೯. ಅನುರುದ್ಧತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ

ಪಹಾಯ ಮಾತಾಪಿತರೋತಿಆದಿಕಾ ಆಯಸ್ಮತೋ ಅನುರುದ್ಧತ್ಥೇರಸ್ಸ ಗಾಥಾ. ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಅಯಮ್ಪಿ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರೋ ಪದುಮುತ್ತರಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ವಿಭವಸಮ್ಪನ್ನೋ ಕುಟುಮ್ಬಿಕೋ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ಸೋ ಏಕದಿವಸಂ ವಿಹಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕೇ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣನ್ತೋ ಸತ್ಥಾರಂ ಏಕಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ದಿಬ್ಬಚಕ್ಖುಕಾನಂ ಅಗ್ಗಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಸಯಮ್ಪಿ ತಂ ಠಾನನ್ತರಂ ಪತ್ಥೇತ್ವಾ ಸತಸಹಸ್ಸಭಿಕ್ಖುಪರಿವಾರಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಸತ್ತಾಹಂ ಮಹಾದಾನಂ ಪವತ್ತೇತ್ವಾ ಸತ್ತಮೇ ದಿವಸೇ ಭಗವತೋ, ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಚ ಉತ್ತಮಾನಿ ವತ್ಥಾನಿ ದತ್ವಾ ಪಣಿಧಾನಮಕಾಸಿ. ಸತ್ಥಾಪಿಸ್ಸ ಅನನ್ತರಾಯೇನ ಸಮಿಜ್ಝನಭಾವಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅನಾಗತೇ ಗೋತಮಸ್ಸ ನಾಮ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನೇ ದಿಬ್ಬಚಕ್ಖುಕಾನಂ ಅಗ್ಗೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಬ್ಯಾಕಾಸಿ. ಸೋಪಿ ತತ್ಥ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕರೋನ್ತೋ ಸತ್ಥರಿ ಪರಿನಿಬ್ಬುತೇ ನಿಟ್ಠಿತೇ ಸತ್ತಯೋಜನಿಕೇ ಸುವಣ್ಣಚೇತಿಯೇ ಅನೇಕಸಹಸ್ಸೇಹಿ ದೀಪರುಕ್ಖೇಹಿ ದೀಪಕಪಲ್ಲಿಕಾಹಿ ಚ ‘‘ದಿಬ್ಬಚಕ್ಖುಞಾಣಸ್ಸ ಉಪನಿಸ್ಸಯಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತೂ’’ತಿ ಉಳಾರಂ ದೀಪಪೂಜಂ ಅಕಾಸಿ.

ಏವಂ ಯಾವಜೀವಂ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕತ್ವಾ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರನ್ತೋ ಕಸ್ಸಪಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಕುಟುಮ್ಬಿಕಗೇಹೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ತೋ ಸತ್ಥರಿ ಪರಿನಿಬ್ಬುತೇ ನಿಟ್ಠಿತೇ ಯೋಜನಿಕೇ ಕನಕಥೂಪೇ ಬಹೂ ಕಂಸಪಾತಿಯೋ ಕಾರೇತ್ವಾ ಸಪ್ಪಿಮಣ್ಡಸ್ಸ ಪೂರೇತ್ವಾ ಮಜ್ಝೇ ಏಕೇಕಂ ಗುಳಪಿಣ್ಡಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಮುಖವಟ್ಟಿಯಾ ಮುಖವಟ್ಟಿಂ ಫುಸಾಪೇನ್ತೋ ಚೇತಿಯಂ ಪರಿಕ್ಖಿಪಾಪೇತ್ವಾ ಅತ್ತನಾ ಏಕಂ ಮಹತಿಂ ಕಂಸಪಾತಿಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ಸಪ್ಪಿಮಣ್ಡಸ್ಸ ಪೂರೇತ್ವಾ ಸಹಸ್ಸವಟ್ಟಿಯೋ ಜಾಲಾಪೇತ್ವಾ ಸೀಸೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಸಬ್ಬರತ್ತಿಂ ಚೇತಿಯಂ ಅನುಪರಿಯಾಯಿ.

ಏವಂ ತಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ಅತ್ತಭಾವೇ ಯಾವಜೀವಂ ಕುಸಲಂ ಕತ್ವಾ ತತೋ ಚುತೋ ದೇವಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ತತ್ಥ ಯಾವತಾಯುಕಂ ಠತ್ವಾ ತತೋ ಚುತೋ ಅನುಪ್ಪನ್ನೇ ಬುದ್ಧೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂಯೇವ ದುಗ್ಗತಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ, ಅನ್ನಭಾರೋತಿಸ್ಸ ನಾಮಂ ಅಹೋಸಿ. ಸೋ ಸುಮನಸೇಟ್ಠಿಸ್ಸ ನಾಮ ಗೇಹೇ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೋ ಜೀವತಿ. ಸೋ ಏಕದಿವಸಂ ಉಪರಿಟ್ಠಂ ನಾಮ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಂ ನಿರೋಧಸಮಾಪತ್ತಿತೋ ವುಟ್ಠಾಯ ಗನ್ಧಮಾದನಪಬ್ಬತತೋ ಆಕಾಸೇನಾಗನ್ತ್ವಾ ಬಾರಾಣಸೀನಗರದ್ವಾರೇ ಓತರಿತ್ವಾ ಚೀವರಂ ಪಾರುಪಿತ್ವಾ ನಗರೇ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪವಿಸನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಸನ್ನಚಿತ್ತೋ ಪತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ಥಾಯ ಠಪಿತಂ ಏಕಂ ಭಾಗಭತ್ತಂ ಪತ್ತೇ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಸ್ಸ ದಾತುಕಾಮೋ ಆರಭಿ. ಭರಿಯಾಪಿಸ್ಸ ಅತ್ತನೋ ಭಾಗಭತ್ತಂ ತತ್ಥೇವ ಪಕ್ಖಿಪಿ. ಸೋ ತಂ ನೇತ್ವಾ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಸ್ಸ ಹತ್ಥೇ ಠಪೇಸಿ. ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧೋ ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಅನುಮೋದನಂ ಕತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ತಂ ದಿಸ್ವಾ ರತ್ತಿಂ ಸುಮನಸೇಟ್ಠಿಸ್ಸ ಛತ್ತೇ ಅಧಿವತ್ಥಾ ದೇವತಾ ‘‘ಅಹೋ ದಾನಂ ಪರಮದಾನಂ, ಉಪರಿಟ್ಠೇ, ಸುಪ್ಪತಿಟ್ಠಿತ’’ನ್ತಿ ಮಹಾಸದ್ದೇನ ಅನುಮೋದಿ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ಸುಮನಸೇಟ್ಠಿ ‘‘ಏವಂ ದೇವತಾಯ ಅನುಮೋದಿತಂ ಇದಮೇವ ಉತ್ತಮದಾನ’’ನ್ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ತತ್ಥ ಪತ್ತಿಂ ಯಾಚಿ. ಅನ್ನಭಾರೋ ಪನ ತಸ್ಸ ಪತ್ತಿಂ ಅದಾಸಿ. ತೇನ ಪಸನ್ನಚಿತ್ತೋ ಸುಮನಸೇಟ್ಠಿ ತಸ್ಸ ಸಹಸ್ಸಂ ದತ್ವಾ ‘‘ಇತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ತುಯ್ಹಂ ಸಹತ್ಥೇನ ಕಮ್ಮಕರಣಕಿಚ್ಚಂ ನತ್ಥಿ, ಪತಿರೂಪಂ ಗೇಹಂ ಕತ್ವಾ ನಿಚ್ಚಂ ವಸಾಹೀ’’ತಿ ಆಹ.

ಯಸ್ಮಾ ನಿರೋಧತೋ ವುಟ್ಠಿತಸ್ಸ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಸ್ಸ ದಿನ್ನಪಿಣ್ಡಪಾತೋ ತಂದಿವಸಮೇವ ಉಳಾರತರವಿಪಾಕೋ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ತಂದಿವಸಂ ಸುಮನಸೇಟ್ಠಿ ರಞ್ಞೋ ಸನ್ತಿಕಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಅಗಮಾಸಿ. ರಾಜಾ ಪನ ತಂ ಆದರವಸೇನ ಓಲೋಕೇಸಿ. ಸೇಟ್ಠಿ ‘‘ಮಹಾರಾಜ, ಅಯಂ ಓಲೋಕೇತಬ್ಬಯುತ್ತೋಯೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತದಾ ತೇನ ಕತಪುಞ್ಞಂ ಅತ್ತನಾಪಿಸ್ಸ ಸಹಸ್ಸಂ ದಿನ್ನಭಾವಂ ಕಥೇಸಿ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ರಾಜಾ ತುಸ್ಸಿತ್ವಾ ಸಹಸ್ಸಂ ದತ್ವಾ ಅಸುಕಸ್ಮಿಂ ನಾಮ ಠಾನೇ ಗೇಹಂ ಕತ್ವಾ ವಸಾ’’ತಿ ಗೇಹಟ್ಠಾನಮಸ್ಸ ಆಣಾಪೇಸಿ. ತಸ್ಸ ತಂ ಠಾನಂ ಸೋಧಾಪೇನ್ತಸ್ಸ ಮಹನ್ತಿಯೋ ನಿಧಿಕುಮ್ಭಿಯೋ ಉಟ್ಠಹಿಂಸು. ತಾ ದಿಸ್ವಾ ಸೋ ರಞ್ಞೋ ಆರೋಚೇಸಿ. ರಾಜಾ ಸಬ್ಬಂ ಧನಂ ಉದ್ಧರಾಪೇತ್ವಾ ರಾಸಿಕತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಏತ್ತಕಂ ಧನಂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ನಗರೇ ಕಸ್ಸ ಗೇಹೇ ಅತ್ಥೀ’’ತಿ? ‘‘ನ ಕಸ್ಸಚಿ, ದೇವಾ’’ತಿ. ‘‘ತೇನ ಹಿ ಅಯಂ ಅನ್ನಭಾರೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ನಗರೇ ಮಹಾಧನಸೇಟ್ಠಿ ನಾಮ ಹೋತೂ’’ತಿ ತಂದಿವಸಮೇವ ತಸ್ಸ ಸೇಟ್ಠಿಛತ್ತಂ ಉಸ್ಸಾಪೇಸಿ.

ಸೋ ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಯಾವಜೀವಂ ಕುಸಲಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ತತೋ ಚುತೋ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರಿತ್ವಾ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಕಪಿಲವತ್ಥುನಗರೇ ಸುಕ್ಕೋದನಸಕ್ಕಸ್ಸ ಗೇಹೇ ಪಟಿಸನ್ಧಿಂ ಗಣ್ಹಿ, ಅನುರುದ್ಧೋತಿಸ್ಸ ನಾಮಂ ಅಹೋಸಿ. ಸೋ ಮಹಾನಾಮಸ್ಸ ಸಕ್ಕಸ್ಸ ಕನಿಟ್ಠಭಾತಾ, ಸತ್ಥು ಚೂಳಪಿತು ಪುತ್ತೋ ಪರಮಸುಖುಮಾಲೋ ಮಹಾಪುಞ್ಞೋ ತಿಣ್ಣಂ ಉತೂನಂ ಅನುಚ್ಛವಿಕೇಸು ತೀಸು ಪಾಸಾದೇಸು ಅಲಙ್ಕತನಾಟಕಿತ್ಥೀಹಿ ಪರಿವುತೋ ದೇವೋ ವಿಯ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಅನುಭವನ್ತೋ ಸುದ್ಧೋದನಮಹಾರಾಜೇನ ಉಸ್ಸಾಹಿತೇಹಿ ಸಕ್ಯರಾಜೂಹಿ ಸತ್ಥು ಪರಿವಾರತ್ಥಂ ಪೇಸಿತೇಹಿ ಭದ್ದಿಯಕುಮಾರಾದೀಹಿ ಅನುಪಿಯಮ್ಬವನೇ ವಿಹರನ್ತಂ ಸತ್ಥಾರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಅನ್ತೋವಸ್ಸೇಯೇವ ದಿಬ್ಬಚಕ್ಖುಂ ನಿಬ್ಬತ್ತೇತ್ವಾ, ಪುನ ಧಮ್ಮಸೇನಾಪತಿಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಚೇತಿಯರಟ್ಠೇ ಪಾಚೀನವಂಸದಾಯಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸಮಣಧಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೋ ಸತ್ತಮಹಾಪುರಿಸವಿತಕ್ಕೇ ವಿತಕ್ಕೇತ್ವಾ ಅಟ್ಠಮಂ ಜಾನಿತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿ. ತಸ್ಸ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಞತ್ವಾ ಸತ್ಥಾ ಅಟ್ಠಮಂ ಮಹಾಪುರಿಸವಿತಕ್ಕಂ ಕಥೇತ್ವಾ ಚತುಪಚ್ಚಯಸನ್ತೋಸಭಾವನಾರಾಮಪಟಿಮಣ್ಡಿತಂ ಮಹಾಅರಿಯವಂಸಪಟಿಪದಂ ದೇಸೇತಿ. ಸೋ ದೇಸನಾನುಸಾರೇನ ವಿಪಸ್ಸನಂ ವಡ್ಢೇತ್ವಾ ಅಭಿಞ್ಞಾಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಪರಿವಾರಂ ಅರಹತ್ತಂ ಸಚ್ಛಾಕಾಸಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ಅಪದಾನೇ (ಅಪ. ಥೇರ ೧.೧.೪೨೧-೪೩೩) –

‘‘ಸುಮೇಧಂ ಭಗವನ್ತಾಹಂ, ಲೋಕಜೇಟ್ಠಂ ನರಾಸಭಂ;

ವೂಪಕಟ್ಠಂ ವಿಹರನ್ತಂ, ಅದ್ದಸಂ ಲೋಕನಾಯಕಂ.

‘‘ಉಪಗನ್ತ್ವಾನ ಸಮ್ಬುದ್ಧಂ, ಸುಮೇಧಂ ಲೋಕನಾಯಕಂ;

ಅಞ್ಜಲಿಂ ಪಗ್ಗಹೇತ್ವಾನ, ಬುದ್ಧಸೇಟ್ಠಮಯಾಚಹಂ.

‘‘ಅನುಕಮ್ಪ ಮಹಾವೀರ, ಲೋಕಜೇಟ್ಠ ನರಾಸಭ;

ಪದೀಪಂ ತೇ ಪದಸ್ಸಾಮಿ, ರುಕ್ಖಮೂಲಮ್ಹಿ ಝಾಯತೋ.

‘‘ಅಧಿವಾಸೇಸಿ ಸೋ ಧೀರೋ, ಸಯಮ್ಭೂ ವದತಂ ವರೋ;

ದುಮೇಸು ವಿನಿವಿಜ್ಝಿತ್ವಾ, ಯನ್ತಂ ಯೋಜಿಯಹಂ ತದಾ.

‘‘ಸಹಸ್ಸವಟ್ಟಿಂ ಪಾದಾಸಿಂ, ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಲೋಕಬನ್ಧುನೋ;

ಸತ್ತಾಹಂ ಪಜ್ಜಲಿತ್ವಾನ, ದೀಪಾ ವೂಪಸಮಿಂಸು ಮೇ.

‘‘ತೇನ ಚಿತ್ತಪ್ಪಸಾದೇನ, ಚೇತನಾಪಣಿಧೀಹಿ ಚ;

ಜಹಿತ್ವಾ ಮಾನುಸಂ ದೇಹಂ, ವಿಮಾನಮುಪಪಜ್ಜಹಂ.

‘‘ಉಪಪನ್ನಸ್ಸ ದೇವತ್ತಂ, ಬ್ಯಮ್ಹಂ ಆಸಿ ಸುನಿಮ್ಮಿತಂ;

ಸಮನ್ತತೋ ಪಜ್ಜಲತಿ, ದೀಪದಾನಸ್ಸಿದಂ ಫಲಂ.

‘‘ಸಮನ್ತಾ ಯೋಜನಸತಂ, ವಿರೋಚೇಸಿಮಹಂ ತದಾ;

ಸಬ್ಬೇ ದೇವೇ ಅಭಿಭೋಮಿ, ದೀಪದಾನಸ್ಸಿದಂ ಫಲಂ.

‘‘ತಿಂಸಕಪ್ಪಾನಿ ದೇವಿನ್ದೋ, ದೇವರಜ್ಜಮಕಾರಯಿಂ;

ನ ಮಂ ಕೇಚೀತಿಮಞ್ಞನ್ತಿ, ದೀಪದಾನಸ್ಸಿದಂ ಫಲಂ.

‘‘ಅಟ್ಠವೀಸತಿಕ್ಖತ್ತುಞ್ಚ, ಚಕ್ಕವತ್ತೀ ಅಹೋಸಹಂ;

ದಿವಾ ರತ್ತಿಞ್ಚ ಪಸ್ಸಾಮಿ, ಸಮನ್ತಾ ಯೋಜನಂ ತದಾ.

‘‘ಸಹಸ್ಸಲೋಕಂ ಞಾಣೇನ, ಪಸ್ಸಾಮಿ ಸತ್ಥು ಸಾಸನೇ;

ದಿಬ್ಬಚಕ್ಖುಮನುಪ್ಪತ್ತೋ, ದೀಪದಾನಸ್ಸಿದಂ ಫಲಂ.

‘‘ಸುಮೇಧೋ ನಾಮ ಸಮ್ಬುದ್ಧೋ, ತಿಂಸಕಪ್ಪಸಹಸ್ಸಿತೋ;

ತಸ್ಸ ದೀಪೋ ಮಯಾ ದಿನ್ನೋ, ವಿಪ್ಪಸನ್ನೇನ ಚೇತಸಾ.

‘‘ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾ ಚತಸ್ಸೋ…ಪೇ… ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನ’’ನ್ತಿ.

ಅಥ ನಂ ಸತ್ಥಾ ಅಪರಭಾಗೇ ಜೇತವನಮಹಾವಿಹಾರೇ ಅರಿಯಗಣಮಜ್ಝೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ದಿಬ್ಬಚಕ್ಖುಕಾನಂ ಅಗ್ಗಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇಸಿ ‘‘ಏತದಗ್ಗಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಮ ಸಾವಕಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ದಿಬ್ಬಚಕ್ಖುಕಾನಂ ಯದಿದಂ ಅನುರುದ್ಧೋ’’ತಿ (ಅ. ನಿ. ೧.೧೮೦, ೧೯೨).

ಸೋ ವಿಮುತ್ತಿಸುಖಂ ಪಟಿಸಂವೇದೀ ವಿಹರನ್ತೋ ಏಕದಿವಸಂ ಅತ್ತನೋ ಪಟಿಪತ್ತಿಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ಪೀತಿಸೋಮನಸ್ಸಜಾತೋ ಉದಾನವಸೇನ ‘‘ಪಹಾಯ ಮಾತಾಪಿತರೋ’’ತಿಆದಿಕಾ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ. ಕೇಚಿ ಪನ ‘‘ಥೇರಸ್ಸ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಅರಹತ್ತಪ್ಪತ್ತಿಞ್ಚ ಪಕಾಸೇನ್ತೇಹಿ ಸಙ್ಗೀತಿಕಾರೇಹಿ ಆದಿತೋ ಚತಸ್ಸೋ ಗಾಥಾ ಭಾಸಿತಾ. ತತೋ ಪರಾ ಥೇರಸ್ಸ ಅರಿಯವಂಸಪಟಿಪತ್ತಿಯಾ ಆರಾಧಿತಚಿತ್ತೇನ ಭಗವತಾ ಭಾಸಿತಾ. ಇತರಾ ಸಬ್ಬಾಪಿ ತೇನ ತೇನ ಕಾರಣೇನ ಥೇರೇನೇವ ಭಾಸಿತಾ’’ತಿ ವದನ್ತಿ. ಇತಿ ಸಬ್ಬಥಾಪಿ ಇಮಾ ಗಾಥಾ ಥೇರೇನ ಭಾಸಿತಾಪಿ, ಥೇರಂ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ಭಾಸಿತಾಪಿ ಥೇರಸ್ಸ ಚೇತಾ ಗಾಥಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ –

೮೯೨. ‘‘ಪಹಾಯ ಮಾತಾಪಿತರೋ, ಭಗಿನೀ ಞಾತಿಭಾತರೋ;

ಪಞ್ಚ ಕಾಮಗುಣೇ ಹಿತ್ವಾ, ಅನುರುದ್ಧೋವ ಝಾಯತಿ.

೮೯೩. ‘‘ಸಮೇತೋ ನಚ್ಚಗೀತೇಹಿ, ಸಮ್ಮತಾಳಪ್ಪಬೋಧನೋ;

ನ ತೇನ ಸುದ್ಧಿಮಜ್ಝಗಂ, ಮಾರಸ್ಸ ವಿಸಯೇ ರತೋ.

೮೯೪. ‘‘ಏತಞ್ಚ ಸಮತಿಕ್ಕಮ್ಮ, ರತೋ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನೇ;

ಸಬ್ಬೋಘಂ ಸಮತಿಕ್ಕಮ್ಮ, ಅನುರುದ್ಧೋವ ಝಾಯತಿ.

೮೯೫. ‘‘ರೂಪಾ ಸದ್ದಾ ರಸಾ ಗನ್ಧಾ, ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಾ ಚ ಮನೋರಮಾ;

ಏತೇ ಚ ಸಮತಿಕ್ಕಮ್ಮ, ಅನುರುದ್ಧೋವ ಝಾಯತಿ.

೮೯೬. ‘‘ಪಿಣ್ಡಪಾತಮತಿಕ್ಕನ್ತೋ, ಏಕೋ ಅದುತಿಯೋ ಮುನಿ;

ಏಸತಿ ಪಂಸುಕೂಲಾನಿ ಅನುರುದ್ಧೋ ಅನಾಸವೋ.

೮೯೭. ‘‘ವಿಚಿನೀ ಅಗ್ಗಹೀ ಧೋವಿ, ರಜಯೀ ಧಾರಯೀ ಮುನಿ;

ಪಂಸುಕೂಲಾನಿ ಮತಿಮಾ, ಅನುರುದ್ಧೋ ಅನಾಸವೋ.

೮೯೮. ‘‘ಮಹಿಚ್ಛೋ ಚ ಅಸನ್ತುಟ್ಠೋ, ಸಂಸಟ್ಠೋ ಯೋ ಚ ಉದ್ಧತೋ;

ತಸ್ಸ ಧಮ್ಮಾ ಇಮೇ ಹೋನ್ತಿ, ಪಾಪಕಾ ಸಂಕಿಲೇಸಿಕಾ.

೮೯೯. ‘‘ಸತೋ ಚ ಹೋತಿ ಅಪ್ಪಿಚ್ಛೋ, ಸನ್ತುಟ್ಠೋ ಅವಿಘಾತವಾ;

ಪವಿವೇಕರತೋ ವಿತ್ತೋ, ನಿಚ್ಚಮಾರದ್ಧವೀರಿಯೋ.

೯೦೦. ‘‘ತಸ್ಸ ಧಮ್ಮಾ ಇಮೇ ಹೋನ್ತಿ, ಕುಸಲಾ ಬೋಧಿಪಕ್ಖಿಕಾ;

ಅನಾಸವೋ ಚ ಸೋ ಹೋತಿ, ಇತಿ ವುತ್ತಂ ಮಹೇಸಿನಾ.

೯೦೧. ‘‘ಮಮ ಸಙ್ಕಪ್ಪಮಞ್ಞಾಯ, ಸತ್ಥಾ ಲೋಕೇ ಅನುತ್ತರೋ;

ಮನೋಮಯೇನ ಕಾಯೇನ, ಇದ್ಧಿಯಾ ಉಪಸಙ್ಕಮಿ.

೯೦೨. ‘‘ಯದಾ ಮೇ ಅಹು ಸಙ್ಕಪ್ಪೋ, ತತೋ ಉತ್ತರಿ ದೇಸಯಿ;

ನಿಪ್ಪಪಞ್ಚರತೋ ಬುದ್ಧೋ, ನಿಪ್ಪಪಞ್ಚಮದೇಸಯಿ.

೯೦೩. ‘‘ತಸ್ಸಾಹಂ ಧಮ್ಮಮಞ್ಞಾಯ, ವಿಹಾಸಿಂ ಸಾಸನೇ ರತೋ;

ತಿಸ್ಸೋ ವಿಜ್ಜಾ ಅನುಪ್ಪತ್ತಾ, ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನಂ.

೯೦೪. ‘‘ಪಞ್ಚಪಞ್ಞಾಸವಸ್ಸಾನಿ, ಯತೋ ನೇಸಜ್ಜಿಕೋ ಅಹಂ;

ಪಞ್ಚವೀಸತಿವಸ್ಸಾನಿ, ಯತೋ ಮಿದ್ಧಂ ಸಮೂಹತಂ.

೯೦೫. ‘‘ನಾಹು ಅಸ್ಸಾಸಪಸ್ಸಾಸಾ, ಠಿತಚಿತ್ತಸ್ಸ ತಾದಿನೋ;

ಅನೇಜೋ ಸನ್ತಿಮಾರಬ್ಭ, ಚಕ್ಖುಮಾ ಪರಿನಿಬ್ಬುತೋ.

೯೦೬. ‘‘ಅಸಲ್ಲೀನೇನ ಚಿತ್ತೇನ, ವೇದನಂ ಅಜ್ಝವಾಸಯಿ;

ಪಜ್ಜೋತಸ್ಸೇವ ನಿಬ್ಬಾನಂ, ವಿಮೋಕ್ಖೋ ಚೇತಸೋ ಅಹು.

೯೦೭. ‘‘ಏತೇ ಪಚ್ಛಿಮಕಾ ದಾನಿ, ಮುನಿನೋ ಫಸ್ಸಪಞ್ಚಮಾ;

ನಾಞ್ಞೇ ಧಮ್ಮಾ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಸಮ್ಬುದ್ಧೇ ಪರಿನಿಬ್ಬುತೇ.

೯೦೮. ‘‘ನತ್ಥಿ ದಾನಿ ಪುನಾವಾಸೋ, ದೇವಕಾಯಸ್ಮಿ ಜಾಲಿನಿ;

ವಿಕ್ಖೀಣೋ ಜಾತಿಸಂಸಾರೋ, ನತ್ಥಿ ದಾನಿ ಪುನಬ್ಭವೋ.

೯೦೯. ‘‘ಯಸ್ಸ ಮುಹುತ್ತೇನ ಸಹಸ್ಸಧಾ, ಲೋಕೋ ಸಂವಿದಿತೋ ಸಬ್ರಹ್ಮಕಪ್ಪೋ;

ವಸೀ ಇದ್ಧಿಗುಣೇ ಚುತೂಪಪಾತೇ, ಕಾಲೇ ಪಸ್ಸತಿ ದೇವತಾ ಸ ಭಿಕ್ಖು.

೯೧೦. ‘‘ಅನ್ನಭಾರೋ ಪುರೇ ಆಸಿಂ, ದಲಿದ್ದೋ ಘಾಸಹಾರಕೋ;

ಸಮಣಂ ಪಟಿಪಾದೇಸಿಂ, ಉಪರಿಟ್ಠಂ ಯಸಸ್ಸಿನಂ.

೯೧೧. ‘‘ಸೋಮ್ಹಿ ಸಕ್ಯಕುಲೇ ಜಾತೋ, ಅನುರುದ್ಧೋತಿ ಮಂ ವಿದೂ;

ಉಪೇತೋ ನಚ್ಚಗೀತೇಹಿ, ಸಮ್ಮತಾಳಪ್ಪಬೋಧನೋ.

೯೧೨. ‘‘ಅಥದ್ದಸಾಸಿಂ ಸಮ್ಬುದ್ಧಂ, ಸತ್ಥಾರಂ ಅಕುತೋಭಯಂ;

ತಸ್ಮಿಂ ಚಿತ್ತಂ ಪಸಾದೇತ್ವಾ, ಪಬ್ಬಜಿಂ ಅನಗಾರಿಯಂ.

೯೧೩. ‘‘ಪುಬ್ಬೇನಿವಾಸಂ ಜಾನಾಮಿ, ಯತ್ಥ ಮೇ ವುಸಿತಂ ಪುರೇ;

ತಾವತಿಂಸೇಸು ದೇವೇಸು, ಅಟ್ಠಾಸಿಂ ಸಕ್ಕಜಾತಿಯಾ.

೯೧೪. ‘‘ಸತ್ತಕ್ಖತ್ತುಂ ಮನುಸ್ಸಿನ್ದೋ, ಅಹಂ ರಜ್ಜಮಕಾರಯಿಂ;

ಚಾತುರನ್ತೋ ವಿಜಿತಾವೀ, ಜಮ್ಬುಸಣ್ಡಸ್ಸ ಇಸ್ಸರೋ;

ಅದಣ್ಡೇನ ಅಸತ್ಥೇನ, ಧಮ್ಮೇನ ಅನುಸಾಸಯಿಂ.

೯೧೫. ‘‘ಇತೋ ಸತ್ತ ತತೋ ಸತ್ತ, ಸಂಸಾರಾನಿ ಚತುದ್ದಸ;

ನಿವಾಸಮಭಿಜಾನಿಸ್ಸಂ, ದೇವಲೋಕೇ ಠಿತೋ ತದಾ.

೯೧೬. ‘‘ಪಞ್ಚಙ್ಗಿಕೇ ಸಮಾಧಿಮ್ಹಿ, ಸನ್ತೇ ಏಕೋದಿಭಾವಿತೇ;

ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಿಲದ್ಧಮ್ಹಿ, ದಿಬ್ಬಚಕ್ಖು ವಿಸುಜ್ಝಿ ಮೇ.

೯೧೭. ‘‘ಚುತೂಪಪಾತಂ ಜಾನಾಮಿ, ಸತ್ತಾನಂ ಆಗತಿಂ ಗತಿಂ;

ಇತ್ಥಭಾವಞ್ಞಥಾಭಾವಂ, ಝಾನೇ ಪಞ್ಚಙ್ಗಿಕೇ ಠಿತೋ.

೯೧೮. ‘‘ಪರಿಚಿಣ್ಣೋ ಮಯಾ ಸತ್ಥಾ…ಪೇ… ಭವನೇತ್ತಿ ಸಮೂಹತಾ.

೯೧೯. ‘‘ವಜ್ಜೀನಂ ವೇಳುವಗಾಮೇ, ಅಹಂ ಜೀವಿತಸಙ್ಖಯಾ;

ಹೇಟ್ಠತೋ ವೇಳುಗುಮ್ಬಸ್ಮಿಂ, ನಿಬ್ಬಾಯಿಸ್ಸಂ ಅನಾಸವೋ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಪಹಾಯಾತಿ ಪಜಹಿತ್ವಾ. ಮಾತಾಪಿತರೋತಿ ಮಾತರಞ್ಚ ಪಿತರಞ್ಚ. ಅಯಞ್ಹೇತ್ಥ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ – ಯಥಾ ಅಞ್ಞೇ ಕೇಚಿ ಞಾತಿಪಾರಿಜುಞ್ಞೇನ ವಾ ಭೋಗಪಾರಿಜುಞ್ಞೇನ ವಾ ಅಭಿಭೂತಾ ಪಬ್ಬಜನ್ತಿ, ಪಬ್ಬಜಿತಾ ಚ ಕಿಚ್ಚನ್ತರಪಸುತಾ ವಿಹರನ್ತಿ, ನ ಏವಂ ಮಯಂ. ಮಯಂ ಪನ ಮಹನ್ತಂ ಞಾತಿಪರಿವಟ್ಟಂ, ಮಹನ್ತಞ್ಚ ಭೋಗಕ್ಖನ್ಧಂ ಪಹಾಯ ಕಾಮೇಸು ನಿರಪೇಕ್ಖಾ ಪಬ್ಬಜಿತಾತಿ. ಝಾಯತೀತಿ ಆರಮ್ಮಣೂಪನಿಜ್ಝಾನಂ ಲಕ್ಖಣೂಪನಿಜ್ಝಾನಞ್ಚಾತಿ, ದುವಿಧಮ್ಪಿ ಝಾನಂ ಅನುಯುತ್ತೋ ವಿಹರತಿ.

ಸಮೇತೋ ನಚ್ಚಗೀತೇಹೀತಿ ನಚ್ಚೇಹಿ ಚ ಗೀತೇಹಿ ಚ ಸಮಙ್ಗೀಭೂತೋ, ನಚ್ಚಾನಿ ಪಸ್ಸನ್ತೋ ಗೀತಾನಿ ಸುಣನ್ತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ‘‘ಸಮ್ಮತೋ’’ತಿ ಚ ಪಠನ್ತಿ, ನಚ್ಚಗೀತೇಹಿ ಪೂಜಿತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸಮ್ಮತಾಳಪ್ಪಬೋಧನೋತಿ ಸಮ್ಮತಾಳಸದ್ದೇಹಿ ಪಚ್ಚೂಸಕಾಲೇ ಪಬೋಧೇತಬ್ಬೋ. ನ ತೇನ ಸುದ್ಧಿಮಜ್ಝಗನ್ತಿ ತೇನ ಕಾಮಭೋಗೇನ ಸಂಸಾರಸುದ್ಧಿಂ ನಾಧಿಗಚ್ಛಿಂ. ಮಾರಸ್ಸ ವಿಸಯೇ ರತೋತಿ ಕಿಲೇಸಮಾರಸ್ಸ ವಿಸಯಭೂತೇ ಕಾಮಗುಣೇ ರತೋ. ‘‘ಕಿಲೇಸಮಾರಸ್ಸ ವಿಸಯಭೂತೇನ ಕಾಮಗುಣಭೋಗೇನ ಸಂಸಾರಸುದ್ಧಿ ಹೋತೀ’’ತಿ ಏವಂದಿಟ್ಠಿಕೋ ಅಹುತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ತೇನಾಹ ‘‘ಏತಞ್ಚ ಸಮತಿಕ್ಕಮ್ಮಾ’’ತಿಆದಿ. ತತ್ಥ ಏತನ್ತಿ ಏತಂ ಪಞ್ಚವಿಧಮ್ಪಿ ಕಾಮಗುಣಂ. ಸಮತಿಕ್ಕಮ್ಮಾತಿ ಸಮತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ, ಅನಪೇಕ್ಖೋ ಛಡ್ಡೇತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸಬ್ಬೋಘನ್ತಿ ಕಾಮೋಘಾದಿಕಂ ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ಓಘಂ.

ಪಞ್ಚ ಕಾಮಗುಣೇ ಸರೂಪತೋ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ರೂಪಾ ಸದ್ದಾ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ಮನೋರಮಾತಿ ಲೋಭನೀಯಟ್ಠೇನ ಮನಂ ರಮಯನ್ತೀತಿ ಮನೋರಮಾ, ಮನಾಪಿಯಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಯಥಾಹ ‘‘ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ ಮನಾಪಿಯಾ ರೂಪಾ, ಮನಾಪಿಯಾ ಸದ್ದಾ’’ತಿಆದಿ (ಮ. ನಿ. ೩.೩೨೮ ಅತ್ಥತೋ ಸಮಾನಂ).

ಪಿಣ್ಡಪಾತಮತಿಕ್ಕನ್ತೋತಿ ಪಿಣ್ಡಪಾತಗ್ಗಹಣಂ ಅತಿಕ್ಕನ್ತೋ, ಪಿಣ್ಡಪಾತಗ್ಗಹಣತೋ ನಿವತ್ತೇನ್ತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಏಕೋತಿ ಏಕಾಕೀ ಅಪಚ್ಛಾಸಮಣೋ. ಅದುತಿಯೋತಿ ನಿತ್ತಣ್ಹೋ. ತಣ್ಹಾ ಹಿ ಪುರಿಸಸ್ಸ ದುತಿಯೋ ನಾಮ. ಯಥಾಹ ‘‘ತಣ್ಹಾದುತಿಯೋ ಪುರಿಸೋ’’ತಿ (ಇತಿವು. ೧೫, ೧೦೫; ಮಹಾನಿ. ೧೯೧). ಏಸತೀತಿ ಪರಿಯೇಸತಿ.

ವಿಚಿನೀತಿ ಏಸನ್ತೋವ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಸಙ್ಕಾರಕೂಟಾದಿಕೇ ಪಂಸುಕೂಲುಪ್ಪತ್ತಿಟ್ಠಾನೇ ವಿಚಿನಿ. ಅಗ್ಗಹೀತಿ ವಿಚಿನಿತ್ವಾ ಅಸುಚಿಮಕ್ಖಿತಮ್ಪಿ ಅಜಿಗುಚ್ಛನ್ತೋ ಗಣ್ಹಿ. ಧೋವೀತಿ, ವಿಕ್ಖಾಲೇಸಿ. ರಜಯೀತಿ ಧೋವಿತ್ವಾ ಗಹಿತಂ ಸಿಬ್ಬಿತ್ವಾ ಕಪ್ಪಿಯರಜನೇನ ರಜಯಿ. ಧಾರಯೀತಿ ರಜಿತ್ವಾ ಕಪ್ಪಬಿನ್ದುಂ ದತ್ವಾ ಧಾರೇಸಿ, ನಿವಾಸೇಸಿ ಚೇವ ಪಾರುಪಿ ಚ.

ಇದಾನಿ ಪಾಚೀನವಂಸದಾಯೇ ಸತ್ಥಾರಾ ದಿನ್ನಓವಾದಂ ತಸ್ಸ ಚ ಅತ್ತನಾ ಮತ್ಥಕಪ್ಪತ್ತಭಾವಂ ದೀಪೇನ್ತೋ ‘‘ಮಹಿಚ್ಛೋ ಚ ಅಸನ್ತುಟ್ಠೋ’’ತಿಆದಿಕಾ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ. ತತ್ಥ ಮಹಿಚ್ಛೋತಿ ಮಹತಿಯಾ ಪಚ್ಚಯಿಚ್ಛಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತೋ, ಉಳಾರುಳಾರೇ ಬಹೂ ಚ ಪಚ್ಚಯೇ ಇಚ್ಛನ್ತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಸನ್ತುಟ್ಠೋತಿ ನಿಸ್ಸನ್ತುಟ್ಠೋ, ಯಥಾಲಾಭಸನ್ತೋಸಾದಿನಾ ಸನ್ತೋಸೇನ ವಿರಹಿತೋ. ಸಂಸಟ್ಠೋತಿ ಗಿಹೀಹಿ ಚೇವ ಪಬ್ಬಜಿತೇಹಿ ಚ ಅನನುಲೋಮಿಕೇನ ಸಂಸಗ್ಗೇನ ಸಂಸಟ್ಠೋ. ಉದ್ಧತೋತಿ ಉಕ್ಖಿತ್ತೋ. ತಸ್ಸಾತಿ ‘‘ಮಹಿಚ್ಛೋ’’ತಿಆದಿನಾ ವುತ್ತಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ. ಧಮ್ಮಾತಿ ಮಹಿಚ್ಛತಾ ಅಸನ್ತೋಸೋ, ಸಂಸಟ್ಠತಾ ವಿಕ್ಖೇಪೋತಿ ಈದಿಸಾ. ಲಾಮಕಟ್ಠೇನ ಪಾಪಕಾ. ಸಂಕಿಲೇಸಿಕಾತಿ ತಸ್ಸ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಮಲೀನಭಾವಕರಣತೋ ಸಂಕಿಲೇಸಿಕಾ ಧಮ್ಮಾ ಹೋನ್ತಿ.

ಸತೋ ಚ ಹೋತಿ ಅಪ್ಪಿಚ್ಛೋತಿ ಯದಾ ಪನಾಯಂ ಪುಗ್ಗಲೋ ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತೇ ಸೇವನ್ತೋ ಭಜನ್ತೋ ಪಯಿರುಪಾಸನ್ತೋ ಸದ್ಧಮ್ಮಂ ಸುಣನ್ತೋ ಯೋನಿಸೋ ಮನಸಿ ಕರೋನ್ತೋ ಸತಿಮಾ ಚ ಮಹಿಚ್ಛತಂ ಪಹಾಯ ಅಪ್ಪಿಚ್ಛೋ ಚ ಹೋತಿ. ಅಸನ್ತೋಸಂ ಪಹಾಯ ಸನ್ತುಟ್ಠೋ, ಚಿತ್ತಸ್ಸ ವಿಘಾತಕರಂ ವಿಕ್ಖೇಪಂ ಪಹಾಯ ಅವಿಘಾತವಾ ಅವಿಕ್ಖಿತ್ತೋ ಸಮಾಹಿತೋ, ಗಣಸಙ್ಗಣಿಕಂ ಪಹಾಯ ಪವಿವೇಕರತೋ, ವಿವೇಕಾಭಿರತಿಯಾ ನಿಬ್ಬಿದಾಯ ಧಮ್ಮಪೀತಿಯಾ ವಿತ್ತೋ ಸುಮನೋ ತುಟ್ಠಚಿತ್ತೋ, ಸಬ್ಬಸೋ ಕೋಸಜ್ಜಪಹಾನೇನ ಆರದ್ಧವೀರಿಯೋ.

ತಸ್ಸ ಏವಂ ಅಪ್ಪಿಚ್ಛತಾದಿಗುಣಸಮನ್ನಾಗತಸ್ಸ ಇಮೇ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಾದಯೋ ಸತ್ತತಿಂಸಪ್ಪಭೇದಾ ತಿವಿಧವಿಪಸ್ಸನಾಸಙ್ಗಹಾ ಕೋಸಲ್ಲಸಮ್ಭೂತಟ್ಠೇನ ಕುಸಲಾ, ಮಗ್ಗಪರಿಯಾಪನ್ನಾ ಬೋಧಿಪಕ್ಖಿಕಾ ಧಮ್ಮಾ ಹೋನ್ತಿ. ಸೋ ತೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಸಬ್ಬಸೋ ಆಸವಾನಂ ಖೇಪನೇನ ಅಗ್ಗಮಗ್ಗಕ್ಖಣತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಅನಾಸವೋ ಚ ಹೋತಿ. ಇತಿ ಏವಂ ವುತ್ತಂ ಮಹೇಸಿನಾ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೇನ ಪಾಚೀನವಂಸದಾಯೇ ಮಹಾಪುರಿಸವಿತಕ್ಕೇ ಮತ್ಥಕಂ ಪಾಪನವಸೇನಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ.

ಮಮ ಸಙ್ಕಪ್ಪಮಞ್ಞಾಯಾತಿ ‘‘ಅಪಿಚ್ಛಸ್ಸಾಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೋ, ನಾಯಂ ಧಮ್ಮೋ ಮಹಿಚ್ಛಸ್ಸಾ’’ತಿಆದಿನಾ (ಅ. ನಿ. ೮.೩೦) ಮಹಾಪುರಿಸವಿತಕ್ಕವಸೇನ ಆರದ್ಧಂ, ತೇ ಚ ಮತ್ಥಕಂ ಪಾಪೇತುಂ ಅಸಮತ್ಥಭಾವೇನ ಠಿತಂ ಮಮ ಸಙ್ಕಪ್ಪಂ ಜಾನಿತ್ವಾ. ಮನೋಮಯೇನಾತಿ ಮನೋಮಯೇನ ವಿಯ, ಮನಸಾ ನಿಮ್ಮಿತಸದಿಸೇನ ಪರಿಣಾಮಿತೇನಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಇದ್ಧಿಯಾತಿ ‘‘ಅಯಂ ಕಾಯೋ ಇದಂ ಚಿತ್ತಂ ವಿಯ ಹೋತೂ’’ತಿ ಏವಂ ಪವತ್ತಅಧಿಟ್ಠಾನಿದ್ಧಿಯಾ.

ಯದಾ ಮೇ ಅಹು ಸಙ್ಕಪ್ಪೋತಿ ಯಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ಮಯ್ಹಂ ‘‘ಕೀದಿಸೋ ನು ಖೋ ಅಟ್ಠಮೋ ಮಹಾಪುರಿಸವಿತಕ್ಕೋ’’ತಿ ಪರಿವಿತಕ್ಕೋ ಅಹೋಸಿ. ತತೋ ಮಮ ಸಙ್ಕಪ್ಪಮಞ್ಞಾಯ ಇದ್ಧಿಯಾ ಉಪಸಙ್ಕಮೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಉತ್ತರಿ ದೇಸಯೀತಿ ‘‘ನಿಪ್ಪಪಞ್ಚಾರಾಮಸ್ಸಾಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೋ ನಿಪ್ಪಪಞ್ಚರತಿನೋ, ನಾಯಂಧಮ್ಮೋ ಪಪಞ್ಚಾರಾಮಸ್ಸ ಪಪಞ್ಚರತಿನೋ’’ತಿ (ಅ. ನಿ. ೮.೩೦) ಇಮಮಟ್ಠಮಂ ಮಹಾಪುರಿಸವಿತಕ್ಕಂ ಪೂರೇನ್ತೋ ಉಪರಿ ದೇಸಯಿ. ತಂ ಪನ ದೇಸಿತಂ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ನಿಪ್ಪಪಞ್ಚರತೋ ಬುದ್ಧೋ, ನಿಪ್ಪಪಞ್ಚಮದೇಸಯೀ’’ತಿ. ಪಪಞ್ಚಾ ನಾಮ ರಾಗಾದಯೋ ಕಿಲೇಸಾ, ತೇಸಂ ವೂಪಸಮತಾಯ, ತದಭಾವತೋ ಚ ಲೋಕುತ್ತರಧಮ್ಮಾ ನಿಪ್ಪಪಞ್ಚಾ ನಾಮ. ತಸ್ಮಿಂ ನಿಪ್ಪಪಞ್ಚೇ ರತೋ ಅಭಿರತೋ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಯಥಾ ತಂ ಪಾಪುಣಾಮಿ, ತಥಾ ತಾದಿಸಂ ಧಮ್ಮಂ ಅದೇಸಯಿ, ಸಾಮುಕ್ಕಂಸಿಕಂ ಚತುಸಚ್ಚಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಪಕಾಸಯೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ತಸ್ಸಾಹಂ ಧಮ್ಮಮಞ್ಞಾಯಾತಿ ತಸ್ಸಾ ಸತ್ಥು ದೇಸನಾಯ ಧಮ್ಮಂ ಜಾನಿತ್ವಾ ಯಥಾನುಸಿಟ್ಠಂ ಪಟಿಪಜ್ಜನ್ತೋ ವಿಹಾಸಿಂ ಸಿಕ್ಖತ್ತಯಸಙ್ಗಹೇ ಸಾಸನೇ ರತೋ ಅಭಿರತೋ ಹುತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಸತ್ಥಾರಾ ಅತ್ತನೋ ಸಮಾಗಮಂ ತೇನ ಸಾಧಿತಮತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಅತ್ತನೋ ಪಬ್ಬಜಿತಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಆರದ್ಧವೀರಿಯತಂ, ಕಾಯೇ ಅನಪೇಕ್ಖತಾಯ ಸೇಯ್ಯಸುಖಪಸ್ಸಸುಖಾನಂ ಪರಿಚ್ಚಾಗಂ, ಅಪ್ಪಮಿದ್ಧಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಆರದ್ಧವೀರಿಯತಞ್ಚ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಪಞ್ಚಪಞ್ಞಾಸವಸ್ಸಾನೀ’’ತಿ ಗಾಥಮಾಹ. ತತ್ಥ ಯತೋ ನೇಸಜ್ಜಿಕೋ ಅಹನ್ತಿ ಯತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ‘‘ಯೋಗಾನುಕೂಲತಾ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಪರಿಯುಟ್ಠಿತಸಪ್ಪುರಿಸಚರಿಯಾ ಸಲ್ಲೇಖವುತ್ತೀ’’ತಿ ಏವಮಾದಿಗುಣೇ ದಿಸ್ವಾ ನೇಸಜ್ಜಿಕೋ ಅಹೋಸಿಂ ತಾನಿ ಪಞ್ಚಪಞ್ಞಾಸ ವಸ್ಸಾನಿ. ಯತೋ ಮಿದ್ಧಂ ಸಮೂಹತನ್ತಿ ಯತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಮಯಾ ನಿದ್ದಾ ಪರಿಚ್ಚತ್ತಾ ತಾನಿ ಪಞ್ಚವೀಸತಿವಸ್ಸಾನಿ. ‘‘ಥೇರಸ್ಸ ಪಞ್ಚಪಞ್ಞಾಸಾಯ ವಸ್ಸೇಸು ನೇಸಜ್ಜಿಕಸ್ಸ ಸತೋ ಆದಿತೋ ಪಞ್ಚವೀಸತಿವಸ್ಸಾನಿ ನಿದ್ದಾ ನಾಹೋಸಿ, ತತೋ ಪರಂ ಸರೀರಕಿಲಮಥೇನ ಪಚ್ಛಿಮಯಾಮೇ ನಿದ್ದಾ ಅಹೋಸೀ’’ತಿ ವದನ್ತಿ.

‘‘ನಾಹು ಅಸ್ಸಾಸಪಸ್ಸಾಸಾ’’ ತಿಆದಿಕಾ ತಿಸ್ಸೋ ಗಾಥಾ ಸತ್ಥು ಪರಿನಿಬ್ಬಾನಕಾಲೇ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ‘‘ಕಿಂ ಭಗವಾ ಪರಿನಿಬ್ಬುತೋ’’ತಿ ಪುಟ್ಠೋ ಪರಿನಿಬ್ಬಾನಭಾವಂ ಪವೇದೇನ್ತೋ ಆಹ. ತತ್ಥ ನಾಹು ಅಸ್ಸಾಸಪಸ್ಸಾಸಾ, ಠಿತಚಿತ್ತಸ್ಸ ತಾದಿನೋತಿ ಅನುಲೋಮಪಟಿಲೋಮತೋ ಅನೇಕಾಕಾರವೋಕಾರಾ ಸಬ್ಬಾ ಸಮಾಪತ್ತಿಯೋ ಸಮಾಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ವುಟ್ಠಾಯ ಸಬ್ಬಪಚ್ಛಾ ಚತುತ್ಥಜ್ಝಾನೇ ಠಿತಚಿತ್ತಸ್ಸ ತಾದಿನೋ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಅಸ್ಸಾಸಪಸ್ಸಾಸಾ ನಾಹು ನಾಹೇಸುನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಏತೇನ ಯಸ್ಮಾ ಚತುತ್ಥಜ್ಝಾನಂ ಸಮಾಪನ್ನಸ್ಸ ಕಾಯಸಙ್ಖಾರಾ ನಿರುಜ್ಝನ್ತಿ. ಕಾಯಸಙ್ಖಾರಾತಿ ಚ ಅಸ್ಸಾಸಪಸ್ಸಾಸಾ ವುಚ್ಚನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ಚತುತ್ಥಜ್ಝಾನಕ್ಖಣತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಅಸ್ಸಾಸಪಸ್ಸಾಸಾ ನಾಹೇಸುನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ತಣ್ಹಾಸಙ್ಖಾತಾಯ ಏಜಾಯ ಅಭಾವತೋ ಅನೇಜೋ, ಸಮಾಧಿಸ್ಮಿಂ ಠಿತತ್ತಾ ವಾ ಅನೇಜೋ. ಸನ್ತಿಮಾರಬ್ಭಾತಿ ಅನುಪಾದಿಸೇಸಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಆರಬ್ಭ ಪಟಿಚ್ಚ ಸನ್ಧಾಯ. ಚಕ್ಖುಮಾತಿ ಪಞ್ಚಹಿ ಚಕ್ಖೂಹಿ ಚಕ್ಖುಮಾ. ಪರಿನಿಬ್ಬುತೋತಿ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯಿ. ಅಯಞ್ಹೇತ್ಥ ಅತ್ಥೋ – ನಿಬ್ಬಾನಾರಮ್ಮಣಚತುತ್ಥಜ್ಝಾನಫಲಸಮಾಪತ್ತಿಂ ಸಮಾಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ತದನನ್ತರಮೇವ ಅನುಪಾದಿಸೇಸಾಯ ನಿಬ್ಬಾನಧಾತುಯಾ ಪರಿನಿಬ್ಬುತೋತಿ.

ಅಸಲ್ಲೀನೇನಾತಿ ಅಲೀನೇನ ಅಸಂಕುಟಿತೇನ ಸುವಿಕಸಿತೇನೇವ ಚಿತ್ತೇನ. ವೇದನಂ ಅಜ್ಝವಾಸಯೀತಿ ಸತೋ ಸಮ್ಪಜಾನೋ ಹುತ್ವಾ ಮಾರಣನ್ತಿಕಂ ವೇದನಂ ಅಧಿವಾಸೇಸಿ, ನ ವೇದನಾನುವತ್ತೀ ಹುತ್ವಾ ಇತೋ ಚಿತೋ ಚ ಸಮ್ಪರಿವತ್ತಿ. ಪಜ್ಜೋತಸ್ಸೇವ ನಿಬ್ಬಾನಂ, ವಿಮೋಕ್ಖೋ ಚೇತಸೋ ಅಹೂತಿ ಯಥಾ ತೇಲಞ್ಚ ಪಟಿಚ್ಚ, ವಟ್ಟಿಞ್ಚ ಪಟಿಚ್ಚ ಪಜ್ಜಲನ್ತೋ ಪಜ್ಜೋತೋ ಪದೀಪೋ ತೇಸಂ ಪರಿಕ್ಖಯೇ ನಿಬ್ಬಾಯತಿ. ನಿಬ್ಬುತೋ ಚ ಕತ್ಥಚಿ ಗನ್ತ್ವಾ ನ ತಿಟ್ಠತಿ, ಅಞ್ಞದತ್ಥು ಅನ್ತರಧಾಯತಿ, ಅದಸ್ಸನಮೇವ ಗಚ್ಛತಿ; ಏವಂ ಕಿಲೇಸಾಭಿಸಙ್ಖಾರೇ ನಿಸ್ಸಾಯ ಪವತ್ತಮಾನೋ ಖನ್ಧಸನ್ತಾನೋ ತೇಸಂ ಪರಿಕ್ಖಯೇ ನಿಬ್ಬಾಯತಿ, ನಿಬ್ಬುತೋ ಚ ಕತ್ಥಚಿ ಗನ್ತ್ವಾ ನ ತಿಟ್ಠತಿ, ಅಞ್ಞದತ್ಥು ಅನ್ತರಧಾಯತಿ, ಅದಸ್ಸನಮೇವ ಗಚ್ಛತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ನಿಬ್ಬನ್ತಿ ಧೀರಾ ಯಥಾಯಂ ಪದೀಪೋ’’ತಿ (ಖು. ಪಾ. ೬.೧೫), ‘‘ಅಚ್ಚೀ ಯಥಾ ವಾತವೇಗೇನ ಖಿತ್ತಾ’’ತಿ (ಸು. ನಿ. ೧೦೮೦) ಚ ಆದಿ.

ಏತೇತಿ ಪರಿನಿಬ್ಬಾನಕ್ಖಣೇ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಾನೇ ಪವತ್ತಮಾನಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಅತ್ತನೋ ಪಚ್ಚಕ್ಖತಾಯ ವುತ್ತಂ. ಪಚ್ಛಿಮಕಾ ತತೋ ಪರಂ ಚಿತ್ತುಪ್ಪಾದಾಭಾವತೋ. ದಾನೀತಿ ಏತರಹಿ. ಫಸ್ಸಪಞ್ಚಮಾತಿ ಫಸ್ಸಪಞ್ಚಮಕಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಪಾಕಟಭಾವತೋ ವುತ್ತಂ. ತಥಾ ಹಿ ಚಿತ್ತುಪ್ಪಾದಕಥಾಯಮ್ಪಿ ಫಸ್ಸಪಞ್ಚಮಕಾವ ಆದಿತೋ ವುತ್ತಾ. ಅಞ್ಞೇ ಧಮ್ಮಾತಿ ಸಹ ನಿಸ್ಸಯೇನ ಅಞ್ಞೇ ಚಿತ್ತಚೇತಸಿಕಾ ಧಮ್ಮಾ, ನ ಪರಿನಿಬ್ಬಾನಚಿತ್ತಚೇತಸಿಕಾ. ನನು ತೇಪಿ ನ ಭವಿಸ್ಸನ್ತೇವಾತಿ? ಸಚ್ಚಂ ನ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಆಸಙ್ಕಾಭಾವತೋ ಪನ ತೇ ಸನ್ಧಾಯ ‘‘ನ ಭವಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ ನ ವತ್ತಬ್ಬಮೇವ. ‘‘ಇತರೇ ಪನ ಸೇಕ್ಖಪುಥುಜ್ಜನಾನಂ ವಿಯ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ ನು ಖೋ’’ತಿ ಸಿಯಾ ಆಸಙ್ಕಾತಿ ತದಾಸಙ್ಕಾನಿವತ್ತನತ್ಥಂ ‘‘ನಾಞ್ಞೇ ಧಮ್ಮಾ ಭವಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ.

ನತ್ಥಿ ದಾನಿ ಪುನಾವಾಸೋ, ದೇವಕಾಯಸ್ಮಿ ಜಾಲಿನೀತಿ, ಏತ್ಥ ಜಾಲಿನೀತಿ ದೇವತಂ ಆಲಪತಿ, ದೇವತೇ ದೇವಕಾಯಸ್ಮಿಂ ದೇವಸಮೂಹೇ ಉಪಪಜ್ಜನವಸೇನ ಪುನ ಆವಾಸೋ ಆವಸನಂ ಇದಾನಿ ಮಯ್ಹಂ ನತ್ಥೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ತತ್ಥ ಕಾರಣಮಾಹ ‘‘ವಿಕ್ಖೀಣೋ’’ತಿಆದಿನಾ. ಸಾ ಕಿರ ದೇವತಾ ಪುರಿಮತ್ತಭಾವೇ ಥೇರಸ್ಸ ಪಾದಪರಿಚಾರಿಕಾ, ತಸ್ಮಾ ಇದಾನಿ ಥೇರಂ ಜಿಣ್ಣಂ ವುದ್ಧಂ ದಿಸ್ವಾ ಪುರಿಮಸಿನೇಹೇನ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ತತ್ಥ ಚಿತ್ತಂ ಪಣಿಧೇಹಿ, ಯತ್ಥ ತೇ ವುಸಿತಂ ಪುರೇ’’ತಿ ದೇವೂಪಪತ್ತಿಂ ಯಾಚಿ. ಅಥ ‘‘ದಾನಿ ನತ್ಥೀ’’ತಿಆದಿನಾ ಥೇರೋ ತಸ್ಸಾ ಪಟಿವಚನಂ ಅದಾಸಿ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ದೇವತಾ ವಿಹತಾಸಾ ತತ್ಥೇವನ್ತರಧಾಯಿ.

ಅಥ ಥೇರೋ ವೇಹಾಸಂ ಅಬ್ಭುಗ್ಗನ್ತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಆನುಭಾವಂ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀನಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ‘‘ಯಸ್ಸ ಮುಹುತ್ತೇನಾ’’ತಿ ಗಾಥಮಾಹ. ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ಯಸ್ಸ ಖೀಣಾಸವಭಿಕ್ಖುನೋ ಮುಹುತ್ತಮತ್ತೇನ ಏವ ಸಹಸ್ಸಧಾ ಸಹಸ್ಸಪ್ಪಕಾರೋ ತಿಸಹಸ್ಸಿಮಹಾಸಹಸ್ಸಿಪಭೇದೋ, ಲೋಕೋ ಸಬ್ರಹ್ಮಕಪ್ಪೋ ಸಹಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೋ, ಸಂವಿದಿತೋ ಸಮ್ಮದೇವ ವಿದಿತೋ ಞಾತೋ ಪಚ್ಚಕ್ಖಂ ಕತೋ, ಏವಂ ಇದ್ಧಿಗುಣೇ ಇದ್ಧಿಸಮ್ಪದಾಯ ಚುತೂಪಪಾತೇ ಚ ವಸೀಭಾವಪ್ಪತ್ತೋ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಉಪಗತಕಾಲೇ ದೇವತಾ ಪಸ್ಸತಿ, ನ ತಸ್ಸ ದೇವತಾನಂ ದಸ್ಸನೇ ಪರಿಹಾನೀತಿ. ಥೇರೇನ ಕಿರ ಜಾಲಿನಿಯಾ ದೇವತಾಯ ಪಟಿವಚನದಾನವಸೇನ ‘‘ನತ್ಥಿ ದಾನೀ’’ತಿ ಗಾಥಾಯ ವುತ್ತಾಯ ಭಿಕ್ಖೂ ಜಾಲಿನಿಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತಾ ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ ಥೇರೋ ಧಮ್ಮಾಲಪನವಸೇನ ಕಿಞ್ಚಿ ಆಲಪತೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇಸುಂ. ತೇಸಂ ಚಿತ್ತಾಚಾರಂ ಞತ್ವಾ ಥೇರೋ ‘‘ಯಸ್ಸ ಮುಹುತ್ತೇನಾ’’ತಿ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ.

ಅನ್ನಭಾರೋ ಪುರೇತಿ ಏವಂನಾಮೋ ಪುರಿಮತ್ತಭಾವೇ. ಘಾಸಹಾರಕೋತಿ ಘಾಸಮತ್ತಸ್ಸ ಅತ್ಥಾಯ ಭತ್ತಿಂ ಕತ್ವಾ ಜೀವನಕೋ. ಸಮಣನ್ತಿ ಸಮಿತಪಾಪಂ. ಪಟಿಪಾದೇಸಿನ್ತಿ ಪಟಿಮುಖೋ ಹುತ್ವಾ ಪಾದಾಸಿಂ, ಪಸಾದೇನ ಅಭಿಮುಖೋ ಹುತ್ವಾ ಆಹಾರದಾನಂ ಅದಾಸಿನ್ತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಉಪರಿಟ್ಠನ್ತಿ ಏವಂನಾಮಕಂ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಂ. ಯಸಸ್ಸಿನನ್ತಿ ಕಿತ್ತಿಮನ್ತಂ ಪತ್ಥಟಯಸಂ. ಇಮಾಯ ಗಾಥಾಯ ಯಾವ ಚರಿಮತ್ತಭಾವಾ ಉಳಾರಸಮ್ಪತ್ತಿಹೇತುಭೂತಂ ಅತ್ತನೋ ಪುಬ್ಬಕಮ್ಮಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ತೇನಾಹ ‘‘ಸೋಮ್ಹಿ ಸಕ್ಯಕುಲೇ ಜಾತೋ’’ತಿಆದಿ.

ಇತೋ ಸತ್ತಾತಿ ಇತೋ ಮನುಸ್ಸಲೋಕತೋ ಚವಿತ್ವಾ ದೇವಲೋಕೇ ದಿಬ್ಬೇನ ಆಧಿಪಚ್ಚೇನ ಸತ್ತ. ತತೋ ಸತ್ತಾತಿ ತತೋ ದೇವಲೋಕತೋ ಚವಿತ್ವಾ ಮನುಸ್ಸಲೋಕೇ ಚಕ್ಕವತ್ತಿಭಾವೇನ ಸತ್ತ. ಸಂಸಾರಾನಿ ಚತುದ್ದಸಾತಿ ಚತುದ್ದಸ ಭವನ್ತರಸಂಸರಣಾನಿ. ನಿವಾಸಮಭಿಜಾನಿಸ್ಸನ್ತಿ ಪುಬ್ಬೇನಿವಾಸಂ ಅಞ್ಞಾಸಿಂ. ದೇವಲೋಕೇ ಠಿತೋ ತದಾತಿ ತಞ್ಚ ಖೋ ನ ಇಮಸ್ಮಿಂಯೇವ ಅತ್ತಭಾವೇ, ಅಪಿ ಚ ಖೋ ಯದಾ ಇತೋ ಅನನ್ತರಾತೀತೇ ಅತ್ತಭಾವೇ ದೇವಲೋಕೇ ಠಿತೋ, ತದಾ ಅಞ್ಞಾಸಿನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಇದಾನಿ ಅತ್ತನಾ ದಿಬ್ಬಚಕ್ಖುಞಾಣಚುತೂಪಪಾತಞಾಣಾನಂ ಅಧಿಗತಾಕಾರಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಪಞ್ಚಙ್ಗಿಕೇ’’ತಿಆದಿನಾ ದ್ವೇ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ. ತತ್ಥ ಪಞ್ಚಙ್ಗಿಕೇ ಸಮಾಧಿಮ್ಹೀತಿ ಅಭಿಞ್ಞಾಪಾದಕಚತುತ್ಥಜ್ಝಾನಸಮಾಧಿಮ್ಹಿ. ಸೋ ಹಿ ಪೀತಿಫರಣತಾ, ಸುಖಫರಣತಾ, ಚೇತೋಫರಣತಾ, ಆಲೋಕಫರಣತಾ, ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣನಿಮಿತ್ತನ್ತಿ ಇಮೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ ಅಙ್ಗೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತತ್ತಾ ಪಞ್ಚಙ್ಗಿಕೋ ಸಮಾಧೀತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಸನ್ತೇತಿ ಪಟಿಪಕ್ಖವೂಪಸಮೇನ ಅಙ್ಗಸನ್ತತಾಯ ಚ ಸನ್ತೇ. ಏಕೋದಿಭಾವಿತೇತಿ ಏಕೋದಿಭಾವಗತೇ, ಸುಚಿಣ್ಣೇ ವಸೀಭಾವಪ್ಪತ್ತೇತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಿಲದ್ಧಮ್ಹೀತಿ ಕಿಲೇಸಾನಂ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಿಯಾ ಲದ್ಧೇ. ದಿಬ್ಬಚಕ್ಖು ವಿಸುಜ್ಝಿ ಮೇತಿ ಏವಂವಿಧೇ ಸಮಾಧಿಮ್ಹಿ ಸಮ್ಪಾದಿತೇ ಮಯ್ಹಂ ದಿಬ್ಬಚಕ್ಖುಞಾಣಂ ವಿಸುಜ್ಝಿ, ಏಕಾದಸಹಿ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸೇಹಿ ವಿಮುತ್ತಿಯಾ ವಿಸುದ್ಧಂ ಅಹೋಸಿ.

ಚುತೂಪಪಾತಂ ಜಾನಾಮೀತಿ ಸತ್ತಾನಂ ಚುತಿಞ್ಚ ಉಪಪತ್ತಿಞ್ಚ ಜಾನಾಮಿ, ಜಾನನ್ತೋ ಚ ‘‘ಇಮೇ ಸತ್ತಾ ಅಮುಮ್ಹಾ ಲೋಕಮ್ಹಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಇಧೂಪಪನ್ನಾ, ಇಮಮ್ಹಾ ಚ ಲೋಕಾ ಗನ್ತ್ವಾ ಅಮುಮ್ಹಿ ಲೋಕೇ ಉಪಪಜ್ಜಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ ಸತ್ತಾನಂ ಆಗತಿಂ ಗತಿಞ್ಚ ಜಾನಾಮಿ, ಜಾನನ್ತೋ ಏವ ಚ ನೇಸಂ ಇತ್ಥಭಾವಂ ಮನುಸ್ಸಭಾವಂ ತತೋ ಅಞ್ಞಥಾಭಾವಂ ಅಞ್ಞಥಾತಿರಚ್ಛಾನಭಾವಞ್ಚ ಉಪಪತ್ತಿತೋ ಪುರೇತರಮೇವ ಜಾನಾಮಿ. ತಯಿದಂ ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ಪಞ್ಚಙ್ಗಿಕೇ ಸಮಾಧಿಮ್ಹಿ ಸಮ್ಪಾದಿತೇ ಏವಾತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಝಾನೇ ಪಞ್ಚಙ್ಗಿಕೇ ಠಿತೋ’’ತಿ. ತತ್ಥ ಪಞ್ಚಙ್ಗಿಕೇ ಝಾನೇ ಠಿತೋ ಪತಿಟ್ಠಿತೋ ಹುತ್ವಾ ಏವಂ ಜಾನಾಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಏವಂ ವಿಜ್ಜಾತ್ತಯಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ತಪ್ಪಸಙ್ಗೇನ ಪುಬ್ಬೇ ದಸ್ಸಿತಮ್ಪಿ ತತಿಯವಿಜ್ಜಂ ಸಹ ಕಿಚ್ಚನಿಪ್ಫತ್ತಿಯಾ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಪರಿಚಿಣ್ಣೋ ಮಯಾ ಸತ್ಥಾ’’ತಿಆದಿನಾ ಗಾಥಾದ್ವಯಮಾಹ. ತತ್ಥ ವಜ್ಜೀನಂ ವೇಳುವಗಾಮೇತಿ ವಜ್ಜಿರಟ್ಠಸ್ಸ ವೇಳುವಗಾಮೇ, ವಜ್ಜಿರಟ್ಠೇ ಯತ್ಥ ಪಚ್ಛಿಮವಸ್ಸಂ ಉಪಗಚ್ಛಿ ವೇಳುವಗಾಮೇ. ಹೇಟ್ಠತೋ ವೇಳುಗುಮ್ಬಸ್ಮಿನ್ತಿ ತತ್ಥ ಅಞ್ಞತರಸ್ಸ ವೇಳುಗುಮ್ಬಸ್ಸ ಹೇಟ್ಠಾ. ನಿಬ್ಬಾಯಿಸ್ಸನ್ತಿ ನಿಬ್ಬಾಯಿಸ್ಸಾಮಿ, ಅನುಪಾದಿಸೇಸಾಯ ನಿಬ್ಬಾನಧಾತುಯಾ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಅನುರುದ್ಧತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.