೧೦. ಉಗ್ಗತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ

ಯಂ ಮಯಾ ಪಕತಂ ಕಮ್ಮನ್ತಿ ಆಯಸ್ಮತೋ ಉಗ್ಗತ್ಥೇರಸ್ಸ ಗಾಥಾ. ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಅಯಮ್ಪಿ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರೋ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕರೋನ್ತೋ ಇತೋ ಏಕತಿಂಸೇ ಕಪ್ಪೇ ಸಿಖಿಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಕುಲಗೇಹೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ತೋ ಏಕದಿವಸಂ ಸಿಖಿಂ ಭಗವನ್ತಂ ಪಸ್ಸಿತ್ವಾ ಪಸನ್ನಮಾನಸೋ ಕೇತಕಪುಪ್ಫೇಹಿ ಪೂಜಂ ಅಕಾಸಿ. ಸೋ ತೇನ ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮೇನ ದೇವಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ಅಪರಾಪರಂ ಸುಗತೀಸುಯೇವ ಸಂಸರನ್ತೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಕೋಸಲರಟ್ಠೇ ಉಗ್ಗನಿಗಮೇ ಸೇಟ್ಠಿಪುತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ, ಉಗ್ಗೋತ್ವೇವಸ್ಸ ನಾಮಂ ಅಹೋಸಿ. ಸೋ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ತೋ ಭಗವತಿ ತಸ್ಮಿಂ ನಿಗಮೇ ಭದ್ದಾರಾಮೇ ವಿಹರನ್ತೇ ವಿಹಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕೇ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ಪಟಿಲದ್ಧಸದ್ಧೋ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ವಿಪಸ್ಸನಾಯ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೋ ನಚಿರಸ್ಸೇವ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ಅಪದಾನೇ (ಅಪ. ಥೇರ ೧.೧೪.೧೦-೧೬) –

‘‘ವಿನತಾನದಿಯಾ ತೀರೇ, ಪಿಲಕ್ಖು ಫಲಿತೋ ಅಹು;

ತಾಹಂ ರುಕ್ಖಂ ಗವೇಸನ್ತೋ, ಅದ್ದಸಂ ಲೋಕನಾಯಕಂ.

‘‘ಕೇತಕಂ ಪುಪ್ಫಿತಂ ದಿಸ್ವಾ, ವಣ್ಟೇ ಛೇತ್ವಾನಹಂ ತದಾ;

ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಅಭಿರೋಪೇಸಿಂ, ಸಿಖಿನೋ ಲೋಕಬನ್ಧುನೋ.

‘‘ಯೇನ ಞಾಣೇನ ಪತ್ತೋಸಿ, ಅಚ್ಚುತಂ ಅಮತಂ ಪದಂ;

ತಂ ಞಾಣಂ ಅಭಿಪೂಜೇಮಿ, ಬುದ್ಧಸೇಟ್ಠ ಮಹಾಮುನಿ.

‘‘ಞಾಣಮ್ಹಿ ಪೂಜಂ ಕತ್ವಾನ, ಪಿಲಕ್ಖುಮದ್ದಸಂ ಅಹಂ;

ಪಟಿಲದ್ಧೋಮ್ಹಿ ತಂ ಪಞ್ಞಂ, ಞಾಣಪೂಜಾಯಿದಂ ಫಲಂ.

‘‘ಏಕತಿಂಸೇ ಇತೋ ಕಪ್ಪೇ, ಯಂ ಪುಪ್ಫಮಭಿರೋಪಯಿಂ;

ದುಗ್ಗತಿಂ ನಾಭಿಜಾನಾಮಿ, ಞಾಣಪೂಜಾಯಿದಂ ಫಲಂ.

‘‘ಇತೋ ತೇರಸಕಪ್ಪಮ್ಹಿ, ದ್ವಾದಸಾಸುಂ ಫಲುಗ್ಗತಾ;

ಸತ್ತರತನಸಮ್ಪನ್ನಾ, ಚಕ್ಕವತ್ತೀ ಮಹಬ್ಬಲಾ.

‘‘ಕಿಲೇಸಾ ಝಾಪಿತಾ ಮಯ್ಹಂ…ಪೇ… ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನ’’ನ್ತಿ.

ಅರಹತ್ತಂ ಪನ ಪತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ವಟ್ಟೂಪಚ್ಛೇದದೀಪನೇನ ಅಞ್ಞಂ ಬ್ಯಾಕರೋನ್ತೋ –

೮೦. ‘‘ಯಂ ಮಯಾ ಪಕತಂ ಕಮ್ಮಂ, ಅಪ್ಪಂ ವಾ ಯದಿ ವಾ ಬಹುಂ;

ಸಬ್ಬಮೇತಂ ಪರಿಕ್ಖೀಣಂ, ನತ್ಥಿ ದಾನಿ ಪುನಬ್ಭವೋ’’ತಿ. – ಗಾಥಂ ಅಭಾಸಿ;

ತತ್ಥ ಯಂ ಮಯಾ ಪಕತಂ ಕಮ್ಮನ್ತಿ ಯಂ ಕಮ್ಮಂ ತೀಹಿ ಕಮ್ಮದ್ವಾರೇಹಿ, ಛಹಿ ಉಪ್ಪತ್ತಿದ್ವಾರೇಹಿ, ಅಟ್ಠಹಿ ಅಸಂವರದ್ವಾರೇಹಿ, ಅಟ್ಠಹಿ ಚ ಸಂವರದ್ವಾರೇಹಿ ಪಾಪಾದಿವಸೇನ ದಾನಾದಿವಸೇನ ಚಾತಿ ಅನೇಕೇಹಿ ಪಕಾರೇಹಿ ಅನಾದಿಮತಿ ಸಂಸಾರೇ ಯಂ ಮಯಾ ಕತಂ ಉಪಚಿತಂ ಅಭಿನಿಬ್ಬತ್ತಿತಂ ವಿಪಾಕಕಮ್ಮಂ. ಅಪ್ಪಂ ವಾ ಯದಿ ವಾ ಬಹುನ್ತಿ ತಞ್ಚ ವತ್ಥುಚೇತನಾಪಯೋಗಕಿಲೇಸಾದೀನಂ ದುಬ್ಬಲಭಾವೇನ ಅಪ್ಪಂ ವಾ, ತೇಸಂ ಬಲವಭಾವೇನ ಅಭಿಣ್ಹಪವತ್ತಿಯಾ ಚ ಬಹುಂ ವಾ. ಸಬ್ಬಮೇತಂ ಪರಿಕ್ಖೀಣನ್ತಿ ಸಬ್ಬಮೇವ ಚೇತಂ ಕಮ್ಮಂ ಕಮ್ಮಕ್ಖಯಕರಸ್ಸ ಅಗ್ಗಮಗ್ಗಸ್ಸ ಅಧಿಗತತ್ತಾ ಪರಿಕ್ಖಯಂ ಗತಂ, ಕಿಲೇಸವಟ್ಟಪ್ಪಹಾನೇನ ಹಿ ಕಮ್ಮವಟ್ಟಂ ಪಹೀನಮೇವ ಹೋತಿ ವಿಪಾಕವಟ್ಟಸ್ಸ ಅನುಪ್ಪಾದನತೋ. ತೇನಾಹ ‘‘ನತ್ಥಿ ದಾನಿ ಪುನಬ್ಭವೋ’’ತಿ. ಆಯತಿಂ ಪುನಬ್ಭವಾಭಿನಿಬ್ಬತ್ತಿ ಮಯ್ಹಂ ನತ್ಥೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ‘‘ಸಬ್ಬಮ್ಪೇತ’’ನ್ತಿಪಿ ಪಾಠೋ, ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ಏತನ್ತಿ ಪದವಿಭಾಗೋ.

ಉಗ್ಗತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಅಟ್ಠಮವಗ್ಗವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.