೯. ತಿಸ್ಸತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ

ಸತ್ತಿಯಾ ವಿಯ ಓಮಟ್ಠೋತಿ ಆಯಸ್ಮತೋ ತಿಸ್ಸತ್ಥೇರಸ್ಸ ಗಾಥಾ. ಕಾ ಉಪ್ಪತಿ? ಅಯಮ್ಪಿ ಕಿರ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರೋ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ವಿವಟ್ಟೂಪನಿಸ್ಸಯಂ ಪುಞ್ಞಂ ಉಪಚಿನನ್ತೋ ತಿಸ್ಸಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಬೋಧಿಯಾ ಮೂಲೇ ಪುರಾಣಪಣ್ಣಾನಿ ನೀಹರಿತ್ವಾ ಸೋಧೇಸಿ. ಸೋ ತೇನ ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮೇನ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರನ್ತೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಕಪಿಲವತ್ಥುನಗರೇ ಭಗವತೋ ಪಿತುಚ್ಛಾಪುತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ ತಿಸ್ಸೋ ನಾಮ ನಾಮೇನ. ಸೋ ಭಗವನ್ತಂ ಅನುಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನೋ ಹುತ್ವಾ ಅರಞ್ಞಾಯತನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಜಾತಿಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಮಾನಂ ಕರೋನ್ತೋ ಕೋಧೂಪಾಯಾಸಬಹುಲೋ ಚ ಉಜ್ಝಾನಬಹುಲೋ ಚ ಹುತ್ವಾ ವಿಚರತಿ, ಸಮಣಧಮ್ಮೇ ಉಸ್ಸುಕ್ಕಂ ನ ಕರೋತಿ. ಅಥ ನಂ ಸತ್ಥಾ ಏಕದಿವಸಂ ದಿವಾಟ್ಠಾನೇ ವಿವಟಮುಖಂ ನಿದ್ದಾಯನ್ತಂ ದಿಬ್ಬಚಕ್ಖುನಾ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ಸಾವತ್ಥಿತೋ ಆಕಾಸೇನ ಗನ್ತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಉಪರಿ ಆಕಾಸೇಯೇವ ಠತ್ವಾ ಓಭಾಸಂ ಫರಿತ್ವಾ ತೇನೋಭಾಸೇನ ಪಟಿಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸತಿಂ ಉಪ್ಪಾದೇತ್ವಾ ಓವಾದಂ ದೇನ್ತೋ ‘‘ಸತ್ತಿಯಾ ವಿಯ ಓಮಟ್ಠೋ’’ತಿ ಗಾಥಂ ಅಭಾಸಿ.

೩೯. ತತ್ಥ ಸತ್ತಿಯಾತಿ ದೇಸನಾಸೀಸಮೇತಂ, ಏಕತೋಧಾರಾದಿನಾ ಸತ್ಥೇನಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಓಮಟ್ಠೋತಿ ಪಹತೋ. ಚತ್ತಾರೋ ಹಿ ಪಹಾರಾ ಓಮಟ್ಠೋ ಉಮ್ಮಟ್ಠೋ ಮಟ್ಠೋ ವಿಮಟ್ಠೋತಿ. ತತ್ಥ ಉಪರಿ ಠತ್ವಾ ಅಧೋಮುಖಂ ದಿನ್ನಪಹಾರೋ ಓಮಟ್ಠೋ ನಾಮ, ಹೇಟ್ಠಾ ಠತ್ವಾ ಉದ್ಧಮ್ಮುಖಂ ದಿನ್ನಪಹಾರೋ ಉಮ್ಮಟ್ಠೋ ನಾಮ, ಅಗ್ಗಳಸೂಚಿ ವಿಯ ವಿನಿವಿಜ್ಝಿತ್ವಾ ಗತೋ ಮಟ್ಠೋ ನಾಮ, ಸೇಸೋ ಸಬ್ಬೋಪಿ ವಿಮಟ್ಠೋ ನಾಮ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪನ ಠಾನೇ ಓಮಟ್ಠೋ ಗಹಿತೋ. ಸೋ ಹಿ ಸಬ್ಬದಾರುಣೋ ದುರುದ್ಧರಣಸಲ್ಲೋ ದುತ್ತಿಕಿಚ್ಛೋ ಅನ್ತೋದೋಸೋ ಅನ್ತೋಪುಬ್ಬಲೋಹಿತೋವ ಹೋತಿ, ಪುಬ್ಬಲೋಹಿತಂ ಅನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ವಣಮುಖಂ ಪರಿಯೋನನ್ಧಿತ್ವಾ ತಿಟ್ಠತಿ. ಪುಬ್ಬಲೋಹಿತಂ ನೀಹರಿತುಕಾಮೇಹಿ ಮಞ್ಚೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಅಧೋಸಿರೋ ಕಾತಬ್ಬೋ ಹೋತಿ, ಮರಣಂ ವಾ ಮರಣಮತ್ತಂ ವಾ ದುಕ್ಖಂ ಪಾಪುಣನ್ತಿ. ಡಯ್ಹಮಾನೇತಿ ಅಗ್ಗಿನಾ ಝಾಯಮಾನೇ. ಮತ್ಥಕೇತಿ ಸೀಸೇ. ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ಯಥಾ ಸತ್ತಿಯಾ ಓಮಟ್ಠೋ ಪುರಿಸೋ ಸಲ್ಲುಬ್ಬಾಹನವಣತಿಕಿಚ್ಛನಾನಂ ಅತ್ಥಾಯ ವೀರಿಯಂ ಆರಭತಿ ತಾದಿಸಂ ಪಯೋಗಂ ಕರೋತಿ ಪರಕ್ಕಮತಿ, ಯಥಾ ಚ ಡಯ್ಹಮಾನೇ ಮತ್ಥಕೇ ಆದಿತ್ತಸೀಸೋ ಪುರಿಸೋ ತಸ್ಸ ನಿಬ್ಬಾಪನತ್ಥಂ ವೀರಿಯಂ ಆರಭತಿ ತಾದಿಸಂ ಪಯೋಗಂ ಕರೋತಿ, ಏವಮೇವಂ, ಭಿಕ್ಖು, ಕಾಮರಾಗಪ್ಪಹಾನಾಯ ಸತೋ ಅಪ್ಪಮತ್ತೋ ಅತಿವಿಯ ಉಸ್ಸಾಹಜಾತೋ ಹುತ್ವಾ ವಿಹರೇಯ್ಯಾತಿ.

ಏವಂ ಭಗವಾ ತಸ್ಸ ಥೇರಸ್ಸ ಕೋಧೂಪಾಯಾಸವೂಪಸಮಾಯ ಓವಾದಂ ದೇನ್ತೋ ತದೇಕಟ್ಠತಾಯ ಕಾಮರಾಗಪ್ಪಹಾನಸೀಸೇನ ದೇಸನಂ ನಿಟ್ಠಾಪೇಸಿ. ಥೇರೋ ಇಮಂ ಗಾಥಂ ಸುತ್ವಾ ಸಂವಿಗ್ಗಹದಯೋ ವಿಪಸ್ಸನಾಯ ಯುತ್ತಪ್ಪಯುತ್ತೋ ವಿಹಾಸಿ. ತಸ್ಸ ಅಜ್ಝಾಸಯಂ ಞತ್ವಾ ಸತ್ಥಾ ಸಂಯುತ್ತಕೇ ತಿಸ್ಸತ್ಥೇರಸುತ್ತಂ (ಸಂ. ನಿ. ೩.೮೪) ದೇಸೇಸಿ. ಸೋ ದೇಸನಾಪರಿಯೋಸಾನೇ ಅರಹತ್ತೇ ಪತಿಟ್ಠಾಸಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ಅಪದಾನೇ (ಅಪ. ಥೇರ ೨.೫೩.೬೬-೭೩) –

‘‘ದೇವಲೋಕೇ ಮನುಸ್ಸೇ ಚೇ, ಅನುಭೋತ್ವಾ ಉಭೋ ಯಸೇ;

ಅವಸಾನೇ ಚ ನಿಬ್ಬಾನಂ, ಸಿವಂ ಪತ್ತೋ ಅನುತ್ತರಂ.

‘‘ಸಮ್ಬುದ್ಧಂ ಉದ್ದಿಸಿತ್ವಾನ, ಬೋಧಿಂ ವಾ ತಸ್ಸ ಸತ್ಥುನೋ;

ಯೋ ಪುಞ್ಞಂ ಪಸವೀ ಪೋಸೋ, ತಸ್ಸ ಕಿಂ ನಾಮ ದುಲ್ಲಭಂ.

‘‘ಮಗ್ಗೇ ಫಲೇ ಆಗಮೇ ಚ, ಝಾನಾಭಿಞ್ಞಾಗುಣೇಸು ಚ;

ಅಞ್ಞೇಸಂ ಅಧಿಕೋ ಹುತ್ವಾ, ನಿಬ್ಬಾಯಾಮಿ ಅನಾಸವೋ.

‘‘ಪುರೇಹಂ ಬೋಧಿಯಾ ಪತ್ತಂ, ಛಡ್ಡೇತ್ವಾ ಹಟ್ಠಮಾನಸೋ;

ಇಮೇಹಿ ವೀಸತಙ್ಗೇಹಿ, ಸಮಙ್ಗೀ ಹೋಮಿ ಸಬ್ಬಥಾ.

‘‘ಕಿಲೇಸಾ ಝಾಪಿತಾ ಮಯ್ಹಂ…ಪೇ… ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನ’’ನ್ತಿ.

ಅರಹತ್ತಂ ಪನ ಪತ್ವಾ ಥೇರೋ ಅಞ್ಞಂ ಬ್ಯಾಕರೋನ್ತೋ ಸತ್ಥಾರಂ ಪೂಜೇತುಂ ತಮೇವ ಗಾಥಂ ಅಭಾಸಿ.

ತಿಸ್ಸತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.