೪. ಪೋಸಿಯತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ

ಅನಾಸನ್ನವರಾತಿ ಆಯಸ್ಮತೋ ಪೋಸಿಯತ್ಥೇರಸ್ಸ ಗಾಥಾ. ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಸೋ ಕಿರ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರೋ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ವಿವಟ್ಟೂಪನಿಸ್ಸಯಂ ಬಹುಂ ಕುಸಲಂ ಉಪಚಿನಿತ್ವಾ ಸುಗತೀಸು ಏವ ಸಂಸರನ್ತೋ ಇತೋ ದ್ವೇನವುತೇ ಕಪ್ಪೇ ತಿಸ್ಸಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಮಿಗಲುದ್ದೋ ಹುತ್ವಾ ಅರಞ್ಞೇ ವಿಚರತಿ. ಅಥ ಭಗವಾ ತಸ್ಸ ಅನುಗ್ಗಹಂ ಕಾತುಂ ಅರಞ್ಞಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಚಕ್ಖುಪಥೇ ಅತ್ತಾನಂ ದಸ್ಸೇಸಿ. ಸೋ ಭಗವನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಸನ್ನಚಿತ್ತೋ ಆವುಧಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಅಞ್ಜಲಿಂ ಪಗ್ಗಯ್ಹ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಭಗವಾ ನಿಸೀದಿತುಕಾಮತಂ ದಸ್ಸೇಸಿ. ಸೋ ತಾವದೇವ ತಿಣಮುಟ್ಠಿಯೋ ಗಹೇತ್ವಾ ಸಮೇ ಭೂಮಿಭಾಗೇ ಸಕ್ಕಚ್ಚಂ ಸನ್ಥರಿತ್ವಾ ಅದಾಸಿ. ನಿಸೀದಿ ತತ್ಥ ಭಗವಾ ಅನುಕಮ್ಪಂ ಉಪಾದಾಯ. ನಿಸಿನ್ನೇ ಪನ ಭಗವತಿ ಅನಪ್ಪಕಂ ಪೀತಿಸೋಮನಸ್ಸಂ ಪಟಿಸಂವೇದೇನ್ತೋ ಭಗವನ್ತಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಸಯಮ್ಪಿ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಅಥ ಭಗವಾ ‘‘ಏತ್ತಕಂ ವಟ್ಟತಿ ಇಮಸ್ಸ ಕುಸಲಬೀಜ’’ನ್ತಿ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಅಚಿರಪಕ್ಕನ್ತೇ ಭಗವತಿ ತಂ ಸೀಹೋ ಮಿಗರಾಜಾ ಘಾತೇಸಿ. ಸೋ ಕಾಲಙ್ಕತೋ ದೇವಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ‘‘ಸೋ ಕಿರ ಭಗವತಿ ಅನುಪಗಚ್ಛನ್ತೇ ಸೀಹೇನ ಘಾತಿತೋ ನಿರಯೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಭಗವಾ ಸುಗತಿಯಂ ನಿಬ್ಬತ್ತನತ್ಥಂ ಕುಸಲಬೀಜರೋಪನತ್ಥಞ್ಚ ಉಪಸಙ್ಕಮಿ.

ಸೋ ತತ್ಥ ಯಾವತಾಯುಕಂ ಠತ್ವಾ ತತೋ ದೇವಲೋಕತೋ ಚವಿತ್ವಾ ಸುಗತೀಸುಯೇವ ಪರಿವತ್ತೇನ್ತೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಅಞ್ಞತರಸ್ಸ ಮಹಾವಿಭವಸ್ಸ ಸೇಟ್ಠಿನೋ ಪುತ್ತೋ ಸಙ್ಗಾಮಜಿತತ್ಥೇರಸ್ಸ ಕನಿಟ್ಠಭಾತಾ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ಪೋಸಿಯೋತಿಸ್ಸ ನಾಮಂ ಅಹೋಸಿ. ಸೋ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ದಾರಪರಿಗ್ಗಹಂ ಕತ್ವಾ ಏಕಂ ಪುತ್ತಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಅನ್ತಿಮಭವಿಕತಾಯ ಧಮ್ಮತಾಯ ಚೋದಿಯಮಾನೋ ಜಾತಿಆದಿಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಉಪ್ಪನ್ನಸಂವೇಗೋ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಅರಞ್ಞಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ವೂಪಕಟ್ಠೋ ಹುತ್ವಾ ಚತುಸಚ್ಚಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಭಾವನಂ ಅನುಯುಞ್ಜನ್ತೋ ನಚಿರಸ್ಸೇವ ವಿಪಸ್ಸನಂ ಉಸ್ಸುಕ್ಕಾಪೇತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ಅಪದಾನೇ (ಅಪ. ಥೇರ ೨.೫೩.೧-೧೨) –

‘‘ಹಿಮವನ್ತಸ್ಸಾವಿದೂರೇ, ಲಮ್ಬಕೋ ನಾಮ ಪಬ್ಬತೋ;

ತತ್ಥೇವ ತಿಸ್ಸೋ ಸಮ್ಬುದ್ಧೋ, ಅಬ್ಭೋಕಾಸಮ್ಹಿ ಚಙ್ಕಮಿ.

‘‘ಮಿಗಲುದ್ದೋ ತದಾ ಆಸಿಂ, ಅರಞ್ಞೇ ಕಾನನೇ ಅಹಂ;

ದಿಸ್ವಾನ ತಂ ದೇವದೇವಂ, ತಿಣಮುಟ್ಠಿಮದಾಸಹಂ.

‘‘ನಿಸೀದನತ್ಥಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ, ದತ್ವಾ ಚಿತ್ತಂ ಪಸಾದಯಿಂ;

ಸಮ್ಬುದ್ಧಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ, ಪಕ್ಕಾಮಿಂ ಉತ್ತರಾಮುಖೋ.

‘‘ಅಚಿರಂ ಗತಮತ್ತಸ್ಸ, ಮಿಗರಾಜಾ ಅಪೋಥಯಿ;

ಸೋಹೇನ ಪೋಥಿತೋ, ಸನ್ತೋ ತತ್ಥ ಕಾಲಙ್ಕತೋ ಅಹಂ.

‘‘ಆಸನ್ನೇ ಮೇ ಕತಂ ಕಮ್ಮಂ, ಬುದ್ಧಸೇಟ್ಠೇ ಅನಾಸವೇ;

ಸುಮುತ್ತೋ ಸರವೇಗೋವ, ದೇವಲೋಕಮಗಚ್ಛಹಂ.

‘‘ಯೂಪೋ ತತ್ಥ ಸುಭೋ ಆಸಿ, ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮಾಭಿನಿಮ್ಮಿತೋ;

ಸಹಸ್ಸಕಣ್ಡೋ ಸತಭೇಣ್ಡು, ಧಜಾಲು ಹರಿತಾಮಯೋ.

‘‘ಪಭಾ ನಿದ್ಧಾವತೇ ತಸ್ಸ, ಸತರಂಸೀವ ಉಗ್ಗತೋ;

ಆಕಿಣ್ಣೋ ದೇವಕಞ್ಞಾಹಿ, ಆಮೋದಿಂ ಕಾಮಕಾಮಿಹಂ.

‘‘ದೇವಲೋಕಾ ಚವಿತ್ವಾನ, ಸುಕ್ಕಮೂಲೇನ ಚೋದಿತೋ;

ಆಗನ್ತ್ವಾನ ಮನುಸ್ಸತ್ತಂ, ಪತ್ತೋಮ್ಹಿ ಆಸವಕ್ಖಯಂ.

‘‘ಚತುನ್ನವುತಿತೋ ಕಪ್ಪೇ, ನಿಸೀದನಮದಾಸಹಂ;

ದುಗ್ಗತಿಂ ನಾಭಿಜಾನಾಮಿ, ತಿಣಮುಟ್ಠೇ ಇದಂ ಫಲಂ.

‘‘ಕಿಲೇಸಾ ಝಾಪಿತಾ ಮಯ್ಹಂ…ಪೇ… ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನ’’ನ್ತಿ.

ಅರಹತ್ತಂ ಪನ ಪತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ವನ್ದಿತುಂ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಆಗತೋ ಞಾತಿಂ ಅನುಕಮ್ಪಾಯ ಞಾತಿಗೇಹಂ ಅಗಮಾಸಿ. ತತ್ಥ ನಂ ಪುರಾಣದುತಿಯಿಕಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಆಸನದಾನಾದಿನಾ ಪಠಮಂ ಉಪಾಸಿಕಾ ವಿಯ ವತ್ತಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಥೇರಸ್ಸ ಅಜ್ಝಾಸಯಂ ಅಜಾನನ್ತೀ ಪಚ್ಛಾ ಇತ್ಥಿಕುತ್ತಾದೀಹಿ ಪಲೋಭೇತುಕಾಮಾ ಅಹೋಸಿ. ಥೇರೋ ‘‘ಅಹೋ ಅನ್ಧಬಾಲಾ ಮಾದಿಸೇಪಿ ನಾಮ ಏವಂ ಪಟಿಪಜ್ಜತೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಕಿಞ್ಚಿ ಅವತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಅರಞ್ಞಮೇವ ಗತೋ. ತಂ ಆರಞ್ಞಕಾ ಭಿಕ್ಖೂ ‘‘ಕಿಂ, ಆವುಸೋ, ಅತಿಲಹುಂ, ನಿವತ್ತೋಸಿ, ಞಾತಕೇಹಿ ನ ದಿಟ್ಠೋಸೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿಂಸು. ಥೇರೋ ತತ್ಥ ಪವತ್ತಿಂ ಆಚಿಕ್ಖನ್ತೋ ‘‘ಅನಾಸನ್ನವರಾ ಏತಾ’’ತಿ ಗಾಥಂ ಅಭಾಸಿ.

೩೪. ತತ್ಥ ಅನಾಸನ್ನವರಾತಿ ಏತಾ ಇತ್ಥಿಯೋ ನ ಆಸನ್ನಾ ಅನುಪಗತಾ, ದೂರೇ ಏವ ವಾ ಠಿತಾ ಹುತ್ವಾ ವರಾ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಸೇಟ್ಠಾ ಹಿತಾವಹಾ, ತಞ್ಚ ಖೋ ನಿಚ್ಚಮೇವ ಸಬ್ಬಕಾಲಮೇವ, ನ ರತ್ತಿಮೇವ, ನ ದಿವಾಪಿ, ನ ರಹೋವೇಲಾಯಪಿ. ವಿಜಾನತಾತಿ ವಿಜಾನನ್ತೇನ. ‘‘ಅನಾಸನ್ನಪರಾ’’ತಿಪಿ ಪಾಳಿ, ಸೋ ಏವತ್ಥೋ. ಅಯಞ್ಹೇತ್ಥ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ – ಚಣ್ಡಹತ್ಥಿಅಸ್ಸಮಹಿಂಸಸೀಹಬ್ಯಗ್ಘಯಕ್ಖರಕ್ಖಸಪಿಸಾಚಾಪಿ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಅನುಪಸಙ್ಕಮನ್ತೋ ವರಾ ಸೇಟ್ಠಾ, ನ ಅನತ್ಥಾವಹಾ, ತೇ ಪನ ಉಪಸಙ್ಕಮನ್ತಾ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಿಕಂಯೇವ ಅನತ್ಥಂ ಕರೇಯ್ಯುಂ. ಇತ್ಥಿಯೋ ಪನ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಿಕಂ ಸಮ್ಪರಾಯಿಕಂ ವಿಮೋಕ್ಖನಿಸ್ಸಿತಮ್ಪಿ ಅತ್ಥಂ ವಿನಾಸೇತ್ವಾ ಮಹನ್ತಂ ಅನತ್ಥಂ ಆಪಾದೇನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ಅನಾಸನ್ನವರಾ ಏತಾ ನಿಚ್ಚಮೇವ ವಿಜಾನತಾತಿ. ಇದಾನಿ ತಮತ್ಥಂ ಅತ್ತೂಪನಾಯಿಕಂ ಕತ್ವಾ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಗಾಮಾ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ಗಾಮಾತಿ ಗಾಮಂ. ಉಪಯೋಗತ್ಥೇ ಹಿ ಏತಂ ನಿಸ್ಸಕ್ಕವಚನಂ. ಅರಞ್ಞಮಾಗಮ್ಮಾತಿ ಅರಞ್ಞತೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ. ಮ-ಕಾರೋ ಪದಸನ್ಧಿಕರೋ, ನಿಸ್ಸಕ್ಕೇ ಚೇತಂ ಉಪಯೋಗವಚನಂ. ತತೋತಿ ಮಞ್ಚಕತೋ. ಅನಾಮನ್ತೇತ್ವಾತಿ ಅನಾಲಪಿತ್ವಾ ಪುರಾಣದುತಿಯಿಕಂ ‘‘ಅಪ್ಪಮತ್ತಾ ಹೋಹೀ’’ತಿ ಏತ್ತಕಮ್ಪಿ ಅವತ್ವಾ. ಪೋಸಿಯೋತಿ ಅತ್ತಾನಮೇವ ಪರಂ ವಿಯ ವದತಿ. ಯೇ ಪನ ‘‘ಪಕ್ಕಾಮಿ’’ನ್ತಿ ಪಠನ್ತಿ, ತೇಸಂ ಅಹಂ ಪೋಸಿಯೋ ಪಕ್ಕಾಮಿನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ಯೇ ಪನ ‘‘ಸಾ ಇತ್ಥೀ ಥೇರಂ ಘರಂ ಉಪಗತಂ ಭೋಜೇತ್ವಾ ಪಲೋಭೇತುಕಾಮಾ ಜಾತಾ, ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಥೇರೋ ತಾವದೇವ ಗೇಹತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ವಿಹಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ವಸನಟ್ಠಾನೇ ಮಞ್ಚಕೇ ನಿಸೀದಿ. ಸಾಪಿ ಖೋ ಇತ್ಥೀ ಪಚ್ಛಾಭತ್ತಂ ಅಲಙ್ಕತಪಟಿಯತ್ತಾ ವಿಹಾರೇ ಥೇರಸ್ಸ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿ. ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಥೇರೋ ಕಿಞ್ಚಿ ಅವತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯ ದಿವಾಟ್ಠಾನಮೇವ ಗತೋ’’ತಿ ವದನ್ತಿ, ತೇಸಂ ‘‘ಗಾಮಾ ಅರಞ್ಞಮಾಗಮ್ಮಾ’’ತಿ ಗಾಥಾಪದಸ್ಸ ಅತ್ಥೋ ಯಥಾರುತವಸೇನೇವ ನಿಯ್ಯತಿ. ವಿಹಾರೋ ಹಿ ಇಧ ‘‘ಅರಞ್ಞ’’ನ್ತಿ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋ.

ಪೋಸಿಯತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.