಿಯೋಗತೋ ಮೇಧಾವೀ, ಸತ್ಥು ಓವಾದಧಮ್ಮೇ ನವಲೋಕುತ್ತರಧಮ್ಮೇ ಚ ಠಿತತ್ತಾ ಧಮ್ಮಟ್ಠೋ, ಆಚಾರಸೀಲಸ್ಸ ಮಗ್ಗಸೀಲಸ್ಸ ಫಲಸೀಲಸ್ಸ ಚ ವಸೇನ ಸೀಲಸಮ್ಪನ್ನೋ, ಸೋ ಏಕೋಪಿ ಯಥಾವುತ್ತಾಯ ಸದ್ಧಾಯ ಅಭಾವೇನ ಅಸ್ಸದ್ಧಾನಂ ಇಧ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಲೋಕೇ ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ ಇಮೇ’’ತಿ ಞಾತಬ್ಬಟ್ಠೇನ ಞಾತೀನಂ, ತಥಾ ಪೇಮಬನ್ಧನೇನ ಬನ್ಧನಟ್ಠೇನ ‘‘ಬನ್ಧೂ’’ತಿ ಚ ಲದ್ಧನಾಮಾನಂ ಬನ್ಧವಾನಂ ಅತ್ಥಾಯ ಹಿತಾಯ ಹೋತೀತಿ.

ಏವಂ ಸಾಧಾರಣತೋ ವುತ್ತಮತ್ಥಂ ಅತ್ತೂಪನಾಯಿಕಂ ಕತ್ವಾ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ನಿಗ್ಗಯ್ಹಾ’’ತಿಆದಿನಾ ಇತರಗಾಥಾ ವುತ್ತಾ. ತತ್ಥ ನಿಗ್ಗಯ್ಹ ಅನುಕಮ್ಪಾಯ, ಚೋದಿತಾ ಞಾತಯೋ ಮಯಾತಿ ಇದಾನಿಪಿ ದುಗ್ಗತಾ ಕುಸಲಂ ಅಕತ್ವಾ ಆಯತಿಂ ಪರಿಕ್ಕಿಲೇಸಂ ಪುನ ಮಾನುಭವಿತ್ಥಾತಿ ನಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಞಾತಯೋ ಮಯಾ ಓವದಿತಾ. ಞಾತಿಬನ್ಧವಪೇಮೇನ ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ ಅಯಂ ಬನ್ಧವೋ’’ತಿ ಏವಂ ಪವತ್ತೇನ ಪೇಮೇನ ಮಮ ಓವಾದಂ ಅತಿಕ್ಕಮಿತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತಾ ಕಾರಂ ಕತ್ವಾನ ಭಿಕ್ಖೂಸು ಪಸನ್ನಚಿತ್ತಾ ಹುತ್ವಾ ಚೀವರಾದಿಪಚ್ಚಯದಾನೇನ ಚೇವ ಉಪಟ್ಠಾನೇನ ಚ ಭಿಕ್ಖೂಸು ಸಕ್ಕಾರಸಮ್ಮಾನಂ ಕತ್ವಾ ತೇ ಅಬ್ಭತೀತಾ ಕಾಲಙ್ಕತಾ ಹುತ್ವಾ ಇಮಂ ಲೋಕಂ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಾ. ಪುನ ತೇತಿ ನಿಪಾತಮತ್ತಂ. ತಿದಿವಂ ಸುಖನ್ತಿ ದೇವಲೋಕಪರಿಯಾಪನ್ನಸುಖಂ, ಸುಖಂ ವಾ ಇಟ್ಠಂ ತಿದಿವಂ ಅಧಿಗತಾ. ‘‘ಕೇ ಪನ ತೇ’’ತಿ ಆಹ. ‘‘ಭಾತರೋ ಮಯ್ಹಂ ಮಾತಾ ಚ, ಮೋದನ್ತಿ ಕಾಮಕಾಮಿನೋ’’ತಿ. ಅತ್ತನಾ ಯಥಾಕಾಮಿತವತ್ಥುಕಾಮಸಮಙ್ಗಿನೋ ಹುತ್ವಾ ಅಭಿರಮನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ವಸ್ಸಿಕತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.