೭. ಭಲ್ಲಿಯತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ

ಯೋಪಾನುದೀತಿ ಆಯಸ್ಮತೋ ಭಲ್ಲಿಯತ್ಥೇರಸ್ಸ ಗಾಥಾ. ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಅಯಂ ಕಿರ ಇತೋ ಏಕತಿಂಸೇ ಕಪ್ಪೇ ಅನುಪ್ಪನ್ನೇ ಬುದ್ಧೇ ಸುಮನಸ್ಸ ನಾಮ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಸ್ಸ ಪಸನ್ನಚಿತ್ತೋ ಫಲಾಫಲಂ ದತ್ವಾ ಸುಗತೀಸು ಏವ ಸಂಸರನ್ತೋ ಸಿಖಿಸ್ಸ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಕಾಲೇ ಅರುಣವತೀನಗರೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ ‘‘ಸಿಖಿಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಪಠಮಾಭಿಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಉಜಿತ, ಓಜಿತಾ ನಾಮ ದ್ವೇ ಸತ್ಥವಾಹಪುತ್ತಾ ಪಠಮಾಹಾರಂ ಅದಂಸೂ’’ತಿ ಸುತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಸಹಾಯಕೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಭಗವನ್ತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಸ್ವಾತನಾಯ ನಿಮನ್ತೇತ್ವಾ ಮಹಾದಾನಂ ಪವತ್ತೇತ್ವಾ ಪತ್ಥನಂ ಅಕಂಸು – ‘‘ಉಭೋಪಿ ಮಯಂ, ಭನ್ತೇ, ಅನಾಗತೇ ತುಮ್ಹಾದಿಸಸ್ಸ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಪಠಮಾಹಾರದಾಯಕಾ ಭವೇಯ್ಯಾಮಾ’’ತಿ. ತೇ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರನ್ತಾ ಕಸ್ಸಪಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಗೋಪಾಲಕಸೇಟ್ಠಿಸ್ಸ ಪುತ್ತಾ ಭಾತರೋ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಾ. ಬಹೂನಿ ವಸ್ಸಾನಿ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ಖೀರಭೋಜನೇನ ಉಪಟ್ಠಹಿಂಸು. ಅಮ್ಹಾಕಂ ಪನ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಪೋಕ್ಖರವತೀನಗರೇ ಸತ್ಥವಾಹಸ್ಸ ಪುತ್ತಾ ಭಾತರೋ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಾ. ತೇಸು ಜೇಟ್ಠೋ ತಫುಸ್ಸೋ ನಾಮ, ಕನಿಟ್ಠೋ ಭಲ್ಲಿಯೋ ನಾಮ, ತೇ ಪಞ್ಚಮತ್ತಾನಿ ಸಕಟಸತಾನಿ ಭಣ್ಡಸ್ಸ ಪೂರೇತ್ವಾ ವಾಣಿಜ್ಜಾಯ ಗಚ್ಛನ್ತಾ ಭಗವತಿ ಪಠಮಾಭಿಸಮ್ಬುದ್ಧೇ ಸತ್ತಸತ್ತಾಹಂ ವಿಮುತ್ತಿಸುಖಧಮ್ಮಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಾಹಿ ವೀತಿನಾಮೇತ್ವಾ ಅಟ್ಠಮೇ ಸತ್ತಾಹೇ ರಾಜಾಯತನಮೂಲೇ ವಿಹರನ್ತೇ ರಾಜಾಯತನಸ್ಸ ಅವಿದೂರೇ ಮಹಾಮಗ್ಗೇನ ಅತಿಕ್ಕಮನ್ತಿ, ತೇಸಂ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಸಮೇಪಿ ಭೂಮಿಭಾಗೇ ಅಕದ್ದಮೋದಕೇ ಸಕಟಾನಿ ನಪ್ಪವತ್ತಿಂಸು, ‘‘ಕಿಂ ನು, ಖೋ, ಕಾರಣ’’ನ್ತಿ ಚ ಚಿನ್ತೇನ್ತಾನಂ ಪೋರಾಣಸಾಲೋಹಿತಾ ದೇವತಾ ರುಕ್ಖವಿಟಪನ್ತರೇ ಅತ್ತಾನಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೀ ಆಹ – ‘‘ಮಾದಿಸಾ, ಅಯಂ ಭಗವಾ ಅಚಿರಾಭಿಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಸತ್ತಸತ್ತಾಹಂ ಅನಾಹಾರೋ ವಿಮುತ್ತಿಸುಖಾಪಟಿಸಂವೇದೀ ಇದಾನಿ ರಾಜಾಯತನಮೂಲೇ ನಿಸಿನ್ನೋ, ತಂ ಆಹಾರೇನ ಪಟಿಮಾನೇಥ, ಯದಸ್ಸ ತುಮ್ಹಾಕಂ ದೀಘರತ್ತಂ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯಾ’’ತಿ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ತೇ ಉಳಾರಂ ಪೀತಿಸೋಮನಸ್ಸಂ ಪಟಿಸಂವೇದೇನ್ತಾ, ‘‘ಆಹಾರಸಮ್ಪಾದನಂ ಪಪಞ್ಚ’’ನ್ತಿ ಮಞ್ಞಮಾನಾ ಮನ್ಥಞ್ಚ ಮಧುಪಿಣ್ಡಿಕಞ್ಚ ಭಗವತೋ ದತ್ವಾ ದ್ವೇವಾಚಿಕಸರಣಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಕೇಸಧಾತುಯೋ ಲಭಿತ್ವಾ ಅಗಮಂಸು. ತೇ ಹಿ ಪಠಮಂ ಉಪಾಸಕಾ ಅಹೇಸುಂ. ಅಥ ಭಗವತಿ ಬಾರಾಣಸಿಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಧಮ್ಮಚಕ್ಕಂ ಪವತ್ತೇತ್ವಾ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ರಾಜಗಹೇ ವಿಹರನ್ತೇ ತಫುಸ್ಸಭಲ್ಲಿಯಾ ರಾಜಗಹಂ ಉಪಗತಾ ಭಗವನ್ತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿಂಸು. ತೇಸಂ ಭಗವಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸಿ. ತೇಸು ತಫುಸ್ಸೋ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಾಯ ಉಪಾಸಕೋವ ಅಹೋಸಿ. ಭಲ್ಲಿಯೋ ಪನ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಛಳಭಿಞ್ಞೋ ಅಹೋಸಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ಅಪದಾನೇ (ಅಪ. ಥೇರ ೨.೪೮.೬೬-೭೦) –

‘‘ಸುಮನೋ ನಾಮ ಸಮ್ಬುದ್ಧೋ, ತಕ್ಕರಾಯಂ ವಸೀ ತದಾ;

ವಲ್ಲಿಕಾರಫಲಂ ಗಯ್ಹ, ಸಯಮ್ಭುಸ್ಸ ಅದಾಸಹಂ.

‘‘ಏಕತಿಂಸೇ ಇತೋ ಕಪ್ಪೇ, ಯಂ ಫಲಂ ಅದದಿಂ ತದಾ;

ದುಗ್ಗತಿಂ ನಾಭಿಜಾನಾಮಿ, ಫಲದಾನಸ್ಸಿದಂ ಫಲಂ.

‘‘ಕಿಲೇಸಾ ಝಾಪಿತಾ ಮಯ್ಹಂ…ಪೇ… ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನ’’ನ್ತಿ.

ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಮಾರೋ ಭಲ್ಲಿಯತ್ಥೇರಸ್ಸ ಭಿಂಸಾಪನತ್ಥಂ ಭಯಾನಕಂ ರೂಪಂ ದಸ್ಸೇಸಿ. ಸೋ ಅತ್ತನೋ ಸಬ್ಬಭಯಾತಿಕ್ಕಮಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ‘‘ಯೋಪಾನುದೀ’’ತಿ ಗಾಥಮಭಾಸಿ.

೭. ತತ್ಥ ಯೋಪಾನುದೀತಿ ಯೋ ಅಪಾನುದಿ ಖಿಪಿ ಪಜಹಿ ವಿದ್ಧಂಸೇಸಿ. ಮಚ್ಚುರಾಜಸ್ಸಾತಿ ಮಚ್ಚು ನಾಮ ಮರಣಂ ಖನ್ಧಾನಂ ಭೇದೋ, ಸೋ ಏವ ಚ ಸತ್ತಾನಂ ಅತ್ತನೋ ವಸೇ ಅನುವತ್ತಾಪನತೋ ಇಸ್ಸರಟ್ಠೇನ ರಾಜಾತಿ ಮಚ್ಚುರಾಜಾ, ತಸ್ಸ. ಸೇನನ್ತಿ ಜರಾರೋಗಾದಿಂ, ಸಾ ಹಿಸ್ಸ ವಸವತ್ತನೇ ಅಙ್ಗಭಾವತೋ ಸೇನಾ ನಾಮ, ತೇನ ಹೇಸ ಮಹತಾ ನಾನಾವಿಧೇನ ವಿಪುಲೇನ ‘‘ಮಹಾಸೇನೋ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಯಥಾಹ – ‘‘ನ ಹಿ ನೋ ಸಙ್ಗರಂ ತೇನ, ಮಹಾಸೇನೇನ ಮಚ್ಚುನಾ’’ತಿ (ಮ. ನಿ. ೧.೨೭೨; ಜಾ. ೨.೨೨.೧೨೧; ನೇತ್ತಿ. ೧೦೩). ಅಥ ವಾ ಗುಣಮಾರಣಟ್ಠೇನ ‘‘ಮಚ್ಚೂ’’ತಿ ಇಧ ದೇವಪುತ್ತಮಾರೋ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋ, ತಸ್ಸ ಚ ಸಹಾಯಭಾವೂಪಗಮನತೋ ಕಾಮಾದಯೋ ಸೇನಾ. ತಥಾ ಚಾಹ –

‘‘ಕಾಮಾ ತೇ ಪಠಮಾ ಸೇನಾ, ದುತಿಯಾ ಅರತಿ ವುಚ್ಚತಿ;

ತತಿಯಾ ಖುಪ್ಪಿಪಾಸಾ ತೇ, ಚತುತ್ಥೀ ತಣ್ಹಾ ಪವುಚ್ಚತಿ.

‘‘ಪಞ್ಚಮೀ ಥಿನಮಿದ್ಧಂ ತೇ, ಛಟ್ಠಾ ಭೀರೂ ಪವುಚ್ಚತಿ;

ಸತ್ತಮೀ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾ ತೇ, ಮಾನೋ ಮಕ್ಖೋ ಚ ಅಟ್ಠಮೀ’’ತಿ. (ಸು. ನಿ. ೪೩೮-೪೩೯; ಮಹಾನಿ. ೨೮;ಚೂಳನಿ. ನನ್ದಮಾಣವಪುಚ್ಛಾನಿದ್ದೇಸ ೪೭);

ನಳಸೇತುಂವ ಸುದುಬ್ಬಲಂ ಮಹೋಘೋತಿ ಸಾರವಿರಹಿತತೋ ನಳಸೇತುಸದಿಸಂ ಅತಿವಿಯ ಅಬಲಭಾವತೋ ಸುಟ್ಠು ದುಬ್ಬಲಂ ಸಂಕಿಲೇಸಸೇನಂ ನವಲೋಕುತ್ತರಧಮ್ಮಾನಂ ಮಹಾಬಲವಭಾವತೋ ಮಹೋಘಸದಿಸೇನ ಅಗ್ಗಮಗ್ಗೇನ ಯೋ ಅಪಾನುದಿ ವಿಜಿತಾವೀ ಅಪೇತಭೇರವೋ ದನ್ತೋ, ಸೋ ಪರಿನಿಬ್ಬುತೋ ಠಿತತ್ತೋತಿ ಯೋಜನಾ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ಮಾರೋ ‘‘ಜಾನಾತಿ ಮಂ ಸಮಣೋ’’ತಿ ತತ್ಥೇವನ್ತರಧಾಯೀತಿ.

ಭಲ್ಲಿಯತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.