೪. ಪುಣ್ಣತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ

ಸಬ್ಭಿರೇವ ಸಮಾಸೇಥಾತಿ ಆಯಸ್ಮತೋ ಪುಣ್ಣತ್ಥೇರಸ್ಸ ಗಾಥಾ. ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಅಯಂ ಕಿರ ಪದುಮುತ್ತರಸ್ಸ ದಸಬಲಸ್ಸ ಉಪ್ಪತ್ತಿತೋ ಪುರೇತರಮೇವ ಹಂಸವತೀನಗರೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಮಹಾಸಾಲಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ ಅನುಕ್ಕಮೇನ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ತೋ ಸತ್ಥರಿ ಲೋಕೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತೇ ಏಕದಿವಸಂ ಬುದ್ಧಾನಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಾಕಾಲೇ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತನಯೇನ ಮಹಾಜನೇನ ಸದ್ಧಿಂ ವಿಹಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪರಿಸಪರಿಯನ್ತೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣನ್ತೋ ಸತ್ಥಾರಂ ಏಕಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಧಮ್ಮಕಥಿಕಾನಂ ಅಗ್ಗಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಮಯಾಪಿ ಅನಾಗತೇ ಏವರೂಪೇನ ಭವಿತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ದೇಸನಾವಸಾನೇ ವುಟ್ಠಿತಾಯ ಪರಿಸಾಯ ಸತ್ಥಾರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ನಿಮನ್ತೇತ್ವಾ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಮಹಾಸಕ್ಕಾರಂ ಕತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಏವಮಾಹ – ‘‘ಭನ್ತೇ, ಅಹಂ ಇಮಿನಾ ಅಧಿಕಾರಕಮ್ಮೇನ ನಾಞ್ಞಂ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಪತ್ಥೇಮಿ. ಯಥಾ ಪನ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಇತೋ ಸತ್ತಮದಿವಸಮತ್ಥಕೇ ಧಮ್ಮಕಥಿಕಾನಂ ಅಗ್ಗಟ್ಠಾನೇ ಠಪಿತೋ, ಏವಂ ಅಹಮ್ಪಿ ಅನಾಗತೇ ಏಕಸ್ಸ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನೇ ಧಮ್ಮಕಥಿಕಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಅಗ್ಗೋ ಭವೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ ಪತ್ಥನಂ ಅಕಾಸಿ. ಸತ್ಥಾ ಅನಾಗತಂ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಪತ್ಥನಾಯ ಸಮಿಜ್ಝನಭಾವಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅನಾಗತೇ ಕಪ್ಪಸತಸಹಸ್ಸಮತ್ಥಕೇ ಗೋತಮೋ ನಾಮ ಬುದ್ಧೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿಸ್ಸತಿ, ತಸ್ಸ ಸಾಸನೇ ತ್ವಂ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಧಮ್ಮಕಥಿಕಾನಂ ಅಗ್ಗೋ ಭವಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ ಬ್ಯಾಕಾಸಿ.

ಸೋ ತತ್ಥ ಯಾವಜೀವಂ ಕಲ್ಯಾಣಧಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ತತೋ ಚುತೋ ಕಪ್ಪಸತಸಹಸ್ಸಂ ಪುಞ್ಞಞಾಣಸಮ್ಭಾರಂ ಸಮ್ಭರನ್ತೋ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರಿತ್ವಾ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಕಪಿಲವತ್ಥುನಗರಸ್ಸ ಅವಿದೂರೇ ದೋಣವತ್ಥುನಾಮಕೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಾಮೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಮಹಾಸಾಲಕುಲೇ ಅಞ್ಞಾಸಿಕೋಣ್ಡಞ್ಞತ್ಥೇರಸ್ಸ ಭಾಗಿನೇಯ್ಯೋ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ತಸ್ಸ ನಾಮಗ್ಗಹಣದಿವಸೇ ‘‘ಪುಣ್ಣೋ’’ತಿ ನಾಮಂ ಅಕಂಸು. ಸೋ ಸತ್ಥರಿ ಅಭಿಸಮ್ಬೋಧಿಂ ಪತ್ವಾ ಪವತ್ತವರಧಮ್ಮಚಕ್ಕೇ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ರಾಜಗಹಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತಂ ಉಪನಿಸ್ಸಾಯ ವಿಹರನ್ತೇ ಅಞ್ಞಾಸಿಕೋಣ್ಡಞ್ಞತ್ಥೇರಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಲದ್ಧೂಪಸಮ್ಪದೋ ಸಬ್ಬಂ ಪುಬ್ಬಕಿಚ್ಚಂ ಕತ್ವಾ ಪಧಾನಮನುಯುಞ್ಜನ್ತೋ ಪಬ್ಬಜಿತಕಿಚ್ಚಂ ಮತ್ಥಕಂ ಪಾಪೇತ್ವಾವ ‘‘ದಸಬಲಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಮಾತುಲತ್ಥೇರೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಂ ಅಗನ್ತ್ವಾ ಕಪಿಲವತ್ಥುಸಾಮನ್ತಾಯೇವ ಓಹೀಯಿತ್ವಾ ಯೋನಿಸೋಮನಸಿಕಾರೇ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೋ ನಚಿರಸ್ಸೇವ ವಿಪಸ್ಸನಂ ಉಸ್ಸುಕ್ಕಾಪೇತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ. ವುತ್ತಮ್ಪಿ ಚೇತಂ ಅಪದಾನೇ (ಅಪ. ಥೇರ ೧.೧.೪೩೪-೪೪೦) –

‘‘ಅಜ್ಝಾಯಕೋ ಮನ್ತಧರೋ, ತಿಣ್ಣಂ ವೇದಾನ ಪಾರಗೂ;

ಪುರಕ್ಖತೋಮ್ಹಿ ಸಿಸ್ಸೇಹಿ, ಉಪಗಚ್ಛಿಂ ನರುತ್ತಮಂ.

‘‘ಪದುಮುತ್ತರೋ ಲೋಕವಿದೂ, ಆಹುತೀನಂ ಪಟಿಗ್ಗಹೋ;

ಮಮ ಕಮ್ಮಂ ಪಕಿತ್ತೇಸಿ, ಸಂಖಿತ್ತೇನ ಮಹಾಮುನಿ.

‘‘ತಾಹಂ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣಿತ್ವಾನ, ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾನ ಸತ್ಥುನೋ;

ಅಞ್ಜಲಿಂ ಪಗ್ಗಹೇತ್ವಾನ, ಪಕ್ಕಮಿಂ ದಕ್ಖಿಣಾಮುಖೋ.

‘‘ಸಂಖಿತ್ತೇನ ಸುಣಿತ್ವಾನ, ವಿತ್ಥಾರೇನ ಅಭಾಸಯಿಂ;

ಸಬ್ಬೇ ಸಿಸ್ಸಾ ಅತ್ತಮನಾ, ಸುತ್ವಾನ ಮಮ ಭಾಸತೋ.

‘‘ಸಕಂ ದಿಟ್ಠಿಂ ವಿನೋದೇತ್ವಾ, ಬುದ್ಧೇ ಚಿತ್ತಂ ಪಸಾದಯುಂ;

ಸಂಖಿತ್ತೇನಪಿ ದೇಸೇಮಿ, ವಿತ್ಥಾರೇನ ತಥೇವಹಂ.

‘‘ಅಭಿಧಮ್ಮನಯಞ್ಞೂಹಂ, ಕಥಾವತ್ಥುವಿಸುದ್ಧಿಯಾ;

ಸಬ್ಬೇಸಂ ವಿಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾನ, ವಿಹರಾಮಿ ಅನಾಸವೋ.

‘‘ಇತೋ ಪಞ್ಚಸತೇ ಕಪ್ಪೇ, ಚತುರೋ ಸುಪ್ಪಕಾಸಕಾ;

ಸತ್ತರತನಸಮ್ಪನ್ನಾ, ಚತುದೀಪಮ್ಹಿ ಇಸ್ಸರಾ.

‘‘ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾ ಚತಸ್ಸೋ…ಪೇ… ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನ’’ನ್ತಿ.

ತಸ್ಸ ಪನ ಪುಣ್ಣತ್ಥೇರಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜಿತಾ ಕುಲಪುತ್ತಾ ಪಞ್ಚಸತಾ ಅಹೇಸುಂ. ಥೇರೋ ಸಯಂ ದಸಕಥಾವತ್ಥುಲಾಭಿತಾಯ ತೇಪಿ ದಸಹಿ ಕಥಾವತ್ಥೂಹಿ ಓವದಿ. ತೇ ತಸ್ಸ ಓವಾದೇ ಠತ್ವಾ ಸಬ್ಬೇವ ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ತಾ. ತೇ ಅತ್ತನೋ ಪಬ್ಬಜಿತಕಿಚ್ಚಂ ಮತ್ಥಕಪ್ಪತ್ತಂ ಞತ್ವಾ ಉಪಜ್ಝಾಯಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಆಹಂಸು – ‘‘ಭನ್ತೇ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ಕಿಚ್ಚಂ ಮತ್ಥಕಪ್ಪತ್ತಂ, ದಸನ್ನಞ್ಚಮ್ಹ ಕಥಾವತ್ಥೂನಂ ಲಾಭಿನೋ, ಸಮಯೋ, ದಾನಿ ನೋ ದಸಬಲಂ ಪಸ್ಸಿತು’’ನ್ತಿ. ಥೇರೋ ತೇಸಂ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಮಮ ದಸಕಥಾವತ್ಥುಲಾಭಿತಂ ಸತ್ಥಾ ಜಾನಾತಿ ಅಹಂ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತೋ ದಸ ಕಥಾವತ್ಥೂನಿ ಅಮುಞ್ಚಿತ್ವಾವ ದೇಸೇಮಿ, ಮಯಿ ಗಚ್ಛನ್ತೇ ಸಬ್ಬೇಪಿಮೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಮಂ ಪರಿವಾರೇತ್ವಾ ಗಚ್ಛಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಏವಂ ಗಣಸಙ್ಗಣಿಕಾಯ ಗನ್ತ್ವಾ ಪನ ಅಯುತ್ತಂ ಮಯ್ಹಂ ದಸಬಲಂ ಪಸ್ಸಿತುಂ, ಇಮೇ ತಾವ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಸ್ಸನ್ತೂ’’ತಿ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಹ – ‘‘ಆವುಸೋ, ತುಮ್ಹೇ ಪುರತೋ ಗನ್ತ್ವಾ ತಥಾಗತಂ ಪಸ್ಸಥ, ಮಮ ವಚನೇನ ಚಸ್ಸ ಪಾದೇ ವನ್ದಥ, ಅಹಮ್ಪಿ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಗತಮಗ್ಗೇನಾಗಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ತೇ ಥೇರಾ ಸಬ್ಬೇಪಿ ದಸಬಲಸ್ಸ ಜಾತಿಭೂಮಿರಟ್ಠವಾಸಿನೋ ಸಬ್ಬೇ ಖೀಣಾಸವಾ ಸಬ್ಬೇ ದಸಕಥಾವತ್ಥುಲಾಭಿನೋ ಅತ್ತನೋ ಉಪಜ್ಝಾಯಸ್ಸ ಓವಾದಂ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತ್ವಾ ಥೇರಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಚಾರಿಕಂ ಚರನ್ತಾ ಸಟ್ಠಿಯೋಜನಮಗ್ಗಂ ಅತಿಕ್ಕಮ್ಮ ರಾಜಗಹೇ ವೇಳುವನಮಹಾವಿಹಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ದಸಬಲಸ್ಸ ಪಾದೇ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿಂಸು.

ಆಚಿಣ್ಣಂ ಖೋ ಪನೇತಂ ಬುದ್ಧಾನಂ ಭಗವನ್ತಾನಂ ಆಗನ್ತುಕೇಹಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಪಟಿಸಮ್ಮೋದಿತುನ್ತಿ ಭಗವಾ ತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ – ‘‘ಕಚ್ಚಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಖಮನೀಯ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಮಧುರಪಟಿಸನ್ಥಾರಂ ಕತ್ವಾ ‘‘ಕುತೋ ಚ ತುಮ್ಹೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆಗಚ್ಛಥಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ಅಥ ತೇಹಿ ‘‘ಜಾತಿಭೂಮಿತೋ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಕೋ ನು ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಜಾತಿಭೂಮಿಯಂ ಜಾತಿಭೂಮಕಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀನಂ ಏವಂ ಸಮ್ಭಾವಿತೋ ‘ಅತ್ತನಾ ಚ ಅಪ್ಪಿಚ್ಛೋ ಅಪ್ಪಿಚ್ಛಕಥಞ್ಚ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಕತ್ತಾ’’’ತಿ (ಮ. ನಿ. ೧.೨೫೨) ದಸಕಥಾವತ್ಥುಲಾಭಿಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಪುಚ್ಛಿ. ತೇಪಿ ‘‘ಪುಣ್ಣೋ ನಾಮ, ಭನ್ತೇ, ಆಯಸ್ಮಾ ಮನ್ತಾಣಿಪುತ್ತೋ’’ತಿ ಆರೋಚಯಿಂಸು. ತಂ ಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಥೇರಸ್ಸ ದಸ್ಸನಕಾಮೋ ಅಹೋಸಿ. ಅಥ ಸತ್ಥಾ ರಾಜಗಹತೋ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಪುಣ್ಣತ್ಥೇರೋಪಿ ದಸಬಲಸ್ಸ ತತ್ಥ ಆಗತಭಾವಂ ಸುತ್ವಾ – ‘‘ಸತ್ಥಾರಂ ಪಸ್ಸಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಗನ್ತ್ವಾ ಅನ್ತೋಗನ್ಧಕುಟಿಯಂಯೇವ ತಥಾಗತಂ ಸಮ್ಪಾಪುಣಿ. ಸತ್ಥಾ ತಸ್ಸ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸಿ. ಥೇರೋ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ದಸಬಲಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಪಟಿಸಲ್ಲಾನತ್ಥಾಯ ಅನ್ಧವನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಅಞ್ಞತರಮ್ಹಿ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ದಿವಾವಿಹಾರಂ ನಿಸೀದಿ.

ಸಾರಿಪುತ್ತತ್ಥೇರೋಪಿ ತಸ್ಸಾಗಮನಂ ಸುತ್ವಾ ಸೀಸಾನುಲೋಕಿಕೋ ಗನ್ತ್ವಾ ಓಕಾಸಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ತಂ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ನಿಸಿನ್ನಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಥೇರೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮ್ಮೋದಿತ್ವಾ, ತಂ ಸತ್ತವಿಸುದ್ಧಿಕ್ಕಮಂ ಪುಚ್ಛಿ. ಥೇರೋಪಿಸ್ಸ ಪುಚ್ಛಿತಪುಚ್ಛಿತಂ ಬ್ಯಾಕರೋನ್ತೋ ರಥವಿನೀತೂಪಮಾಯ ಚಿತ್ತಂ ಆರಾಧೇಸಿ, ತೇ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಸ್ಸ ಸುಭಾಸಿತಂ ಸಮನುಮೋದಿಂಸು. ಅಥ ಸತ್ಥಾ ಅಪರಭಾಗೇ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ಥೇರಂ ‘‘ಏತದಗ್ಗಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಮ ಸಾವಕಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಧಮ್ಮಕಥಿಕಾನಂ ಯದಿದಂ ಪುಣ್ಣೋ’’ತಿ (ಅ. ನಿ. ೧.೧೮೮, ೧೯೬) ಧಮ್ಮಕಥಿಕಾನಂ ಅಗ್ಗಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇಸಿ. ಸೋ ಏಕದಿವಸಂ ಅತ್ತನೋ ವಿಮುತ್ತಿಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ‘‘ಸತ್ಥಾರಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಅಹಞ್ಚೇವ ಅಞ್ಞೇ ಚ ಬಹೂ ಸತ್ತಾ ಸಂಸಾರದುಕ್ಖತೋ ವಿಪ್ಪಮುತ್ತಾ, ಬಹೂಪಕಾರಾ ವತ ಸಪ್ಪುರಿಸಸಂಸೇವಾ’’ತಿ ಪೀತಿಸೋಮನಸ್ಸಜಾತೋ ಉದಾನವಸೇನ ಪೀತಿವೇಗವಿಸ್ಸಟ್ಠಂ ‘‘ಸಬ್ಭಿರೇವ ಸಮಾಸೇಥಾ’’ತಿ ಗಾಥಂ ಅಭಾಸಿ.

೪. ತತ್ಥ ಸಬ್ಭಿರೇವಾತಿ ಸಪ್ಪುರಿಸೇಹಿ ಏವ. ಸನ್ತೋತಿ ಪನೇತ್ಥ ಬುದ್ಧಾದಯೋ ಅರಿಯಾ ಅಧಿಪ್ಪೇತಾ. ತೇ ಹಿ ಅನವಸೇಸತೋ ಅಸತಂ ಧಮ್ಮಂ ಪಹಾಯ ಸದ್ಧಮ್ಮೇ ಉಕ್ಕಂಸಗತತ್ತಾ ಸಾತಿಸಯಂ ಪಸಂಸಿಯತ್ತಾ ಚ ವಿಸೇಸತೋ ‘‘ಸನ್ತೋ ಸಪ್ಪುರಿಸಾ’’ತಿ ಚ ವುಚ್ಚನ್ತಿ. ಸಮಾಸೇಥಾತಿ ಸಮಂ ಆಸೇಥ ಸಹ ವಸೇಯ್ಯ. ತೇ ಪಯಿರುಪಾಸನ್ತೋ ತೇಸಂ ಸುಸ್ಸೂಸನ್ತೋ ದಿಟ್ಠಾನುಗತಿಞ್ಚ ಆಪಜ್ಜನ್ತೋ ಸಮಾನವಾಸೋ ಭವೇಯ್ಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪಣ್ಡಿತೇಹತ್ಥದಸ್ಸಿಭೀತಿ ತೇಸಂ ಥೋಮನಾ. ಪಣ್ಡಾ ವುಚ್ಚತಿ ಪಞ್ಞಾ, ಸಾ ಇಮೇಸಂ ಸಞ್ಜಾತಾತಿ ಪಣ್ಡಿತಾ. ತತೋ ಏವ ಅತ್ತತ್ಥಾದಿಭೇದಂ ಅತ್ಥಂ ಅವಿಪರೀತತೋ ಪಸ್ಸನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥದಸ್ಸಿನೋ. ತೇಹಿ ಪಣ್ಡಿತೇಹಿ ಅತ್ಥದಸ್ಸೀಭಿ ಸಮಾಸೇಥ. ಕಸ್ಮಾತಿ ಚೇ? ಯಸ್ಮಾ ತೇ ಸನ್ತೋ ಪಣ್ಡಿತಾ, ತೇ ವಾ ಸಮ್ಮಾ ಸೇವನ್ತಾ ಏಕನ್ತಹಿತಭಾವತೋ ಮಗ್ಗಞಾಣಾದೀಹೇವ ಅರಣೀಯತೋ ಅತ್ಥಂ, ಮಹಾಗುಣತಾಯ ಸನ್ತತಾಯ ಚ ಮಹನ್ತಂ, ಅಗಾಧಭಾವತೋ ಗಮ್ಭೀರಞಾಣಗೋಚರತೋ ಚ ಗಮ್ಭೀರಂ, ಹೀನಚ್ಛನ್ದಾದೀಹಿ ದಟ್ಠುಂ ಅಸಕ್ಕುಣೇಯ್ಯತ್ತಾ ಇತರೇಹಿ ಚ ಕಿಚ್ಛೇನ ದಟ್ಠಬ್ಬತ್ತಾ ದುದ್ದಸಂ, ದುದ್ದಸತ್ತಾ ಸಣ್ಹನಿಪುಣಸಭಾವತ್ತಾ ನಿಪುಣಞಾಣಗೋಚರತೋ ಚ ನಿಪುಣಂ, ನಿಪುಣತ್ತಾ ಏವಂ ಸುಖುಮಸಭಾವತಾಯ ಅಣುಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ, ಅವಿಪರೀತಟ್ಠೇನ ವಾ ಪರಮತ್ಥಸಭಾವತ್ತಾ ಅತ್ಥಂ, ಅರಿಯಭಾವಕರತ್ತಾ ಮಹತ್ತನಿಮಿತ್ತತಾಯ ಮಹನ್ತಂ, ಅನುತ್ತಾನಸಭಾವತಾಯ ಗಮ್ಭೀರಂ, ದುಕ್ಖೇನ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ ನ ಸುಖೇನ ದಟ್ಠುಂ ಸಕ್ಕಾತಿ ದುದ್ದಸಂ, ಗಮ್ಭೀರತ್ತಾ ದುದ್ದಸಂ, ದುದ್ದಸತ್ತಾ ಗಮ್ಭೀರನ್ತಿ ಚತುಸಚ್ಚಂ, ವಿಸೇಸತೋ ನಿಪುಣಂ ಅಣುಂ, ನಿರೋಧಸಚ್ಚನ್ತಿ ಏವಮೇತಂ ಚತುಸಚ್ಚಂ ಧೀರಾ ಸಮಧಿಗಚ್ಛನ್ತಿ ಧಿತಿಸಮ್ಪನ್ನತಾಯ ಧೀರಾ ಚತುಸಚ್ಚಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಭಾವನಂ ಉಸ್ಸುಕ್ಕಾಪೇತ್ವಾ ಸಮ್ಮದೇವ ಅಧಿಗಚ್ಛನ್ತಿ. ಅಪ್ಪಮತ್ತಾತಿ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಸತಿಅವಿಪ್ಪವಾಸೇನ ಅಪ್ಪಮಾದಪಟಿಪತ್ತಿಂ ಪೂರೇನ್ತಾ. ವಿಚಕ್ಖಣಾತಿ ವಿಪಸ್ಸನಾಭಾವನಾಯ ಛೇಕಾ ಕುಸಲಾ. ತಸ್ಮಾ ಸಬ್ಭಿರೇವ ಸಮಾಸೇಥಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಪಣ್ಡಿತೇಹತ್ಥದಸ್ಸಿಭೀತಿ ವಾ ಏತಂ ನಿಸ್ಸಕ್ಕವಚನಂ. ಯಸ್ಮಾ ಪಣ್ಡಿತೇಹಿ ಅತ್ಥದಸ್ಸೀಭಿ ಸಮುದಾಯಭೂತೇಹಿ ಧೀರಾ ಅಪ್ಪಮತ್ತಾ ವಿಚಕ್ಖಣಾ ಮಹನ್ತಾದಿವಿಸೇಸವನ್ತಂ ಅತ್ಥಂ ಸಮಧಿಗಚ್ಛನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ತಾದಿಸೇಹಿ ಸಬ್ಭಿರೇವ ಸಮಾಸೇಥಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಏವಮೇಸಾ ಥೇರಸ್ಸ ಪಟಿವೇಧದೀಪನೇನ ಅಞ್ಞಾಬ್ಯಾಕರಣಗಾಥಾಪಿ ಅಹೋಸೀತಿ.

ಪುಣ್ಣತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.