೫. ಅಞ್ಜನವನಿಯತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ

ಆಸನ್ದಿಂ ಕುಟಿಕಂ ಕತ್ವಾತಿ ಆಯಸ್ಮತೋ ಅಞ್ಜನವನಿಯತ್ಥೇರಸ್ಸ ಗಾಥಾ. ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಸೋ ಕಿರ ಪದುಮುತ್ತರಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಸುದಸ್ಸನೋ ನಾಮ ಮಾಲಾಕಾರೋ ಹುತ್ವಾ ಸುಮನಪುಪ್ಫೇಹಿ ಭಗವನ್ತಂ ಪೂಜೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞಮ್ಪಿ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಬಹುಂ ಪುಞ್ಞಂ ಕತ್ವಾ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರನ್ತೋ ಕಸ್ಸಪಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಸಾಸನೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಸಮಣಧಮ್ಮಂ ಅಕಾಸಿ. ಅಥ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ವೇಸಾಲಿಯಂ ವಜ್ಜಿರಾಜಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ತಸ್ಸ ವಯಪ್ಪತ್ತಕಾಲೇ ವಜ್ಜಿರಟ್ಠೇ ಅವುಟ್ಠಿಭಯಂ ಬ್ಯಾಧಿಭಯಂ ಅಮನುಸ್ಸಭಯನ್ತಿ ತೀಣಿ ಭಯಾನಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿಂಸು. ತಂ ಸಬ್ಬಂ ರತನಸುತ್ತವಣ್ಣನಾಯಂ (ಖು. ಪಾ. ಅಟ್ಠ. ರತನಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ; ಸು. ನಿ. ಅಟ್ಠ. ೧.ರತನಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ) ವುತ್ತನಯೇನ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಭಗವತಿ ಪನ ವೇಸಾಲಿಂ ಪವಿಟ್ಠೇ ಭಯೇಸು ಚ ವೂಪಸನ್ತೇಸು ಸತ್ಥು ಧಮ್ಮದೇಸನಾಯ ಸಮ್ಬಹುಲಾನಂ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ ಧಮ್ಮಾಭಿಸಮಯೇ ಚ ಜಾತೇ ಅಯಂ ರಾಜಕುಮಾರೋ ಬುದ್ಧಾನುಭಾವಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಟಿಲದ್ಧಸದ್ಧೋ ಪಬ್ಬಜಿ. ಯಥಾ ಚಾಯಂ ಏವಂ ಅನನ್ತರಂ ವುಚ್ಚಮಾನಾ ಚತ್ತಾರೋಪಿ ಜನಾ. ತೇಪಿ ಹಿ ಇಮಸ್ಸ ಸಹಾಯಭೂತಾ ಲಿಚ್ಛವಿರಾಜಕುಮಾರಾ ಏವಂ ಇಮಿನಾವ ನೀಹಾರೇನ ಪಬ್ಬಜಿಂಸು. ಕಸ್ಸಪಸಮ್ಬುದ್ಧಕಾಲೇಪಿ ಸಹಾಯಾ ಹುತ್ವಾ ಇಮಿನಾ ಸಹೇವ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಸಮಣಧಮ್ಮಂ ಅಕಂಸು, ಪದುಮುತ್ತರಸ್ಸಪಿ ಭಗವತೋ ಪಾದಮೂಲೇ ಕುಸಲಬೀಜರೋಪನಾದಿಂ ಅಕಂಸೂತಿ. ತತ್ಥಾಯಂ ಕತಪುಬ್ಬಕಿಚ್ಚೋ ಸಾಕೇತೇ ಅಞ್ಜನವನೇ ಸುಸಾನಟ್ಠಾನೇ ವಸನ್ತೋ ಉಪಕಟ್ಠಾಯ ವಸ್ಸೂಪನಾಯಿಕಾಯ ಮನುಸ್ಸೇಹಿ ಛಡ್ಡಿತಂ ಜಿಣ್ಣಕಂ ಆಸನ್ದಿಂ ಲಭಿತ್ವಾ ತಂ ಚತೂಸು ಪಾಸಾಣೇಸು ಠಪೇತ್ವಾ ಉಪರಿ ತಿರಿಯಞ್ಚ ತಿಣಾದೀಹಿ ಛಾದೇತ್ವಾ ದ್ವಾರಂ ಯೋಜೇತ್ವಾ ವಸ್ಸಂ ಉಪಗತೋ. ಪಠಮಮಾಸೇಯೇವ ಘಟೇನ್ತೋ ವಾಯಮನ್ತೋ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ಅಪದಾನೇ (ಅಪ. ಥೇರ ೧.೧೧.೨೪-೨೮) –

‘‘ಸುದಸ್ಸನೋತಿ ನಾಮೇನ, ಮಾಲಾಕಾರೋ ಅಹಂ ತದಾ;

ಅದ್ದಸಂ ವಿರಜಂ ಬುದ್ಧಂ, ಲೋಕಜೇಟ್ಠಂ ನರಾಸಭಂ.

‘‘ಜಾತಿಪುಪ್ಫಂ ಗಹೇತ್ವಾನ, ಪೂಜಯಿಂ ಪದುಮುತ್ತರಂ;

ವಿಸುದ್ಧಚಕ್ಖು ಸುಮನೋ, ದಿಬ್ಬಚಕ್ಖುಂ ಸಮಜ್ಝಗಂ.

‘‘ಏತಿಸ್ಸಾ ಪುಪ್ಫಪೂಜಾಯ, ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಪಣಿಧೀಹಿ ಚ;

ಕಪ್ಪಾನಂ ಸತಸಹಸ್ಸಂ, ದುಗ್ಗತಿಂ ನುಪಪಜ್ಜಹಂ.

‘‘ಸೋಳಸಾಸಿಂಸು ರಾಜಾನೋ, ದೇವುತ್ತರಸನಾಮಕಾ;

ಛತ್ತಿಂಸಮ್ಹಿ ಇತೋ ಕಪ್ಪೇ, ಚಕ್ಕವತ್ತೀ ಮಹಬ್ಬಲಾ.

‘‘ಕಿಲೇಸಾ ಝಾಪಿತಾ ಮಯ್ಹಂ…ಪೇ… ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನ’’ನ್ತಿ.

ಅರಹತ್ತಂ ಪನ ಪತ್ವಾ ವಿಮುತ್ತಿಸುಖಂ ಪಟಿಸಂವೇದೇನ್ತೋ ಸಮಾಪತ್ತಿತೋ ವುಟ್ಠಾಯ ಯಥಾಲದ್ಧಂ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ಪೀತಿವೇಗೇನ ಉದಾನೇನ್ತೋ ‘‘ಆಸನ್ದಿಂ ಕುಟಿಕಂ ಕತ್ವಾ’’ತಿ ಗಾಥಂ ಅಭಾಸಿ.

೫೫. ತತ್ಥ ಆಸನ್ದಿಂ ಕುಟಿಕಂ ಕತ್ವಾತಿ ಆಸನ್ದೀ ನಾಮ ದೀಘಪಾದಕಂ ಚತುರಸ್ಸಪೀಠಂ, ಆಯತಂ ಚತುರಸ್ಸಮ್ಪಿ ಅತ್ಥಿಯೇವ, ಯತ್ಥ ನಿಸೀದಿತುಮೇವ ಸಕ್ಕಾ, ನ ನಿಪಜ್ಜಿತುಂ ತಂ ಆಸನ್ದಿಂ ಕುಟಿಕಂ ಕತ್ವಾ ವಾಸತ್ಥಾಯ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತನಯೇನ ಕುಟಿಕಂ ಕತ್ವಾ ಯಥಾ ತತ್ಥ ನಿಸಿನ್ನಸ್ಸ ಉತುಪರಿಸ್ಸಯಾಭಾವೇನ ಸುಖೇನ ಸಮಣಧಮ್ಮಂ ಕಾತುಂ ಸಕ್ಕಾ, ಏವಂ ಕುಟಿಕಂ ಕತ್ವಾ. ಏತೇನ ಪರಮುಕ್ಕಂಸಗತಂ ಸೇನಾಸನೇ ಅತ್ತನೋ ಅಪ್ಪಿಚ್ಛತಂ ಸನ್ತುಟ್ಠಿಞ್ಚ ದಸ್ಸೇತಿ. ವುತ್ತಮ್ಪಿ ಚೇತಂ ಧಮ್ಮಸೇನಾಪತಿನಾ –

‘‘ಪಲ್ಲಙ್ಕೇನ ನಿಸಿನ್ನಸ್ಸ, ಜಣ್ಣುಕೇನಾಭಿವಸ್ಸತಿ;

ಅಲಂ ಫಾಸುವಿಹಾರಾಯ, ಪಹಿತತ್ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ’’ತಿ. (ಥೇರಗಾ. ೯೮೫; ಮಿ. ಪ. ೬.೧.೧);

ಅಪರೇ ‘‘ಆಸನ್ದಿಕುಟಿಕ’’ನ್ತಿ ಪಾಠಂ ವತ್ವಾ ‘‘ಆಸನ್ದಿಪ್ಪಮಾಣಂ ಕುಟಿಕಂ ಕತ್ವಾ’’ತಿ ಅತ್ಥಂ ವದನ್ತಿ. ಅಞ್ಞೇ ಪನ ‘‘ಆಸನನಿಸಜ್ಜಾದಿಗತೇ ಮನುಸ್ಸೇ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ಮಞ್ಚಕಸ್ಸ ಉಪರಿ ಕತಕುಟಿಕಾ ಆಸನ್ದೀ ನಾಮ, ತಂ ಆಸನ್ದಿಂ ಕುಟಿಕಂ ಕತ್ವಾ’’ತಿ ಅತ್ಥಂ ವದನ್ತಿ. ಓಗ್ಗಯ್ಹಾತಿ ಓಗಾಹೇತ್ವಾ ಅನುಪವಿಸಿತ್ವಾ. ಅಞ್ಜನಂ ವನನ್ತಿ ಏವಂನಾಮಕಂ ವನಂ, ಅಞ್ಜನವಣ್ಣಪುಪ್ಫಭಾವತೋ ಹಿ ಅಞ್ಜನಾ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ವಲ್ಲಿಯೋ, ತಬ್ಬಹುಲತಾಯ ತಂ ವನಂ ‘‘ಅಞ್ಜನವನ’’ನ್ತಿ ನಾಮಂ ಲಭಿ. ಅಪರೇ ಪನ ‘‘ಅಞ್ಜನಾ ನಾಮ ಮಹಾಗಚ್ಛಾ’’ತಿ ವದನ್ತಿ, ತಂ ಅಞ್ಜನವನಂ ಓಗ್ಗಯ್ಹ ಆಸನ್ದಿಕಂ ಕುಟಿಕಂ ಕತ್ವಾ ತಿಸ್ಸೋ ವಿಜ್ಜಾ ಅನುಪ್ಪತ್ತಾ, ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನನ್ತಿ ವಿಹರತಾ ಮಯಾತಿ ವಚನಸೇಸೇನೇವ ಯೋಜನಾ. ಇದಮೇವ ಚ ಥೇರಸ್ಸ ಅಞ್ಞಾಬ್ಯಾಕರಣಂ ಅಹೋಸೀತಿ.

ಅಞ್ಜನವನಿಯತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.