೧೨. ಉತ್ತರಪಾಲತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ

ಪಣ್ಡಿತಂ ವತ ಮಂ ಸನ್ತನ್ತಿ ಆಯಸ್ಮತೋ ಉತ್ತರಪಾಲತ್ಥೇರಸ್ಸ ಗಾಥಾ. ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಅಯಮ್ಪಿ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರೋ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಉಪಚಿನನ್ತೋ ವಿಪಸ್ಸಿಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಗಮನಮಗ್ಗೇ ಸೇತುಂ ಕಾರಾಪೇಸಿ. ಸೋ ತೇನ ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮೇನ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರನ್ತೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ಉತ್ತರಪಾಲೋತಿ ಲದ್ಧನಾಮೋ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ಯಮಕಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಟಿಲದ್ಧಸದ್ಧೋ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಸಮಣಧಮ್ಮಂ ಕರೋತಿ. ತಸ್ಸ ಏಕದಿವಸಂ ಅಯೋನಿಸೋಮನಸಿಕಾರವಸೇನ ಅನುಭೂತಾರಮ್ಮಣಂ ಅನುಸ್ಸರನ್ತಸ್ಸ ಕಾಮರಾಗೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ. ಸೋ ತಾವದೇವ ಸಹೋಡ್ಢಂ ಚೋರಂ ಗಣ್ಹನ್ತೋ ವಿಯ ಅತ್ತನೋ ಚಿತ್ತಂ ನಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಸಂವೇಗಜಾತೋ ಪಟಿಪಕ್ಖಮನಸಿಕಾರೇನ ಕಿಲೇಸೇ ವಿಕ್ಖಮ್ಭೇತ್ವಾ ವಿಪಸ್ಸನಾಯ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೋ ಭಾವನಂ ಉಸ್ಸುಕ್ಕಾಪೇತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ಅಪದಾನೇ (ಅಪ. ಥೇರ ೨.೪೭.೧೬-೨೦) –

‘‘ವಿಪಸ್ಸಿನೋ ಭಗವತೋ, ಚಙ್ಕಮನ್ತಸ್ಸ ಸಮ್ಮುಖಾ;

ಪಸನ್ನಚಿತ್ತೋ ಸುಮನೋ, ಸೇತುಂ ಕಾರಾಪಯಿಂ ಅಹಂ.

‘‘ಏಕನವುತಿತೋ ಕಪ್ಪೇ, ಯಂ ಸೇತುಂ ಕಾರಯಿಂ ಅಹಂ;

ದುಗ್ಗತಿಂ ನಾಭಿಜಾನಾಮಿ, ಸೇತುದಾನಸ್ಸಿದಂ ಫಲಂ.

‘‘ಕಿಲೇಸಾ ಝಾಪಿತಾ ಮಯ್ಹಂ…ಪೇ… ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನ’’ನ್ತಿ.

ಅರಹತ್ತಂ ಪನ ಪತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಪಟಿಪತ್ತಿಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ಸೀಹನಾದಂ ನದನ್ತೋ –

೨೫೨. ‘‘ಪಣ್ಡಿತಂ ವತ ಮಂ ಸನ್ತಂ, ಅಲಮತ್ಥವಿಚಿನ್ತಕಂ;

ಪಞ್ಚ ಕಾಮಗುಣಾ ಲೋಕೇ, ಸಮ್ಮೋಹಾ ಪಾತಯಿಂಸು ಮಂ.

೨೫೩. ‘‘ಪಕ್ಖನ್ದೋ ಮಾರವಿಸಯೇ, ದಳ್ಹಸಲ್ಲಸಮಪ್ಪಿತೋ;

ಅಸಕ್ಖಿಂ ಮಚ್ಚುರಾಜಸ್ಸ, ಅಹಂ ಪಾಸಾ ಪಮುಚ್ಚಿತುಂ.

೨೫೪. ‘‘ಸಬ್ಬೇ ಕಾಮಾ ಪಹೀನಾ ಮೇ, ಭವಾ ಸಬ್ಬೇ ಪದಾಲಿತಾ;

ವಿಕ್ಖೀಣೋ ಜಾತಿಸಂಸಾರೋ, ನತ್ಥಿ ದಾನಿ ಪುನಬ್ಭವೋ’’ತಿ. –

ತಿಸ್ಸೋ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ.

ತತ್ಥ ಪಣ್ಡಿತಂ ವತ ಮಂ ಸನ್ತನ್ತಿ ಸುತಚಿನ್ತಾಮಯಾಯ ಪಞ್ಞಾಯ ವಸೇನ ಪಞ್ಞಾಸಮ್ಪನ್ನಮ್ಪಿ ನಾಮ ಮಂ ಸಮಾನಂ. ಅಲಮತ್ಥವಿಚಿನ್ತಕನ್ತಿ ಅತ್ತನೋ ಚ ಪರೇಸಞ್ಚ ಅತ್ಥಂ ಹಿತಂ ವಿಚಿನ್ತೇತುಂ ಸಮತ್ಥಂ, ಅಲಂ ವಾ ಪರಿಯತ್ತಂ ಅತ್ಥಸ್ಸ ವಿಚಿನ್ತಕಂ, ಕಿಲೇಸವಿದ್ಧಂಸನಸಮತ್ಥಂ ಅತ್ಥದಸ್ಸಿನಂ ವಾ, ಸಬ್ಬಮೇತಂ ಅತ್ತನೋ ಅನ್ತಿಮಭವಿಕತಾಯ ಥೇರೋ ವದತಿ. ಪಞ್ಚ ಕಾಮಗುಣಾತಿ ರೂಪಾದಯೋ ಪಞ್ಚ ಕಾಮಕೋಟ್ಠಾಸಾ. ಲೋಕೇತಿ ತೇಸಂ ಪವತ್ತಿಟ್ಠಾನದಸ್ಸನಂ. ಸಮ್ಮೋಹಾತಿ ಸಮ್ಮೋಹನಿಮಿತ್ತಂ ಅಯೋನಿಸೋಮನಸಿಕಾರಹೇತು. ಸಮ್ಮೋಹಾತಿ ವಾ ಸಮ್ಮೋಹನಾ ಸಮ್ಮೋಹಕರಾ. ಪಾತಯಿಂಸೂತಿ ಧೀರಭಾವತೋ ಪಾತೇಸುಂ, ಲೋಕತೋ ವಾ ಉತ್ತರಿತುಕಾಮಂ ಮಂ ಲೋಕೇ ಪಾತಯಿಂಸೂತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಪಕ್ಖನ್ದೋತಿ ಅನುಪವಿಟ್ಠೋ. ಮಾರವಿಸಯೇತಿ ಕಿಲೇಸವಿಸಯೇ ಕಿಲೇಸಮಾರಸ್ಸ ಪವತ್ತಿಟ್ಠಾನೇ, ತಸ್ಸ ವಸಂ ಗತೋತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ದೇವಪುತ್ತಮಾರಸ್ಸ ವಾ ಇಸ್ಸರಿಯಟ್ಠಾನೇ ತಂ ಅನುಪವಿಸಿತ್ವಾ ಠಿತೋ. ದಳ್ಹಸಲ್ಲಸಮಪ್ಪಿತೋತಿ ದಳ್ಹಂ ಥಿರಂ, ದಳ್ಹೇನ ವಾ ಸಲ್ಲೇನ ಸಮಪ್ಪಿತೋ, ರಾಗಸಲ್ಲೇನ ಹದಯಂ ಆಹಚ್ಚ ವಿದ್ಧೋ. ಅಸಕ್ಖಿಂ ಮಚ್ಚುರಾಜಸ್ಸ, ಅಹಂ ಪಾಸಾ ಪಮುಚ್ಚಿತುನ್ತಿ ಅಗ್ಗಮಗ್ಗಸಣ್ಡಾಸೇನ ರಾಗಾದಿಸಲ್ಲಂ ಅನವಸೇಸತೋ ಉದ್ಧರನ್ತೋಯೇವ ರಾಗಬನ್ಧನಸಙ್ಖಾತಾ ಮಚ್ಚುರಾಜಸ್ಸ ಪಾಸಾ ಅಹಂ ಪರಿಮುಚ್ಚಿತುಂ ಅಸಕ್ಖಿಂ, ತತೋ ಅತ್ತಾನಂ ಪಮೋಚೇಸಿಂ.

ತತೋ ಏವ ಚ ಸಬ್ಬೇ ಕಾಮಾ ಪಹೀನಾ ಮೇ, ಭವಾ ಸಬ್ಬೇ ಪದಾಲಿತಾತಿ ವತ್ಥಾರಮ್ಮಣಾದಿಭೇದೇನ ಅನೇಕಭೇದಭಿನ್ನಾ ಸಬ್ಬೇ ಕಿಲೇಸಕಾಮಾ ಅರಿಯಮಗ್ಗೇನ ಸಮುಚ್ಛೇದವಸೇನ ಮಯಾ ಪಹೀನಾ. ಕಿಲೇಸಕಾಮೇಸು ಹಿ ಪಹೀನೇಸು ವತ್ಥುಕಾಮಾಪಿ ಪಹೀನಾ ಏವ ಹೋನ್ತಿ. ತಥಾ ಕಾಮಭವಕಮ್ಮಭವಾದಯೋ ಭವಾ ಸಬ್ಬೇ ಮಗ್ಗಞಾಣಾಸಿನಾ ಪದಾಲಿತಾ ವಿದ್ಧಂಸಿತಾ. ಕಮ್ಮಭವೇಸು ಹಿ ಪದಾಲಿತೇಸು ಉಪಪತ್ತಿಭವಾ ಪದಾಲಿತಾ ಏವ ಹೋನ್ತಿ. ಏವಂ ಕಮ್ಮಭವಾನಂ ಪದಾಲಿತತ್ತಾ ಏವ ವಿಕ್ಖೀಣೋ ಜಾತಿಸಂಸಾರೋ, ನತ್ಥಿ ದಾನಿ ಪುನಬ್ಭವೋತಿ. ತಸ್ಸತ್ಥೋ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತೋಯೇವ. ಇದಮೇವ ಚ ಥೇರಸ್ಸ ಅಞ್ಞಾಬ್ಯಾಕರಣಂ ಅಹೋಸಿ.

ಉತ್ತರಪಾಲತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.