೭. ವಾರಣತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ

ಯೋಧ ಕೋಚಿ ಮನುಸ್ಸೇಸೂತಿ ಆಯಸ್ಮತೋ ವಾರಣತ್ಥೇರಸ್ಸ ಗಾಥಾ. ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಅಯಮ್ಪಿ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರೋ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕರೋನ್ತೋ ಇತೋ ದ್ವಾನವುತೇ ಕಪ್ಪೇ ತಿಸ್ಸಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಉಪ್ಪತ್ತಿತೋ ಪುರೇತರಮೇವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ವಿಜ್ಜಾಸಿಪ್ಪೇಸು ಪಾರಗೂ ಹುತ್ವಾ ಇಸಿಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಚತುಪಣ್ಣಾಸಸಹಸ್ಸಾನಂ ಅನ್ತೇವಾಸಿಕಾನಂ ಮನ್ತೇ ವಾಚೇನ್ತೋ ವಸತಿ. ತೇನ ಚ ಸಮಯೇನ ತಿಸ್ಸಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಬೋಧಿಸತ್ತಭೂತಸ್ಸ ತುಸಿತಾ ಕಾಯಾ ಚವಿತ್ವಾ ಚರಿಮಭವೇ ಮಾತುಕುಚ್ಛಿಂ ಓಕ್ಕಮನೇನ ಮಹಾಪಥವಿಕಮ್ಪೋ ಅಹೋಸಿ. ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಮಹಾಜನೋ ಭೀತೋ ಸಂವಿಗ್ಗೋ ನಂ ಇಸಿಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪಥವಿಕಮ್ಪನಕಾರಣಂ ಪುಚ್ಛಿ. ಸೋ ‘‘ಮಹಾಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಮಾತುಕುಚ್ಛಿಂ ಓಕ್ಕಮಿ, ತೇನಾಯಂ ಪಥವಿಕಮ್ಪೋ, ತಸ್ಮಾ ಮಾ ಭಾಯಥಾ’’ತಿ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದಸ್ಸ ಪುಬ್ಬನಿಮಿತ್ತಭಾವಂ ಕಥೇತ್ವಾ ಸಮಸ್ಸಾಸೇಸಿ, ಬುದ್ಧಾರಮ್ಮಣಞ್ಚ ಪೀತಿಂ ಪಟಿವೇದೇಸಿ. ಸೋ ತೇನ ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮೇನ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರನ್ತೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಕೋಸಲರಟ್ಠೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಾರಣೋತಿ ಲದ್ಧನಾಮೋ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ಅಞ್ಞತರಸ್ಸ ಆರಞ್ಞಕಸ್ಸ ಥೇರಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ಲದ್ಧಪ್ಪಸಾದೋ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಸಮಣಧಮ್ಮಂ ಕರೋತಿ. ಸೋ ಏಕದಿವಸಂ ಬುದ್ಧುಪಟ್ಠಾನಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ಅಹಿನಕುಲೇ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಕಲಹಂ ಕತ್ವಾ ಕಾಲಙ್ಕತೇ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಇಮೇ ಸತ್ತಾ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞವಿರೋಧೇನ ಜೀವಿತಕ್ಖಯಂ ಪತ್ತಾ’’ತಿ ಸಂವಿಗ್ಗಮಾನಸೋ ಹುತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಸನ್ತಿಕಂ ಗತೋ, ತಸ್ಸ ಭಗವಾ ಚಿತ್ತಾಚಾರಂ ಞತ್ವಾ ತದನುರೂಪಮೇವ ಓವಾದಂ ದೇನ್ತೋ –

೨೩೭. ‘‘ಯೋಧ ಕೋಚಿ ಮನುಸ್ಸೇಸು, ಪರಪಾಣಾನಿ ಹಿಂಸತಿ;

ಅಸ್ಮಾ ಲೋಕಾ ಪರಮ್ಹಾ ಚ, ಉಭಯಾ ಧಂಸತೇ ನರೋ.

೨೩೮. ‘‘ಯೋ ಚ ಮೇತ್ತೇನ ಚಿತ್ತೇನ, ಸಬ್ಬಪಾಣಾನುಕಮ್ಪತಿ;

ಬಹುಞ್ಹಿ ಸೋ ಪಸವತಿ, ಪುಞ್ಞಂ ತಾದಿಸಕೋ ನರೋ.

೨೩೯. ‘‘ಸುಭಾಸಿತಸ್ಸ ಸಿಕ್ಖೇಥ, ಸಮಣೂಪಾಸನಸ್ಸ ಚ;

ಏಕಾಸನಸ್ಸ ಚ ರಹೋ, ಚಿತ್ತವೂಪಸಮಸ್ಸಾ ಚಾ’’ತಿ. – ತಿಸ್ಸೋ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ;

ತತ್ಥ ಯೋಧ ಕೋಚಿ ಮನುಸ್ಸೇಸೂತಿ ಇಧ ಮನುಸ್ಸೇಸು ಯೋ ಕೋಚಿ ಖತ್ತಿಯೋ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ವಾ ವೇಸ್ಸೋ ವಾ ಸುದ್ದೋ ವಾ ಗಹಟ್ಠೋ ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ವಾ. ಮನುಸ್ಸಗ್ಗಹಣಞ್ಚೇತ್ಥ ಉಕ್ಕಟ್ಠಸತ್ತನಿದಸ್ಸನನ್ತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಪರಪಾಣಾನಿ ಹಿಂಸತೀತಿ ಪರಸತ್ತೇ ಮಾರೇತಿ ವಿಬಾಧತಿ ಚ. ಅಸ್ಮಾ ಲೋಕಾತಿ ಇಧ ಲೋಕತೋ. ಪರಮ್ಹಾತಿ ಪರಲೋಕತೋ. ಉಭಯಾ ಧಂಸತೇತಿ ಉಭಯತೋ ಧಂಸತಿ, ಉಭಯಲೋಕಪರಿಯಾಪನ್ನಹಿತಸುಖತೋ ಪರಿಹಾಯತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ನರೋತಿ ಸತ್ತೋ.

ಏವಂ ಪರಪೀಳಾಲಕ್ಖಣಂ ಪಾಪಧಮ್ಮಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಪರಪೀಳಾನಿವತ್ತಿಲಕ್ಖಣಂ ಕುಸಲಂ ಧಮ್ಮಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಯೋ ಚ ಮೇತ್ತೇನಾ’’ತಿಆದಿನಾ ದುತಿಯಂ ಗಾಥಮಾಹ. ತತ್ಥ ಮೇತ್ತೇನ ಚಿತ್ತೇನಾತಿ ಮೇತ್ತಾಸಮ್ಪಯುತ್ತೇನ ಚಿತ್ತೇನ ಅಪ್ಪನಾಪತ್ತೇನ ಇತರೀತರೇನ ವಾ. ಸಬ್ಬಪಾಣಾನುಕಮ್ಪತೀತಿ ಸಬ್ಬೇ ಪಾಣೇ ಅತ್ತನೋ ಓರಸಪುತ್ತೇ ವಿಯ ಮೇತ್ತಾಯತಿ. ಬಹುಞ್ಹಿ ಸೋ ಪಸವತಿ, ಪುಞ್ಞಂ ತಾದಿಸಕೋ ನರೋತಿ ಸೋ ತಥಾರೂಪೋ ಮೇತ್ತಾವಿಹಾರೀ ಪುಗ್ಗಲೋ ಬಹುಂ ಮಹನ್ತಂ ಅನಪ್ಪಕಂ ಕುಸಲಂ ಪಸವತಿ ಪಟಿಲಭತಿ ಅಧಿಗಚ್ಛತಿ.

ಇದಾನಿ ತಂ ಸಸಮ್ಭಾರೇ ಸಮಥವಿಪಸ್ಸನಾಧಮ್ಮೇ ನಿಯೋಜೇನ್ತೋ ‘‘ಸುಭಾಸಿತಸ್ಸಾ’’ತಿಆದಿನಾ ತತಿಯಂ ಗಾಥಮಾಹ. ತತ್ಥ ಸುಭಾಸಿತಸ್ಸ ಸಿಕ್ಖೇಥಾತಿ ಅಪ್ಪಿಚ್ಛಕಥಾದಿಭೇದಂ ಸುಭಾಸಿತಂ ಪರಿಯತ್ತಿಧಮ್ಮಂ ಸವನಧಾರಣಪರಿಪುಚ್ಛಾದಿವಸೇನ ಸಿಕ್ಖೇಯ್ಯ. ಸಮಣೂಪಾಸನಸ್ಸ ಚಾತಿ ಸಮಿತಪಾಪಾನಂ ಸಮಣಾನಂ ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತಾನಂ ಉಪಾಸಕಾನಂ ಕಾಲೇನ ಕಾಲಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪಯಿರುಪಾಸನಞ್ಚೇವ ಪಟಿಪತ್ತಿಯಾ ತೇಸಂ ಸಮೀಪಚರಿಯಞ್ಚ ಸಿಕ್ಖೇಯ್ಯ. ಏಕಾಸನಸ್ಸ ಚ ರಹೋ ಚಿತ್ತವೂಪಸಮಸ್ಸ ಚಾತಿ ಏಕಸ್ಸ ಅಸಹಾಯಸ್ಸ ಕಾಯವಿವೇಕಂ ಅನುಬ್ರೂಹನ್ತಸ್ಸ ರಹೋ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಾನುಯೋಗವಸೇನ ಆಸನಂ ನಿಸಜ್ಜಂ ಸಿಕ್ಖೇಯ್ಯ. ಏವಂ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಅನುಯುಞ್ಜನ್ತೋ ಭಾವನಞ್ಚ ಮತ್ಥಕಂ ಪಾಪೇನ್ತೋ ಸಮುಚ್ಛೇದವಸೇನ ಕಿಲೇಸಾನಂ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ವೂಪಸಮಞ್ಚ ಸಿಕ್ಖೇಯ್ಯ. ಯಾಹಿ ಅಧಿಸೀಲಸಿಕ್ಖಾದೀಹಿ ಕಿಲೇಸಾ ಅಚ್ಚನ್ತಮೇವ ವೂಪಸನ್ತಾ ಪಹೀನಾ ಹೋನ್ತಿ, ತಾ ಮಗ್ಗಫಲಸಿಕ್ಖಾ ಸಿಕ್ಖನ್ತಸ್ಸ ಅಚ್ಚನ್ತಮೇವ ಚಿತ್ತಂ ವೂಪಸನ್ತಂ ನಾಮ ಹೋತೀತಿ. ಗಾಥಾಪರಿಯೋಸಾನೇ ವಿಪಸ್ಸನಂ ವಡ್ಢೇತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ಅಪದಾನೇ (ಅಪ. ಥೇರ ೨.೪೭.೫೯-೭೨) –

‘‘ಅಜ್ಝೋಗಾಹೇತ್ವಾ ಹಿಮವಂ, ಮನ್ತೇ ವಾಚೇಮಹಂ ತದಾ;

ಚತುಪಞ್ಞಾಸಸಹಸ್ಸಾನಿ, ಸಿಸ್ಸಾ ಮಯ್ಹಂ ಉಪಟ್ಠಹುಂ.

‘‘ಅಧಿತಾ ವೇದಗೂ ಸಬ್ಬೇ, ಛಳಙ್ಗೇ ಪಾರಮಿಂ ಗತಾ;

ಸಕವಿಜ್ಜಾಹುಪತ್ಥದ್ಧಾ, ಹಿಮವನ್ತೇ ವಸನ್ತಿ ತೇ.

‘‘ಚವಿತ್ವಾ ತುಸಿತಾ ಕಾಯಾ, ದೇವಪುತ್ತೋ ಮಹಾಯಸೋ;

ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ ಮಾತುಕುಚ್ಛಿಸ್ಮಿಂ, ಸಮ್ಪಜಾನೋ ಪತಿಸ್ಸತೋ.

‘‘ಸಮ್ಬುದ್ಧೇ ಉಪಪಜ್ಜನ್ತೇ, ದಸಸಹಸ್ಸಿ ಕಮ್ಪಥ;

ಅನ್ಧಾ ಚಕ್ಖುಂ ಅಲಭಿಂಸು, ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಮ್ಹಿ ನಾಯಕೇ.

‘‘ಸಬ್ಬಾಕಾರಂ ಪಕಮ್ಪಿತ್ಥ, ಕೇವಲಾ ವಸುಧಾ ಅಯಂ;

ನಿಗ್ಘೋಸಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾನ, ಉಬ್ಬಿಜ್ಜಿಂಸು ಮಹಾಜನಾ.

‘‘ಸಬ್ಬೇ ಜನಾ ಸಮಾಗಮ್ಮ, ಆಗಚ್ಛುಂ ಮಮ ಸನ್ತಿಕಂ;

ವಸುಧಾಯಂ ಪಕಮ್ಪಿತ್ಥ, ಕಿಂ ವಿಪಾಕೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ.

‘‘ಅವಚಾಸಿಂ ತದಾ ತೇಸಂ, ಮಾ ಭೇಥ ನತ್ಥಿ ವೋ ಭಯಂ;

ವಿಸಟ್ಠಾ ಹೋಥ ಸಬ್ಬೇಪಿ, ಉಪ್ಪಾದೋಯಂ ಸುವತ್ಥಿಕೋ.

‘‘ಅಟ್ಠಹೇತೂಹಿ ಸಮ್ಫುಸ್ಸ, ವಸುಧಾಯಂ ಪಕಮ್ಪತಿ;

ತಥಾ ನಿಮಿತ್ತಾ ದಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಓಭಾಸೋ ವಿಪುಲೋ ಮಹಾ.

‘‘ಅಸಂಸಯಂ ಬುದ್ಧಸೇಟ್ಠೋ, ಉಪ್ಪಜ್ಜಿಸ್ಸತಿ ಚಕ್ಖುಮಾ;

ಸಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾನ ಜನತಂ, ಪಞ್ಚಸೀಲೇ ಕಥೇಸಹಂ.

‘‘ಸುತ್ವಾನ ಪಞ್ಚಸೀಲಾನಿ, ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದಞ್ಚ ದುಲ್ಲಭಂ;

ಉಬ್ಬೇಗಜಾತಾ ಸುಮನಾ, ತುಟ್ಠಹಟ್ಠಾ ಅಹಂಸು ತೇ.

‘‘ದ್ವೇನವುತೇ ಇತೋ ಕಪ್ಪೇ, ಯಂ ನಿಮಿತ್ತಂ ವಿಯಾಕರಿಂ;

ದುಗ್ಗತಿಂ ನಾಭಿಜಾನಾಮಿ, ಬ್ಯಾಕರಣಸ್ಸಿದಂ ಫಲಂ.

‘‘ಕಿಲೇಸಾ ಝಾಪಿತಾ ಮಯ್ಹಂ…ಪೇ… ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನ’’ನ್ತಿ.

ವಾರಣತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.