೭. ಕಾಳಿಗೋಧಾಪುತ್ತಭದ್ದಿಯತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ

ಯಾತಂ ಮೇ ಹತ್ಥಿಗೀವಾಯಾತಿಆದಿಕಾ ಆಯಸ್ಮತೋ ಭದ್ದಿಯತ್ಥೇರಸ್ಸ ಗಾಥಾ. ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಅಯಮ್ಪಿ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರೋ ಪದುಮುತ್ತರಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಮಹಾಭೋಗಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ತೋ ಏಕದಿವಸಂ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕೇ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣನ್ತೋ ಸತ್ಥಾರಾ ಏಕಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಉಚ್ಚಾಕುಲಿಕಾನಂ ಅಗ್ಗಟ್ಠಾನೇ ಠಪಿಯಮಾನಂ ದಿಸ್ವಾ ಸಯಮ್ಪಿ ತಂ ಠಾನನ್ತರಂ ಪತ್ಥೇತ್ವಾ ಸತ್ತಾಹಂ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಮಹಾದಾನಂ ದತ್ವಾ ಪಣಿಧಾನಂ ಅಕಾಸಿ. ಸತ್ಥಾಪಿಸ್ಸ ಅನನ್ತರಾಯೇನ ಸಮಿಜ್ಝನಭಾವಂ ದಿಸ್ವಾ ಬ್ಯಾಕಾಸಿ. ಸೋಪಿ ತಂ ಬ್ಯಾಕರಣಂ ಸುತ್ವಾ ಉಚ್ಚಾಕುಲಿಕಸಂವತ್ತನಿಕಂ ಕಮ್ಮಂ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ಧಮ್ಮಸ್ಸವನಸ್ಸ ಕಾರಾಪನಂ, ಧಮ್ಮಮಣ್ಡಪೇ ಆಸನದಾನಂ, ಬೀಜನೀದಾನಂ, ಧಮ್ಮಕಥಿಕಾನಂ ಪೂಜಾಸಕ್ಕಾರಕರಣಂ, ಉಪೋಸಥಾಗಾರೇ ಪಟಿಸ್ಸಯದಾನನ್ತಿ ಏವಮಾದಿಂ ಯಾವಜೀವಂ ಬಹುಪುಞ್ಞಂ ಕತ್ವಾ ತತೋ ಚುತೋ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರನ್ತೋ ಕಸ್ಸಪಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಅಪರಭಾಗೇ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಭಗವತೋ ಉಪ್ಪತ್ತಿಯಾ ಪುರೇತರಂ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಕುಟುಮ್ಬಿಯಘರೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ ಸಮ್ಬಹುಲೇ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧೇ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತ್ವಾ ಏಕಸ್ಮಿಂಯೇವ ಠಾನೇ ಸಮಾಗನ್ತ್ವಾ ಭತ್ತವಿಸ್ಸಗ್ಗಂ ಕರೋನ್ತೇ ದಿಸ್ವಾ ತತ್ಥ ಪಾಸಾಣಫಲಕಾನಿ ಅತ್ಥರಿತ್ವಾ ಪಾದೋದಕಾದಿಂ ಉಪಟ್ಠಪೇನ್ತೋ ಯಾವಜೀವಂ ಉಪಟ್ಠಹಿ.

ಸೋ ಏಕಂ ಬುದ್ಧನ್ತರಂ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರಿತ್ವಾ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಕಪಿಲವತ್ಥುನಗರೇ ಸಾಕಿಯರಾಜಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ, ಭದ್ದಿಯೋತಿಸ್ಸ ನಾಮಂ ಅಹೋಸಿ. ಸೋ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ಅನುರುದ್ಧಾದೀಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ ಖತ್ತಿಯೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಸತ್ಥರಿ ಅನುಪಿಯಮ್ಬವನೇ ವಿಹರನ್ತೇ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ. ತಂ ಸತ್ಥಾ ಅಪರಭಾಗೇ ಜೇತವನೇ ಅರಿಯಗಣಮಜ್ಝೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ಉಚ್ಚಾಕುಲಿಕಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಅಗ್ಗಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇಸಿ. ಸೋ ಫಲಸುಖೇನ ನಿಬ್ಬಾನಸುಖೇನ ಚ ವೀತಿನಾಮೇನ್ತೋ ಅರಞ್ಞಗತೋಪಿ ರುಕ್ಖಮೂಲಗತೋಪಿ ಸುಞ್ಞಾಗಾರಗತೋಪಿ ‘‘ಅಹೋ ಸುಖಂ, ಅಹೋ ಸುಖ’’ನ್ತಿ ಅಭಿಕ್ಖಣಂ ಉದಾನಂ ಉದಾನೇಸಿ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಸತ್ಥು ಆರೋಚೇಸುಂ – ‘‘ಆಯಸ್ಮಾ ಭದ್ದಿಯೋ ಕಾಳಿಗೋಧಾಯ ಪುತ್ತೋ ಅಭಿಕ್ಖಣಂ ‘ಅಹೋ ಸುಖಂ, ಅಹೋ ಸುಖ’ನ್ತಿ ವದತಿ, ಅನಭಿರತೋ ಮಞ್ಞೇ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಚರತೀ’’ತಿ. ಸತ್ಥಾ ತಂ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ ತ್ವಂ, ಭದ್ದಿಯ, ಅಭಿಕ್ಖಣಂ ‘ಅಹೋ ಸುಖಂ, ಅಹೋ ಸುಖ’ನ್ತಿ ವದಸೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ಸೋ ‘‘ಸಚ್ಚಂ ಭಗವಾ’’ತಿ ಪಟಿಜಾನಿತ್ವಾ ‘‘ಪುಬ್ಬೇ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತಸ್ಸ ಸುಸಂವಿಹಿತಾರಕ್ಖೋ ಅಹೋಸಿಂ, ತಥಾಪಿ ಭೀತೋ ಉಬ್ಬಿಗ್ಗೋ ಉಸ್ಸಙ್ಕಿತೋ ವಿಹಾಸಿಂ. ಇದಾನಿ ಪನ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ಅಭೀತೋ ಅನುಬ್ಬಿಗ್ಗೋ ಅನುಸ್ಸಙ್ಕಿತೋ ವಿಹರಾಮೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ –

೮೪೨. ‘‘ಯಾತಂ ಮೇ ಹತ್ಥಿಗೀವಾಯ, ಸುಖುಮಾ ವತ್ಥಾ ಪಧಾರಿತಾ;

ಸಾಲೀನಂ ಓದನೋ ಭುತ್ತೋ, ಸುಚಿಮಂಸೂಪಸೇಚನೋ.

೮೪೩. ‘‘ಸೋಜ್ಜ ಭದ್ದೋ ಸಾತತಿಕೋ, ಉಞ್ಛಾಪತ್ತಾಗತೇ ರತೋ;

ಝಾಯತಿ ಅನುಪಾದಾನೋ, ಪುತ್ತೋ ಗೋಧಾಯ ಭದ್ದಿಯೋ.

೮೪೪. ‘‘ಪಂಸುಕೂಲೀ ಸಾತತಿಕೋ, ಉಞ್ಛಾಪತ್ತಾಗತೇ ರತೋ;

ಝಾಯತಿ ಅನುಪಾದಾನೋ, ಪುತ್ತೋ ಗೋಧಾಯ ಭದ್ದಿಯೋ.

೮೪೫.

‘‘ಪಿಣ್ಡಪಾತೀ ಸಾತತಿಕೋ…ಪೇ….

೮೪೬. ‘‘ತೇಚೀವರೀ ಸಾತತಿಕೋ…ಪೇ….

೮೪೭. ‘‘ಸಪದಾನಚಾರೀ ಸಾತತಿಕೋ…ಪೇ….

೮೪೮. ‘‘ಏಕಾಸನೀ ಸಾತತಿಕೋ…ಪೇ….

೮೪೯. ‘‘ಪತ್ತಪಿಣ್ಡೀ ಸಾತತಿಕೋ…ಪೇ….

೮೫೦. ‘‘ಖಲುಪಚ್ಛಾಭತ್ತೀ ಸಾತತಿಕೋ…ಪೇ….

೮೫೧. ‘‘ಆರಞ್ಞಿಕೋ ಸಾತತಿಕೋ…ಪೇ….

೮೫೨. ‘‘ರುಕ್ಖಮೂಲಿಕೋ ಸಾತತಿಕೋ…ಪೇ….

೮೫೩. ‘‘ಅಬ್ಭೋಕಾಸೀ ಸಾತತಿಕೋ…ಪೇ….

೮೫೪. ‘‘ಸೋಸಾನಿಕೋ ಸಾತತಿಕೋ…ಪೇ….

೮೫೫. ‘‘ಯಥಾಸನ್ಥತಿಕೋ ಸಾತತಿಕೋ…ಪೇ….

೮೫೬. ‘‘ನೇಸಜ್ಜಿಕೋ ಸಾತತಿಕೋ…ಪೇ….

೮೫೭. ‘‘ಅಪ್ಪಿಚ್ಛೋ ಸಾತತಿಕೋ…ಪೇ….

೮೫೮. ‘‘ಸನ್ತುಟ್ಠೋ ಸಾತತಿಕೋ…ಪೇ….

೮೫೯. ‘‘ಪವಿವಿತ್ತೋ ಸಾತತಿಕೋ…ಪೇ….

೮೬೦. ‘‘ಅಸಂಸಟ್ಠೋ ಸಾತತಿಕೋ…ಪೇ….

೮೬೧. ‘‘ಆರದ್ಧವೀರಿಯೋ ಸಾತತಿಕೋ…ಪೇ….

೮೬೨. ‘‘ಹಿತ್ವಾ ಸತಪಲಂ ಕಂಸಂ, ಸೋವಣ್ಣಂ ಸತರಾಜಿಕಂ;

ಅಗ್ಗಹಿಂ ಮತ್ತಿಕಾಪತ್ತಂ, ಇದಂ ದುತಿಯಾಭಿಸೇಚನಂ.

೮೬೩. ‘‘ಉಚ್ಚೇ ಮಣ್ಡಲಿಪಾಕಾರೇ, ದಳ್ಹಮಟ್ಟಾಲಕೋಟ್ಠಕೇ;

ರಕ್ಖಿತೋ ಖಗ್ಗಹತ್ಥೇಹಿ, ಉತ್ತಮಂ ವಿಹರಿಂ ಪುರೇ.

೮೬೪. ‘‘ಸೋಜ್ಜ ಭದ್ದೋ ಅನುತ್ರಾಸೀ, ಪಹೀನಭಯಭೇರವೋ;

ಝಾಯತಿ ವನಮೋಗಯ್ಹ, ಪುತ್ತೋ ಗೋಧಾಯ ಭದ್ದಿಯೋ.

೮೬೫. ‘‘ಸೀಲಕ್ಖನ್ಧೇ ಪತಿಟ್ಠಾಯ, ಸತಿಂ ಪಞ್ಞಞ್ಚ ಭಾವಯಂ;

ಪಾಪುಣಿಂ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ, ಸಬ್ಬಸಂಯೋಜನಕ್ಖಯ’’ನ್ತಿ. –

ಇಮಾಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ಸತ್ಥು ಪುರತೋ ಸೀಹನಾದಂ ನದಿ.

ತತ್ಥ ಯಾತಂ ಮೇ ಹತ್ಥಿಗೀವಾಯಾತಿ, ಭನ್ತೇ, ಪುಬ್ಬೇ ಮಯಾ ಗಚ್ಛನ್ತೇನಾಪಿ ಹತ್ಥಿಗೀವಾಯ ಹತ್ಥಿಕ್ಖನ್ಧೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಯಾತಂ ಚರಿತಂ. ವತ್ಥಾನಿ ಪರಿಹರನ್ತೇನಾಪಿ ಸುಖುಮಾ ಸುಖಸಮ್ಫಸ್ಸಾ ಕಾಸಿಕವತ್ಥವಿಸೇಸಾ ಧಾರಿತಾ. ಓದನಂ ಭುಞ್ಜನ್ತೇನಾಪಿ ತಿವಸ್ಸಿಕಾನಂ ಪುರಾಣಗನ್ಧಸಾಲೀನಂ ಓದನೋ ತಿತ್ತಿರಕಪಿಞ್ಜರಾದಿನಾ ಸುಚಿನಾ ಮಂಸೇನ ಉಪಸಿತ್ತತಾಯ ಸುಚಿಮಂಸೂಪಸೇಚನೋ ಭುತ್ತೋ, ತಥಾಪಿ ತಂ ಸುಖಂ ನ ಮಯ್ಹಂ ಚಿತ್ತಪರಿತೋಸಕರಂ ಅಹೋಸಿ, ಯಥಾ ಏತರಹಿ ವಿವೇಕಸುಖನ್ತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಸೋಜ್ಜ ಭದ್ದೋ’’ತಿಆದಿ. ಏತ್ಥ ಚ ಹತ್ಥಿಗ್ಗಹಣೇನೇವ ಅಸ್ಸರಥಯಾನಾನಿ, ವತ್ಥಗ್ಗಹಣೇನ ಸಬ್ಬರಾಜಾಲಙ್ಕಾರಾ, ಓದನಗ್ಗಹಣೇನ ಸಬ್ಬಭೋಜನವಿಕತಿ ಗಹಿತಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಸೋಜ್ಜಾತಿ ಸೋ ಅಜ್ಜ ಏತರಹಿ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯಂ ಠಿತೋ. ಭದ್ದೋತಿ ಸೀಲಾದಿಗುಣೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತತ್ತಾ ಭದ್ದೋ. ಸಾತತಿಕೋತಿ ಸಮಣಧಮ್ಮೇ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಸುಖವಿಹಾರೇ ಸಾತಚ್ಚಯುತ್ತೋ. ಉಞ್ಛಾಪತ್ತಾಗತೇ ರತೋತಿ ಉಞ್ಛಾಚರಿಯಾಯ ಪತ್ತೇ ಆಗತೇ ಪತ್ತಪರಿಯಾಪನ್ನೇ ಅಭಿರತೋ, ತೇನೇವ ಸನ್ತುಟ್ಠೋತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಝಾಯತೀತಿ ಫಲಸಮಾಪತ್ತಿಝಾನೇನ ಝಾಯತಿ. ಪುತ್ತೋ ಗೋಧಾಯಾತಿ ಕಾಳಿಗೋಧಾಯ ನಾಮ ಖತ್ತಿಯಾಯ ಪುತ್ತೋ. ಭದ್ದಿಯೋತಿ ಏವಂನಾಮೋ ಅತ್ತಾನಮೇವ ಥೇರೋ ಅಞ್ಞಂ ವಿಯ ಕತ್ವಾ ವದತಿ.

ಗಹಪತಿಚೀವರಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಪಂಸುಕೂಲಿಕಙ್ಗಸಮಾದಾನೇನ ಪಂಸುಕೂಲಿಕೋ. ಸಙ್ಘಭತ್ತಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಪಿಣ್ಡಪಾತಿಕಙ್ಗಸಮಾದಾನೇನ ಪಿಣ್ಡಪಾತಿಕೋ. ಅತಿರೇಕಚೀವರಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ತೇಚೀವರಿಕಙ್ಗಸಮಾದಾನೇನ ತೇಚೀವರಿಕೋ. ಲೋಲುಪ್ಪಚಾರಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಸಪದಾನಚಾರಿಕಙ್ಗಸಮಾದಾನೇನ ಸಪದಾನಚಾರೀ. ನಾನಾಸನಭೋಜನಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಏಕಾಸನಿಕಙ್ಗಸಮಾದಾನೇನ ಏಕಾಸನಿಕೋ. ದುತಿಯಕಭಾಜನಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಪತ್ತಪಿಣ್ಡಿಕಙ್ಗಸಮಾದಾನೇನ ಪತ್ತಪಿಣ್ಡಿಕೋ. ಅತಿರಿತ್ತಭೋಜನಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಖಲುಪಚ್ಛಾಭತ್ತಿಕಙ್ಗಸಮಾದಾನೇನ ಖಲುಪಚ್ಛಾಭತ್ತಿಕೋ. ಗಾಮನ್ತಸೇನಾಸನಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಆರಞ್ಞಿಕಙ್ಗಸಮಾದಾನೇನ ಆರಞ್ಞಿಕೋ. ಛನ್ನವಾಸಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ರುಕ್ಖಮೂಲಿಕಙ್ಗಸಮಾದಾನೇನ ರುಕ್ಖಮೂಲಿಕೋ. ಛನ್ನರುಕ್ಖಮೂಲಾನಿ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಅಬ್ಭೋಕಾಸಿಕಙ್ಗಸಮಾದಾನೇನ ಅಬ್ಭೋಕಾಸಿಕೋ. ನಸುಸಾನಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಸೋಸಾನಿಕಙ್ಗಸಮಾದಾನೇನ ಸೋಸಾನಿಕೋ. ಸೇನಾಸನಲೋಲುಪ್ಪಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಯಥಾಸನ್ಥತಿಕಙ್ಗಸಮಾದಾನೇನ ಯಥಾಸನ್ಥತಿಕೋ. ಸಯನಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ನೇಸಜ್ಜಿಕಙ್ಗಸಮಾದಾನೇನ ನೇಸಜ್ಜಿಕೋ. ಅಯಮೇತ್ಥ ಸಙ್ಖೇಪೋ. ವಿತ್ಥಾರತೋ ಪನ ಧುತಙ್ಗಕಥಾ ವಿಸುದ್ಧಿಮಗ್ಗೇ (ವಿಸುದ್ಧಿ. ೧.೨೨ ಆದಯೋ) ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಗಹೇತಬ್ಬಾ.

ಉಚ್ಚೇತಿ ಉಚ್ಚಾದಿಟ್ಠಾನೇ, ಉಪರಿಪಾಸಾದತಾಯ ವಾ ಉಚ್ಚೇ. ಮಣ್ಡಲಿಪಾಕಾರೇತಿ ಮಣ್ಡಲಾಕಾರೇನ ಪಾಕಾರಪರಿಕ್ಖಿತ್ತೇ. ದಳ್ಹಮಟ್ಟಾಲಕೋಟ್ಠಕೇತಿ ಥಿರೇಹಿ ಅಟ್ಟಾಲೇಹಿ ದ್ವಾರಕೋಟ್ಠಕೇಹಿ ಚ ಸಮನ್ನಾಗತೇ, ನಗರೇತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಸತಿಂ ಪಞ್ಞಞ್ಚಾತಿ ಏತ್ಥ ಸತಿಸೀಸೇನ ಸಮಾಧಿಂ ವದತಿ. ಫಲಸಮಾಪತ್ತಿನಿರೋಧಸಮಾಪತ್ತಿಯೋ ಸನ್ಧಾಯ ‘‘ಸತಿಂ ಪಞ್ಞಞ್ಚ ಭಾವಯ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತೋ. ಸೇಸಂ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ವುತ್ತನಯತ್ತಾ ಉತ್ತಾನಮೇವ.

ಏವಂ ಥೇರೋ ಸತ್ಥು ಸಮ್ಮುಖಾ ಸೀಹನಾದಂ ನದಿ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಭಿಪ್ಪಸನ್ನಾ ಅಹೇಸುಂ.

ಕಾಳಿಗೋಧಾಪುತ್ತಭದ್ದಿಯತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.