೭. ದುತಿಯಕುಟಿವಿಹಾರಿತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ

ಅಯಮಾಹು ಪುರಾಣಿಯಾತಿ ಆಯಸ್ಮತೋ ಕುಟಿವಿಹಾರಿತ್ಥೇರಸ್ಸ ಗಾಥಾ. ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಸೋ ಕಿರ ಪದುಮುತ್ತರಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಪಸನ್ನಮಾನಸೋ ಪರಿಳಾಹಕಾಲೇ ನಳವಿಲೀವೇಹಿ ವಿರಚಿತಂ ಬೀಜನಿಂ ಅದಾಸಿ. ತಂ ಸತ್ಥಾ ಅನುಮೋದನಗಾಥಾಯ ಸಮ್ಪಹಂಸೇಸಿ. ಸೇಸಂ ಯದೇತ್ಥ ವತ್ತಬ್ಬಂ, ತಂ ಅಞ್ಜನವನಿಯತ್ಥೇರವತ್ಥುಮ್ಹಿ ವುತ್ತಸದಿಸಮೇವ. ಅಯಂ ಪನ ವಿಸೇಸೋ – ಅಯಂ ಕಿರ ವುತ್ತನಯೇನ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞತರಾಯ ಪುರಾಣಕುಟಿಕಾಯ ವಿಹರನ್ತೋ ಸಮಣಧಮ್ಮಂ ಅಚಿನ್ತೇತ್ವಾ, ‘‘ಅಯಂ ಕುಟಿಕಾ ಜಿಣ್ಣಾ, ಅಞ್ಞಂ ಕುಟಿಕಂ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ನವಕಮ್ಮವಸೇನ ಚಿತ್ತಂ ಉಪ್ಪಾದೇಸಿ. ತಸ್ಸ ಅತ್ಥಕಾಮಾ ದೇವತಾ ಸಂವೇಗಜನನತ್ಥಂ ಇಮಂ ಉತ್ತಾನೋಭಾಸಂ ಗಮ್ಭೀರತ್ಥಂ ‘‘ಅಯಮಾಹು’’ತಿ ಗಾಥಮಾಹ.

೫೭. ತತ್ಥ ಅಯನ್ತಿ ಆಸನ್ನಪಚ್ಚಕ್ಖವಚನಂ. ಆಹೂತಿ ಅಹೋಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಗಾಥಾಸುಖತ್ಥಞ್ಹಿ ದೀಘಂ ಕತ್ವಾ ವುತ್ತಂ. ಪುರಾಣಿಯಾತಿ ಪುರಾತನೀ ಅದ್ಧಗತಾ. ಅಞ್ಞಂ ಪತ್ಥಯಸೇ ನವಂ ಕುಟಿನ್ತಿ ಇಮಿಸ್ಸಾ ಕುಟಿಯಾ ಪುರಾಣಭಾವೇನ ಜಿಣ್ಣತಾಯ ಇತೋ ಅಞ್ಞಂ ಇದಾನಿ ನಿಬ್ಬತ್ತನೀಯತಾಯ ನವಂ ಕುಟಿಂ ಪತ್ಥಯಸೇ ಪತ್ಥೇಸಿ ಆಸೀಸಸಿ. ಸಬ್ಬೇನ ಸಬ್ಬಂ ಪನ ಆಸಂ ಕುಟಿಯಾ ವಿರಾಜಯ ಪುರಾಣಿಯಂ ವಿಯ ನವಾಯಮ್ಪಿ ಕುಟಿಯಂ ಆಸಂ ತಣ್ಹಂ ಅಪೇಕ್ಖಂ ವಿರಾಜೇಹಿ, ಸಬ್ಬಸೋ ತತ್ಥ ವಿರತ್ತಚಿತ್ತೋ ಹೋಹಿ. ಕಸ್ಮಾ? ಯಸ್ಮಾ ದುಕ್ಖಾ ಭಿಕ್ಖು ಪುನ ನವಾ ನಾಮ ಕುಟಿ ಭಿಕ್ಖು ಪುನ ಇದಾನಿ ನಿಬ್ಬತ್ತಿಯಮಾನಾ ದುಕ್ಖಾವಹತ್ತಾ ದುಕ್ಖಾ, ತಸ್ಮಾ ಅಞ್ಞಂ ನವಂ ದುಕ್ಖಂ ಅನುಪ್ಪಾದೇನ್ತೋ ಯಥಾನಿಬ್ಬತ್ತಾಯಂ ಪುರಾಣಿಯಂಯೇವ ಕುಟಿಯಂ ಠತ್ವಾ ಅತ್ತನಾ ಕತಬ್ಬಂ ಕರೋಹೀತಿ. ಅಯಞ್ಹೇತ್ಥ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ – ತ್ವಂ, ಭಿಕ್ಖು, ‘‘ಅಯಂ ಪುರಾಣೀ ತಿಣಕುಟಿಕಾ ಜಿಣ್ಣಾ’’ತಿ ಅಞ್ಞಂ ನವಂ ತಿಣಕುಟಿಕಂ ಕಾತುಂ ಇಚ್ಛಸಿ, ನ ಸಮಣಧಮ್ಮಂ, ಏವಂ ಇಚ್ಛನ್ತೋ ಪನ ಭಾವನಾಯ ಅನನುಯುಞ್ಜನೇನ ಪುನಬ್ಭವಾಭಿನಿಬ್ಬತ್ತಿಯಾ ಅನತಿವತ್ತನತೋ ಆಯತಿಂ ಅತ್ತಭಾವಕುಟಿಮ್ಪಿ ಪತ್ಥೇನ್ತೋ ಕಾತುಂ ಇಚ್ಛನ್ತೋಯೇವ ನಾಮ ಹೋತಿ. ಸಾ ಪನ ನವಾ ತಿಣಕುಟಿ ವಿಯ ಕರಣದುಕ್ಖೇನ ತತೋ ಭಿಯ್ಯೋಪಿ ಜರಾಮರಣಸೋಕಪರಿದೇವಾದಿದುಕ್ಖಸಂಸಟ್ಠತಾಯ ದುಕ್ಖಾ, ತಸ್ಮಾ ತಿಣಕುಟಿಯಂ ವಿಯ ಅತ್ತಭಾವಕುಟಿಯಂ ಆಸಂ ಅಪೇಕ್ಖಂ ವಿರಾಜಯ ಸಬ್ಬಸೋ ತತ್ಥ ವಿರತ್ತಚಿತ್ತೋ ಹೋಹಿ, ಏವಂ ತೇ ವಟ್ಟದುಕ್ಖಂ ನ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ. ದೇವತಾಯ ಚ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ಥೇರೋ ಸಂವೇಗಜಾತೋ ವಿಪಸ್ಸನಂ ಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ಘಟೇನ್ತೋ ವಾಯಮನ್ತೋ ನಚಿರಸ್ಸೇವ ಅರಹತ್ತೇ ಪತಿಟ್ಠಾಸಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ಅಪದಾನೇ (ಅಪ. ಥೇರ ೧.೧೧.೩೬-೪೬) –

‘‘ಪದುಮುತ್ತರಬುದ್ಧಸ್ಸ, ಲೋಕಜೇಟ್ಠಸ್ಸ ತಾದಿನೋ;

ತಿಣತ್ಥರೇ ನಿಸಿನ್ನಸ್ಸ, ಉಪಸನ್ತಸ್ಸ ತಾದಿನೋ.

‘‘ನಳಮಾಲಂ ಗಹೇತ್ವಾನ, ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಬೀಜನಿಂ ಅಹಂ;

ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಉಪನಾಮೇಸಿಂ, ದ್ವಿಪದಿನ್ದಸ್ಸ ತಾದಿನೋ.

‘‘ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಸಬ್ಬಞ್ಞೂ, ಬೀಜನಿಂ ಲೋಕನಾಯಕೋ;

ಮಮ ಸಙ್ಕಪ್ಪಮಞ್ಞಾಯ, ಇಮಂ ಗಾಥಂ ಅಭಾಸಥ.

‘‘ಯಥಾ ಮೇ ಕಾಯೋ ನಿಬ್ಬಾತಿ, ಪರಿಳಾಹೋ ನ ವಿಜ್ಜತಿ;

ತಥೇವ ತಿವಿಧಗ್ಗೀಹಿ, ಚಿತ್ತಂ ತವ ವಿಮುಚ್ಚತು.

‘‘ಸಬ್ಬೇ ದೇವಾ ಸಮಾಗಚ್ಛುಂ, ಯೇ ಕೇಚಿ ವನನಿಸ್ಸಿತಾ;

ಸೋಸ್ಸಾಮ ಬುದ್ಧವಚನಂ, ಹಾಸಯನ್ತಞ್ಚ ದಾಯಕಂ.

‘‘ನಿಸಿನ್ನೋ ಭಗವಾ ತತ್ಥ, ದೇವಸಙ್ಘಪುರಕ್ಖತೋ;

ದಾಯಕಂ ಸಮ್ಪಹಂಸೇನ್ತೋ, ಇಮಾ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಥ.

‘‘ಇಮಿನಾ ಬೀಜನಿದಾನೇನ, ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಪಣಿಧೀಹಿ ಚ;

ಸುಬ್ಬತೋ ನಾಮ ನಾಮೇನ, ಚಕ್ಕವತ್ತೀ ಭವಿಸ್ಸತಿ.

‘‘ತೇನ ಕಮ್ಮಾವಸೇಸೇನ, ಸುಕ್ಕಮೂಲೇನ ಚೋದಿತೋ;

ಮಾಲುತೋ ನಾಮ ನಾಮೇನ, ಚಕ್ಕವತ್ತೀ ಭವಿಸ್ಸತಿ.

‘‘ಇಮಿನಾ ಬೀಜನಿದಾನೇನ, ಸಮ್ಮಾನವಿಪುಲೇನ ಚ;

ಕಪ್ಪಸತಸಹಸ್ಸಮ್ಪಿ, ದುಗ್ಗತಿಂ ನುಪಪಜ್ಜತಿ.

‘‘ತಿಂಸಕಪ್ಪಸಹಸ್ಸಮ್ಹಿ, ಸುಬ್ಬತಾ ಅಟ್ಠತಿಂಸ ತೇ;

ಏಕೂನತಿಂಸಸಹಸ್ಸೇ, ಅಟ್ಠ ಮಾಲುತನಾಮಕಾ.

‘‘ಕಿಲೇಸಾ ಝಾಪಿತಾ ಮಯ್ಹಂ…ಪೇ… ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನ’’ನ್ತಿ.

ಅರಹತ್ತೇ ಪನ ಪತಿಟ್ಠಿತೋ ‘‘ಅಯಂ ಮೇ ಅರಹತ್ತಪ್ಪತ್ತಿಯಾ ಅಙ್ಕುಸಭೂತಾ’’ತಿ ತಮೇವ ಗಾಥಂ ಪಚ್ಚುದಾಹಾಸಿ. ಸಾಯೇವ ಚ ಥೇರಸ್ಸ ಅಞ್ಞಾಬ್ಯಾಕರಣಗಾಥಾ ಅಹೋಸಿ. ಕುಟಿಓವಾದೇನ ಲದ್ಧವಿಸೇಸತ್ತಾ ಚಸ್ಸ ಕುಟಿವಿಹಾರೀತ್ವೇವ ಸಮಞ್ಞಾ ಅಹೋಸೀತಿ.

ದುತಿಯಕುಟಿವಿಹಾರಿತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.