೭. ಧಮ್ಮಸವತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ

ಪಬ್ಬಜಿಂ ತುಲಯಿತ್ವಾನಾತಿ ಆಯಸ್ಮತೋ ಧಮ್ಮಸವತ್ಥೇರಸ್ಸ ಗಾಥಾ. ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಅಯಂ ಕಿರ ಪದುಮುತ್ತರಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಸುವಚ್ಛೋ ನಾಮ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಹುತ್ವಾ ತಿಣ್ಣಂ ವೇದಾನಂ ಪಾರಗೂ ಘರಾವಾಸೇ ದೋಸಂ ದಿಸ್ವಾ ತಾಪಸಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಅರಞ್ಞಾಯತನೇ ಪಬ್ಬತನ್ತರೇ ಅಸ್ಸಮಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ಬಹೂಹಿ ತಾಪಸೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ವಸಿ. ಅಥಸ್ಸ ಕುಸಲಬೀಜಂ ರೋಪೇತುಕಾಮೋ ಪದುಮುತ್ತರೋ ಭಗವಾ ಅಸ್ಸಮಸಮೀಪೇ ಆಕಾಸೇ ಠತ್ವಾ ಇದ್ಧಿಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ ದಸ್ಸೇಸಿ. ಸೋ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಸನ್ನಮಾನಸೋ ಪೂಜೇತುಕಾಮೋ ನಾಗಪುಪ್ಫಾನಿ ಓಚಿನಾಪೇಸಿ. ಸತ್ಥಾ, ‘‘ಅಲಂ ಇಮಸ್ಸ ತಾಪಸಸ್ಸ ಏತ್ತಕಂ ಕುಸಲಬೀಜ’’ನ್ತಿ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಸೋ ಪುಪ್ಫಾನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಸತ್ಥು ಗಮನಮಗ್ಗಂ ಓಕಿರಿತ್ವಾ ಚಿತ್ತಂ ಪಸಾದೇನ್ತೋ ಅಞ್ಜಲಿಂ ಪಗ್ಗಯ್ಹ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಸೋ ತೇನ ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮೇನ ದೇವಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ಅಪರಾಪರಂ ಸುಗತೀಸುಯೇವ ಸಂಸರನ್ತೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಮಗಧರಟ್ಠೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ಧಮ್ಮಸವೋತಿ ಲದ್ಧನಾಮೋ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ತೋ ಹೇತುಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಚೋದಿಯಮಾನೋ ಘರಾವಾಸೇ ಆದೀನವಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯ ಆನಿಸಂಸಞ್ಚ ದಿಸ್ವಾ ದಕ್ಖಿಣಾಗಿರಿಸ್ಮಿಂ ವಿಹರನ್ತಂ ಭಗವನ್ತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ಪಟಿಲದ್ಧಸದ್ಧೋ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ವಿಪಸ್ಸನಾಯ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೋ ನಚಿರಸ್ಸೇವ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ಅಪದಾನೇ (ಅಪ. ಥೇರ ೧.೧೬.೩೯-೪೫) –

‘‘ಸುವಚ್ಛೋ ನಾಮ ನಾಮೇನ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಮನ್ತಪಾರಗೂ;

ಪುರಕ್ಖತೋ ಸಸಿಸ್ಸೇಹಿ, ವಸತೇ ಪಬ್ಬತನ್ತರೇ.

‘‘ಪದುಮುತ್ತರೋ ನಾಮ ಜಿನೋ, ಆಹುತೀನಂ ಪಟಿಗ್ಗಹೋ;

ಮಮುದ್ಧರಿತುಕಾಮೋ ಸೋ, ಆಗಚ್ಛಿ ಮಮ ಸನ್ತಿಕಂ.

‘‘ವೇಹಾಸಮ್ಹಿ ಚಙ್ಕಮತಿ, ಧೂಪಾಯತಿ ಜಲತೇ ತಥಾ;

ಹಾಸಂ ಮಮಂ ವಿದಿತ್ವಾನ, ಪಕ್ಕಾಮಿ ಪಾಚಿನಾಮುಖೋ.

‘‘ತಞ್ಚ ಅಚ್ಛರಿಯಂ ದಿಸ್ವಾ, ಅಬ್ಭುತಂ ಲೋಮಹಂಸನಂ;

ನಾಗಪುಪ್ಫಂ ಗಹೇತ್ವಾನ, ಗತಮಗ್ಗಮ್ಹಿ ಓಕಿರಿಂ.

‘‘ಸತಸಹಸ್ಸಿತೋ ಕಪ್ಪೇ, ಯಂ ಪುಪ್ಫಂ ಓಕಿರಿಂ ಅಹಂ;

ತೇನ ಚಿತ್ತಪ್ಪಸಾದೇನ, ದುಗ್ಗತಿಂ ನುಪಪಜ್ಜಹಂ.

‘‘ಏಕತಿಂಸೇ ಕಪ್ಪಸತೇ, ರಾಜಾ ಆಸಿ ಮಹಾರಹೋ;

ಸತ್ತರತನಸಮ್ಪನ್ನೋ, ಚಕ್ಕವತ್ತೀ ಮಹಬ್ಬಲೋ.

‘‘ಕಿಲೇಸಾ ಝಾಪಿತಾ ಮಯ್ಹಂ…ಪೇ… ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನ’’ನ್ತಿ.

ಅರಹತ್ತಂ ಪನ ಪತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಪಟಿಪತ್ತಿಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ಸೋಮನಸ್ಸಪ್ಪತ್ತೋ ಉದಾನವಸೇನ –

೧೦೭. ‘‘ಪಬ್ಬಜಿಂ ತುಲಯಿತ್ವಾನ, ಅಗಾರಸ್ಮಾನಗಾರಿಯಂ;

ತಿಸ್ಸೋ ವಿಜ್ಜಾ ಅನುಪ್ಪತ್ತಾ, ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನ’’ನ್ತಿ. – ಗಾಥಂ ಅಭಾಸಿ;

ತತ್ಥ ಪಬ್ಬಜಿಂ ತುಲಯಿತ್ವಾನಾತಿ ‘‘ಸಮ್ಬಾಧೋ ಘರಾವಾಸೋ ರಜಾಪಥೋ’’ತಿಆದಿನಾ (ದೀ. ನಿ. ೧.೧೯೧; ಮ. ನಿ. ೨.೧೦; ಸಂ. ನಿ. ೨.೧೫೪) ಘರಾವಾಸೇ, ‘‘ಅಪ್ಪಸ್ಸಾದಾ ಕಾಮಾ ಬಹುದುಕ್ಖಾ ಬಹುಪಾಯಾಸಾ’’ತಿಆದಿನಾ (ಪಾಚಿ. ೪೧೭; ಮ. ನಿ. ೧.೧೭೭) ಕಾಮೇಸು ಆದೀನವಂ ತಪ್ಪಟಿಪಕ್ಖತೋ ನೇಕ್ಖಮ್ಮೇ ಚ ಆನಿಸಂಸಂ ತುಲಭೂತಾಯ ಪಞ್ಞಾಯ ವಿಚಾರೇತ್ವಾ ವೀಮಂಸಿತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸೇಸಂ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತನಯಮೇವ. ಇದಮೇವ ಚ ಥೇರಸ್ಸ ಅಞ್ಞಾಬ್ಯಾಕರಣಂ ಅಹೋಸೀತಿ.

ಧಮ್ಮಸವತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.