೬. ಉಪಸೀವಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೦೭೬. ಏಕೋ ಅಹನ್ತಿ ಉಪಸೀವಸುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ಮಹನ್ತಮೋಘನ್ತಿ ಮಹನ್ತಂ ಓಘಂ. ಅನಿಸ್ಸಿತೋತಿ ಪುಗ್ಗಲಂ ವಾ ಧಮ್ಮಂ ವಾ ಅನಿಸ್ಸಿತೋ. ನೋ ವಿಸಹಾಮೀತಿ ನ ಸಕ್ಕೋಮಿ. ಆರಮ್ಮಣನ್ತಿ ನಿಸ್ಸಯಂ. ಯಂ ನಿಸ್ಸಿತೋತಿ ಯಂ ಪುಗ್ಗಲಂ ವಾ ಧಮ್ಮಂ ವಾ ನಿಸ್ಸಿತೋ.

೧೦೭೭. ಇದಾನಿ ಯಸ್ಮಾ ಸೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನಲಾಭೀ ತಞ್ಚ ಸನ್ತಮ್ಪಿ ನಿಸ್ಸಯಂ ನ ಜಾನಾತಿ, ತೇನಸ್ಸ ಭಗವಾ ತಞ್ಚ ನಿಸ್ಸಯಂ ಉತ್ತರಿ ಚ ನಿಯ್ಯಾನಪಥಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞ’’ನ್ತಿ ಗಾಥಮಾಹ. ತತ್ಥ ಪೇಕ್ಖಮಾನೋತಿ ತಂ ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನಸಮಾಪತ್ತಿಂ ಸತೋ ಸಮಾಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ವುಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಚ ಅನಿಚ್ಚಾದಿವಸೇನ ಪಸ್ಸಮಾನೋ. ನತ್ಥೀತಿ ನಿಸ್ಸಾಯಾತಿ ತಂ ‘‘ನತ್ಥಿ ಕಿಞ್ಚೀ’’ತಿ ಪವತ್ತಸಮಾಪತ್ತಿಂ ಆರಮ್ಮಣಂ ಕತ್ವಾ. ತರಸ್ಸು ಓಘನ್ತಿ ತತೋ ಪಭುತಿ ಪವತ್ತಾಯ ವಿಪಸ್ಸನಾಯ ಯಥಾನುರೂಪಂ ಚತುಬ್ಬಿಧಮ್ಪಿ ಓಘಂ ತರಸ್ಸು. ಕಥಾಹೀತಿ ಕಥಂಕಥಾಹಿ. ತಣ್ಹಕ್ಖಯಂ ನತ್ತಮಹಾಭಿಪಸ್ಸಾತಿ ರತ್ತಿನ್ದಿವಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ವಿಭೂತಂ ಕತ್ವಾ ಪಸ್ಸ. ಏತೇನಸ್ಸ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಸುಖವಿಹಾರಂ ಕಥೇತಿ.

೧೦೭೮-೯. ಇದಾನಿ ‘‘ಕಾಮೇ ಪಹಾಯಾ’’ತಿ ಸುತ್ವಾ ವಿಕ್ಖಮ್ಭನವಸೇನ ಅತ್ತನಾ ಪಹೀನೇ ಕಾಮೇ ಸಮ್ಪಸ್ಸಮಾನೋ ‘‘ಸಬ್ಬೇಸೂ’’ತಿ ಗಾಥಮಾಹ. ತತ್ಥ ಹಿತ್ವಾ ಮಞ್ಞನ್ತಿ ಅಞ್ಞಂ ತತೋ ಹೇಟ್ಠಾ ಛಬ್ಬಿಧಮ್ಪಿ ಸಮಾಪತ್ತಿಂ ಹಿತ್ವಾ. ಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖೇ ಪರಮೇತಿ ಸತ್ತಸು ಸಞ್ಞಾವಿಮೋಕ್ಖೇಸು ಉತ್ತಮೇ ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನೇ. ತಿಟ್ಠೇ ನು ಸೋ ತತ್ಥ ಅನಾನುಯಾಯೀತಿ ಸೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ತತ್ಥ ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೇ ಅವಿಗಚ್ಛಮಾನೋ ತಿಟ್ಠೇಯ್ಯ ನೂತಿ ಪುಚ್ಛತಿ. ಅಥಸ್ಸ ಭಗವಾ ಸಟ್ಠಿಕಪ್ಪಸಹಸ್ಸಮತ್ತಂಯೇವ ಠಾನಂ ಅನುಜಾನನ್ತೋ ತತಿಯಗಾಥಮಾಹ.

೧೦೮೦. ಏವಂ ತಸ್ಸ ತತ್ಥ ಠಾನಂ ಸುತ್ವಾ ಇದಾನಿಸ್ಸ ಸಸ್ಸತುಚ್ಛೇದಭಾವಂ ಪುಚ್ಛನ್ತೋ ‘‘ತಿಟ್ಠೇ ಚೇ’’ತಿ ಗಾಥಮಾಹ. ತತ್ಥ ಪೂಗಮ್ಪಿ ವಸ್ಸಾನನ್ತಿ ಅನೇಕಸಙ್ಖ್ಯಮ್ಪಿ ವಸ್ಸಾನಂ, ಗಣರಾಸಿನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ‘‘ಪೂಗಮ್ಪಿ ವಸ್ಸಾನೀ’’ತಿಪಿ ಪಾಠೋ, ತತ್ಥ ವಿಭತ್ತಿಬ್ಯತ್ತಯೇನ ಸಾಮಿವಚನಸ್ಸ ಪಚ್ಚತ್ತವಚನಂ ಕತ್ತಬ್ಬಂ, ಪೂಗನ್ತಿ ವಾ ಏತಸ್ಸ ಬಹೂನೀತಿ ಅತ್ಥೋ ವತ್ತಬ್ಬೋ. ‘‘ಪೂಗಾನೀ’’ತಿ ವಾಪಿ ಪಠನ್ತಿ, ಪುರಿಮಪಾಠೋಯೇವ ಸಬ್ಬಸುನ್ದರೋ. ತತ್ಥೇವ ಸೋ ಸೀತಿ ಸಿಯಾ ವಿಮುತ್ತೋತಿ ಸೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ತತ್ಥೇವಾಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನೇ ನಾನಾದುಕ್ಖೇಹಿ ವಿಮುತ್ತೋ ಸೀತಿಭಾವಪ್ಪತ್ತೋ ಭವೇಯ್ಯ, ನಿಬ್ಬಾನಪ್ಪತ್ತೋ ಸಸ್ಸತೋ ಹುತ್ವಾ ತಿಟ್ಠೇಯ್ಯಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಚವೇಥ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ತಥಾವಿಧಸ್ಸಾತಿ ಉದಾಹು ತಥಾವಿಧಸ್ಸ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅನುಪಾದಾಯ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯೇಯ್ಯಾತಿ ಉಚ್ಛೇದಂ ಪುಚ್ಛತಿ, ಪಟಿಸನ್ಧಿಗ್ಗಹಣತ್ಥಂ ವಾಪಿ ಭವೇಯ್ಯಾತಿ ಪಟಿಸನ್ಧಿಮ್ಪಿ ತಸ್ಸ ಪುಚ್ಛತಿ.

೧೦೮೧. ಅಥಸ್ಸ ಭಗವಾ ಉಚ್ಛೇದಸಸ್ಸತಂ ಅನುಪಗಮ್ಮ ತತ್ಥ ಉಪ್ಪನ್ನಸ್ಸ ಅರಿಯಸಾವಕಸ್ಸ ಅನುಪಾದಾಯ ಪರಿನಿಬ್ಬಾನಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಅಚ್ಚೀ ಯಥಾ’’ತಿ ಗಾಥಮಾಹ. ತತ್ಥ ಅತ್ಥಂ ಪಲೇತೀತಿ ಅತ್ಥಂ ಗಚ್ಛತಿ. ನ ಉಪೇತಿ ಸಙ್ಖನ್ತಿ ‘‘ಅಸುಕಂ ನಾಮ ದಿಸಂ ಗತೋ’’ತಿ ವೋಹಾರಂ ನ ಗಚ್ಛತಿ. ಏವಂ ಮುನೀ ನಾಮಕಾಯಾ ವಿಮುತ್ತೋತಿ ಏವಂ ತತ್ಥ ಉಪ್ಪನ್ನೋ ಸೇಕ್ಖಮುನಿ ಪಕತಿಯಾ ಪುಬ್ಬೇವ ರೂಪಕಾಯಾ ವಿಮುತ್ತೋ ತತ್ಥ ಚತುತ್ಥಮಗ್ಗಂ ನಿಬ್ಬತ್ತೇತ್ವಾ ಧಮ್ಮಕಾಯಸ್ಸ ಪರಿಞ್ಞಾತತ್ತಾ ಪುನ ನಾಮಕಾಯಾಪಿ ವಿಮುತ್ತೋ ಉಭತೋಭಾಗವಿಮುತ್ತೋ ಖೀಣಾಸವೋ ಹುತ್ವಾ ಅನುಪಾದಾಪರಿನಿಬ್ಬಾನಸಙ್ಖಾತಂ ಅತ್ಥಂ ಪಲೇತಿ, ನ ಉಪೇತಿ ಸಙ್ಖಂ ‘‘ಖತ್ತಿಯೋ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ವಾ’’ತಿ ಏವಮಾದಿಕಂ.

೧೦೮೨. ಇದಾನಿ ‘‘ಅತ್ಥಂ ಪಲೇತೀ’’ತಿ ಸುತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಯೋನಿಸೋ ಅತ್ಥಂ ಅಸಲ್ಲಕ್ಖೇನ್ತೋ ‘‘ಅತ್ಥಙ್ಗತೋ ಸೋ’’ತಿ ಗಾಥಮಾಹ. ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ಸೋ ಅತ್ಥಙ್ಗತೋ ಉದಾಹು ನತ್ಥಿ, ಉದಾಹು ವೇ ಸಸ್ಸತಿಯಾ ಸಸ್ಸತಭಾವೇನ ಅರೋಗೋ ಅವಿಪರಿಣಾಮಧಮ್ಮೋ ಸೋತಿ ಏವಂ ತಂ ಮೇ ಮುನೀ ಸಾಧು ವಿಯಾಕರೋಹಿ. ಕಿಂ ಕಾರಣಂ? ತಥಾ ಹಿ ತೇ ವಿದಿತೋ ಏಸ ಧಮ್ಮೋತಿ.

೧೦೮೩. ಅಥಸ್ಸ ಭಗವಾ ತಥಾ ಅವತ್ತಬ್ಬತಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಅತ್ಥಙ್ಗತಸ್ಸಾ’’ತಿ ಗಾಥಮಾಹ. ತತ್ಥ ಅತ್ಥಙ್ಗತಸ್ಸಾತಿ ಅನುಪಾದಾಪರಿನಿಬ್ಬುತಸ್ಸ. ನ ಪಮಾಣಮತ್ಥೀತಿ ರೂಪಾದಿಪ್ಪಮಾಣಂ ನತ್ಥಿ. ಯೇನ ನಂ ವಜ್ಜುನ್ತಿ ಯೇನ ರಾಗಾದಿನಾ ನಂ ವದೇಯ್ಯುಂ. ಸಬ್ಬೇಸು ಧಮ್ಮೇಸೂತಿ ಸಬ್ಬೇಸು ಖನ್ಧಾದಿಧಮ್ಮೇಸು. ಸೇಸಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಪಾಕಟಮೇವ.

ಏವಂ ಭಗವಾ ಇಮಂ ಸುತ್ತಂ ಅರಹತ್ತನಿಕೂಟೇನೇವ ದೇಸೇಸಿ. ದೇಸನಾಪರಿಯೋಸಾನೇ ಚ ವುತ್ತಸದಿಸೋ ಏವ ಧಮ್ಮಾಭಿಸಮಯೋ ಅಹೋಸೀತಿ.

ಪರಮತ್ಥಜೋತಿಕಾಯ ಖುದ್ದಕ-ಅಟ್ಠಕಥಾಯ

ಸುತ್ತನಿಪಾತ-ಅಟ್ಠಕಥಾಯ ಉಪಸೀವಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.