೬. ಪಿಯಞ್ಜಹತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ

ಉಪ್ಪತನ್ತೇಸು ನಿಪತೇತಿ ಆಯಸ್ಮತೋ ಪಿಯಞ್ಜಹತ್ಥೇರಸ್ಸ ಗಾಥಾ. ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಸೋಪಿ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರೋ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ವಿವಟ್ಟೂಪನಿಸ್ಸಯಂ ಪುಞ್ಞಂ ಉಪಚಿನನ್ತೋ ಇತೋ ಏಕನವುತೇ ಕಪ್ಪೇ ವಿಪಸ್ಸಿಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಹಿಮವನ್ತೇ ರುಕ್ಖದೇವತಾ ಹುತ್ವಾ ಪಬ್ಬತನ್ತರೇ ವಸನ್ತೋ ದೇವತಾಸಮಾಗಮೇಸು ಅಪ್ಪಾನುಭಾವತಾಯ ಪರಿಸಪರಿಯನ್ತೇ ಠತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ಸತ್ಥರಿ ಪಟಿಲದ್ಧಸದ್ಧೋ ಏಕದಿವಸಂ ಸುವಿಸುದ್ಧಂ ರಮಣೀಯಂ ಗಙ್ಗಾಯಂ ಪುಲಿನಪ್ಪದೇಸಂ ದಿಸ್ವಾ ಸತ್ಥು ಗುಣೇ ಅನುಸ್ಸರಿ – ‘‘ಇತೋಪಿ ಸುವಿಸುದ್ಧಾ ಸತ್ಥು ಗುಣಾ ಅನನ್ತಾ ಅಪರಿಮೇಯ್ಯಾ ಚಾ’’ತಿ, ಏವಂ ಸೋ ಸತ್ಥು ಗುಣೇ ಆರಬ್ಭ ಚಿತ್ತಂ ಪಸಾದೇತ್ವಾ ತೇನ ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮೇನ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರನ್ತೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ವೇಸಾಲಿಯಂ ಲಿಚ್ಛವಿರಾಜಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ಯುದ್ಧಸೋಣ್ಡೋ ಅಪರಾಜಿತಸಙ್ಗಾಮೋ ಅಮಿತ್ತಾನಂ ಪಿಯಹಾನಿಕರಣೇನ ಪಿಯಞ್ಜಹೋತಿ ಪಞ್ಞಾಯಿತ್ಥ. ಸೋ ಸತ್ಥು ವೇಸಾಲಿಗಮನೇ ಪಟಿಲದ್ಧಸದ್ಧೋ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಅರಞ್ಞೇ ವಸಮಾನೋ ವಿಪಸ್ಸನಂ ವಡ್ಢೇತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ಅಪದಾನೇ (ಅಪ. ಥೇರ ೧.೧೩.೮೪-೯೦) –

‘‘ಪಬ್ಬತೇ ಹಿಮವನ್ತಮ್ಹಿ, ವಸಾಮಿ ಪಬ್ಬತನ್ತರೇ;

ಪುಲಿನಂ ಸೋಭನಂ ದಿಸ್ವಾ, ಬುದ್ಧಸೇಟ್ಠಂ ಅನುಸ್ಸರಿಂ.

‘‘ಞಾಣೇ ಉಪನಿಧಾ ನತ್ಥಿ, ಸಙ್ಖಾರಂ ನತ್ಥಿ ಸತ್ಥುನೋ;

ಸಬ್ಬಧಮ್ಮಂ ಅಭಿಞ್ಞಾಯ, ಞಾಣೇನ ಅಧಿಮುಚ್ಚತಿ.

‘‘ನಮೋ ತೇ ಪುರಿಸಾಜಞ್ಞ, ನಮೋ ತೇ ಪುರಿಸುತ್ತಮ;

ಞಾಣೇನ ತೇ ಸಮೋ ನತ್ಥಿ, ಯಾವತಾ ಞಾಣಮುತ್ತಮಂ.

‘‘ಞಾಣೇ ಚಿತ್ತಂ ಪಸಾದೇತ್ವಾ, ಕಪ್ಪಂ ಸಗ್ಗಮ್ಹಿ ಮೋದಹಂ;

ಅವಸೇಸೇಸು ಕಪ್ಪೇಸು, ಕುಸಲಂ ಚರಿತಂ ಮಯಾ.

‘‘ಏಕನವುತಿತೋ ಕಪ್ಪೇ, ಯಂ ಸಞ್ಞಮಲಭಿಂ ತದಾ;

ದುಗ್ಗತಿಂ ನಾಭಿಜಾನಾಮಿ, ಞಾಣಸಞ್ಞಾಯಿದಂ ಫಲಂ.

‘‘ಇತೋ ಸತ್ತತಿಕಪ್ಪಮ್ಹಿ, ಏಕೋ ಪುಲಿನಪುಪ್ಫಿಯೋ;

ಸತ್ತರತನಸಮ್ಪನ್ನೋ, ಚಕ್ಕವತ್ತೀ ಮಹಬ್ಬಲೋ.

‘‘ಕಿಲೇಸಾ ಝಾಪಿತಾ ಮಯ್ಹಂ…ಪೇ… ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನ’’ನ್ತಿ.

ಅರಹತ್ತಂ ಪನ ಪತ್ವಾ ‘‘ಅನ್ಧಪುಥುಜ್ಜನಾನಂ ಪಟಿಪತ್ತಿತೋ ವಿಧುರಾ ಅರಿಯಾನಂ ಪಟಿಪತ್ತೀ’’ತಿ ಇಮಸ್ಸ ಅತ್ಥಸ್ಸ ದಸ್ಸನವಸೇನ ಅಞ್ಞಂ ಬ್ಯಾಕರೋನ್ತೋ –

೭೬. ‘‘ಉಪ್ಪತನ್ತೇಸು ನಿಪತೇ, ನಿಪತನ್ತೇಸು ಉಪ್ಪತೇ;

ವಸೇ ಅವಸಮಾನೇಸು, ರಮಮಾನೇಸು ನೋ ರಮೇ’’ತಿ. – ಗಾಥಂ ಅಭಾಸಿ;

ತತ್ಥ ಉಪ್ಪತನ್ತೇಸೂತಿ ಉಣ್ಣಮನ್ತೇಸು, ಸತ್ತೇಸು ಮಾನುದ್ಧಚ್ಚಥಮ್ಭಸಾರಮ್ಭಾದೀಹಿ ಅತ್ತುಕ್ಕಂಸನೇನ ಅನುಪಸನ್ತೇಸು. ನಿಪತೇತಿ ನಮೇಯ್ಯ, ತೇಸಞ್ಞೇವ ಪಾಪಧಮ್ಮಾನಂ ಪರಿವಜ್ಜನೇನ ನಿವಾತವುತ್ತಿ ಭವೇಯ್ಯ. ನಿಪತನ್ತೇಸೂತಿ ಓಣಮನ್ತೇಸು, ಹೀನಾಧಿಮುತ್ತಿಕತಾಯ ಕೋಸಜ್ಜೇನ ಚ ಗುಣತೋ ನಿಹೀಯಮಾನೇಸು. ಉಪ್ಪತೇತಿ ಉಣ್ಣಮೇಯ್ಯ, ಪಣೀತಾಧಿಮುತ್ತಿಕತಾಯ ವೀರಿಯಾರಮ್ಭೇನ ಚ ಗುಣತೋ ಉಸ್ಸುಕ್ಕೇಯ್ಯ. ಅಥ ವಾ ಉಪ್ಪತನ್ತೇಸೂತಿ ಉಟ್ಠಹನ್ತೇಸು, ಕಿಲೇಸೇಸು ಪರಿಯುಟ್ಠಾನವಸೇನ ಸೀಸಂ ಉಕ್ಖಿಪನ್ತೇಸು. ನಿಪತೇತಿ ಪಟಿಸಙ್ಖಾನಬಲೇನ ಯಥಾ ತೇ ನ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ತಥಾ ಅನುರೂಪಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಾಯ ನಿಪತೇಯ್ಯ, ವಿಕ್ಖಮ್ಭೇಯ್ಯ ಚೇವ ಸಮುಚ್ಛಿನ್ದೇಯ್ಯ ಚ. ನಿಪತನ್ತೇಸೂತಿ ಪರಿಪತನ್ತೇಸು, ಅಯೋನಿಸೋಮನಸಿಕಾರೇಸು ವೀರಿಯಪಯೋಗಮನ್ದತಾಯ ವಾ ಯಥಾರದ್ಧೇಸು ಸಮಥವಿಪಸ್ಸನಾಧಮ್ಮೇಸು ಹಾಯ ಮಾನೇಸು. ಉಪ್ಪತೇತಿ ಯೋನಿಸೋಮನಸಿಕಾರೇನ ವೀರಿಯಾರಮ್ಭಸಮ್ಪದಾಯ ಚ ತೇ ಉಪಟ್ಠಾಪೇಯ್ಯ ಉಪ್ಪಾದೇಯ್ಯ ವಡ್ಢೇಯ್ಯ ಚ. ವಸೇ ಅವಸಮಾನೇಸೂತಿ ಸತ್ತೇಸು ಮಗ್ಗಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯವಾಸಂ ಅರಿಯವಾಸಞ್ಚ ಅವಸನ್ತೇಸು ಸಯಂ ತಂ ವಾಸಂ ವಸೇಯ್ಯಾತಿ, ಅರಿಯೇಸು ವಾ ಕಿಲೇಸವಾಸಂ ದುತಿಯಕವಾಸಂ ಅವಸನ್ತೇಸು ಯೇನ ವಾಸೇನ ತೇ ಅವಸಮಾನಾ ನಾಮ ಹೋನ್ತಿ, ಸಯಂ ತಥಾ ವಸೇ. ರಮಮಾನೇಸು ನೋ ರಮೇತಿ ಸತ್ತೇಸು ಕಾಮಗುಣರತಿಯಾ ಕಿಲೇಸರತಿಯಾ ರಮನ್ತೇಸು ಸಯಂ ತಥಾ ನೋ ರಮೇ ನಂ ರಮೇಯ್ಯ, ಅರಿಯೇಸು ವಾ ನಿರಾಮಿಸಾಯ ಝಾನಾದಿರತಿಯಾ ರಮಮಾನೇಸು ಸಯಮ್ಪಿ ತಥಾ ರಮೇ, ತತೋ ಅಞ್ಞಥಾ ಪನ ಕದಾಚಿಪಿ ನೋ ರಮೇ ನಾಭಿರಮೇಯ್ಯ ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಪಿಯಞ್ಜಹತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.