೩. ಸೀಹತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ

ಸೀಹಪ್ಪಮತ್ತೋ ವಿಹರಾತಿ ಆಯಸ್ಮತೋ ಸೀಹತ್ಥೇರಸ್ಸ ಗಾಥಾ. ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಸೋ ಕಿರ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರೋ ಇತೋ ಅಟ್ಠಾರಸಕಪ್ಪಸತಮತ್ಥಕೇ ಅತ್ಥದಸ್ಸಿಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಚನ್ದಭಾಗಾಯ ನದಿಯಾ ತೀರೇ ಕಿನ್ನರಯೋನಿಯಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ಪುಪ್ಫಭಕ್ಖೋ ಪುಪ್ಫನಿವಸನೋ ಹುತ್ವಾ ವಿಹರನ್ತೋ ಆಕಾಸೇನ ಗಚ್ಛನ್ತಂ ಅತ್ಥದಸ್ಸಿಂ ಭಗವನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಸನ್ನಚಿತ್ತೋ ಪೂಜೇತುಕಾಮೋ ಅಞ್ಜಲಿಂ ಪಗ್ಗಯ್ಹ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಭಗವಾ ತಸ್ಸ ಅಜ್ಝಾಸಯಂ ಞತ್ವಾ ಆಕಾಸತೋ ಓರುಯ್ಹ ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ಪಲ್ಲಙ್ಕೇನ ನಿಸೀದಿ. ಕಿನ್ನರೋ ಚನ್ದನಸಾರಂ ಘಂಸಿತ್ವಾ ಚನ್ದನಗನ್ಧೇನ ಪುಪ್ಫೇಹಿ ಚ ಪೂಜಂ ಕತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಸೋ ತೇನ ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮೇನ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರನ್ತೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಮಲ್ಲರಾಜಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ, ತಸ್ಸ ಸೀಹೋತಿ ನಾಮಂ ಅಹೋಸಿ. ಸೋ ಭಗವನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಸನ್ನಮಾನಸೋ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಸತ್ಥಾ ತಸ್ಸ ಅಜ್ಝಾಸಯಂ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ಕಥೇಸಿ. ಸೋ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ಪಟಿಲದ್ಧಸದ್ಧೋ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಅರಞ್ಞೇ ವಿಹರತಿ. ತಸ್ಸ ಚಿತ್ತಂ ನಾನಾರಮ್ಮಣೇ ವಿಧಾವತಿ, ಏಕಗ್ಗಂ ನ ಹೋತಿ, ಸಕತ್ಥಂ ನಿಪ್ಫಾದೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ. ಸತ್ಥಾ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಆಕಾಸೇ ಠತ್ವಾ –

೮೩. ‘‘ಸೀಹಪ್ಪಮತ್ತೋ ವಿಹರ, ರತ್ತಿನ್ದಿವಮತನ್ದಿತೋ;

ಭಾವೇಹಿ ಕುಸಲಂ ಧಮ್ಮಂ, ಜಹ ಸೀಘಂ ಸಮುಸ್ಸಯ’’ನ್ತಿ. –

ಗಾಥಾಯ ಓವದಿ. ಸೋ ಗಾಥಾವಸಾನೇ ವಿಪಸ್ಸನಂ ವಡ್ಢೇತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ಅಪದಾನೇ (ಅಪ. ಥೇರ ೧.೧೪.೧೭-೨೫) –

‘‘ಚನ್ದಭಾಗಾನದೀತೀರೇ, ಅಹೋಸಿಂ ಕಿನ್ನರೋ ತದಾ;

ಪುಪ್ಫಭಕ್ಖೋ ಚಹಂ ಆಸಿಂ, ಪುಪ್ಫನಿವಸನೋ ತಥಾ.

‘‘ಅತ್ಥದಸ್ಸೀ ತು ಭಗವಾ, ಲೋಕಜೇಟ್ಠೋ ನರಾಸಭೋ;

ವಿಪಿನಗ್ಗೇನ ನಿಯ್ಯಾಸಿ, ಹಂಸರಾಜಾವ ಅಮ್ಬರೇ.

‘‘ನಮೋ ತೇ ಪುರಿಸಾಜಞ್ಞ, ಚಿತ್ತಂ ತೇ ಸುವಿಸೋಧಿತಂ;

ಪಸನ್ನಮುಖವಣ್ಣೋಸಿ, ವಿಪ್ಪಸನ್ನಮುಖಿನ್ದ್ರಿಯೋ.

‘‘ಓರೋಹಿತ್ವಾನ ಆಕಾಸಾ, ಭೂರಿಪಞ್ಞೋ ಸುಮೇಧಸೋ;

ಸಙ್ಘಾಟಿಂ ಪತ್ಥರಿತ್ವಾನ, ಪಲ್ಲಙ್ಕೇನ ಉಪಾವಿಸಿ.

‘‘ವಿಲೀನಂ ಚನ್ದನಾದಾಯ, ಅಗಮಾಸಿಂ ಜಿನನ್ತಿಕಂ;

ಪಸನ್ನಚಿತ್ತೋ ಸುಮನೋ, ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಅಭಿರೋಪಯಿಂ.

‘‘ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾನ ಸಮ್ಬುದ್ಧಂ, ಲೋಕಜೇಟ್ಠಂ ನರಾಸಭಂ;

ಪಾಮೋಜ್ಜಂ ಜನಯಿತ್ವಾನ, ಪಕ್ಕಾಮಿಂ ಉತ್ತರಾಮುಖೋ.

‘‘ಅಟ್ಠಾರಸೇ ಕಪ್ಪಸತೇ, ಚನ್ದನಂ ಯಂ ಅಪೂಜಯಿಂ;

ದುಗ್ಗತಿಂ ನಾಭಿಜಾನಾಮಿ, ಬುದ್ಧಪೂಜಾಯಿದಂ ಫಲಂ.

‘‘ಚತುದ್ದಸೇ ಕಪ್ಪಸತೇ, ಇತೋ ಆಸಿಂಸು ತೇ ತಯೋ;

ರೋಹಣೀ ನಾಮ ನಾಮೇನ, ಚಕ್ಕವತ್ತೀ ಮಹಬ್ಬಲಾ.

‘‘ಕಿಲೇಸಾ ಝಾಪಿತಾ ಮಯ್ಹಂ…ಪೇ… ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನ’’ನ್ತಿ.

ಯಾ ಪನ ಭಗವತಾ ಓವಾದವಸೇನ ವುತ್ತಾ ‘‘ಸೀಹಪ್ಪಮತ್ತೋ’’ತಿ ಗಾಥಾ, ತತ್ಥ ಸೀಹಾತಿ ತಸ್ಸ ಥೇರಸ್ಸ ಆಲಪನಂ. ಅಪ್ಪಮತ್ತೋ ವಿಹರಾತಿ ಸತಿಯಾ ಅವಿಪ್ಪವಾಸೇನ ಪಮಾದವಿರಹಿತೋ ಸಬ್ಬಿರಿಯಾಪಥೇಸು ಸತಿಸಮ್ಪಜಞ್ಞಯುತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ವಿಹರಾಹಿ. ಇದಾನಿ ತಂ ಅಪ್ಪಮಾದವಿಹಾರಂ ಸಹ ಫಲೇನ ಸಙ್ಖೇಪತೋ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ರತ್ತಿನ್ದಿವ’’ನ್ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ರತ್ತಿಭಾಗಂ ದಿವಸಭಾಗಞ್ಚ ‘‘ಚಙ್ಕಮೇನ ನಿಸಜ್ಜಾಯ ಆವರಣೀಯೇಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಚಿತ್ತಂ ಪರಿಸೋಧೇತೀ’’ತಿ (ಸಂ. ನಿ. ೪.೨೩೯; ಅ. ನಿ. ೩.೧೬; ವಿಭ. ೫೧೯) ವುತ್ತನಯೇನ ಚತುಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನವಸೇನ ಅತನ್ದಿತೋ ಅಕುಸೀತೋ ಆರದ್ಧವೀರಿಯೋ ಕುಸಲಂ ಸಮಥವಿಪಸ್ಸನಾಧಮ್ಮಞ್ಚ ಲೋಕುತ್ತರಧಮ್ಮಞ್ಚ ಭಾವೇಹಿ ಉಪ್ಪಾದೇಹಿ ವಡ್ಢೇಹಿ ಚ, ಏವಂ ಭಾವೇತ್ವಾ ಚ ಜಹ ಸೀಘಂ ಸಮುಸ್ಸಯನ್ತಿ ತವ ಸಮುಸ್ಸಯಂ ಅತ್ತಭಾವಂ ಪಠಮಂ ತಾವ ತಪ್ಪಟಿಬದ್ಧಛನ್ದರಾಗಪ್ಪಹಾನೇನ ಸೀಘಂ ನಚಿರಸ್ಸೇವ ಪಜಹ, ಏವಂಭೂತೋ ಚ ಪಚ್ಛಾ ಚರಿಮಕಚಿತ್ತನಿರೋಧೇನ ಅನವಸೇಸತೋ ಚ ಪಜಹಿಸ್ಸತೀತಿ. ಅರಹತ್ತಂ ಪನ ಪತ್ವಾ ಥೇರೋ ಅಞ್ಞಂ ಬ್ಯಾಕರೋನ್ತೋ ತಮೇವ ಗಾಥಂ ಪಚ್ಚುದಾಹಾಸೀತಿ.

ಸೀಹತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.