೨. ಮಹಾಕೋಟ್ಠಿಕತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ

ಉಪಸನ್ತೋತಿ ಆಯಸ್ಮತೋ ಮಹಾಕೋಟ್ಠಿಕತ್ಥೇರಸ್ಸ ಗಾಥಾ. ತಸ್ಸ ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಅಯಮ್ಪಿ ಥೇರೋ ಪದುಮುತ್ತರಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಹಂಸವತೀನಗರೇ ಮಹಾಭೋಗಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ತೋ ಮಾತಾಪಿತೂನಂ ಅಚ್ಚಯೇನ ಕುಟುಮ್ಬಂ ಸಣ್ಠಪೇತ್ವಾ ಘರಾವಾಸಂ ವಸನ್ತೋ ಏಕದಿವಸಂ ಪದುಮುತ್ತರಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಧಮ್ಮದೇಸನಾಕಾಲೇ ಹಂಸವತೀನಗರವಾಸಿಕೇ ಗನ್ಧಮಾಲಾದಿಹತ್ಥೇ ಯೇನ ಬುದ್ಧೋ ಯೇನ ಧಮ್ಮೋ ಯೇನ ಸಙ್ಘೋ, ತನ್ನಿನ್ನೇ ತಪ್ಪೋಣೇ ತಪ್ಪಬ್ಭಾರೇ ಗಚ್ಛನ್ತೇ ದಿಸ್ವಾ ಮಹಾಜನೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಉಪಗತೋ ಸತ್ಥಾರಂ ಏಕಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಪತ್ತಾನಂ ಅಗ್ಗಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅಯಂ ಕಿರ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸಾಸನೇ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಪತ್ತಾನಂ ಅಗ್ಗೋ, ಅಹೋ ವತಾಹಮ್ಪಿ ಏಕಸ್ಸ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನೇ ಅಯಂ ವಿಯ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಪತ್ತಾನಂ ಅಗ್ಗೋ ಭವೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಸತ್ಥು ದೇಸನಾಪರಿಯೋಸಾನೇ ವುಟ್ಠಿತಾಯ ಪರಿಸಾಯ ಭಗವನ್ತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ, ‘‘ಭನ್ತೇ, ಸ್ವೇ ಮಯ್ಹಂ ಭಿಕ್ಖಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ನಿಮನ್ತೇಸಿ. ಸತ್ಥಾ ಅಧಿವಾಸೇಸಿ. ಸೋ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕತ್ವಾ ಸಕನಿವೇಸನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸಬ್ಬರತ್ತಿಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಚ ನಿಸಜ್ಜಟ್ಠಾನಂ ಗನ್ಧದಾಮಮಾಲಾದಾಮಾದೀಹಿ ಅಲಙ್ಕರಿತ್ವಾ ಪಣೀತಂ ಖಾದನೀಯಂ ಭೋಜನೀಯಂ ಪಟಿಯಾದಾಪೇತ್ವಾ ತಸ್ಸಾ ರತ್ತಿಯಾ ಅಚ್ಚಯೇನ ಸಕೇ ನಿವೇಸನೇ ಭಿಕ್ಖುಸತಸಹಸ್ಸಪರಿವಾರಂ ಭಗವನ್ತಂ ವಿವಿಧಯಾಗುಖಜ್ಜಕಪರಿವಾರಂ ನಾನಾರಸಸೂಪಬ್ಯಞ್ಜನಂ ಗನ್ಧಸಾಲಿಭೋಜನಂ ಭೋಜೇತ್ವಾ ಭತ್ತಕಿಚ್ಚಪರಿಯೋಸಾನೇ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಮಹನ್ತಂ, ಖೋ, ಅಹಂ ಠಾನನ್ತರಂ ಪತ್ಥೇಮಿ ನ ಖೋ ಪನ ಮಯ್ಹಂ ಯುತ್ತಂ ಏಕದಿವಸಮೇವ ದಾನಂ ದತ್ವಾ ತಂ ಠಾನನ್ತರಂ ಪತ್ಥೇತುಂ, ಅನುಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಸತ್ತ ದಿವಸೇ ದಾನಂ ದತ್ವಾ ಪತ್ಥೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಸೋ ತೇನೇವ ನಿಯಾಮೇನ ಸತ್ತ ದಿವಸೇ ಮಹಾದಾನಾನಿ ದತ್ವಾ ಭತ್ತಕಿಚ್ಚಪರಿಯೋಸಾನೇ ದುಸ್ಸಕೋಟ್ಠಾಗಾರಂ ವಿವರಾಪೇತ್ವಾ ಉತ್ತಮಂ ತಿಚೀವರಪ್ಪಹೋನಕಂ ಸುಖುಮವತ್ಥಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಪಾದಮೂಲೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖುಸತಸಹಸ್ಸಸ್ಸ ಚ ತಿಚೀವರಂ ದತ್ವಾ ತಥಾಗತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ, ‘‘ಭನ್ತೇ, ಯೋ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ತುಮ್ಹೇಹಿ ಇತೋ ಸತ್ತಮದಿವಸಮತ್ಥಕೇ ಏತದಗ್ಗೇ ಠಪಿತೋ, ಅಹಮ್ಪಿ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ವಿಯ ಅನಾಗತೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜನಕಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಪತ್ತಾನಂ ಅಗ್ಗೋ ಭವೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ಸತ್ಥು ಪಾದಮೂಲೇ ನಿಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಪತ್ಥನಂ ಅಕಾಸಿ. ಸತ್ಥಾ ತಸ್ಸ ಪತ್ಥನಾಯ ಸಮಿಜ್ಝನಭಾವಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅನಾಗತೇ ಇತೋ ಕಪ್ಪಸತಸಹಸ್ಸಮತ್ಥಕೇ ಗೋತಮೋ ನಾಮ ಬುದ್ಧೋ ಲೋಕೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿಸ್ಸತಿ, ತಸ್ಸ ಸಾಸನೇ ತವ ಪತ್ಥನಾ ಸಮಿಜ್ಝಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಬ್ಯಾಕಾಸಿ. ವುತ್ತಮ್ಪಿ ಚೇತಂ ಅಪದಾನೇ (ಅಪ. ಥೇರ ೨.೫೪.೨೨೧-೨೫೦) –

‘‘ಪದುಮುತ್ತರೋ ನಾಮ ಜಿನೋ, ಸಬ್ಬಲೋಕವಿದೂ ಮುನಿ;

ಇತೋ ಸತಸಹಸ್ಸಮ್ಹಿ, ಕಪ್ಪೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ ಚಕ್ಖುಮಾ.

‘‘ಓವಾದಕೋ ವಿಞ್ಞಾಪಕೋ, ತಾರಕೋ ಸಬ್ಬಪಾಣಿನಂ;

ದೇಸನಾಕುಸಲೋ ಬುದ್ಧೋ, ತಾರೇಸಿ ಜನತಂ ಬಹುಂ.

‘‘ಅನುಕಮ್ಪಕೋ ಕಾರುಣಿಕೋ, ಹಿತೇಸೀ ಸಬ್ಬಪಾಣಿನಂ;

ಸಮ್ಪತ್ತೇ ತಿತ್ಥಿಯೇ ಸಬ್ಬೇ, ಪಞ್ಚಸೀಲೇ ಪತಿಟ್ಠಪಿ.

‘‘ಏವಂ ನಿರಾಕುಲಂ ಆಸಿ, ಸುಞ್ಞತಂ ತಿತ್ಥಿಯೇಹಿ ಚ;

ವಿಚಿತ್ತಂ ಅರಹನ್ತೇಹಿ, ವಸೀಭೂತೇಹಿ ತಾದಿಭಿ.

‘‘ರತನಾನಟ್ಠಪಞ್ಞಾಸಂ, ಉಗ್ಗತೋ ಸೋ ಮಹಾಮುನಿ;

ಕಞ್ಚನಗ್ಘಿಯಸಙ್ಕಾಸೋ, ಬಾತ್ತಿಂಸವರಲಕ್ಖಣೋ.

‘‘ವಸ್ಸಸತಸಹಸ್ಸಾನಿ, ಆಯು ವಿಜ್ಜತಿ ತಾವದೇ;

ತಾವತಾ ತಿಟ್ಠಮಾನೋ ಸೋ, ತಾರೇಸಿ ಜನತಂ ಬಹುಂ.

‘‘ತದಾಹಂ ಹಂಸವತಿಯಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ವೇದಪಾರಗೂ;

ಉಪೇಚ್ಚ ಸಬ್ಬಲೋಕಗ್ಗಂ, ಅಸ್ಸೋಸಿಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ.

‘‘ತದಾ ಸೋ ಸಾವಕಂ ವೀರೋ, ಪಭಿನ್ನಮತಿಗೋಚರಂ;

ಅತ್ಥೇ ಧಮ್ಮೇ ನಿರುತ್ತೇ ಚ, ಪಟಿಭಾನೇ ಚ ಕೋವಿದಂ.

‘‘ಠಪೇಸಿ ಏತದಗ್ಗಮ್ಹಿ, ತಂ ಸುತ್ವಾ ಮುದಿತೋ ಅಹಂ;

ಸಸಾವಕಂ ಜಿನವರಂ, ಸತ್ತಾಹಂ ಭೋಜಯಿಂ ತದಾ.

‘‘ದುಸ್ಸೇಹಚ್ಛಾದಯಿತ್ವಾನ, ಸಸಿಸ್ಸಂ ಬುದ್ಧಿಸಾಗರಂ;

ನಿಪಚ್ಚ ಪಾದಮೂಲಮ್ಹಿ, ತಂ ಠಾನಂ ಪತ್ಥಯಿಂ ಅಹಂ.

‘‘ತತೋ ಅವೋಚ ಲೋಕಗ್ಗೋ, ಪಸ್ಸಥೇತಂ ದಿಜುತ್ತಮಂ;

ವಿನತಂ ಪಾದಮೂಲೇ ಮೇ, ಕಮಲೋದರಸಪ್ಪಭಂ.

‘‘ಬುದ್ಧಸೇಟ್ಠಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ, ಠಾನಂ ಪತ್ಥಯತೇ ಅಯಂ;

ತಾಯ ಸದ್ಧಾಯ ಚಾಗೇನ, ಸದ್ಧಮ್ಮಸ್ಸವನೇನ ಚ.

‘‘ಸಬ್ಬತ್ಥ ಸುಖಿತೋ ಹುತ್ವಾ, ಸಂಸರಿತ್ವಾ ಭವಾಭವೇ;

ಅನಾಗತಮ್ಹಿ ಅದ್ಧಾನೇ, ಲಚ್ಛಸೇತಂ ಮನೋರಥಂ.

‘‘ಸತಸಹಸ್ಸಿತೋ ಕಪ್ಪೇ, ಓಕ್ಕಾಕಕುಲಸಮ್ಭವೋ;

ಗೋತಮೋ ನಾಮ ಗೋತ್ತೇನ, ಸತ್ಥಾ ಲೋಕೇ ಭವಿಸ್ಸತಿ.

‘‘ತಸ್ಸ ಧಮ್ಮೇಸು ದಾಯಾದೋ, ಓರಸೋ ಧಮ್ಮನಿಮ್ಮಿತೋ;

ಕೋಟ್ಠಿಕೋ ನಾಮ ನಾಮೇನ, ಹೇಸ್ಸತಿ ಸತ್ಥು ಸಾವಕೋ.

‘‘ತಂ ಸುತ್ವಾ ಮುದಿತೋ ಹುತ್ವಾ, ಯಾವಜೀವಂ ತದಾ ಜಿನಂ;

ಮೇತ್ತಚಿತ್ತೋ ಪರಿಚರಿಂ, ಸತೋ ಪಞ್ಞಾ ಸಮಾಹಿತೋ.

‘‘ತೇನ ಕಮ್ಮವಿಪಾಕೇನ, ಚೇತನಾಪಣಿಧೀಹಿ ಚ;

ಜಹಿತ್ವಾ ಮಾನುಸಂ ದೇಹಂ, ತಾವತಿಂಸಮಗಚ್ಛಹಂ.

‘‘ಸತಾನಂ ತೀಣಿಕ್ಖತ್ತುಞ್ಚ, ದೇವರಜ್ಜಮಕಾರಯಿಂ;

ಸತಾನಂ ಪಞ್ಚಕ್ಖತ್ತುಞ್ಚ, ಚಕ್ಕವತ್ತೀ ಅಹೋಸಹಂ.

‘‘ಪದೇಸರಜ್ಜಂ ವಿಪುಲಂ, ಗಣನಾತೋ ಅಸಙ್ಖಿಯಂ;

ಸಬ್ಬತ್ಥ ಸುಖಿತೋ ಆಸಿಂ, ತಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ವಾಹಸಾ.

‘‘ದುವೇ ಭವೇ ಸಂಸರಾಮಿ, ದೇವತ್ತೇ ಅಥ ಮಾನುಸೇ;

ಅಞ್ಞಂ ಗತಿಂ ನ ಗಚ್ಛಾಮಿ, ಸುಚಿಣ್ಣಸ್ಸ ಇದಂ ಫಲಂ.

‘‘ದುವೇ ಕುಲೇ ಪಜಾಯಾಮಿ, ಖತ್ತಿಯೇ ಅಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ;

ನೀಚೇ ಕುಲೇ ನ ಜಾಯಾಮಿ, ಸುಚಿಣ್ಣಸ್ಸ ಇದಂ ಫಲಂ.

‘‘ಪಚ್ಛಿಮೇ ಭವೇ ಸಮ್ಪತ್ತೇ, ಬ್ರಹ್ಮಬನ್ಧು ಅಹೋಸಹಂ;

ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಪ್ಪಕುಲೇ, ಪಚ್ಚಾಜಾತೋ ಮಹದ್ಧನೇ.

‘‘ಮಾತಾ ಚನ್ದವತೀ ನಾಮ, ಪಿತಾ ಮೇ ಅಸ್ಸಲಾಯನೋ;

ಯದಾ ಮೇ ಪಿತರಂ ಬುದ್ಧೋ, ವಿನಯೀ ಸಬ್ಬಸುದ್ಧಿಯಾ.

‘‘ತದಾ ಪಸನ್ನೋ ಸುಗತೇ, ಪಬ್ಬಜಿಂ ಅನಗಾರಿಯಂ;

ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ ಆಚರಿಯೋ, ಉಪಜ್ಝಾ ಸಾರಿಸಮ್ಭವೋ.

‘‘ಕೇಸೇಸು ಛಿಜ್ಜಮಾನೇಸು, ದಿಟ್ಠಿ ಛಿನ್ನಾ ಸಮೂಲಿಕಾ;

ನಿವಾಸೇನ್ತೋ ಚ ಕಾಸಾವಂ, ಅರಹತ್ತಮಪಾಪುಣಿಂ.

‘‘ಅತ್ಥಧಮ್ಮನಿರುತ್ತೀಸು, ಪಟಿಭಾನೇ ಚ ಮೇ ಮತಿ;

ಪಭಿನ್ನಾ ತೇನ ಲೋಕಗ್ಗೋ, ಏತದಗ್ಗೇ ಠಪೇಸಿ ಮಂ.

‘‘ಅಸನ್ದಿಟ್ಠಂ ವಿಯಾಕಾಸಿಂ, ಉಪತಿಸ್ಸೇನ ಪುಚ್ಛಿತೋ;

ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಸು ತೇನಾಹಂ, ಅಗ್ಗೋ ಸಮ್ಬುದ್ಧಸಾಸನೇ.

‘‘ಕಿಲೇಸಾ ಝಾಪಿತಾ ಮಯ್ಹಂ, ಭವಾ ಸಬ್ಬೇ ಸಮೂಹತಾ;

ನಾಗೋವ ಬನ್ಧನಂ ಛೇತ್ವಾ, ವಿಹರಾಮಿ ಅನಾಸವೋ.

‘‘ಸ್ವಾಗತಂ ವತ ಮೇ ಆಸಿ, ಮಮ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ;

ತಿಸ್ಸೋ ವಿಜ್ಜಾ ಅನುಪ್ಪತ್ತಾ, ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನಂ.

‘‘ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾ ಚತಸ್ಸೋ, ವಿಮೋಕ್ಖಾಪಿ ಚ ಅಟ್ಠಿಮೇ;

ಛಳಭಿಞ್ಞಾ ಸಚ್ಛಿಕತಾ, ಕತಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನ’’ನ್ತಿ.

ಏವಂ ಸೋ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ಪುಞ್ಞಞಾಣಸಮ್ಭಾರಂ ಸಮ್ಭರನ್ತೋ ಅಪರಾಪರಂ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರನ್ತೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಮಹಾಸಾಲಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ಕೋಟ್ಠಿಕೋತಿಸ್ಸ ನಾಮಂ ಅಕಂಸು. ಸೋ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ತಯೋ ವೇದೇ ಉಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸಿಪ್ಪೇ ನಿಪ್ಫತ್ತಿಂ ಗತೋ ಏಕದಿವಸಂ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ಪಟಿಲದ್ಧಸದ್ಧೋ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ವಿಪಸ್ಸನಾಯ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೋ ಸಹ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಹಿ ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ವಾ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಸು ಚಿಣ್ಣವಸೀ ಹುತ್ವಾ ಅಭಿಞ್ಞಾತೇ ಅಭಿಞ್ಞಾತೇ ಮಹಾಥೇರೇ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛನ್ತೋಪಿ ದಸಬಲಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛನ್ತೋಪಿ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಸುಯೇವ ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛಿ. ಏವಮಯಂ ಥೇರೋ ತತ್ಥ ಕತಾಧಿಕಾರತಾಯ ಚಿಣ್ಣವಸೀಭಾವೇನ ಚ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಪತ್ತಾನಂ ಅಗ್ಗೋ ಜಾತೋ. ಅಥ ನಂ ಸತ್ಥಾ ಮಹಾವೇದಲ್ಲಸುತ್ತಂ (ಮ. ನಿ. ೧.೪೪೯ ಆದಯೋ) ಅಟ್ಠುಪ್ಪತ್ತಿಂ ಕತ್ವಾ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಪತ್ತಾನಂ ಅಗ್ಗಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇಸಿ – ‘‘ಏತದಗ್ಗಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಮ ಸಾವಕಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಪತ್ತಾನಂ ಯದಿದಂ ಮಹಾಕೋಟ್ಠಿಕೋ’’ತಿ (ಅ. ನಿ. ೧.೨೦೯, ೨೧೮). ಸೋ ಅಪರೇನ ಸಮಯೇನ ವಿಮುತ್ತಿಸುಖಂ ಪಟಿಸಂವೇದೇನ್ತೋ ಉದಾನವಸೇನ –

೨. ‘‘ಉಪಸನ್ತೋ ಉಪರತೋ, ಮನ್ತಭಾಣೀ ಅನುದ್ಧತೋ;

ಧುನಾತಿ ಪಾಪಕೇ ಧಮ್ಮೇ, ದುಮಪತ್ತಂವ ಮಾಲುತೋ’’ತಿ. –

ಇತ್ಥಂ ಸುದಂ ಆಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಕೋಟ್ಠಿಕತ್ಥೇರೋ ಗಾಥಂ ಅಭಾಸಿ.

ತತ್ಥ ಉಪಸನ್ತೋತಿ ಮನಚ್ಛಟ್ಠಾನಂ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಂ ಉಪಸಮನೇನ ನಿಬ್ಬಿಸೇವನಭಾವಕರಣೇನ ಉಪಸನ್ತೋ. ಉಪರತೋತಿ ಸಬ್ಬಸ್ಮಾ ಪಾಪಕರಣತೋ ಓರತೋ ವಿರತೋ. ಮನ್ತಭಾಣೀತಿ ಮನ್ತಾ ವುಚ್ಚತಿ ಪಞ್ಞಾ, ತಾಯ ಪನ ಉಪಪರಿಕ್ಖಿತ್ವಾ ಭಣತೀತಿ ಮನ್ತಭಾಣೀ, ಕಾಲವಾದೀಆದಿಭಾವಂ ಅವಿಸ್ಸಜ್ಜೇನ್ತೋಯೇವ ಭಣತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಮನ್ತಭಣನವಸೇನ ವಾ ಭಣತೀತಿ ಮನ್ತಭಾಣೀ, ದುಬ್ಭಾಸಿತತೋ ವಿನಾ ಅತ್ತನೋ ಭಾಸನವಸೇನ ಚತುರಙ್ಗಸಮನ್ನಾಗತಂ ಸುಭಾಸಿತಂಯೇವ ಭಣತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಜಾತಿಆದಿವಸೇನ ಅತ್ತನೋ ಅನುಕ್ಕಂಸನತೋ ನ ಉದ್ಧತೋತಿ ಅನುದ್ಧತೋ ಅಥ ವಾ ತಿಣ್ಣಂ ಕಾಯದುಚ್ಚರಿತಾನಂ ವೂಪಸಮನೇನ ತತೋ ಪಟಿವಿರತಿಯಾ ಉಪಸನ್ತೋ, ತಿಣ್ಣಂ ಮನೋದುಚ್ಚರಿತಾನಂ ಉಪರಮಣೇನ ಪಜಹನೇನ ಉಪರತೋ, ಚತುನ್ನಂ ವಚೀದುಚ್ಚರಿತಾನಂ ಅಪ್ಪವತ್ತಿಯಾ ಪರಿಮಿತಭಾಣಿತಾಯ ಮನ್ತಭಾಣೀ, ತಿವಿಧದುಚ್ಚರಿತನಿಮಿತ್ತಉಪ್ಪಜ್ಜನಕಸ್ಸ ಉದ್ಧಚ್ಚಸ್ಸ ಅಭಾವತೋ ಅನುದ್ಧತೋ. ಏವಂ ಪನ ತಿವಿಧದುಚ್ಚರಿತಪ್ಪಹಾನೇನ ಸುದ್ಧೇ ಸೀಲೇ ಪತಿಟ್ಠಿತೋ, ಉದ್ಧಚ್ಚಪ್ಪಹಾನೇನ ಸಮಾಹಿತೋ, ತಮೇವ ಸಮಾಧಿಂ ಪದಟ್ಠಾನಂ ಕತ್ವಾ ವಿಪಸ್ಸನಂ ವಡ್ಢೇತ್ವಾ ಮಗ್ಗಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಧುನಾತಿ ಪಾಪಕೇ ಧಮ್ಮೇ ಲಾಮಕಟ್ಠೇನ ಪಾಪಕೇ ಸಬ್ಬೇಪಿ ಸಂಕಿಲೇಸಧಮ್ಮೇ ನಿದ್ಧುನಾತಿ, ಸಮುಚ್ಛೇದವಸೇನ ಪಜಹತಿ. ಯಥಾ ಕಿಂ? ದುಮಪತ್ತಂವ ಮಾಲುತೋ, ಯಥಾ ನಾಮ ದುಮಸ್ಸ ರುಕ್ಖಸ್ಸ ಪತ್ತಂ ಪಣ್ಡುಪಲಾಸಂ ಮಾಲುತೋ ವಾತೋ ಧುನಾತಿ, ಬನ್ಧನತೋ ವಿಯೋಜೇನ್ತೋ ನೀಹರತಿ, ಏವಂ ಯಥಾವುತ್ತಪಟಿಪತ್ತಿಯಂ ಠಿತೋ ಪಾಪಧಮ್ಮೇ ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಾನತೋ ನೀಹರತಿ, ಏವಮಯಂ ಥೇರಸ್ಸ ಅಞ್ಞಾಪದೇಸೇನ ಅಞ್ಞಾಬ್ಯಾಕರಣಗಾಥಾಪಿ ಹೋತೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

ಏತ್ಥ ಚ ಕಾಯವಚೀದುಚ್ಚರಿತಪ್ಪಹಾನವಚನೇನ ಪಯೋಗಸುದ್ಧಿಂ ದಸ್ಸೇತಿ, ಮನೋದುಚ್ಚರಿತಪ್ಪಹಾನವಚನೇನ ಆಸಯಸುದ್ಧಿಂ. ಏವಂ ಪಯೋಗಾಸಯಸುದ್ಧಸ್ಸ ‘‘ಅನುದ್ಧತೋ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಉದ್ಧಚ್ಚಾಭಾವವಚನೇನ ತದೇಕಟ್ಠತಾಯ ನೀವರಣಪ್ಪಹಾನಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ತೇಸು ಪಯೋಗಸುದ್ಧಿಯಾ ಸೀಲಸಮ್ಪತ್ತಿ ವಿಭಾವಿತಾ, ಆಸಯಸುದ್ಧಿಯಾ ಸಮಥಭಾವನಾಯ ಉಪಕಾರಕಧಮ್ಮಪರಿಗ್ಗಹೋ, ನೀವರಣಪ್ಪಹಾನೇನ ಸಮಾಧಿಭಾವನಾ, ‘‘ಧುನಾತಿ ಪಾಪಕೇ ಧಮ್ಮೇ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಪಞ್ಞಾಭಾವನಾ ವಿಭಾವಿತಾ ಹೋತಿ. ಏವಂ ಅಧಿಸೀಲಸಿಕ್ಖಾದಯೋ ತಿಸ್ಸೋ ಸಿಕ್ಖಾ, ತಿವಿಧಕಲ್ಯಾಣಂ ಸಾಸನಂ, ತದಙ್ಗಪ್ಪಹಾನಾದೀನಿ ತೀಣಿ ಪಹಾನಾನಿ, ಅನ್ತದ್ವಯಪರಿವಜ್ಜನೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಮಜ್ಝಿಮಾಯ ಪಟಿಪತ್ತಿಯಾ ಪಟಿಪಜ್ಜನಂ, ಅಪಾಯಭವಾದೀನಂ ಸಮತಿಕ್ಕಮನೂಪಾಯೋ ಚ ಯಥಾರಹಂ ನಿದ್ಧಾರೇತ್ವಾ ಯೋಜೇತಬ್ಬಾ. ಇಮಿನಾ ನಯೇನ ಸೇಸಗಾಥಾಸುಪಿ ಯಥಾರಹಂ ಅತ್ಥಯೋಜನಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಅತ್ಥಮತ್ತಮೇವ ಪನ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಅಪುಬ್ಬಂ ವಣ್ಣಯಿಸ್ಸಾಮ. ‘‘ಇತ್ಥಂ ಸುದಂ ಆಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಕೋಟ್ಠಿಕೋ’’ತಿ ಇದಂ ಪೂಜಾವಚನಂ, ಯಥಾ ತಂ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋತಿ.

ಮಹಾಕೋಟ್ಠಿಕತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.