೭. ಏಕಧಮ್ಮಸವನೀಯತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ

ಕಿಲೇಸಾ ಝಾಪಿತಾ ಮಯ್ಹನ್ತಿ ಆಯಸ್ಮತೋ ಏಕಧಮ್ಮಸವನೀಯತ್ಥೇರಸ್ಸ ಗಾಥಾ. ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಸೋ ಕಿರ ಪದುಮುತ್ತರಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ರುಕ್ಖದೇವತಾ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ ಕತಿಪಯೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಮಗ್ಗಮೂಳ್ಹೇ ಮಹಾರಞ್ಞೇ ವಿಚರನ್ತೇ ದಿಸ್ವಾ ಅನುಕಮ್ಪಮಾನೋ ಅತ್ತನೋ ಭವನತೋ ಓತರಿತ್ವಾ ತೇ ಸಮಸ್ಸಾಸೇತ್ವಾ ಭೋಜೇತ್ವಾ ಯಥಾಧಿಪ್ಪೇತಟ್ಠಾನಂ ಪಾಪೇಸಿ. ಸೋ ತೇನ ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮೇನ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರನ್ತೋ ಕಸ್ಸಪೇ ಭಗವತಿ ಲೋಕೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಕತಬುದ್ಧಕಿಚ್ಚೇ ಪರಿನಿಬ್ಬುತೇ ತಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ಬಾರಾಣಸಿರಾಜಾ ಕಿಕೀ ನಾಮ ಅಹೋಸಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಕಾಲಙ್ಕತೇ ತಸ್ಸ ಪುಥುವಿನ್ದರಾಜಾ ನಾಮ ಪುತ್ತೋ ಆಸಿ. ತಸ್ಸ ಪುತ್ತೋ ಸುಸಾಮೋ ನಾಮ. ತಸ್ಸ ಪುತ್ತೋ ಕಿಕೀಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೋ ನಾಮ ಹುತ್ವಾ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೋ ಸಾಸನೇ ಅನ್ತರಹಿತೇ ಧಮ್ಮಸ್ಸವನಂ ಅಲಭನ್ತೋ, ‘‘ಯೋ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ, ತಸ್ಸ ಸಹಸ್ಸಂ ದಮ್ಮೀ’’ತಿ ಘೋಸಾಪೇತ್ವಾ ಏಕಮ್ಪಿ ಧಮ್ಮಕಥಿಕಂ ಅಲಭನ್ತೋ, ‘‘ಮಯ್ಹಂ ಪಿತುಪಿತಾಮಹಾದೀನಂ ಕಾಲೇ ಧಮ್ಮೋ ಸಂವತ್ತತಿ, ಧಮ್ಮಕಥಿಕಾ ಸುಲಭಾ ಅಹೇಸುಂ. ಇದಾನಿ ಪನ ಚತುಪ್ಪದಿಕಗಾಥಾಮತ್ತಮ್ಪಿ ಕಥೇನ್ತೋ ದುಲ್ಲಭೋ. ಯಾವ ಧಮ್ಮಸಞ್ಞಾ ನ ವಿನಸ್ಸತಿ, ತಾವದೇವ ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ರಜ್ಜಂ ಪಹಾಯ ಹಿಮವನ್ತಂ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ಗಚ್ಛನ್ತಂ ಸಕ್ಕೋ ದೇವರಾಜಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ, ‘‘ಅನಿಚ್ಚಾ ವತ ಸಙ್ಖಾರಾ’’ತಿ ಗಾಥಾಯ ಧಮ್ಮಂ ಕಥೇತ್ವಾ ನಿವತ್ತೇಸಿ. ಸೋ ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಬಹುಂ ಪುಞ್ಞಂ ಕತ್ವಾ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರನ್ತೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಸೇತಬ್ಯನಗರೇ ಸೇಟ್ಠಿಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ಭಗವತಿ ಸೇತಬ್ಯನಗರೇ ಸಿಂಸಪಾವನೇ ವಿಹರನ್ತೇ ಸತ್ಥಾರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ತಸ್ಸ ಸತ್ಥಾ ಅಜ್ಝಾಸಯಂ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ, ‘‘ಅನಿಚ್ಚಾ ವತ ಸಙ್ಖಾರಾ’’ತಿ ಇಮಾಯ ಗಾಥಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸಿ. ತಸ್ಸ ತತ್ಥ ಕತಾಧಿಕಾರತಾಯ ಸೋ ಅನಿಚ್ಚಸಞ್ಞಾಯ ಪಾಕಟತರಂ ಹುತ್ವಾ ಉಪಟ್ಠಿತಾಯ ಪಟಿಲದ್ಧಸಂವೇಗೋ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಧಮ್ಮಸಮ್ಮಸನಂ ಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ದುಕ್ಖಸಞ್ಞಂ ಅನತ್ತಸಞ್ಞಞ್ಚ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೋ ವಿಪಸ್ಸನಂ ಉಸ್ಸುಕ್ಕಾಪೇತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ಅಪದಾನೇ (ಅಪ. ಥೇರ ೧.೧೨.೬೬-೭೧) –

‘‘ಪದುಮುತ್ತರಬುದ್ಧಸ್ಸ, ಸಾವಕಾ ವನಚಾರಿನೋ;

ವಿಪ್ಪನಟ್ಠಾ ಬ್ರಹಾರಞ್ಞೇ, ಅನ್ಧಾವ ಅನುಸುಯ್ಯರೇ.

‘‘ಅನುಸ್ಸರಿತ್ವಾ ಸಮ್ಬುದ್ಧಂ, ಪದುಮುತ್ತರನಾಯಕಂ;

ತಸ್ಸ ತೇ ಮುನಿನೋ ಪುತ್ತಾ, ವಿಪ್ಪನಟ್ಠಾ ಮಹಾವನೇ.

‘‘ಭವನಾ ಓರುಹಿತ್ವಾನ, ಅಗಮಿಂ ಭಿಕ್ಖುಸನ್ತಿಕಂ;

ತೇಸಂ ಮಗ್ಗಞ್ಚ ಆಚಿಕ್ಖಿಂ, ಭೋಜನಞ್ಚ ಅದಾಸಹಂ.

‘‘ತೇನ ಕಮ್ಮೇನ ದ್ವಿಪದಿನ್ದ, ಲೋಕಜೇಟ್ಠ ನರಾಸಭ;

ಜಾತಿಯಾ ಸತ್ತವಸ್ಸೋಹಂ, ಅರಹತ್ತಮಪಾಪುಣಿಂ.

‘‘ಸಚಕ್ಖೂ ನಾಮ ನಾಮೇನ, ದ್ವಾದಸ ಚಕ್ಕವತ್ತಿನೋ;

ಸತ್ತರತನಸಮ್ಪನ್ನಾ, ಪಞ್ಚಕಪ್ಪಸತೇ ಇತೋ.

‘‘ಕಿಲೇಸಾ ಝಾಪಿತಾ ಮಯ್ಹಂ…ಪೇ… ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನ’’ನ್ತಿ.

ತಸ್ಸ ಏಕೇನೇವ ಧಮ್ಮಸ್ಸವನೇನ ನಿಪ್ಫನ್ನಕಿಚ್ಚತ್ತಾ ಏಕಧಮ್ಮಸವನೀಯೋತ್ವೇವ ಸಮಞ್ಞಾ ಅಹೋಸಿ. ಸೋ ಅರಹಾ ಹುತ್ವಾ ಅಞ್ಞಂ ಬ್ಯಾಕರೋನ್ತೋ –

೬೭. ‘‘ಕಿಲೇಸಾ ಝಾಪಿತಾ ಮಯ್ಹಂ, ಭವಾ ಸಬ್ಬೇ ಸಮೂಹತಾ;

ವಿಕ್ಖೀಣೋ ಜಾತಿಸಂಸಾರೋ, ನತ್ಥಿ ದಾನಿ ಪುನಬ್ಭವೋ’’ತಿ. – ಗಾಥಂ ಅಭಾಸಿ;

ತತ್ಥ ಕಿಲೇಸಾತಿ ಯಸ್ಮಿಂ ಸನ್ತಾನೇ ಉಪ್ಪನ್ನಾ, ತಂ ಕಿಲೇಸೇನ್ತಿ ವಿಬಾಧೇನ್ತಿ ಉಪತಾಪೇನ್ತಿ ವಾತಿ ಕಿಲೇಸಾ, ರಾಗಾದಯೋ. ಝಾಪಿತಾತಿ ಇನ್ದಗ್ಗಿನಾ ವಿಯ ರುಕ್ಖಗಚ್ಛಾದಯೋ ಅರಿಯಮಗ್ಗಞಾಣಗ್ಗಿನಾ ಸಮೂಲಂ ದಡ್ಢಾ. ಮಯ್ಹನ್ತಿ ಮಯಾ, ಮಮ ಸನ್ತಾನೇ ವಾ. ಭವಾ ಸಬ್ಬೇ ಸಮೂಹತಾತಿ ಕಾಮಕಮ್ಮಭವಾದಯೋ ಸಬ್ಬೇ ಭವಾ ಸಮುಗ್ಘಾಟಿತಾ ಕಿಲೇಸಾನಂ ಝಾಪಿತತ್ತಾ. ಸತಿ ಹಿ ಕಿಲೇಸವಟ್ಟೇ ಕಮ್ಮವಟ್ಟೇನ ಭವಿತಬ್ಬಂ. ಕಮ್ಮಭವಾನಂ ಸಮೂಹತತ್ತಾ ಏವ ಚ ಉಪಪತ್ತಿಭವಾಪಿ ಸಮೂಹತಾ ಏವ ಅನುಪ್ಪತ್ತಿಧಮ್ಮತಾಯ ಆಪಾದಿತತ್ತಾ. ವಿಕ್ಖೀಣೋ ಜಾತಿಸಂಸಾರೋತಿ ಜಾತಿಆದಿಕೋ –

‘‘ಖನ್ಧಾನಞ್ಚ ಪಟಿಪಾಟಿ, ಧಾತುಆಯತನಾನ ಚ;

ಅಬ್ಬೋಚ್ಛಿನ್ನಂ ವತ್ತಮಾನಾ, ಸಂಸಾರೋತಿ ಪವುಚ್ಚತೀ’’ತಿ. –

ವುತ್ತಲಕ್ಖಣೋ ಸಂಸಾರೋ ವಿಸೇಸತೋ ಖೀಣೋ, ತಸ್ಮಾ ನತ್ಥಿ ದಾನಿ ಪುನಬ್ಭವೋ. ಯಸ್ಮಾ ಆಯತಿಂ ಪುನಬ್ಭವೋ ನತ್ಥಿ, ತಸ್ಮಾ ವಿಕ್ಖೀಣೋ ಜಾತಿಸಂಸಾರೋ. ತಸ್ಮಾ ಚ ಪುನಬ್ಭವೋ ನತ್ಥಿ, ಯಸ್ಮಾ ಭವಾ ಸಬ್ಬೇ ಸಮೂಹತಾತಿ ಆವತ್ತೇತ್ವಾ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ಅಥ ವಾ ವಿಕ್ಖೀಣೋ ಜಾತಿಸಂಸಾರೋ, ತತೋ ಏವ ನತ್ಥಿ ದಾನಿ ಪುನಬ್ಭವೋತಿ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ.

ಏಕಧಮ್ಮಸವನೀಯತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.