೧. ಸಮಿತಿಗುತ್ತತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ

ಯಂ ಮಯಾ ಪಕತಂ ಪಾಪನ್ತಿ ಆಯಸ್ಮತೋ ಸಮಿತಿಗುತ್ತತ್ಥೇರಸ್ಸ ಗಾಥಾ. ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಸೋಪಿ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರೋ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಉಪಚಿನನ್ತೋ ವಿಪಸ್ಸಿಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಕುಲಗೇಹೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ತೋ ಭಗವನ್ತಂ ಪಸ್ಸಿತ್ವಾ ಪಸನ್ನಚಿತ್ತೋ ಜಾತಿಸುಮನಪುಪ್ಫೇಹಿ ಪೂಜಂ ಅಕಾಸಿ. ಸೋ ತೇನ ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮೇನ ಯತ್ಥ ಯತ್ಥ ಭವೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ, ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಕುಲರೂಪಪರಿವಾರಸಮ್ಪದಾಯ ಅಞ್ಞೇ ಸತ್ತೇ ಅಭಿಭವಿತ್ವಾ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಏಕಸ್ಮಿಂ ಪನ ಅತ್ತಭಾವೇ ಅಞ್ಞತರಂ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅಯಂ ಮುಣ್ಡಕೋ ಕುಟ್ಠೀ ಮಞ್ಞೇ, ತೇನಾಯಂ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ವಿಚರತೀ’’ತಿ ನಿಟ್ಠುಭಿತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಸೋ ತೇನ ಕಮ್ಮೇನ ಬಹುಂ ಕಾಲಂ ನಿರಯೇ ಪಚ್ಚಿತ್ವಾ ಕಸ್ಸಪಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಮನುಸ್ಸಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಉಪಗತೋ ಏಕಂ ಸೀಲಾಚಾರಸಮ್ಪನ್ನಂ ಉಪಾಸಕಂ ದಿಸ್ವಾ ದೋಸನ್ತರೋ ಹುತ್ವಾ, ‘‘ಕುಟ್ಠರೋಗೀ ಭವೇಯ್ಯಾಸೀ’’ತಿ ಅಕ್ಕೋಸಿ, ನ್ಹಾನತಿತ್ಥೇ ಚ ಮನುಸ್ಸೇಹಿ ಠಪಿತಾನಿ ನ್ಹಾನಚುಣ್ಣಾನಿ ದೂಸೇಸಿ. ಸೋ ತೇನ ಕಮ್ಮೇನ ಪುನ ನಿರಯೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ಬಹೂನಿ ವಸ್ಸಾನಿ ದುಕ್ಖಂ ಅನುಭವಿತ್ವಾ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಅಞ್ಞತರಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಪುತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ, ಸಮಿತಿಗುತ್ತೋತಿಸ್ಸ ನಾಮಂ ಅಹೋಸಿ. ಸೋ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ಸತ್ಥು ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸುತ್ವಾ ಪಟಿಲದ್ಧಸದ್ಧೋ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಸುವಿಸುದ್ಧಸೀಲೋ ಹುತ್ವಾ ವಿಹರತಿ. ತಸ್ಸ ಪುರಿಮಕಮ್ಮನಿಸ್ಸನ್ದೇನ ಕುಟ್ಠರೋಗೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ, ತೇನ ತಸ್ಸ ಸರೀರಾವಯವಾ ಯೇಭುಯ್ಯೇನ ಛಿನ್ನಭಿನ್ನಾ ಹುತ್ವಾ ಪಗ್ಘರನ್ತಿ. ಸೋ ಗಿಲಾನಸಾಲಾಯಂ ವಸತಿ. ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಧಮ್ಮಸೇನಾಪತಿ ಗಿಲಾನಪುಚ್ಛಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಗಿಲಾನೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಪುಚ್ಛನ್ತೋ ತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಆವುಸೋ, ಯಾವತಾ ಖನ್ಧಪ್ಪವತ್ತಿ ನಾಮ, ಸಬ್ಬಂ ದುಕ್ಖಮೇವ ವೇದನಾ. ಖನ್ಧೇಸು ಪನ ಅಸನ್ತೇಸುಯೇವ ನತ್ಥಿ ದುಕ್ಖ’’ನ್ತಿ ವೇದನಾನುಪಸ್ಸನಾಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಕಥೇತ್ವಾ ಅಗಮಾಸಿ. ಸೋ ಥೇರಸ್ಸ ಓವಾದೇ ಠತ್ವಾ ವಿಪಸ್ಸನಂ ವಡ್ಢೇತ್ವಾ ಛಳಭಿಞ್ಞಾ ಸಚ್ಛಾಕಾಸಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ಅಪದಾನೇ (ಅಪ. ಥೇರ ೧.೧೨.೮೨-೯೦) –

‘‘ಜಾಯನ್ತಸ್ಸ ವಿಪಸ್ಸಿಸ್ಸ, ಆಲೋಕೋ ವಿಪುಲೋ ಅಹು;

ಪಥವೀ ಚ ಪಕಮ್ಪಿತ್ಥ, ಸಸಾಗರಾ ಸಪಬ್ಬತಾ.

‘‘ನೇಮಿತ್ತಾ ಚ ವಿಯಾಕಂಸು, ಬುದ್ಧೋ ಲೋಕೇ ಭವಿಸ್ಸತಿ;

ಅಗ್ಗೋ ಚ ಸಬ್ಬಸತ್ತಾನಂ, ಜನತಂ ಉದ್ಧರಿಸ್ಸತಿ.

‘‘ನೇಮಿತ್ತಾನಂ ಸುಣಿತ್ವಾನ, ಜಾತಿಪೂಜಮಕಾಸಹಂ;

ಏದಿಸಾ ಪೂಜನಾ ನತ್ಥಿ, ಯಾದಿಸಾ ಜಾತಿಪೂಜನಾ.

‘‘ಸಙ್ಖರಿತ್ವಾನ ಕುಸಲಂ, ಸಕಂ ಚಿತ್ತಂ ಪಸಾದಯಿಂ;

ಜಾತಿಪೂಜಂ ಕರಿತ್ವಾನ, ತತ್ಥ ಕಾಲಙ್ಕತೋ ಅಹಂ.

‘‘ಯಂ ಯಂ ಯೋನುಪಪಜ್ಜಾಮಿ, ದೇವತ್ತಂ ಅಥ ಮಾನುಸಂ;

ಸಬ್ಬೇ ಸತ್ತೇ ಅಭಿಭೋಮಿ, ಜಾತಿಪೂಜಾಯಿದಂ ಫಲಂ.

‘‘ಧಾತಿಯೋ ಮಂ ಉಪಟ್ಠೇನ್ತಿ, ಮಮ ಚಿತ್ತವಸಾನುಗಾ;

ನ ತಾ ಸಕ್ಕೋನ್ತಿ ಕೋಪೇತುಂ, ಜಾತಿಪೂಜಾಯಿದಂ ಫಲಂ.

‘‘ಏಕನವುತಿತೋ ಕಪ್ಪೇ, ಯಂ ಪೂಜಮಕರಿಂ ತದಾ;

ದುಗ್ಗತಿಂ ನಾಭಿಜಾನಾಮಿ, ಜಾತಿಪೂಜಾಯಿದಂ ಫಲಂ.

‘‘ಸುಪಾರಿಚರಿಯಾ ನಾಮ, ಚತುತ್ತಿಂಸ ಜನಾಧಿಪಾ;

ಇತೋ ತತಿಯಕಪ್ಪಮ್ಹಿ, ಚಕ್ಕವತ್ತೀ ಮಹಬ್ಬಲಾ.

‘‘ಕಿಲೇಸಾ ಝಾಪಿತಾ ಮಯ್ಹಂ…ಪೇ… ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನ’’ನ್ತಿ.

ಛಳಭಿಞ್ಞೋ ಪನ ಹುತ್ವಾ ಪಹೀನಕಿಲೇಸಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣೇನ ಏತರಹಿ ಅನುಭುಯ್ಯಮಾನರೋಗವಸೇನ ಪುರಿಮಜಾತೀಸು ಅತ್ತನಾ ಕತಂ ಪಾಪಕಮ್ಮಂ ಅನುಸ್ಸರಿತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಇದಾನಿ ಸಬ್ಬಸೋ ಪಹೀನಭಾವಂ ವಿಭಾವೇನ್ತೋ –

೮೧. ‘‘ಯಂ ಮಯಾ ಪಕತಂ ಪಾಪಂ, ಪುಬ್ಬೇ ಅಞ್ಞಾಸು ಜಾತಿಸು;

ಇಧೇವ ತಂ ವೇದನೀಯಂ, ವತ್ಥು ಅಞ್ಞಂ ನ ವಿಜ್ಜತೀ’’ತಿ. – ಗಾಥಂ ಅಭಾಸಿ;

ತತ್ಥ ಪಾಪನ್ತಿ ಅಕುಸಲಂ ಕಮ್ಮಂ. ತಞ್ಹಿ ಲಾಮಕಟ್ಠೇನ ಪಾಪನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಪುಬ್ಬೇತಿ ಪುರಾ. ಅಞ್ಞಾಸು ಜಾತಿಸೂತಿ ಇತೋ ಅಞ್ಞಾಸು ಜಾತೀಸು, ಅಞ್ಞೇಸು ಅತ್ತಭಾವೇಸು. ಅಯಞ್ಹೇತ್ಥ ಅತ್ಥೋ – ಯದಿಪಿ ಮಯಾ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಅತ್ತಭಾವೇ ನ ತಾದಿಸಂ ಪಾಪಂ ಕತಂ ಅತ್ಥಿ, ಇದಾನಿ ಪನ ತಸ್ಸ ಸಮ್ಭವೋಯೇವ ನತ್ಥಿ. ಯಂ ಪನ ಇತೋ ಅಞ್ಞಾಸು ಜಾತೀಸು ಕತಂ ಅತ್ಥಿ, ಇಧೇವ ತಂ ವೇದನೀಯಂ, ತಞ್ಹಿ ಇಧೇವ ಇಮಸ್ಮಿಂಯೇವ ಅತ್ತಭಾವೇ ವೇದಯಿತಬ್ಬಂ ಅನುಭವಿತಬ್ಬಂ ಫಲಂ, ಕಸ್ಮಾ? ವತ್ಥು ಅಞ್ಞಂ ನ ವಿಜ್ಜತೀತಿ ತಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ವಿಪಚ್ಚನೋಕಾಸೋ ಅಞ್ಞೋ ಖನ್ಧಪ್ಪಬನ್ಧೋ ನತ್ಥಿ, ಇಮೇ ಪನ ಖನ್ಧಾ ಸಬ್ಬಸೋ ಉಪಾದಾನಾನಂ ಪಹೀನತ್ತಾ ಅನುಪಾದಾನೋ ವಿಯ ಜಾತವೇದೋ ಚರಿಮಕಚಿತ್ತನಿರೋಧೇನ ಅಪ್ಪಟಿಸನ್ಧಿಕಾ ನಿರುಜ್ಝನ್ತೀತಿ ಅಞ್ಞಂ ಬ್ಯಾಕಾಸಿ.

ಸಮಿತಿಗುತ್ತತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.