೧೦. ಸಾಟಿಮತ್ತಿಯತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ

ಅಹು ತುಯ್ಹಂ ಪುರೇ ಸದ್ಧಾತಿ ಆಯಸ್ಮತೋ ಸಾಟಿಮತ್ತಿಯತ್ಥೇರಸ್ಸ ಗಾಥಾ. ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಅಯಮ್ಪಿ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರೋ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಉಪಚಿನನ್ತೋ ಸಿದ್ಧತ್ಥಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಕುಲಗೇಹೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ತೋ ಏಕದಿವಸಂ ಸತ್ಥಾರಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಸನ್ನಮಾನಸೋ ತಾಲವಣ್ಟಂ ಅದಾಸಿ. ಸೋ ತೇನ ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮೇನ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರನ್ತೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಮಗಧರಟ್ಠೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ಸಾಟಿಮತ್ತಿಯೋತಿ ಲದ್ಧನಾಮೋ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ಹೇತುಸಮ್ಪನ್ನತಾಯ ಆರಞ್ಞಕಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ವಿಪಸ್ಸನಾಯ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೋ ಛಳಭಿಞ್ಞೋ ಅಹೋಸಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ಅಪದಾನೇ (ಅಪ. ಥೇರ ೧.೩೮.೪೩-೪೭) –

‘‘ಸಿದ್ಧತ್ಥಸ್ಸ ಭಗವತೋ, ತಾಲವಣ್ಟಮದಾಸಹಂ;

ಸುಮನೇಹಿ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ, ಧಾರಯಾಮಿ ಮಹಾರಹಂ.

‘‘ಚತುನ್ನವುತಿತೋ ಕಪ್ಪೇ, ತಾಲವಣ್ಟಮದಾಸಹಂ;

ದುಗ್ಗತಿಂ ನಾಭಿಜಾನಾಮಿ, ತಾಲವಣ್ಟಸ್ಸಿದಂ ಫಲಂ.

‘‘ಕಿಲೇಸಾ ಝಾಪಿತಾ ಮಯ್ಹಂ…ಪೇ… ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನ’’ನ್ತಿ.

ಛಳಭಿಞ್ಞೋ ಪನ ಹುತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಓವದತಿ ಅನುಸಾಸತಿ ಬಹೂ ಚ ಸತ್ತೇ ಧಮ್ಮಂ ಕಥೇತ್ವಾ ಸರಣೇಸು ಚ ಸೀಲೇಸು ಚ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇಸಿ. ಅಞ್ಞತರಞ್ಚ ಕುಲಂ ಅಸ್ಸದ್ಧಂ ಅಪ್ಪಸನ್ನಂ ಸದ್ಧಂ ಪಸನ್ನಂ ಅಕಾಸಿ. ತೇನ ತಸ್ಮಿಂ ಕುಲೇ ಮನುಸ್ಸಾ ಥೇರೇ ಅಭಿಪ್ಪಸನ್ನಾ ಅಹೇಸುಂ. ತತ್ಥೇಕಾ ದಾರಿಕಾ ಅಭಿರೂಪಾ ದಸ್ಸನೀಯಾ ಥೇರಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪವಿಟ್ಠಂ ಸಕ್ಕಚ್ಚಂ ಭೋಜನೇನ ಪರಿವಿಸತಿ. ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಮಾರೋ ‘‘ಏವಂ ಇಮಸ್ಸ ಅಯಸೋ ವಡ್ಢಿಸ್ಸತಿ, ಅಪ್ಪತಿಟ್ಠೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಥೇರಸ್ಸ ರೂಪೇನ ಗನ್ತ್ವಾ ತಂ ದಾರಿಕಂ ಹತ್ಥೇ ಅಗ್ಗಹೇಸಿ. ದಾರಿಕಾ ‘‘ನಾಯಂ ಮನುಸ್ಸಸಮ್ಫಸ್ಸೋ’’ತಿ ಚ ಅಞ್ಞಾಸಿ, ಹತ್ಥಞ್ಚ ಮುಞ್ಚಾಪೇಸಿ. ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಘರಜನೋ ಥೇರೇ ಅಪ್ಪಸಾದಂ ಜನೇಸಿ. ಪುನದಿವಸೇ ಥೇರೋ ತಂ ಕಾರಣಂ ಅನಾವಜ್ಜೇನ್ತೋ ತಂ ಘರಂ ಅಗಮಾಸಿ. ತತ್ಥ ಮನುಸ್ಸಾ ಅನಾದರಂ ಅಕಂಸು. ಥೇರೋ ತಂ ಕಾರಣಂ ಆವಜ್ಜೇನ್ತೋ ಮಾರಸ್ಸ ಕಿರಿಯಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ತಸ್ಸ ಗೀವಾಯಂ ಕುಕ್ಕುರಕುಣಪಂ ಪಟಿಮುಞ್ಚತೂ’’ತಿ ಅಧಿಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಮೋಚನತ್ಥಂ ಉಪಗತೇನ ಮಾರೇನ ಅತೀತದಿವಸೇ ಕತಕಿರಿಯಂ ಕಥಾಪೇತ್ವಾ ತಂ ತಜ್ಜೇತ್ವಾ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಸಿ. ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಘರಸಾಮಿಕೋ ‘‘ಖಮಥ, ಭನ್ತೇ, ಅಚ್ಚಯ’’ನ್ತಿ ಖಮಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಅಜ್ಜತಗ್ಗೇ ಅಹಮೇವ, ಭನ್ತೇ, ತುಮ್ಹೇ ಉಪಟ್ಠಹಾಮೀ’’ತಿ ಆಹ. ಥೇರೋ ತಸ್ಸ ಧಮ್ಮಂ ಕಥೇನ್ತೋ –

೨೪೬. ‘‘ಅಹು ತುಯ್ಹಂ ಪುರೇ ಸದ್ಧಾ, ಸಾ ತೇ ಅಜ್ಜ ನ ವಿಜ್ಜತಿ;

ಯಂ ತುಯ್ಹಂ ತುಯ್ಹಮೇವೇತಂ, ನತ್ಥಿ ದುಚ್ಚರಿತಂ ಮಮ.

೨೪೭. ‘‘ಅನಿಚ್ಚಾ ಹಿ ಚಲಾ ಸದ್ಧಾ, ಏವಂ ದಿಟ್ಠಾ ಹಿ ಸಾ ಮಯಾ;

ರಜ್ಜನ್ತಿಪಿ ವಿರಜ್ಜನ್ತಿ, ತತ್ಥ ಕಿಂ ಜಿಯ್ಯತೇ ಮುನಿ.

೨೪೮. ‘‘ಪಚ್ಚತಿ ಮುನಿನೋ ಭತ್ತಂ, ಥೋಕಂ ಥೋಕಂ ಕುಲೇ ಕುಲೇ;

ಪಿಣ್ಡಿಕಾಯ ಚರಿಸ್ಸಾಮಿ, ಅತ್ಥಿ ಜಙ್ಘಬಲಂ ಮಮಾ’’ತಿ. –

ತಿಸ್ಸೋ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ.

ತತ್ಥ ಅಹು ತುಯ್ಹಂ ಪುರೇ ಸದ್ಧಾ, ಸಾ ತೇ ಅಜ್ಜ ನ ವಿಜ್ಜತೀತಿ, ಉಪಾಸಕ, ಇತೋ ಪುಬ್ಬೇ ತವ ಮಯಿ ‘‘ಅಯ್ಯೋ ಧಮ್ಮಚಾರೀ ಸಮಚಾರೀ’’ತಿಆದಿನಾ ಸದ್ಧಾ ಅಹೋಸಿ, ಸಾ ಸದ್ಧಾ ತೇ ತವ ಅಜ್ಜ ಇದಾನಿ ನ ಉಪಲಬ್ಭತಿ. ತಸ್ಮಾ ಯಂ ತುಯ್ಹಂ ತುಯ್ಹಮೇವೇತನ್ತಿ ಚತುಪಚ್ಚಯದಾನಂ, ತುಯ್ಹಮೇವ ಏತಂ ಹೋತು, ನ ತೇನ ಮಯ್ಹಂ ಅತ್ಥೋ, ಸಮ್ಮಾ ಪಸನ್ನಚಿತ್ತೇನ ಹಿ ದಾನಂ ನಾಮ ದಾತಬ್ಬನ್ತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಅಥ ವಾ ಯಂ ತುಯ್ಹಂ ತುಯ್ಹಮೇವೇತನ್ತಿ ಯಂ ತವ ಮಯಿ ಅಜ್ಜ ಅಗಾರವಂ ಪವತ್ತಂ, ತಂ ತುಯ್ಹಮೇವ, ತಸ್ಸ ಫಲಂ ತಯಾ ಏವ ಪಚ್ಚನುಭವಿತಬ್ಬಂ, ನ ಮಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ನತ್ಥಿ ದುಚ್ಚರಿತಂ ಮಮಾತಿ ಮಮ ಪನ ದುಚ್ಚರಿತಂ ನಾಮ ನತ್ಥಿ ಮಗ್ಗೇನೇವ ದುಚ್ಚರಿತಹೇತೂನಂ ಕಿಲೇಸಾನಂ ಸಮುಚ್ಛಿನ್ನತ್ತಾ.

ಅನಿಚ್ಚಾ ಹಿ ಚಲಾ ಸದ್ಧಾತಿ ಯಸ್ಮಾ ಪೋಥುಜ್ಜನಿಕಾ ಸದ್ಧಾ ಅನಿಚ್ಚಾ ಏಕನ್ತಿಕಾ ನ ಹೋತಿ, ತತೋ ಏವ ಚಲಾ ಅಸ್ಸಪಿಟ್ಠೇ ಠಪಿತಕುಮ್ಭಣ್ಡಂ ವಿಯ, ಥುಸರಾಸಿಮ್ಹಿ ನಿಖಾತಖಾಣುಕಂ ವಿಯ ಚ ಅನವಟ್ಠಿತಾ. ಏವಂ ದಿಟ್ಠಾ ಹಿ ಸಾ ಮಯಾತಿ ಏವಂ ಭೂತಾ ಚ ಸಾ ಸದ್ಧಾ ಮಯಾ ತಯಿ ದಿಟ್ಠಾ ಪಚ್ಚಕ್ಖತೋ ವಿದಿತಾ. ರಜ್ಜನ್ತಿಪಿ ವಿರಜ್ಜನ್ತೀತಿ ಏವಂ ತಸ್ಸಾ ಅನವಟ್ಠಿತತ್ತಾ ಏವ ಇಮೇ ಸತ್ತಾ ಕದಾಚಿ ಕತ್ಥಚಿ ಮಿತ್ತಸನ್ಥವವಸೇನ ರಜ್ಜನ್ತಿ ಸಿನೇಹಮ್ಪಿ ಕರೋನ್ತಿ, ಕದಾಚಿ ವಿರಜ್ಜನ್ತಿ ವಿರತ್ತಚಿತ್ತಾ ಹೋನ್ತಿ. ತತ್ಥ ಕಿಂ ಜಿಯ್ಯತೇ ಮುನೀತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಪುಥುಜ್ಜನಾನಂ ರಜ್ಜನೇ ವಿರಜ್ಜನೇ ಚ ಮುನಿ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ಕಿಂ ಜಿಯ್ಯತಿ, ಕಾ ತಸ್ಸ ಹಾನೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

‘‘ಸಚೇ ಮಮ ಪಚ್ಚಯೇ ನ ಗಣ್ಹಥ, ಕಥಂ ತುಮ್ಹೇ ಯಾಪೇಥಾ’’ತಿ ಏವಂ ಮಾ ಚಿನ್ತಯೀತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಪಚ್ಚತೀ’’ತಿ ಗಾಥಮಾಹ. ತಸ್ಸತ್ಥೋ ಮುನಿನೋ ಪಬ್ಬಜಿತಸ್ಸ ಭತ್ತಂ ನಾಮ ಕುಲೇ ಕುಲೇ ಅನುಘರಂ ದಿವಸೇ ದಿವಸೇ ಥೋಕಂ ಥೋಕಂ ಪಚ್ಚತೇ, ನ ಚ ತುಯ್ಹಂ ಏವ ಗೇಹೇ. ಪಿಣ್ಡಿಕಾಯ ಚರಿಸ್ಸಾಮಿ, ಅತ್ಥಿ ಜಙ್ಘಬಲಂ ಮಮಾತಿ ಅತ್ಥಿ ಮೇ ಜಙ್ಘಬಲಂ, ನಾಹಂ ಓಭಗ್ಗಜಙ್ಘೋ ನ ಖಞ್ಜೋ ನ ಚ ಪಾದರೋಗೀ, ತಸ್ಮಾ ಪಿಣ್ಡಿಕಾಯ ಮಿಸ್ಸಕಭಿಕ್ಖಾಯ ಚರಿಸ್ಸಾಮಿ, ‘‘ಯಥಾಪಿ ಭಮರೋ ಪುಪ್ಫ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ (ಧ. ಪ. ೪೯; ನೇತ್ತಿ. ೧೨೩) ಸತ್ಥಾರಾ ವುತ್ತನಯೇನ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತ್ವಾ ಯಾಪೇಸ್ಸಾಮೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ.

ಸಾಟಿಮತ್ತಿಯತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.