೬. ಖುಜ್ಜಸೋಭಿತತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ

ಯೇ ಚಿತ್ತಕಥೀ ಬಹುಸ್ಸುತಾತಿ ಆಯಸ್ಮತೋ ಖುಜ್ಜಸೋಭಿತತ್ಥೇರಸ್ಸ ಗಾಥಾ. ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಅಯಂ ಕಿರ ಪದುಮುತ್ತರಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಕುಲಗೇಹೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ತೋ ಏಕದಿವಸಂ ಭಗವನ್ತಂ ಮಹತಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಗಚ್ಛನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಸನ್ನಮಾನಸೋ ದಸಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ಅಭಿತ್ಥವಿ. ಸೋ ತೇನ ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮೇನ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರನ್ತೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಪಾಟಲಿಪುತ್ತನಗರೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ, ‘‘ಸೋಭಿತೋ’’ತಿಸ್ಸ ನಾಮಂ ಅಹೋಸಿ. ಥೋಕಂ ಖುಜ್ಜಧಾತುಕತಾಯ ಪನ ಖುಜ್ಜಸೋಭಿತೋತ್ವೇವ ಪಞ್ಞಾಯಿತ್ಥ. ಸೋ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ಸತ್ಥರಿ ಪರಿನಿಬ್ಬುತೇ ಆನನ್ದತ್ಥೇರಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಛಳಭಿಞ್ಞೋ ಅಹೋಸಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ಅಪದಾನೇ (ಅಪ. ಥೇರ ೨.೪೭.೪೯-೫೮) –

‘‘ಕಕುಧಂ ವಿಲಸನ್ತಂವ, ದೇವದೇವಂ ನರಾಸಭಂ;

ರಥಿಯಂ ಪಟಿಪಜ್ಜನ್ತಂ, ಕೋ ದಿಸ್ವಾ ನ ಪಸೀದತಿ.

‘‘ತಮನ್ಧಕಾರಂ ನಾಸೇತ್ವಾ, ಸನ್ತಾರೇತ್ವಾ ಬಹುಂ ಜನಂ;

ಞಾಣಾಲೋಕೇನ ಜೋತನ್ತಂ, ಕೋ ದಿಸ್ವಾ ನ ಪಸೀದತಿ.

‘‘ವಸೀಸತಸಹಸ್ಸೇಹಿ, ನೀಯನ್ತಂ ಲೋಕನಾಯಕಂ;

ಉದ್ಧರನ್ತಂ ಬಹೂ ಸತ್ತೇ, ಕೋ ದಿಸ್ವಾ ನ ಪಸೀದತಿ.

‘‘ಆಹನನ್ತಂ ಧಮ್ಮಭೇರಿಂ, ಮದ್ದನ್ತಂ ತಿತ್ಥಿಯೇ ಗಣೇ;

ಸೀಹನಾದಂ ವಿನದನ್ತಂ, ಕೋ ದಿಸ್ವಾ ನ ಪಸೀದತಿ.

‘‘ಯಾವತಾ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕತೋ, ಆಗನ್ತ್ವಾನ ಸಬ್ರಹ್ಮಕಾ;

ಪುಚ್ಛನ್ತಿ ನಿಪುಣೇ ಪಞ್ಹೇ, ಕೋ ದಿಸ್ವಾ ನ ಪಸೀದತಿ.

‘‘ಯಸ್ಸಞ್ಜಲಿಂ ಕರಿತ್ವಾನ, ಆಯಾಚನ್ತಿ ಸದೇವಕಾ;

ತೇನ ಪುಞ್ಞಂ ಅನುಭೋನ್ತಿ, ಕೋ ದಿಸ್ವಾ ನ ಪಸೀದತಿ.

‘‘ಸಬ್ಬೇ ಜನಾ ಸಮಾಗನ್ತ್ವಾ, ಸಮ್ಪವಾರೇನ್ತಿ ಚಕ್ಖುಮಂ;

ನ ವಿಕಮ್ಪತಿ ಅಜ್ಝಿಟ್ಠೋ, ಕೋ ದಿಸ್ವಾ ನ ಪಸೀದತಿ.

‘‘ನಗರಂ ಪವಿಸತೋ ಯಸ್ಸ, ರವನ್ತಿ ಭೇರಿಯೋ ಬಹೂ;

ವಿನದನ್ತಿ ಗಜಾ ಮತ್ತಾ, ಕೋ ದಿಸ್ವಾ ನ ಪಸೀದತಿ.

‘‘ವೀಥಿಯಾ ಗಚ್ಛತೋ ಯಸ್ಸ, ಸಬ್ಬಾಭಾ ಜೋತತೇ ಸದಾ;

ಅಬ್ಭುನ್ನತಾ ಸಮಾ ಹೋನ್ತಿ, ಕೋ ದಿಸ್ವಾ ನ ಪಸೀದತಿ.

‘‘ಬ್ಯಾಹರನ್ತಸ್ಸ ಬುದ್ಧಸ್ಸ, ಚಕ್ಕವಾಳಮ್ಪಿ ಸುಯ್ಯತಿ;

ಸಬ್ಬೇ ಸತ್ತೇ ವಿಞ್ಞಾಪೇತಿ, ಕೋ ದಿಸ್ವಾ ನ ಪಸೀದತಿ.

‘‘ಸತಸಹಸ್ಸಿತೋ ಕಪ್ಪೇ, ಯಂ ಬುದ್ಧಮಭಿಕಿತ್ತಯಿಂ;

ದುಗ್ಗತಿಂ ನಾಭಿಜಾನಾಮಿ, ಕಿತ್ತನಾಯ ಇದಂ ಫಲಂ.

‘‘ಕಿಲೇಸಾ ಝಾಪಿತಾ ಮಯ್ಹಂ…ಪೇ… ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನ’’ನ್ತಿ.

ಛಳಭಿಞ್ಞೋ ಪನ ಹುತ್ವಾ ಪಠಮಮಹಾಸಙ್ಗೀತಿಕಾಲೇ ರಾಜಗಹೇ ಸತ್ತಪಣ್ಣಿಗುಹಾಯಂ ಸನ್ನಿಪತಿತೇನ ಸಙ್ಘೇನ ‘‘ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಆನನ್ದಂ ಆಮನ್ತೇಹೀ’’ತಿ ಆಣತ್ತೋ ಪಥವಿಯಂ ನಿಮುಜ್ಜಿತ್ವಾ ಥೇರಸ್ಸ ಪುರತೋ ಉಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಸಾಸನಂ ಆರೋಚೇತ್ವಾ ಸಯಂ ಪುರೇತರಂ ಆಕಾಸೇನ ಗನ್ತ್ವಾ ಸತ್ತಪಣ್ಣಿಗುಹಾದ್ವಾರಂ ಸಮ್ಪಾಪುಣಿ. ತೇನ ಚ ಸಮಯೇನ ಮಾರಸ್ಸ ಮಾರಕಾಯಿಕಾನಞ್ಚ ಪಟಿಸೇಧನತ್ಥಂ ದೇವಸಙ್ಘೇನ ಪೇಸಿತಾ ಅಞ್ಞತರಾ ದೇವತಾ ಸತ್ತಪಣ್ಣಿಗುಹಾದ್ವಾರೇ ಠಿತಾ ಹೋತಿ, ತಸ್ಸಾ ಖುಜ್ಜಸೋಭಿತೋ ಥೇರೋ ಅತ್ತನೋ ಆಗಮನಂ ಕಥೇನ್ತೋ –

೨೩೪. ‘‘ಯೇ ಚಿತ್ತಕಥೀ ಬಹುಸ್ಸುತಾ, ಸಮಣಾ ಪಾಟಲಿಪುತ್ತವಾಸಿನೋ;

ತೇಸಞ್ಞತರೋಯಮಾಯುವಾ, ದ್ವಾರೇ ತಿಟ್ಠತಿ ಖುಜ್ಜಸೋಭಿತೋ’’ತಿ. – ಪಠಮಂ ಗಾಥಮಾಹ;

ತತ್ಥ ಚಿತ್ತಕಥೀತಿ ವಿಚಿತ್ತಧಮ್ಮಕಥಿಕಾ, ಸಙ್ಖಿಪನಂ, ವಿತ್ಥಾರಣಂ ಗಮ್ಭೀರಕರಣಂ ಉತ್ತಾನೀಕರಣಂ ಕಙ್ಖಾವಿನೋದನಂ ಧಮ್ಮಪತಿಟ್ಠಾಪನನ್ತಿ ಏವಮಾದೀಹಿ ನಾನಾನಯೇಹಿ ಪರೇಸಂ ಅಜ್ಝಾಸಯಾನುರೂಪಂ ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಕಥನಸೀಲಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಬಹುಸ್ಸುತಾತಿ ಪರಿಯತ್ತಿಪಟಿವೇಧಬಾಹುಸಚ್ಚಪಾರಿಪೂರಿಯಾ ಬಹುಸ್ಸುತಾ. ಸಬ್ಬಸೋ ಸಮಿತಪಾಪತಾಯ ಸಮಣಾ. ಪಾಟಲಿಪುತ್ತವಾಸಿನೋ, ತೇಸಞ್ಞತರೋತಿ ಪಾಟಲಿಪುತ್ತನಗರವಾಸಿತಾಯ ಪಾಟಲಿಪುತ್ತವಾಸಿನೋ, ತೇಸಂ ಅಞ್ಞತರೋ, ಅಯಂ ಆಯುವಾ ದೀಘಾಯು ಆಯಸ್ಮಾ. ದ್ವಾರೇ ತಿಟ್ಠತೀತಿ ಸತ್ತಪಣ್ಣಿಗುಹಾಯ ದ್ವಾರೇ ತಿಟ್ಠತಿ, ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಅನುಮತಿಯಾ ಪವಿಸಿತುನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ಸಾ ದೇವತಾ ಥೇರಸ್ಸ ಆಗಮನಂ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ನಿವೇದೇನ್ತೀ –

೨೩೫. ‘‘ಯೇ ಚಿತ್ತಕಥೀ…ಪೇ… ದ್ವಾರೇ ತಿಟ್ಠತಿ ಮಾಲುತೇರಿತೋ’’ತಿ. – ದುತಿಯಂ ಗಾಥಮಾಹ;

ತತ್ಥ ಮಾಲುತೇರಿತೋತಿ ಇದ್ಧಿಚಿತ್ತಜನಿತೇನ ವಾಯುನಾ ಏರಿತೋ, ಇದ್ಧಿಬಲೇನ ಆಗತೋತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಏವಂ ತಾಯ ದೇವತಾಯ ನಿವೇದಿತೇನ ಸಙ್ಘೇನ ಕತೋಕಾಸೋ ಥೇರೋ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ –

೨೩೬. ‘‘ಸುಯುದ್ಧೇನ ಸುಯಿಟ್ಠೇನ, ಸಙ್ಗಾಮವಿಜಯೇನ ಚ;

ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಾನುಚಿಣ್ಣೇನ, ಏವಾಯಂ ಸುಖಮೇಧತೀ’’ತಿ. –

ಇಮಾಯ ತತಿಯಗಾಥಾಯ ಅಞ್ಞಂ ಬ್ಯಾಕಾಸಿ.

ತತ್ಥ ಸುಯುದ್ಧೇನಾತಿ ಪುಬ್ಬಭಾಗೇ ತದಙ್ಗವಿಕ್ಖಮ್ಭನಪ್ಪಹಾನವಸೇನ ಕಿಲೇಸೇಹಿ ಸುಟ್ಠು ಯುಜ್ಝನೇನ. ಸುಯಿಟ್ಠೇನಾತಿ ಅನ್ತರನ್ತರಾ ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತೇಹಿ ದಿನ್ನಸಪ್ಪಾಯಧಮ್ಮದಾನೇನ. ಸಙ್ಗಾಮವಿಜಯೇನ ಚಾತಿ ಸಮುಚ್ಛೇದಪ್ಪಹಾನವಸೇನ ಸಬ್ಬಸೋ ಕಿಲೇಸಾಭಿಸಙ್ಖಾರನಿಮ್ಮಥನೇನ ಲದ್ಧಸಙ್ಗಾಮವಿಜಯೇನ ಚ. ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಾನುಚಿಣ್ಣೇನಾತಿ ಅನುಚಿಣ್ಣೇನ ಅಗ್ಗಮಗ್ಗಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯೇನ. ಏವಾಯಂ ಸುಖಮೇಧತೀತಿ ಏವಂ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರೇನ ಅಯಂ ಖುಜ್ಜಸೋಭಿತೋ ನಿಬ್ಬಾನಸುಖಂ ಫಲಸಮಾಪತ್ತಿಸುಖಞ್ಚ ಏಧತಿ, ಅನುಭವತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಖುಜ್ಜಸೋಭಿತತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.