೮. ಅಙ್ಗುಲಿಮಾಲತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ

ಗಚ್ಛಂ ವದೇಸೀತಿಆದಿಕಾ ಆಯಸ್ಮತೋ ಅಙ್ಗುಲಿಮಾಲತ್ಥೇರಸ್ಸ ಗಾಥಾ. ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಅಯಮ್ಪಿ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರೋ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ವಿವಟ್ಟೂಪನಿಸ್ಸಯಂ ಕುಸಲಂ ಉಪಚಿನಿತ್ವಾ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಕೋಸಲರಞ್ಞೋ ಪುರೋಹಿತಸ್ಸ ಭಗ್ಗವಸ್ಸ ನಾಮ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಪುತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ತಸ್ಸ ಜಾತದಿವಸೇ ಸಕಲನಗರೇ ಆವುಧಾನಿ ಪಜ್ಜಲಿಂಸು, ರಞ್ಞೋ ಚ ಮಙ್ಗಲಾವುಧಂ ಸಯನಪೀಠೇ ಠಪಿತಂ ಪಜ್ಜಲಿ, ತಂ ದಿಸ್ವಾ ರಾಜಾ ಭೀತೋ ಸಂವಿಗ್ಗೋ ನಿದ್ದಂ ನ ಲಭಿ. ಪುರೋಹಿತೋ ತಾಯಂ ವೇಲಾಯಂ ನಕ್ಖತ್ತಯೋಗಂ ಉಲ್ಲೋಕೇನ್ತೋ ‘‘ಚೋರನಕ್ಖತ್ತೇನ ಜಾತೋ’’ತಿ ಸನ್ನಿಟ್ಠಾನಮಕಾಸಿ. ಸೋ ವಿಭಾತಾಯ ರತ್ತಿಯಾ ರಞ್ಞೋ ಸನ್ತಿಕಂ ಗತೋ ಸುಖಸೇಯ್ಯಂ ಪುಚ್ಛಿ. ರಾಜಾ ‘‘ಕುತೋ, ಆಚರಿಯ, ಸುಖಸೇಯ್ಯಂ, ರತ್ತಿಯಂ ಮಯ್ಹಂ ಮಙ್ಗಲಾವುಧಂ ಪಜ್ಜಲಿ, ತಸ್ಸ ಕೋ ನು ಖೋ ವಿಪಾಕೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ? ‘‘ಮಾ ಭಾಯಿ, ಮಹಾರಾಜ, ಮಯ್ಹಂ ಘರೇ ದಾರಕೋ ಜಾತೋ. ತಸ್ಸ ಆನುಭಾವೇನ ಸಕಲನಗರೇಪಿ ಆವುಧಾನಿ ಪಜ್ಜಲಿಂಸೂ’’ತಿ. ‘‘ಕಿಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಆಚರಿಯಾ’’ತಿ? ‘‘ದಾರಕೋ ಚೋರೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ. ‘‘ಕಿಂ ಏಕಚಾರೀ ಚೋರೋ, ಉದಾಹು ಗಣಜೇಟ್ಠಕೋ’’ತಿ? ‘‘ಏಕಚಾರಿಕೋ, ದೇವ’’. ‘‘ಕಿಂ ನಂ ಮಾರೇಮಾ’’ತಿ? ‘‘ಏಕಚಾರಿಕೋ ಚೇ, ಪಟಿಜಗ್ಗಥ ತಾವ ನ’’ನ್ತಿ ಆಹ. ತಸ್ಸ ನಾಮಂ ಕರೋನ್ತಾ ಯಸ್ಮಾ ಜಾಯಮಾನೋ ರಞ್ಞೋ ಚಿತ್ತಂ ವಿಹೇಸೇನ್ತೋ ಜಾತೋ, ತಸ್ಮಾ ಹಿಂಸಕೋತಿ ಕತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾ ದಿಟ್ಠಂ ಅದಿಟ್ಠನ್ತಿ ವಿಯ ಅಹಿಂಸಕೋತಿ ವೋಹರಿಂಸು.

ಸೋ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ಪುಬ್ಬಕಮ್ಮಬಲೇನ ಸತ್ತನ್ನಂ ಹತ್ಥೀನಂ ಬಲಂ ಧಾರೇತಿ. ತಸ್ಸಿದಂ ಪುಬ್ಬಕಮ್ಮಂ – ಬುದ್ಧಸುಞ್ಞೇ ಲೋಕೇ ಕಸ್ಸಕೋ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ ಏಕಂ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಂ ವಸ್ಸೋದಕೇನ ತಿನ್ತಂ ಅಲ್ಲಚೀವರಂ ಸೀತಪೀಳಿತಂ ಅತ್ತನೋ ಖೇತ್ತಭೂಮಿಂ ಉಪಗತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಪುಞ್ಞಕ್ಖೇತ್ತಂ ಮೇ ಉಪಟ್ಠಿತ’’ನ್ತಿ ಸೋಮನಸ್ಸಜಾತೋ ಅಗ್ಗಿಂ ಕತ್ವಾ ಅದಾಸಿ. ಸೋ ತಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಬಲೇನ ನಿಬ್ಬತ್ತನಿಬ್ಬತ್ತಟ್ಠಾನೇ ಥಾಮಜವಬಲಸಮ್ಪನ್ನೋ ಚ ಹುತ್ವಾ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪಚ್ಛಿಮತ್ತಭಾವೇ ಸತ್ತನ್ನಂ ಹತ್ಥೀನಂ ಬಲಂ ಧಾರೇತಿ. ಸೋ ತಕ್ಕಸಿಲಂ ಗನ್ತ್ವಾ ದಿಸಾಪಾಮೋಕ್ಖಸ್ಸ ಆಚರಿಯಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಧಮ್ಮನ್ತೇವಾಸೀ ಹುತ್ವಾ ಸಿಪ್ಪಂ ಉಗ್ಗಣ್ಹತೋ ಆಚರಿಯಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ತಸ್ಸ ಭರಿಯಞ್ಚ ಸಕ್ಕಚ್ಚಂ ಪಟಿಜಗ್ಗತಿ. ತೇನಸ್ಸ ಸಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೀ ಗೇಹೇ ಲಬ್ಭಮಾನೇನ ಭತ್ತಾದಿನಾ ಸಙ್ಗಹಂ ಕರೋತಿ. ತಂ ಅಸಹಮಾನಾ ಅಞ್ಞೇ ಮಾಣವಾ ಆಚರಿಯೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಭೇದಂ ಅಕಂಸು. ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ತೇಸಂ ವಚನಂ ದ್ವೇ ತಯೋ ವಾರೇ ಅಸದ್ದಹನ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾ ಸದ್ದಹಿತ್ವಾ ‘‘ಮಹಾಬಲೋ ಮಾಣವೋ, ನ ಸಕ್ಕಾ ಕೇನಚಿ ಮಾರಾಪೇತುಂ, ಉಪಾಯೇನ ನಂ ಮಾರೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ನಿಟ್ಠಿತಸಿಪ್ಪಂ ಅತ್ತನೋ ನಗರಂ ಗನ್ತುಂ ಆಪುಚ್ಛನ್ತಂ ಮಾಣವಂ ಆಹ – ‘‘ತಾತ ಅಹಿಂಸಕ, ನಿಟ್ಠಿತಸಿಪ್ಪೇನ ನಾಮ ಅನ್ತೇವಾಸಿನಾ ಆಚರಿಯಸ್ಸ ಗರುದಕ್ಖಿಣಾ ದಾತಬ್ಬಾ, ತಂ ಮಯ್ಹಂ ದೇಹೀ’’ತಿ. ‘‘ಸಾಧು, ಆಚರಿಯ, ಕಿಂ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ? ‘‘ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಸಹಸ್ಸದಕ್ಖಿಣಹತ್ಥಙ್ಗಲಿಯೋ ಆನೇಹೀ’’ತಿ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಕಿರ ಅಯಮಸ್ಸ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ – ಬಹೂಸು ಮಾರಿಯಮಾನೇಸು ಏಕನ್ತತೋ ಏಕೋ ನಂ ಮಾರೇಯ್ಯಾತಿ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ಅಹಿಂಸಕೋ ಅತ್ತನೋ ಚಿರಪರಿಚಿತಂ ನಿಕ್ಕರುಣತಂ ಪುರಕ್ಖತ್ವಾ ಸನ್ನದ್ಧಪಞ್ಚಾವುಧೋ ಕೋಸಲರಞ್ಞೋ ವಿಜಿತೇ ಜಾಲಿನಂ ವನಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಮಹಾಮಗ್ಗಸಮೀಪೇ ಪಬ್ಬತನ್ತರೇ ವಸನ್ತೋ ಪಬ್ಬತಸಿಖರೇ ಠತ್ವಾ ಮಗ್ಗೇನ ಗಚ್ಛನ್ತೇ ಮನುಸ್ಸೇ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ವೇಗೇನ ಗನ್ತ್ವಾ ಅಙ್ಗುಲಿಯೋ ಗಹೇತ್ವಾ ರುಕ್ಖಗ್ಗೇ ಓಲಮ್ಬೇಸಿ. ತಾ ಗಿಜ್ಝಾಪಿ ಕಾಕಾಪಿ ಖಾದಿಂಸು, ಭೂಮಿಯಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತಾ ಪೂತಿಭಾವಂ ಅಗಮಂಸು. ಏವಂ ಗಣನಾಯ ಅಪರಿಪೂರಮಾನಾಯ ಲದ್ಧಾ ಲದ್ಧಾ ಅಙ್ಗುಲಿಯೋ ಸುತ್ತೇನ ಗನ್ಥಿತ್ವಾ ಮಾಲಂ ಕತ್ವಾ ಯಞ್ಞೋಪಚಿತಂ ವಿಯ ಅಂಸೇ ಓಲಮ್ಬೇಸಿ. ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಅಙ್ಗುಲಿಮಾಲೋತ್ವೇವಸ್ಸ ಸಮಞ್ಞಾ ಅಹೋಸಿ.

ಏವಂ ತಸ್ಮಿಂ ಮನುಸ್ಸೇ ಮಾರೇನ್ತೇ ಮಗ್ಗೋ ಅವಳಞ್ಜೋ ಅಹೋಸಿ. ಸೋ ಮಗ್ಗೇ ಮನುಸ್ಸೇ ಅಲಭನ್ತೋ ಗಾಮೂಪಚಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ನಿಲೀಯಿತ್ವಾ ಆಗತಾಗತೇ ಮನುಸ್ಸೇ ಮಾರೇತ್ವಾ ಅಙ್ಗುಲಿಯೋ ಗಹೇತ್ವಾ ಗಚ್ಛತಿ. ತಂ ಞತ್ವಾ ಮನುಸ್ಸಾ ಗಾಮತೋ ಅಪಕ್ಕಮಿಂಸು, ಗಾಮಾ ಸುಞ್ಞಾ ಅಹೇಸುಂ, ತಥಾ ನಿಗಮಾ ಜನಪದಾ ಚ. ಏವಂ ತೇನ ಸೋ ಪದೇಸೋ ಉಬ್ಬಾಸಿತೋ ಅಹೋಸಿ. ಅಙ್ಗುಲಿಮಾಲಸ್ಸ ಚ ಏಕಾಯ ಊನಾ ಸಹಸ್ಸಅಙ್ಗುಲಿಯೋ ಸಙ್ಗಹಾ ಅಹೇಸುಂ. ಅಥ ಮನುಸ್ಸಾ ತಂ ಚೋರುಪದ್ದವಂ ಕೋಸಲರಞ್ಞೋ ಆರೋಚೇಸುಂ. ರಾಜಾ ಪಾತೋವ ನಗರೇ ಭೇರಿಂ ಚರಾಪೇಸಿ, ‘‘ಸೀಘಂ ಅಙ್ಗುಲಿಮಾಲಚೋರಂ ಗಣ್ಹಾಮ, ಬಲಕಾಯೋ ಆಗಚ್ಛತೂ’’ತಿ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ಅಙ್ಗುಲಿಮಾಲಸ್ಸ ಮಾತಾ ಮನ್ತಾಣೀ ನಾಮ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೀ ತಸ್ಸ ಪಿತರಂ ಆಹ – ‘‘ಪುತ್ತೋ ಕಿರ ತೇ ಚೋರೋ ಹುತ್ವಾ ಇದಞ್ಚಿದಞ್ಚ ಕರೋತಿ, ತಂ ‘ಈದಿಸಂ ಮಾ ಕರೀ’ತಿ ಸಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ಆನೇಹಿ, ಅಞ್ಞಥಾ ನಂ ರಾಜಾ ಘಾತೇಯ್ಯಾ’’ತಿ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ‘‘ನ ಮಯ್ಹಂ ತಾದಿಸೇಹಿ ಪುತ್ತೇಹಿ ಅತ್ಥೋ, ರಾಜಾ ಯಂ ವಾ ತಂ ವಾ ಕರೋತೂ’’ತಿ ಆಹ. ಅಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೀ ಪುತ್ತಸಿನೇಹೇನ ಪಾಥೇಯ್ಯಂ ಗಹೇತ್ವಾ ‘‘ಮಮ ಪುತ್ತಂ ಸಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ಆನೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಮಗ್ಗಂ ಪಟಿಪಜ್ಜಿ.

ಭಗವಾ ‘‘ಅಯಂ ‘ಅಙ್ಗುಲಿಮಾಲಂ ಆನೇಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ ಗಚ್ಛತಿ, ಸಚೇ ಸಾ ಗಮಿಸ್ಸತಿ, ಅಙ್ಗುಲಿಮಾಲೋ ‘ಅಙ್ಗುಲಿಸಹಸ್ಸಂ ಪೂರೇಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ ಮಾತರಮ್ಪಿ ಮಾರೇಸ್ಸತಿ. ಸೋ ಚ ಪಚ್ಛಿಮಭವಿಕೋ, ಸಚಾಹಂ ನ ಗಮಿಸ್ಸಂ, ಮಹಾಜಾನಿ ಅಭವಿಸ್ಸಾ’’ತಿ ಞತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾಭತ್ತಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಪಟಿಕ್ಕನ್ತೋ ಸಯಮೇವ ಪತ್ತಚೀವರಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಅಙ್ಗುಲಿಮಾಲಂ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ತಿಂಸಯೋಜನಿಕಂ ಮಗ್ಗಂ ಪದಸಾವ ಪಟಿಪಜ್ಜಮಾನೋ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ಗೋಪಾಲಕಾದೀಹಿ ವಾರಿಯಮಾನೋಪಿ ಜಾಲಿನಂ ವನಂ ಉಪಗಚ್ಛಿ. ತಸ್ಮಿಞ್ಚ ಖಣೇ ತಸ್ಸ ಮಾತಾ ತೇನ ದಿಟ್ಠಾ, ಸೋ ಮಾತರಂ ದೂರತೋವ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಮಾತರಮ್ಪಿ ಮಾರೇತ್ವಾ ಅಜ್ಜ ಊನಙ್ಗುಲಿಂ ಪೂರೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಅಸಿಂ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಉಪಧಾವಿ. ತೇಸಂ ಉಭಿನ್ನಂ ಅನ್ತರೇ ಭಗವಾ ಅತ್ತಾನಂ ದಸ್ಸೇಸಿ. ಅಙ್ಗುಲಿಮಾಲೋ ಭಗವನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ಮೇ ಮಾತರಂ ವಧಿತ್ವಾ ಅಙ್ಗುಲಿಯಾ ಗಹಿತೇನ? ಜೀವತು ಮೇ ಮಾತಾ, ಯಂನೂನಾಹಂ ಇಮಂ ಸಮಣಂ ಜೀವಿತಾ ವೋರೋಪೇತ್ವಾ ಅಙ್ಗುಲಿಂ ಗಣ್ಹೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ ಉಕ್ಖಿತ್ತಾಸಿಕೋ ಭಗವನ್ತಂ ಪಿಟ್ಠಿತೋ ಪಿಟ್ಠಿತೋ ಅನುಬನ್ಧಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ತಥಾರೂಪಂ ಇದ್ಧಾಭಿಸಙ್ಖಾರಂ ಅಭಿಸಙ್ಖಾಸಿ, ಯಥಾ ಪಕತಿಇರಿಯಾಪಥೇನ ಗಚ್ಛನ್ತಮ್ಪಿ ಅತ್ತಾನಂ ಅಙ್ಗುಲಿಮಾಲೋ ಸಬ್ಬಥಾಮೇನ ಧಾವನ್ತೋಪಿ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ ಸಮ್ಪಾಪುಣಿತುಂ. ಸೋ ಪರಿಹೀನಜವೋ ಘುರುಘುರುಪಸ್ಸಾಸೀ ಕಚ್ಛೇಹಿ ಸೇದಂ ಮುಞ್ಚನ್ತೋ ಪದಂ ಉದ್ಧರಿತುಮ್ಪಿ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಖಾಣು ವಿಯ ಠಿತೋ ಭಗವನ್ತಂ ‘‘ತಿಟ್ಠ ತಿಟ್ಠ, ಸಮಣಾ’’ತಿ ಆಹ. ಭಗವಾ ಗಚ್ಛನ್ತೋವ ‘‘ಠಿತೋ ಅಹಂ, ಅಙ್ಗುಲಿಮಾಲ, ತ್ವಞ್ಚ ತಿಟ್ಠಾ’’ತಿ ಆಹ. ಸೋ ‘‘ಇಮೇ ಖೋ ಸಮಣಾ ಸಕ್ಯಪುತ್ತಿಯಾ ಸಚ್ಚವಾದಿನೋ, ಅಯಂ ಸಮಣೋ ಗಚ್ಛನ್ತೋಯೇವ ‘ಠಿತೋ ಅಹಂ, ಅಙ್ಗುಲಿಮಾಲ, ತ್ವಞ್ಚ ತಿಟ್ಠಾ’ತಿ ಆಹ, ಅಹಞ್ಚಮ್ಹಿ ಠಿತೋ, ಕೋ ನು ಖೋ ಇಮಸ್ಸ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ, ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ನಂ ಜಾನಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಭಗವನ್ತಂ ಗಾಥಾಯ ಅಜ್ಝಭಾಸಿ –

೮೬೬. ‘‘ಗಚ್ಛಂ ವದೇಸಿ ಸಮಣ ಠಿತೋಮ್ಹಿ, ಮಮಞ್ಚ ಬ್ರೂಸಿ ಠಿತಮಟ್ಠಿತೋತಿ;

ಪುಚ್ಛಾಮಿ ತಂ ಸಮಣ ಏತಮತ್ಥಂ, ಕಥಂ ಠಿತೋ ತ್ವಂ ಅಹಮಟ್ಠಿತೋಮ್ಹೀ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಸಮಣಾತಿ ಭಗವನ್ತಂ ಆಲಪತಿ. ಮಮನ್ತಿ ಮಂ. ಕಥನ್ತಿ ಕೇನಾಕಾರೇನ. ಅಯಞ್ಹೇತ್ಥ ಅತ್ಥೋ – ಸಮಣ, ತ್ವಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋವ ಸಮಾನೋ ‘‘ಠಿತೋಮ್ಹೀ’’ತಿ ವದೇಸಿ. ಮಮಞ್ಚ ಠಿತಂಯೇವ ‘‘ಅಟ್ಠಿತೋ’’ತಿ ಬ್ರೂಸಿ, ವದೇಸಿ. ಕಾರಣೇನೇತ್ಥ ಭವಿತಬ್ಬಂ, ತಸ್ಮಾ ತಂ ಸಮಣಂ ಅಹಂ ಏವಮತ್ಥಂ ಪುಚ್ಛಾಮಿ. ಕಥಂ ಕೇನಾಕಾರೇನ ತ್ವಂ ಠಿತೋ ಅಹೋಸಿ, ಅಹಞ್ಚ ಅಟ್ಠಿತೋಮ್ಹೀತಿ. ಏವಂ ವುತ್ತೇ ಭಗವಾ –

೮೬೭. ‘‘ಠಿತೋ ಅಹಂ ಅಙ್ಗುಲಿಮಾಲ ಸಬ್ಬದಾ, ಸಬ್ಬೇಸು ಭೂತೇಸು ನಿಧಾಯ ದಣ್ಡಂ;

ತುವಞ್ಚ ಪಾಣೇಸು ಅಸಞ್ಞತೋಸಿ, ತಸ್ಮಾ ಠಿತೋಹಂ ತುವಮಟ್ಠಿತೋಸೀ’’ತಿ. –

ಗಾಥಾಯ ತಂ ಅಜ್ಝಭಾಸಿ.

ತತ್ಥ ಠಿತೋ ಅಹಂ, ಅಙ್ಗುಲಿಮಾಲ, ಸಬ್ಬದಾ, ಸಬ್ಬೇಸು ಭೂತೇಸು ನಿಧಾಯ ದಣ್ಡನ್ತಿ, ಅಙ್ಗುಲಿಮಾಲ, ಅಹಂ ಸಬ್ಬದಾ ಸಬ್ಬಕಾಲೇ ಆದಿಮಜ್ಝಪರಿಯೋಸಾನೇಸು ತಸಥಾವರಭೇದೇಸು ಸಬ್ಬೇಸು ಸತ್ತೇಸು ದಣ್ಡಂ ನಿಧಾಯ ನಿಹಿತದಣ್ಡೋ ನಿಹಿತಸತ್ಥೋ ಲಜ್ಜೀ ದಯಾಪನ್ನೋ, ತತೋ ಅಞ್ಞಥಾ ಅವತ್ತನತೋ ಏವರೂಪೇನೇವ ಠಿತೋ. ತುವಞ್ಚ ಪಾಣೇಸು ಅಸಞ್ಞತೋಸೀತಿ ತ್ವಂ ಪನ ಸತ್ತೇಸು ಸಞ್ಞಮರಹಿತೋ ಅಸಿ, ಲುದ್ದೋ ಲೋಹಿತಪಾಣಿ ಹತಪಹತೇ ನಿವಿಟ್ಠೋ ಅದಯಾಪನ್ನೋ, ತಸ್ಮಾ ಅಸಞ್ಞತೋ ವಿರತಿವಸೇನ ಅಟ್ಠಿತೋ. ತತೋ ಏವ ತಾಸು ತಾಸು ಗತೀಸು ಪರಿಬ್ಭಮನತೋಪಿ ತುವಂ ಇದಾನಿ ಇರಿಯಾಪಥೇನ ಠಿತೋಪಿ ಅಟ್ಠಿತೋ ಅಸಿ, ಅಹಂ ಪನ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರೇನ ಠಿತೋತಿ. ತತೋ ಅಙ್ಗುಲಿಮಾಲೋ ಯಥಾಭುಚ್ಚಗುಣಪ್ಪಭಾವಿತಸ್ಸ ಜಲತಲೇ ತೇಲಸ್ಸ ವಿಯ ಸಕಲಂ ಲೋಕಂ ಅಭಿಬ್ಯಾಪೇತ್ವಾ ಠಿತಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಿತ್ತಿಸದ್ದಸ್ಸ ಸುತಪುಬ್ಬತ್ತಾ ಹೇತುಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಞಾಣಸ್ಸ ಚ ಪರಿಪಾಕಗತತ್ತಾ ‘‘ಅಯಂ ಸೋ ಭಗವಾ’’ತಿ ಸಞ್ಜಾತಪೀತಿಸೋಮನಸ್ಸೋ ‘‘ಮಹಾ ಅಯಂ ಸೀಹನಾದೋ, ಮಹನ್ತಂ ಗಜ್ಜಿತಂ, ನಯಿದಂ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಸಮಣಸ್ಸ ಮಞ್ಞೇ ಗೋತಮಸ್ಸ ಏತಂ ಗಜ್ಜಿತಂ, ದಿಟ್ಠೋ ವತಮ್ಹಿ ಮಹೇಸಿನಾ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೇನ, ಮಯ್ಹಂ ಸಙ್ಗಹಕರಣತ್ಥಂ ಭಗವಾ ಇಧಾಗತೋ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ –

೮೬೮. ‘‘ಚಿರಸ್ಸಂ ವತ ಮೇ ಮಹಿತೋ ಮಹೇಸೀ, ಮಹಾವನಂ ಸಮಣೋ ಪಚ್ಚಪಾದಿ;

ಸೋಹಂ ಚಜಿಸ್ಸಾಮಿ ಸಹಸ್ಸಪಾಪಂ, ಸುತ್ವಾನ ಗಾಥಂ ತವ ಧಮ್ಮಯುತ್ತ’’ನ್ತಿ. –

ಇಮಂ ಗಾಥಂ ಅಭಾಸಿ.

ತತ್ಥ ಚಿರಸ್ಸಂ ವತಾತಿ ಚಿರಕಾಲೇನ ವತ. ಮೇತಿ ಮಯ್ಹಂ ಅನುಗ್ಗಹತ್ಥಾಯ. ಮಹಿತೋತಿ ಸದೇವಕೇನ ಲೋಕೇನ ಮಹತಿಯಾ ಪೂಜಾಯ ಪೂಜಿತೋ. ಮಹನ್ತೇ ಸೀಲಕ್ಖನ್ಧಾದಿಗುಣೇ ಏಸಿ, ಗವೇಸೀತಿ ಮಹೇಸೀ. ಮಹಾವನಂ ಸಮಣೋ ಪಚ್ಚಪಾದೀತಿ ಇಮಂ ಮಹಾರಞ್ಞಂ ಸಮಿತಸಬ್ಬಪಾಪೋ ಭಗವಾ ಪಟಿಪಜ್ಜಿ. ಸೋಹಂ ಚಜಿಸ್ಸಾಮಿ ಸಹಸ್ಸಪಾಪಂ, ಸುತ್ವಾನ ಗಾಥಂ ತವ ಧಮ್ಮಯುತ್ತನ್ತಿ ಸೋಹಂ ಧಮ್ಮಯುತ್ತಂ ಧಮ್ಮೂಪಸಂಹಿತಂ ತವ ಗಾಥಂ ಸುಣಿಂ. ಸೋಹಂ ತಂ ಸುತ್ವಾನ ‘‘ಚಿರಸ್ಸಮ್ಪಿ ಚಿರಕಾಲೇನಪಿ ಸಙ್ಗತಂ ಪರಿಚಿತಂ ಪಾಪಸಹಸ್ಸಂ ಪಜಹಿಸ್ಸ’’ನ್ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ನಂ ಅಞ್ಞದತ್ಥು ಪರಿಚ್ಚಜಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಏವಂ ಪನ ವತ್ವಾ ಯಥಾ ಪಟಿಪಜ್ಜಿ, ಯಥಾ ಚ ಭಗವತಾ ಅನುಗ್ಗಹಿತೋ, ತಂ ದಸ್ಸೇತುಂ –

೮೬೯. ‘‘ಇಚ್ಚೇವ ಚೋರೋ ಅಸಿಮಾವುಧಞ್ಚ, ಸೋಬ್ಭೇ ಪಪಾತೇ ನರಕೇ ಅನ್ವಕಾಸಿ;

ಅವನ್ದಿ ಚೋರೋ ಸುಗತಸ್ಸ ಪಾದೇ, ತತ್ಥೇವ ಪಬ್ಬಜ್ಜಮಯಾಚಿ ಬುದ್ಧಂ.

೮೭೦. ‘‘ಬುದ್ಧೋ ಚ ಖೋ ಕಾರುಣಿಕೋ ಮಹೇಸಿ, ಯೋ ಸತ್ಥಾ ಲೋಕಸ್ಸ ಸದೇವಕಸ್ಸ;

ತಮೇಹಿ ಭಿಕ್ಖೂತಿ ತದಾ ಅವೋಚ, ಏಸೇವ ತಸ್ಸ ಅಹು ಭಿಕ್ಖುಭಾವೋ’’ತಿ.

ಸಙ್ಗೀತಿಕಾರಾ ಇಮಾ ದ್ವೇ ಗಾಥಾ ಠಪೇಸುಂ.

ತತ್ಥ ಇಚ್ಚೇವಾತಿ ಇತಿ ಏವ ಏವಂ ವತ್ವಾ ಅನನ್ತರಮೇವ. ಚೋರೋತಿ ಅಙ್ಗುಲಿಮಾಲೋ. ಅಸಿನ್ತಿ ಖಗ್ಗಂ. ಆವುಧನ್ತಿ ಸೇಸಾವುಧಂ. ಸೋಬ್ಭೇತಿ ಸಮನ್ತತೋ ಛಿನ್ನತಟೇ. ಪಪಾತೇತಿ ಏಕತೋ ಛಿನ್ನತಟೇ. ನರಕೇತಿ ಭೂಮಿಯಾ ಫಲಿತವಿವರೇ. ಇಧ ಪನ ತೀಹಿಪಿ ಪದೇಹಿ ಯತ್ಥ ಪತಿತಂ ಅಞ್ಞೇನ ಗಹೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕಾ, ತಾದಿಸಂ ಪಬ್ಬತನ್ತರಮೇವ ವದತಿ. ಅನ್ವಕಾಸೀತಿ ಅನು ಅಕಾಸಿ, ಪಞ್ಚವಿಧಮ್ಪಿ ಅತ್ತನೋ ಆವುಧಂ ಅನು ಖಿಪಿ ಛಡ್ಡೇಸಿ, ತಾನಿ ಛಡ್ಡೇತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಪಾದೇಸು ಸಿರಸಾ ನಿಪತಿತ್ವಾ ‘‘ಪಬ್ಬಾಜೇಥ ಮಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಆಹ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಅವನ್ದಿ ಚೋರೋ ಸುಗತಸ್ಸ ಪಾದೇ, ತತ್ಥೇವ ಪಬ್ಬಜ್ಜಮಯಾಚಿ ಬುದ್ಧ’’ನ್ತಿ. ಏವಂ ತೇನ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯ ಯಾಚಿತಾಯ ಸತ್ಥಾ ತಸ್ಸ ಪುರಿಮಕಮ್ಮಂ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ಏಹಿಭಿಕ್ಖುಭಾವಾಯ ಹೇತುಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ದಿಸ್ವಾ ದಕ್ಖಿಣಹತ್ಥಂ ಪಸಾರೇತ್ವಾ – ‘‘ಏಹಿ, ಭಿಕ್ಖು, ಸ್ವಾಖಾತೋ ಧಮ್ಮೋ, ಚರ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ಸಮ್ಮಾ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಅನ್ತಕಿರಿಯಾಯಾ’’ತಿ ಆಹ. ಸಾ ಏವ ಚ ತಸ್ಸ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾ ಉಪಸಮ್ಪದಾ ಚ ಅಹೋಸಿ. ತೇನಾಹ ‘‘ತಮೇಹಿ ಭಿಕ್ಖೂತಿ ತದಾ ಅವೋಚ, ಏಸೇವ ತಸ್ಸ ಅಹು ಭಿಕ್ಖುಭಾವೋ’’ತಿ.

ಏವಂ ಥೇರೋ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕೇ ಏಹಿಭಿಕ್ಖುಭಾವೇನ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಉಪಸಮ್ಪದಞ್ಚ ಲಭಿತ್ವಾ ವಿಪಸ್ಸನಾಯ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೋ ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ವಾ ವಿಮುತ್ತಿಸುಖಂ ಪಟಿಸಂವೇದೇನ್ತೋ ಪೀತಿಸೋಮನಸ್ಸಜಾತೋ ಉದಾನವಸೇನ –

೮೭೧. ‘‘ಯೋ ಚ ಪುಬ್ಬೇ ಪಮಜ್ಜಿತ್ವಾ, ಪಚ್ಛಾ ಸೋ ನಪ್ಪಮಜ್ಜತಿ;

ಸೋಮಂ ಲೋಕಂ ಪಭಾಸೇತಿ, ಅಬ್ಭಾ ಮುತ್ತೋವ ಚನ್ದಿಮಾ.

೮೭೨. ‘‘ಯಸ್ಸ ಪಾಪಂ ಕತಂ ಕಮ್ಮಂ, ಕುಸಲೇನ ಪಿಧೀಯತಿ;

ಸೋಮಂ ಲೋಕಂ ಪಭಾಸೇತಿ, ಅಬ್ಭಾ ಮುತ್ತೋವ ಚನ್ದಿಮಾ.

೮೭೩. ‘‘ಯೋ ಹವೇ ದಹರೋ ಭಿಕ್ಖು, ಯುಞ್ಜತಿ ಬುದ್ಧಸಾಸನೇ;

ಸೋಮಂ ಲೋಕಂ ಪಭಾಸೇತಿ, ಅಬ್ಭಾ ಮುತ್ತೋವ ಚನ್ದಿಮಾ’’ತಿ. – ಗಾಥತ್ತಯಂ ಅಭಾಸಿ;

ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ಯೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಗಹಟ್ಠೋ ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ವಾ ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತಸಂಸಗ್ಗತೋ ಪುಬ್ಬೇ ಪಾಪಮಿತ್ತಸಂಸಗ್ಗೇನ ವಾ ಅತ್ತನೋ ವಾ ಪಟಿಸಙ್ಖಾನಾಭಾವೇನ ಪಮಜ್ಜಿತ್ವಾ ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪತ್ತಿಯಂ ಪಮಾದಂ ಆಪಜ್ಜಿತ್ವಾ, ಪಚ್ಛಾ ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತಸಂಸಗ್ಗೇನ ಯೋನಿಸೋ ಉಮ್ಮುಜ್ಜನ್ತೋ ನಪ್ಪಮಜ್ಜತಿ, ಸಮ್ಮಾ ಪಟಿಪಜ್ಜತಿ, ಸಮಥವಿಪಸ್ಸನಂ ಅನುಯುಞ್ಜನ್ತೋ ತಿಸ್ಸೋ ವಿಜ್ಜಾ ಛ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಪಾಪುಣಾತಿ, ಸೋ ಅಬ್ಭಾದೀಹಿ ಮುತ್ತೋ ಚನ್ದೋ ವಿಯ ಓಕಾಸಲೋಕಂ ಅತ್ತನಾ ಅಧಿಗತಾಹಿ ವಿಜ್ಜಾಭಿಞ್ಞಾಹಿ ಇಮಂ ಖನ್ಧಾದಿಲೋಕಂ ಓಭಾಸೇತೀತಿ.

ಯಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಕತಂ ಉಪಚಿತಂ ಪಾಪಕಮ್ಮಂ ಕಮ್ಮಕ್ಖಯಕರೇನ ಲೋಕುತ್ತರಕುಸಲೇನ ಅವಿಪಾಕಾರಹಭಾವಸ್ಸ ಆಹರಿತತ್ತಾ ವಿಪಾಕುಪ್ಪಾದನೇ ದ್ವಾರಪಿಧಾನೇನ ಪಿಧೀಯತಿ ಥಕೀಯತಿ. ಸೇಸಂ ವುತ್ತನಯಮೇವ.

ದಹರೋತಿ ತರುಣೋ, ತೇನಸ್ಸ ಯೋಗಕ್ಖಮಸರೀರತಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಸೋ ಹಿ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ವಾತಾತಪಪರಿಸ್ಸಯಂ ಅಭಿಭವಿತ್ವಾ ಯೋಗಂ ಕಾತುಂ ಸಕ್ಕೋತಿ. ಯುಞ್ಜತಿ ಬುದ್ಧಸಾಸನೇ ಸಿಕ್ಖತ್ತಯೇ ಯುತ್ತಪ್ಪಯುತ್ತೋ ಹೋತಿ, ಸಕ್ಕಚ್ಚಂ ಸಮ್ಪಾದೇತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಏವಂ ಪೀತಿಸೋಮನಸ್ಸಜಾತೋ ವಿಮುತ್ತಿಸುಖೇನ ವಿಹರನ್ತೋ ಯದಾ ನಗರಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪವಿಸತಿ, ತದಾ ಅಞ್ಞೇನಪಿ ಖಿತ್ತೋ ಲೇಡ್ಡು ಥೇರಸ್ಸ ಕಾಯೇ ನಿಪತತಿ, ಅಞ್ಞೇನಪಿ ಖಿತ್ತೋ ದಣ್ಡೋ ತಸ್ಸೇವ ಕಾಯೇ ನಿಪತತಿ. ಸೋ ಭಿನ್ನೇನ ಪತ್ತೇನ ವಿಹಾರಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಂ ಗಚ್ಛತಿ. ಸತ್ಥಾ ತಂ ಓವದತಿ ‘‘ಅಧಿವಾಸೇಹಿ, ತ್ವಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಅಧಿವಾಸೇಹಿ, ತ್ವಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಯಸ್ಸ ಖೋ, ತ್ವಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಕಮ್ಮಸ್ಸ ವಿಪಾಕೇನ ಬಹೂನಿ ವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾನಿ ನಿರಯೇ ಪಚ್ಚೇಯ್ಯಾಸಿ, ತಸ್ಸ, ತ್ವಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಕಮ್ಮಸ್ಸ ವಿಪಾಕಂ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಪಟಿಸಂವೇದೇಸೀ’’ತಿ. ಅಥ ಥೇರೋ ಅನೋಧಿಸೋ ಸಬ್ಬಸತ್ತೇಸು ಮೇತ್ತಚಿತ್ತಂ ಉಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ –

೮೭೪. ‘‘ದಿಸಾಪಿ ಮೇ ಧಮ್ಮಕಥಂ ಸುಣನ್ತು, ದಿಸಾಪಿ ಮೇ ಯುಞ್ಜನ್ತು ಬುದ್ಧಸಾಸನೇ;

ದಿಸಾಪಿ ಮೇ ತೇ ಮನುಜೇ ಭಜನ್ತು, ಯೇ ಧಮ್ಮಮೇವಾದಪಯನ್ತಿ ಸನ್ತೋ.

೮೭೫. ‘‘ದಿಸಾ ಹಿ ಮೇ ಖನ್ತಿವಾದಾನಂ, ಅವಿರೋಧಪ್ಪಸಂಸಿನಂ;

ಸುಣನ್ತು ಧಮ್ಮಂ ಕಾಲೇನ, ತಞ್ಚ ಅನುವಿಧೀಯನ್ತು.

೮೭೬. ‘‘ನ ಹಿ ಜಾತು ಸೋ ಮಮಂ ಹಿಂಸೇ, ಅಞ್ಞಂ ವಾ ಪನ ಕಞ್ಚಿ ನಂ;

ಪಪ್ಪುಯ್ಯ ಪರಮಂ ಸನ್ತಿಂ, ರಕ್ಖೇಯ್ಯ ತಸಥಾವರೇ.

೮೭೭. ‘‘ಉದಕಞ್ಹಿ ನಯನ್ತಿ ನೇತ್ತಿಕಾ, ಉಸುಕಾರಾ ದಮಯನ್ತಿ ತೇಜನಂ;

ದಾರುಂ ದಮಯನ್ತಿ ತಚ್ಛಕಾ, ಅತ್ತಾನಂ ದಮಯನ್ತಿ ಪಣ್ಡಿತಾ.

೮೭೮. ‘‘ದಣ್ಡೇನೇಕೇ ದಮಯನ್ತಿ, ಅಙ್ಕುಸೇಭಿ ಕಸಾಹಿ ಚ;

ಅದಣ್ಡೇನ ಅಸತ್ಥೇನ, ಅಹಂ ದನ್ತೋಮ್ಹಿ ತಾದಿನಾ.

೮೭೯. ‘‘ಅಹಿಂಸಕೋತಿ ಮೇ ನಾಮಂ, ಹಿಂಸಕಸ್ಸ ಪುರೇ ಸತೋ;

ಅಜ್ಜಾಹಂ ಸಚ್ಚನಾಮೋಮ್ಹಿ, ನ ನಂ ಹಿಂಸಾಮಿ ಕಞ್ಚಿ ನಂ.

೮೮೦. ‘‘ಚೋರೋ ಅಹಂ ಪುರೇ ಆಸಿಂ, ಅಙ್ಗುಲಿಮಾಲೋತಿ ವಿಸ್ಸುತೋ;

ವುಯ್ಹಮಾನೋ ಮಹೋಘೇನ, ಬುದ್ಧಂ ಸರಣಮಾಗಮಂ.

೮೮೧. ‘‘ಲೋಹಿತಪಾಣಿ ಪುರೇ ಆಸಿಂ, ಅಙ್ಗುಲಿಮಾಲೋತಿ ವಿಸ್ಸುತೋ;

ಸರಣಗಮನಂ ಪಸ್ಸ, ಭವನೇತ್ತಿ ಸಮೂಹತಾ.

೮೮೨. ‘‘ತಾದಿಸಂ ಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾನ, ಬಹುಂ ದುಗ್ಗತಿಗಾಮಿನಂ;

ಫುಟ್ಠೋ ಕಮ್ಮವಿಪಾಕೇನ, ಅನಣೋ ಭುಞ್ಜಾಮಿ ಭೋಜನಂ.

೮೮೩. ‘‘ಪಮಾದಮನುಯುಞ್ಜನ್ತಿ, ಬಾಲಾ ದುಮ್ಮೇಧಿನೋ ಜನಾ;

ಅಪ್ಪಮಾದಞ್ಚ ಮೇಧಾವೀ, ಧನಂ ಸೇಟ್ಠಂವ ರಕ್ಖತಿ.

೮೮೪. ‘‘ಮಾ ಪಮಾದಮನುಯುಞ್ಜೇಥ, ಮಾ ಕಾಮರತಿಸನ್ಥವಂ;

ಅಪ್ಪಮತ್ತೋ ಹಿ ಝಾಯನ್ತೋ, ಪಪ್ಪೋತಿ ಪರಮಂ ಸುಖಂ.

೮೮೫. ‘‘ಸ್ವಾಗತಂ ನಾಪಗತಂ, ನೇತಂ ದುಮ್ಮನ್ತಿತಂ ಮಮ;

ಸವಿಭತ್ತೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು, ಯಂ ಸೇಟ್ಠಂ ತದುಪಾಗಮಂ.

೮೮೬. ‘‘ಸ್ವಾಗತಂ ನಾಪಗತಂ, ನೇತಂ ದುಮ್ಮನ್ತಿತಂ ಮಮ;

ತಿಸ್ಸೋ ವಿಜ್ಜಾ ಅನುಪ್ಪತ್ತಾ, ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನಂ.

೮೮೭. ‘‘ಅರಞ್ಞೇ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ವಾ, ಪಬ್ಬತೇಸು ಗುಹಾಸು ವಾ;

ತತ್ಥ ತತ್ಥೇವ ಅಟ್ಠಾಸಿಂ, ಉಬ್ಬಿಗ್ಗಮನಸೋ ತದಾ.

೮೮೮. ‘‘ಸುಖಂ ಸಯಾಮಿ ಠಾಯಾಮಿ, ಸುಖಂ ಕಪ್ಪೇಮಿ ಜೀವಿತಂ;

ಅಹತ್ಥಪಾಸೋ ಮಾರಸ್ಸ, ಅಹೋ ಸತ್ಥಾನುಕಮ್ಪಿತೋ.

೮೮೯. ‘‘ಬ್ರಹ್ಮಜಚ್ಚೋ ಪುರೇ ಆಸಿಂ, ಉದಿಚ್ಚೋ ಉಭತೋ ಅಹು.

ಸೋಜ್ಜ ಪುತ್ತೋ ಸುಗತಸ್ಸ, ಧಮ್ಮರಾಜಸ್ಸ ಸತ್ಥುನೋ.

೮೯೦. ‘‘ವೀತತಣ್ಹೋ ಅನಾದಾನೋ, ಗುತ್ತದ್ವಾರೋ ಸುಸಂವುತೋ;

ಅಘಮೂಲಂ ವಧಿತ್ವಾನ, ಪತ್ತೋ ಮೇ ಆಸವಕ್ಖಯೋ.

೮೯೧. ‘‘ಪರಿಚಿಣ್ಣೋ ಮಯಾ ಸತ್ಥಾ, ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನಂ;

ಓಹಿತೋ ಗರುಕೋ ಭಾರೋ, ಭವನೇತ್ತಿ ಸಮೂಹತಾ’’ತಿ. – ಇಮಾ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ;

ತತ್ಥ ದಿಸಾಪೀತಿ ಮಯ್ಹಂ ದಿಸಾಪಿ ಅಮಿತ್ತಾ ಪಚ್ಚತ್ಥಿಕಾಪಿ ಯೇ ಮಂ ಏವಂ ಉಪವದನ್ತಿ ‘‘ಯಥಾ ಮಯಂ ಅಙ್ಗುಲಿಮಾಲಸ್ಸ ವಸೇನ ಞಾತಿವಿಯೋಗದುಕ್ಖಪರೇತಾ ದುಕ್ಖಂ ಪಾಪುಣಾಮ, ಏವಂ ಅಙ್ಗುಲಿಮಾಲೋಪಿ ದುಕ್ಖಂ ಪಾಪುಣಾತೂ’’ತಿ. ಮೇ ಧಮ್ಮಕಥಂ ಸುಣನ್ತೂತಿ ಮಯಾ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕೇ ಸುತಂ ಚತುಸಚ್ಚಧಮ್ಮಪಟಿಸಂಯುತ್ತಂ ಕಥಂ ಸುಣನ್ತು. ಯುಞ್ಜನ್ತೂತಿ ಸುತ್ವಾ ಚ ತದತ್ಥಾಯ ಪಟಿಪಜ್ಜನ್ತು. ತೇ ಮನುಜೇ ಭಜನ್ತೂತಿ ತಾದಿಸೇ ಸಪ್ಪುರಿಸೇ ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತೇ ಭಜನ್ತು ಸೇವನ್ತು. ಯೇ ಧಮ್ಮಮೇವಾದಪಯನ್ತಿ ಸನ್ತೋತಿ ಯೇ ಸಪ್ಪುರಿಸಾ ಕುಸಲಧಮ್ಮಮೇವ, ಉತ್ತರಿಮನುಸ್ಸಧಮ್ಮಮೇವ, ನಿಬ್ಬತ್ತಿತಲೋಕುತ್ತರಧಮ್ಮಮೇವ ಚ ಆದಪೇನ್ತಿ ಸಮಾದಪೇನ್ತಿ ಗಣ್ಹಾಪೇನ್ತಿ.

ಖನ್ತಿವಾದಾನನ್ತಿ ಅಧಿವಾಸನಖನ್ತಿಮೇವ ವದನ್ತಾನಂ ತತೋ ಏವ ಅವಿರೋಧಪ್ಪಸಂಸಿನನ್ತಿ ಕೇನಚಿ ಅವಿರೋಧಭೂತಾಯ ಮೇತ್ತಾಯ ಏವ ಪಸಂಸನಸೀಲಾನಂ. ಸುಣನ್ತು ಧಮ್ಮಂ ಕಾಲೇನಾತಿ ಯುತ್ತಪ್ಪಯುತ್ತಕಾಲೇ ತೇಸಂ ಸನ್ತಿಕೇ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣನ್ತು. ತಞ್ಚ ಅನುವಿಧೀಯನ್ತೂತಿ ತಞ್ಚ ಯಥಾಸುತಂ ಧಮ್ಮಂ ಸಮ್ಮದೇವ ಉಗ್ಗಹಿತ್ವಾ ಅನುಕರೋನ್ತು ಧಮ್ಮಾನುಧಮ್ಮಂ ಪಟಿಪಜ್ಜನ್ತೂತಿ ಅತ್ಥೋ.

ನ ಹಿ ಜಾತು ಸೋ ಮಮಂ ಹಿಂಸೇತಿ ಸೋ ಮಯ್ಹಂ ದಿಸೋ ಪಚ್ಚತ್ಥಿಕೋ ಜಾತು, ಏಕಂಸೇನೇವ ಮಂ ನ ಹಿಂಸೇ, ನ ಬಾಧೇಯ್ಯ. ಅಞ್ಞಂ ವಾ ಪನ ಕಞ್ಚಿ ನನ್ತಿ ನ ಕೇವಲಂ ಮಂಯೇವ, ಅಞ್ಞಂ ವಾಪಿ ಕಞ್ಚಿ ಸತ್ತಂ ನ ಹಿಂಸೇಯ್ಯ, ಪಪ್ಪುಯ್ಯ ಪರಮಂ ಸನ್ತಿನ್ತಿ, ಪರಮಂ ಉತ್ತಮಂ ಸನ್ತಿಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಪಾಪುಣೇಯ್ಯ, ಪಾಪುಣಿತ್ವಾ ಚ ರಕ್ಖೇಯ್ಯ ತಸಥಾವರೇತಿ ಸಬ್ಬೇ ಚ ಸತ್ತೇ ಪರಮಾಯ ರಕ್ಖಾಯ ರಕ್ಖೇಯ್ಯ, ಸಿಸ್ಸಂ ಪುತ್ತಂ ವಿಯ ಪರಿಪಾಲೇಯ್ಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಏವಂ ಥೇರೋ ಇಮಾಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ಪರೇ ಪಾಪತೋ ಪರಿಮೋಚೇನ್ತೋ ಪರಿತ್ತಕಿರಿಯಂ ನಾಮ ಕತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಪಟಿಪತ್ತಿಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ‘‘ಉದಕಂ ಹೀ’’ತಿ ಗಾಥಮಾಹ. ತತ್ಥ ಪಥವಿಯಾ ಥಲಟ್ಠಾನಂ ಖಣಿತ್ವಾ ನಿನ್ನಟ್ಠಾನಂ ಪೂರೇತ್ವಾ ಮಾತಿಕಂ ವಾ ಕತ್ವಾ ರುಕ್ಖದೋಣಿಂ ವಾ ಠಪೇತ್ವಾ ಅತ್ತನಾ ಇಚ್ಛಿಕಿಚ್ಛಿತಟ್ಠಾನಂ ಉದಕಂ ನೇನ್ತೀತಿ ನೇತ್ತಿಕಾ, ಉದಕಹಾರಿನೋ. ತೇಜನನ್ತಿ ಕಣ್ಡಂ. ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ನೇತ್ತಿಕಾ ಅತ್ತನೋ ರುಚಿಯಾ ಉದಕಂ ನಯನ್ತಿ, ಉಸುಕಾರಾಪಿ ತಾಪೇತ್ವಾ ವಙ್ಕಾಭಾವಂ ಹರನ್ತಾ ತೇಜನಂ ಉಸುಂ ದಮಯನ್ತಿ, ಉಜುಕಂ ಕರೋನ್ತಿ, ತಚ್ಛಕಾಪಿ ನೇಮಿಆದೀನಂ ಅತ್ಥಾಯ ತಚ್ಛನ್ತಾ ದಾರುಂ ದಮಯನ್ತಿ ಅತ್ತನೋ ರುಚಿಯಾ ಉಜುಂ ವಾ ವಙ್ಕಂ ವಾ ಕರೋನ್ತಿ. ಏವಂ ಏತ್ತಕಂ ಆರಮ್ಮಣಂ ಕತ್ವಾ ಪಣ್ಡಿತಾ ಸಪ್ಪಞ್ಞಾ ಅರಿಯಮಗ್ಗಂ ಉಪ್ಪಾದೇನ್ತಾ ಅತ್ತಾನಂ ದಮೇನ್ತಿ, ಅರಹತ್ತಪ್ಪತ್ತಾ ಪನ ಏಕನ್ತದನ್ತಾ ನಾಮ ಹೋನ್ತೀತಿ.

ಇದಾನಿ ಪುರಿಸದಮ್ಮಸಾರಥಿನಾ ಸತ್ಥಾರಾ ಅತ್ತನೋ ದಮಿತಾಕಾರಂ ಕತಞ್ಞುತಞ್ಚ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ‘‘ದಣ್ಡೇನೇಕೇ’’ತಿಆದಿಕಾ ಪಞ್ಚ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ. ತತ್ಥ ದಣ್ಡೇನೇಕೇ ದಮಯನ್ತೀತಿ ರಾಜರಾಜಮಹಾಮತ್ತಾದಯೋ ದಣ್ಡೇನ, ಹತ್ಥಿಅಸ್ಸಾದಿನಾ ಬಲಕಾಯೇನ ಚ ಪಚ್ಚತ್ಥಿಕಾದಿಕೇ ದಮೇನ್ತಿ, ಗೋಪಾಲಾದಯೋ ಚ ಗಾವಾದಿಕೇ ದಣ್ಡೇನ ಯಟ್ಠಿಯಾ ದಮೇನ್ತಿ. ಹತ್ಥಾಚರಿಯಾ ಹತ್ಥಿಂ ಅಙ್ಕುಸೇಹಿ, ಅಸ್ಸಾಚರಿಯಾ ಅಸ್ಸೇ ಕಸಾಹಿ ಚ ದಮೇನ್ತಿ. ಅದಣ್ಡೇನ ಅಸತ್ಥೇನ, ಅಹಂ ದನ್ತೋಮ್ಹಿ ತಾದಿನಾತಿ ಅಹಂ ಪನ ಇಟ್ಠಾದೀಸು ತಾದಿಭಾವಪ್ಪತ್ತೇನ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೇನ ವಿನಾ ಏವ ದಣ್ಡೇನ, ವಿನಾ ಸತ್ಥೇನ, ನಿಹಿತದಣ್ಡನಿಹಿತಸತ್ಥಭಾವೇನ ದನ್ತೋ ದಮಿತೋ ನಿಬ್ಬಿಸೇವನೋ ಗತೋ ಅಮ್ಹಿ.

ಅಹಿಂಸಕೋತಿ ಮೇ ನಾಮಂ, ಹಿಂಸಕಸ್ಸ ಪುರೇ ಸತೋತಿ ಸತ್ಥಾರಾ ಸಮಾಗಮತೋ ಪುಬ್ಬೇ ಹಿಂಸಕಸ್ಸ ಮೇ ಸಮಾನಸ್ಸ ಅಹಿಂಸಕೋತಿ ನಾಮಮತ್ತಂ ಅಹೋಸಿ. ಅಜ್ಜಾಹನ್ತಿ ಇದಾನಿ ಪನಾಹಂ ‘‘ಅಹಿಂಸಕೋ’’ತಿ ಸಚ್ಚನಾಮೋ ಅವಿತಥನಾಮೋ ಅಮ್ಹಿ. ತಸ್ಮಾ ನ ನಂ ಹಿಂಸಾಮಿ ಕಞ್ಚಿಪಿ ಸತ್ತಂ ನ ಹಿಂಸಾಮಿ ನ ಬಾಧೇಮಿ, ನನ್ತಿ ನಿಪಾತಮತ್ತಂ.

ವಿಸ್ಸುತೋತಿ ‘‘ಪಾಣಾತಿಪಾತೀ ಲುದ್ದೋ ಲೋಹಿತಪಾಣೀ’’ತಿಆದಿನಾ ಪಞ್ಞಾತೋ. ಮಹೋಘೇನಾತಿ ಕಾಮೋಘಾದಿನಾ ಮಹತಾ ಓಘೇನ, ತಸ್ಸ ಓಘಸ್ಸ ವಿಚ್ಛೇದಕರಂ ಬುದ್ಧಂ ಸರಣಂ ಬುದ್ಧಸಙ್ಖಾತಂ ಸರಣಂ ಅಗಮಂ ಉಪಗಚ್ಛಿಂ.

ಲೋಹಿತಪಾಣೀತಿ ಪಾಣಮತಿಪಾತನೇನ ಪರೇಸಂ ಲೋಹಿತೇನ ರುಹಿರೇನ ಮಕ್ಖಿತಪಾಣಿ. ಸರಣಗಮನಂ ಪಸ್ಸಾತಿ ಮಹಪ್ಫಲಂ ಮಮ ಸರಣಗಮನಂ ಪಸ್ಸಾತಿ ಅತ್ತಾನಮೇವಾಲಪತಿ.

ತಾದಿಸಂ ಕಮ್ಮನ್ತಿ ಅನೇಕಸತಪುರಿಸವಧಂ ದಾರುಣಂ ತಥಾರೂಪಂ ಪಾಪಕಮ್ಮಂ. ಫುಟ್ಠೋ ಕಮ್ಮವಿಪಾಕೇನಾತಿ ಪುಬ್ಬೇ ಕತಸ್ಸ ಪಾಪಕಮ್ಮಸ್ಸ ವಿಪಾಕೇನ ಫುಟ್ಠೋ, ಸಬ್ಬಸೋ ಪಹೀನಕಮ್ಮೋ ವಿಪಾಕಮತ್ತಂ ಪಚ್ಚನುಭೋನ್ತೋ. ಅಥ ವಾ ಫುಟ್ಠೋ ಕಮ್ಮವಿಪಾಕೇನಾತಿ ಉಪನಿಸ್ಸಯಭೂತಸ್ಸ ಕುಸಲಕಮ್ಮಸ್ಸ ಫಲಭೂತೇನ ಲೋಕುತ್ತರಮಗ್ಗೇನ, ಲೋಕುತ್ತರಕಮ್ಮಸ್ಸೇವ ವಾ ಫಲೇನ ವಿಮುತ್ತಿಸುಖೇನ ಫುಟ್ಠೋ. ಸಬ್ಬಸೋ ಕಿಲೇಸಾನಂ ಖೀಣತ್ತಾ ಅನಣೋ ಭುಞ್ಜಾಮಿ ಭೋಜನಂ, ಭೋಜನಾಪದೇಸೇನ ಚತ್ತಾರೋಪಿ ಪಚ್ಚಯೇ ವದತಿ.

ಇದಾನಿ ಪುಬ್ಬೇ ಅತ್ತನೋ ಪಮಾದವಿಹಾರಂ ಗರಹಾಮುಖೇನ ಪಚ್ಛಾ ಅಪ್ಪಮಾದಪಟಿಪತ್ತಿಂ ಪಸಂಸನ್ತೋ ತತ್ಥ ಚ ಪರೇಸಂ ಉಸ್ಸಾಹಂ ಜನೇನ್ತೋ ‘‘ಪಮಾದಮನುಯುಞ್ಜನ್ತೀ’’ತಿಆದಿಕಾ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ. ತತ್ಥ ಬಾಲಾತಿ ಬಾಲ್ಯೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ಇಧಲೋಕಪರಲೋಕತ್ಥಂ ಅಜಾನನ್ತಾ. ದುಮ್ಮೇಧಿನೋತಿ ನಿಪ್ಪಞ್ಞಾ, ತೇ ಪಮಾದೇ ಆದೀನವಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತಾ ಪಮಾದಂ ಅನುಯುಞ್ಜನ್ತಿ ಪವತ್ತೇನ್ತಿ, ಪಮಾದೇನೇವ ಕಾಲಂ ವೀತಿನಾಮೇನ್ತಿ. ಮೇಧಾವೀತಿ ಧಮ್ಮೋಜಪಞ್ಞಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಪನ ಪಣ್ಡಿತೋ ಕುಲವಂಸಾಗತಂ ಸೇಟ್ಠಂ ಉತ್ತಮಂ ಸತ್ತರತನಧನಂ ವಿಯ ಅಪ್ಪಮಾದಂ ರಕ್ಖತಿ. ಯಥಾ ಹಿ ‘‘ಉತ್ತಮಂ ಧನಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಭೋಗಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಪಾಪುಣಿಸ್ಸಾಮ, ಪುತ್ತದಾರಂ ಪೋಸೇಸ್ಸಾಮ, ಸುಗತಿಮಗ್ಗಂ ಸೋಧೇಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಧನೇ ಆನಿಸಂಸಂ ಪಸ್ಸನ್ತಾ ಧನಂ ರಕ್ಖನ್ತಿ; ಏವಂ ಪಣ್ಡಿತೋಪಿ ‘‘ಅಪ್ಪಮಾದಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಪಠಮಜ್ಝಾನಾದೀನಿ ಪಟಿಲಭಿಸ್ಸಾಮಿ, ಮಗ್ಗಫಲಾನಿ ಪಾಪುಣಿಸ್ಸಾಮಿ, ತಿಸ್ಸೋ ವಿಜ್ಜಾ ಛ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಸಮ್ಪಾದೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಅಪ್ಪಮಾದೇ ಆನಿಸಂಸಂ ಪಸ್ಸನ್ತೋ ಧನಂ ಸೇಟ್ಠಂವ ಅಪ್ಪಮಾದಂ ರಕ್ಖತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಮಾ ಪಮಾದನ್ತಿ ಪಮಾದಂ ಮಾ ಅನುಯುಞ್ಜೇಥ ಪಮಾದೇನ ಕಾಲಂ ಮಾ ವೀತಿನಾಮಯಿತ್ಥ. ಕಾಮರತಿಸನ್ಥವನ್ತಿ ವತ್ಥುಕಾಮೇಸು, ಕಿಲೇಸಕಾಮೇಸು ಚ ರತಿಸಙ್ಖಾತಂ ತಣ್ಹಾಸನ್ಥವಮ್ಪಿ ಮಾ ಅನುಯುಞ್ಜೇಥ ಮಾ ವಿನ್ದಿತ್ಥ ಮಾ ಪಟಿಲಭಿತ್ಥ. ಅಪ್ಪಮತ್ತೋ ಹೀತಿ ಉಪಟ್ಠಿತಸತಿತಾಯ ಅಪ್ಪಮತ್ತೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಝಾಯನ್ತೋ ಝಾಯನಪ್ಪಸುತೋ ಪರಮಂ ಉತ್ತಮಂ ನಿಬ್ಬಾನಸುಖಂ ಪಾಪುಣಾತಿ.

ಸ್ವಾಗತಂ ನಾಪಗತನ್ತಿ ಯಂ ತದಾ ಮಮ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕೇ ಆಗತಂ ಆಗಮನಂ, ಸತ್ಥು ವಾ ತಸ್ಮಿಂ ಮಹಾವನೇ ಆಗಮನಂ, ತಂ ಸ್ವಾಗತಂ ಸ್ವಾಗಮನಂ ನಾಪಗತಂ, ಅತ್ಥತೋ ಅಪೇತಂ ವಿಗತಂ ನ ಹೋತಿ. ನೇತಂ ದುಮ್ಮನ್ತಿತಂ ಮಮಾತಿ ಯಂ ತದಾ ಮಯಾ ‘‘ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಮನ್ತಿತಂ, ಇದಮ್ಪಿ ಮಮ ನ ದುಮ್ಮನ್ತಿತಂ, ಸುಮನ್ತಿತಮೇವ. ಕಸ್ಮಾ? ಸವಿಭತ್ತೇಸು ಧಮ್ಮೇಸೂತಿ ಸಾವಜ್ಜಾನವಜ್ಜಾದಿವಸೇನ ಪಕಾರತೋ ವಿಭತ್ತೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು ಯಂ ಸೇಟ್ಠಂ ಉತ್ತಮಂ ಪವರಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ. ತದುಪಾಗಮಂ ತದೇವ ಉಪಗಚ್ಛಿನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

‘‘ತದಾ ಪುಥುಜ್ಜನಕಾಲೇ ಪಯೋಗಾಸಯವಿಪನ್ನತಾಯ ಅರಞ್ಞಾದೀಸು ದುಕ್ಖಂ ವಿಹಾಸಿಂ, ಇದಾನಿ ಪಯೋಗಾಸಯಸಮ್ಪನ್ನತಾಯ ತತ್ಥ ಸುಖಂ ವಿಹರಾಮೀ’’ತಿ ಸುಖವಿಹಾರಭಾವಞ್ಚೇವ ‘‘ಪುಬ್ಬೇ ಜಾತಿಮತ್ತೇನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ, ಇದಾನಿ ಸತ್ಥು ಓರಸಪುತ್ತತಾಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ’’ತಿ ಪರಮತ್ಥಬ್ರಾಹ್ಮಣಭಾವಞ್ಚ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಅರಞ್ಞೇ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ಸುಖಂ ಸಯಾಮೀತಿ ಸಯನ್ತೋಪಿ ಸುಖಂ ಸುಖೇನ ನಿದುಕ್ಖೇನ ಚಿತ್ತುತ್ರಾಸಾದೀನಂ ಅಭಾವೇನ ಚೇತೋದುಕ್ಖರಹಿತೋ ಸಯಾಮಿ. ಠಾಯಾಮೀತಿ ಠಾಮಿ. ಅಹತ್ಥಪಾಸೋ ಮಾರಸ್ಸಾತಿ ಕಿಲೇಸಮಾರಾದೀನಂ ಅಗೋಚರೋ. ಅಹೋ ಸತ್ಥಾನುಕಮ್ಪಿತೋತಿ ಸತ್ಥಾರಾನುಕಮ್ಪಿತೋ ಅಹೋ.

ಬ್ರಹ್ಮಜಚ್ಚೋತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಜಾತಿಕೋ. ಉದಿಚ್ಚೋ ಉಭತೋತಿ ಮಾತಿತೋ ಚ ಪಿತಿತೋ ಚ ಉಭತೋ ಉದಿತೋ ಸಂಸುದ್ಧಗಹಣಿಕೋ. ಸೇಸಂ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ವುತ್ತನಯಮೇವ.

ಅಙ್ಗುಲಿಮಾಲತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.