೧೬. ಪಿಙ್ಗಿಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೧೨೭. ಜಿಣ್ಣೋಹಮಸ್ಮೀತಿ ಪಿಙ್ಗಿಯಸುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ಜಿಣ್ಣೋಹಮಸ್ಮಿ ಅಬಲೋ ವೀತವಣ್ಣೋತಿ ಸೋ ಕಿರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಜರಾಭಿಭೂತೋ ವೀಸವಸ್ಸಸತಿಕೋ ಜಾತಿಯಾ, ದುಬ್ಬಲೋ ಚ ‘‘ಇಧ ಪದಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಅಞ್ಞತ್ಥೇವ ಕರೋತಿ, ವಿನಟ್ಠಪುರಿಮಚ್ಛವಿವಣ್ಣೋ ಚ. ತೇನಾಹ – ‘‘ಜಿಣ್ಣೋಹಮಸ್ಮಿ ಅಬಲೋ ವೀತವಣ್ಣೋ’’ತಿ. ಮಾಹಂ ನಸ್ಸಂ ಮೋಮುಹೋ ಅನ್ತರಾವಾತಿ ಮಾಹಂ ತುಯ್ಹಂ ಧಮ್ಮಂ ಅಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಅನ್ತರಾಯೇವ ಅವಿದ್ವಾ ಹುತ್ವಾ ಅನಸ್ಸಿಂ. ಜಾತಿಜರಾಯ ಇಧ ವಿಪ್ಪಹಾನನ್ತಿ ಇಧೇವ ತವ ಪಾದಮೂಲೇ ಪಾಸಾಣಕೇ ವಾ ಚೇತಿಯ ಜಾತಿಜರಾಯ ವಿಪ್ಪಹಾನಂ ನಿಬ್ಬಾನಧಮ್ಮಂ ಯಮಹಂ ವಿಜಞ್ಞಂ, ತಂ ಮೇ ಆಚಿಕ್ಖ.

೧೧೨೮. ಇದಾನಿ ಯಸ್ಮಾ ಪಿಙ್ಗಿಯೋ ಕಾಯೇ ಸಾಪೇಕ್ಖತಾಯ ‘‘ಜಿಣ್ಣೋಹಮಸ್ಮೀ’’ತಿ ಗಾಥಮಾಹ ತೇನಸ್ಸ ಭಗವಾ ಕಾಯೇ ಸಿನೇಹಪ್ಪಹಾನತ್ಥಂ ‘‘ದಿಸ್ವಾನ ರೂಪೇಸು ವಿಹಞ್ಞಮಾನೇ’’ತಿ ಗಾಥಮಾಹ. ತತ್ಥ ರೂಪೇಸೂತಿ ರೂಪಹೇತು ರೂಪಪಚ್ಚಯಾ. ವಿಹಞ್ಞಮಾನೇತಿ ಕಮ್ಮಕಾರಣಾದೀಹಿ ಉಪಹಞ್ಞಮಾನೇ. ರುಪ್ಪನ್ತಿ ರೂಪೇಸೂತಿ ಚಕ್ಖುರೋಗಾದೀಹಿ ಚ ರೂಪಹೇತುಯೇವ ಜನಾ ರುಪ್ಪನ್ತಿ ಬಾಧೀಯನ್ತಿ.

೧೧೨೯-೩೦. ಏವಂ ಭಗವತಾ ಯಾವ ಅರಹತ್ತಂ ತಾವ ಕಥಿತಂ ಪಟಿಪತ್ತಿಂ ಸುತ್ವಾಪಿ ಪಿಙ್ಗಿಯೋ ಜರಾದುಬ್ಬಲತಾಯ ವಿಸೇಸಂ ಅನಧಿಗನ್ತ್ವಾವ ಪುನ ‘‘ದಿಸಾ ಚತಸ್ಸೋ’’ತಿ ಇಮಾಯ ಗಾಥಾಯ ಭಗವನ್ತಂ ಥೋಮೇನ್ತೋ ದೇಸನಂ ಯಾಚತಿ. ಅಥಸ್ಸ ಭಗವಾ ಪುನಪಿ ಯಾವ ಅರಹತ್ತಂ, ತಾವ ಪಟಿಪದಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ತಣ್ಹಾಧಿಪನ್ನೇ’’ತಿ ಗಾಥಮಾಹ. ಸೇಸಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಪಾಕಟಮೇವ.

ಇಮಮ್ಪಿ ಸುತ್ತಂ ಭಗವಾ ಅರಹತ್ತನಿಕೂಟೇನೇವ ದೇಸೇಸಿ. ದೇಸನಾಪರಿಯೋಸಾನೇ ಚ ಪಿಙ್ಗಿಯೋ ಅನಾಗಾಮಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಾಸಿ. ಸೋ ಕಿರ ಅನ್ತರನ್ತರಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಏವಂ ವಿಚಿತ್ರಪಟಿಭಾನಂ ನಾಮ ದೇಸನಂ ನ ಲಭಿ ಮಯ್ಹಂ ಮಾತುಲೋ ಬಾವರೀ ಸವನಾಯಾ’’ತಿ. ತೇನ ಸಿನೇಹವಿಕ್ಖೇಪೇನ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿ. ಅನ್ತೇವಾಸಿನೋ ಪನಸ್ಸ ಸಹಸ್ಸಜಟಿಲಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿಂಸು. ಸಬ್ಬೇವ ಇದ್ಧಿಮಯಪತ್ತಚೀವರಧರಾ ಏಹಿಭಿಕ್ಖವೋ ಅಹೇಸುನ್ತಿ.

ಪರಮತ್ಥಜೋತಿಕಾಯ ಖುದ್ದಕ-ಅಟ್ಠಕಥಾಯ

ಸುತ್ತನಿಪಾತ-ಅಟ್ಠಕಥಾಯ ಪಿಙ್ಗಿಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಪಾರಾಯನತ್ಥುತಿಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ

ಇತೋ ಪರಂ ಸಙ್ಗೀತಿಕಾರಾ ದೇಸನಂ ಥೋಮೇನ್ತಾ ‘‘ಇದಮವೋಚ ಭಗವಾ’’ತಿಆದಿಮಾಹಂಸು. ತತ್ಥ ಇದಮವೋಚಾತಿ ಇದಂ ಪರಾಯನಂ ಅವೋಚ. ಪರಿಚಾರಕಸೋಳಸಾನನ್ತಿ ಬಾವರಿಸ್ಸ ಪರಿಚಾರಕೇನ ಪಿಙ್ಗಿಯೇನ ಸಹ ಸೋಳಸನ್ನಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ವಾ ಭಗವತೋ ಪರಿಚಾರಕಾನಂ ಸೋಳಸನ್ನನ್ತಿ ಪರಿಚಾರಕಸೋಳಸನ್ನಂ. ತೇ ಏವ ಚ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ. ತತ್ಥ ಸೋಳಸಪರಿಸಾ ಪನ ಪುರತೋ ಚ ಪಚ್ಛತೋ ಚ ವಾಮಪಸ್ಸತೋ ಚ ದಕ್ಖಿಣಪಸ್ಸತೋ ಚ ಛ ಛ ಯೋಜನಾನಿ ನಿಸಿನ್ನಾ ಉಜುಕೇನ ದ್ವಾದಸಯೋಜನಿಕಾ ಅಹೋಸಿ. ಅಜ್ಝಿಟ್ಠೋತಿ ಯಾಚಿತೋ ಅತ್ಥಮಞ್ಞಾಯಾತಿ ಪಾಳಿಅತ್ಥಮಞ್ಞಾಯ. ಧಮ್ಮಮಞ್ಞಾಯಾತಿ ಪಾಳಿಮಞ್ಞಾಯ. ಪಾರಾಯನನ್ತಿ ಏವಂ ಇಮಸ್ಸ ಧಮ್ಮಪರಿಯಾಯಸ್ಸ ಅಧಿವಚನಂ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ತೇಸಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ನಾಮಾನಿ ಕಿತ್ತಯನ್ತಾ ‘‘ಅಜಿತೋ ತಿಸ್ಸಮೇತ್ತೇಯ್ಯೋ…ಪೇ… ಬುದ್ಧಸೇಟ್ಠಂ ಉಪಾಗಮು’’ನ್ತಿ ಆಹಂಸು.

೧೧೩೧-೭. ತತ್ಥ ಸಮ್ಪನ್ನಚರಣನ್ತಿ ನಿಬ್ಬಾನಪದಟ್ಠಾನಭೂತೇನ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಸೀಲಾದಿನಾ ಸಮ್ಪನ್ನಂ. ಇಸಿನ್ತಿ ಮಹೇಸಿಂ. ಸೇಸಂ ಪಾಕಟಮೇವ. ತತೋ ಪರಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಮಚರಿಂಸೂತಿ ಮಗ್ಗಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಅಚರಿಂಸು. ತಸ್ಮಾ ಪಾರಾಯನನ್ತಿ ತಸ್ಸ ಪಾರಭೂತಸ್ಸ ನಿಬ್ಬಾನಸ್ಸ ಅಯನನ್ತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ.

ಪಾರಾಯನಾನುಗೀತಿಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ

೧೧೩೮. ಪಾರಾಯನಮನುಗಾಯಿಸ್ಸನ್ತಿ ಅಸ್ಸ ಅಯಂ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ – ಭಗವತಾ ಹಿ ಪಾರಾಯನೇ ದೇಸಿತೇ ಸೋಳಸಸಹಸ್ಸಾ ಜಟಿಲಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿಂಸು, ಅವಸೇಸಾನಞ್ಚ ಚುದ್ದಸಕೋಟಿಸಙ್ಖಾನಂ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ ಧಮ್ಮಾಭಿಸಮಯೋ ಅಹೋಸಿ. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ ಪೋರಾಣೇಹಿ –

‘‘ತತೋ ಪಾಸಾಣಕೇ ರಮ್ಮೇ, ಪಾರಾಯನಸಮಾಗಮೇ;

ಅಮತಂ ಪಾಪಯೀ ಬುದ್ಧೋ, ಚುದ್ದಸ ಪಾಣಕೋಟಿಯೋ’’ತಿ.

ನಿಟ್ಠಿತಾಯ ಪನ ಧಮ್ಮದೇಸನಾಯ ತತೋ ತತೋ ಆಗತಾ ಮನುಸ್ಸಾ ಭಗವತೋ ಆನುಭಾವೇನ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋ ಗಾಮನಿಗಮಾದೀಸ್ವೇವ ಪಾತುರಹೇಸುಂ. ಭಗವಾಪಿ ಸಾವತ್ಥಿಮೇವ ಅಗಮಾಸಿ ಪರಿಚಾರಕಸೋಳಸಾದೀಹಿ ಅನೇಕೇಹಿ ಭಿಕ್ಖುಸಹಸ್ಸೇಹಿ ಪರಿವುತೋ. ತತ್ಥ ಪಿಙ್ಗಿಯೋ ಭಗವನ್ತಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಆಹ – ‘‘ಗಚ್ಛಾಮಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಬಾವರಿಸ್ಸ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದಂ ಆರೋಚೇತುಂ, ಪಟಿಸ್ಸುತಞ್ಹಿ ತಸ್ಸ ಮಯಾ’’ತಿ. ಅಥ ಭಗವತಾ ಅನುಞ್ಞಾತೋ ಞಾಣಗಮನೇನೇವ ಗೋಧಾವರೀತೀರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಾದಗಮನೇನ ಅಸ್ಸಮಾಭಿಮುಖೋ ಅಗಮಾಸಿ. ತಮೇನಂ ಬಾವರೀ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಮಗ್ಗಂ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ನಿಸಿನ್ನೋ ದೂರತೋವ ಖಾರಿಜಟಾದಿವಿರಹಿತಂ ಭಿಕ್ಖುವೇಸೇನ ಆಗಚ್ಛನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಬುದ್ಧೋ ಲೋಕೇ ಉಪ್ಪನ್ನೋ’’ತಿ ನಿಟ್ಠಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಸಮ್ಪತ್ತಞ್ಚಾಪಿ ನಂ ಪುಚ್ಛಿ – ‘‘ಕಿಂ, ಪಿಙ್ಗಿಯ, ಬುದ್ಧೋ ಲೋಕೇ ಉಪ್ಪನ್ನೋ’’ತಿ. ‘‘ಆಮ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಉಪ್ಪನ್ನೋ, ಪಾಸಾಣಕೇ ಚೇತಿಯೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸಿ, ತಮಹಂ ತುಯ್ಹಂ ದೇಸೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ತತೋ ಬಾವರೀ ಮಹತಾ ಸಕ್ಕಾರೇನ ಸಪರಿಸೋ ತಂ ಪೂಜೇತ್ವಾ ಆಸನಂ ಪಞ್ಞಾಪೇಸಿ. ತತ್ಥ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಪಿಙ್ಗಿಯೋ ‘‘ಪಾರಾಯನಮನುಗಾಯಿಸ್ಸ’’ನ್ತಿಆದಿಮಾಹ.

ತತ್ಥ ಅನುಗಾಯಿಸ್ಸನ್ತಿ ಭಗವತಾ ಗೀತಂ ಅನುಗಾಯಿಸ್ಸಂ. ಯಥಾದ್ದಕ್ಖೀತಿ ಯಥಾ ಸಾಮಂ ಸಚ್ಚಾಭಿಸಮ್ಬೋಧೇನ ಅಸಾಧಾರಣಞಾಣೇನ ಚ ಅದ್ದಕ್ಖಿ. ನಿಕ್ಕಾಮೋತಿ ಪಹೀನಕಾಮೋ. ‘‘ನಿಕ್ಕಮೋ’’ತಿಪಿ ಪಾಠೋ, ವೀರಿಯವಾತಿ ಅತ್ಥೋ ನಿಕ್ಖನ್ತೋ ವಾ ಅಕುಸಲಪಕ್ಖಾ. ನಿಬ್ಬನೋತಿ ಕಿಲೇಸವನವಿರಹಿತೋ, ತಣ್ಹಾವಿರಹಿತೋ ಏವ ವಾ. ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು ಮುಸಾ ಭಣೇತಿ ಯೇಹಿ ಕಿಲೇಸೇಹಿ ಮುಸಾ ಭಣೇಯ್ಯ, ಏತೇ ತಸ್ಸ ಪಹೀನಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಏತೇನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಸವನೇ ಉಸ್ಸಾಹಂ ಜನೇತಿ.

೧೧೩೯-೪೧. ವಣ್ಣೂಪಸಞ್ಹಿತನ್ತಿ ಗುಣೂಪಸಞ್ಹಿತಂ. ಸಚ್ಚವ್ಹಯೋತಿ ‘‘ಬುದ್ಧೋ’’ತಿ ಸಚ್ಚೇನೇವ ಅವ್ಹಾನೇನ ನಾಮೇನ ಯುತ್ತೋ. ಬ್ರಹ್ಮೇತಿ ತಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಆಲಪತಿ. ಕುಬ್ಬನಕನ್ತಿ ಪರಿತ್ತವನಂ. ಬಹುಪ್ಫಲಂ ಕಾನನಮಾವಸೇಯ್ಯಾತಿ ಅನೇಕಫಲಾದಿವಿಕತಿಭರಿತಂ ಕಾನನಂ ಆಗಮ್ಮ ವಸೇಯ್ಯ. ಅಪ್ಪದಸ್ಸೇತಿ ಬಾವರಿಪಭುತಿಕೇ ಪರಿತ್ತಪಞ್ಞೇ. ಮಹೋದಧಿನ್ತಿ ಅನೋತತ್ತಾದಿಂ ಮಹನ್ತಂ ಉದಕರಾಸಿಂ.

೧೧೪೨-೪. ಯೇಮೇ ಪುಬ್ಬೇತಿ ಯೇ ಇಮೇ ಪುಬ್ಬೇ. ತಮನುದಾಸಿನೋತಿ ತಮೋನುದೋ ಆಸಿನೋ. ಭೂರಿಪಞ್ಞಾಣೋತಿ ಞಾಣಧಜೋ. ಭೂರಿಮೇಧಸೋತಿ ವಿಪುಲಪಞ್ಞೋ. ಸನ್ದಿಟ್ಠಿಕಮಕಾಲಿಕನ್ತಿ ಸಾಮಂ ಪಸ್ಸಿತಬ್ಬಫಲಂ, ನ ಚ ಕಾಲನ್ತರೇ ಪತ್ತಬ್ಬಫಲಂ. ಅನೀತಿಕನ್ತಿ ಕಿಲೇಸಈತಿವಿರಹಿತಂ.

೧೧೪೫-೫೦. ಅಥ ನಂ ಬಾವರೀ ಆಹ ‘‘ಕಿಂ ನು ತಮ್ಹಾ’’ತಿ ದ್ವೇ ಗಾಥಾ. ತತೋ ಪಿಙ್ಗಿಯೋ ಭಗವತೋ ಸನ್ತಿಕಾ ಅವಿಪ್ಪವಾಸಮೇವ ದೀಪೇನ್ತೋ ‘‘ನಾಹಂ ತಮ್ಹಾ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ಪಸ್ಸಾಮಿ ನಂ ಮನಸಾ ಚಕ್ಖುನಾವಾತಿ ತಂ ಬುದ್ಧಂ ಅಹಂ ಚಕ್ಖುನಾ ವಿಯ ಮನಸಾ ಪಸ್ಸಾಮಿ. ನಮಸ್ಸಮಾನೋ ವಿವಸೇಮಿ ರತ್ತಿನ್ತಿ ನಮಸ್ಸಮಾನೋವ ರತ್ತಿಂ ಅತಿನಾಮೇಮಿ. ತೇನ ತೇನೇವ ನತೋತಿ ಯೇನ ದಿಸಾಭಾಗೇನ ಬುದ್ಧೋ, ತೇನ ತೇನೇವಾಹಮ್ಪಿ ನತೋ ತನ್ನಿನ್ನೋ ತಪ್ಪೋಣೋತಿ ದಸ್ಸೇತಿ.

೧೧೫೧. ದುಬ್ಬಲಥಾಮಕಸ್ಸಾತಿ ಅಪ್ಪಥಾಮಕಸ್ಸ, ಅಥ ವಾ ದುಬ್ಬಲಸ್ಸ ದುತ್ಥಾಮಕಸ್ಸ ಚ ಬಲವೀರಿಯಹೀನಸ್ಸಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ತೇನೇವ ಕಾಯೋ ನ ಪಲೇತೀತಿ ತೇನೇವ ದುಬ್ಬಲಥಾಮಕತ್ತೇನ ಕಾಯೋ ನ ಗಚ್ಛತಿ, ಯೇನ ವಾ ಬುದ್ಧೋ, ತೇನ ನ ಗಚ್ಛತಿ. ‘‘ನ ಪರೇತೀ’’ತಿಪಿ ಪಾಠೋ, ಸೋ ಏವತ್ಥೋ. ತತ್ಥಾತಿ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ. ಸಙ್ಕಪ್ಪಯನ್ತಾಯಾತಿ ಸಙ್ಕಪ್ಪಗಮನೇನ. ತೇನ ಯುತ್ತೋತಿ ಯೇನ ಬುದ್ಧೋ, ತೇನ ಯುತ್ತೋ ಪಯುತ್ತೋ ಅನುಯುತ್ತೋತಿ ದಸ್ಸೇತಿ.

೧೧೫೨. ಪಙ್ಕೇ ಸಯಾನೋತಿ ಕಾಮಕದ್ದಮೇ ಸಯಮಾನೋ. ದೀಪಾ ದೀಪಂ ಉಪಪ್ಲವಿನ್ತಿ ಸತ್ಥಾರಾದಿತೋ ಸತ್ಥಾರಾದಿಂ ಅಭಿಗಚ್ಛಿಂ. ಅಥದ್ದಸಾಸಿಂ ಸಮ್ಬುದ್ಧನ್ತಿ ಸೋಹಂ ಏವಂ ದುದ್ದಿಟ್ಠಿಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಅನ್ವಾಹಿಣ್ಡನ್ತೋ ಅಥ ಪಾಸಾಣಕೇ ಚೇತಿಯೇ ಬುದ್ಧಮದ್ದಕ್ಖಿಂ.

೧೧೫೩. ಇಮಿಸ್ಸಾ ಗಾಥಾಯ ಅವಸಾನೇ ಪಿಙ್ಗಿಯಸ್ಸ ಚ ಬಾವರಿಸ್ಸ ಚ ಇನ್ದ್ರಿಯಪರಿಪಾಕಂ ವಿದಿತ್ವಾ ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಠಿತೋಯೇವ ಸುವಣ್ಣೋಭಾಸಂ ಮುಞ್ಚಿ. ಪಿಙ್ಗಿಯೋ ಬಾವರಿಸ್ಸ ಬುದ್ಧಗುಣೇ ವಣ್ಣಯನ್ತೋ ನಿಸಿನ್ನೋ ಏವ ತಂ ಓಭಾಸಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ಇದ’’ನ್ತಿ ವಿಲೋಕೇನ್ತೋ ಭಗವನ್ತಂ ಅತ್ತನೋ ಪುರತೋ ಠಿತಂ ವಿಯ ದಿಸ್ವಾ ಬಾವರಿಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ‘‘ಬುದ್ಧೋ ಆಗತೋ’’ತಿ ಆರೋಚೇಸಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಅಞ್ಜಲಿಂ ಪಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಭಗವಾಪಿ ಓಭಾಸಂ ಫರಿತ್ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಅತ್ತಾನಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಉಭಿನ್ನಮ್ಪಿ ಸಪ್ಪಾಯಂ ವಿದಿತ್ವಾ ಪಿಙ್ಗಿಯಮೇವ ಆಲಪಮಾನೋ ‘‘ಯಥಾ ಅಹೂ ವಕ್ಕಲೀ’’ತಿ ಇಮಂ ಗಾಥಮಭಾಸಿ.

ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ಯಥಾ ವಕ್ಕಲಿತ್ಥೇರೋ ಸದ್ಧಾಧಿಮುತ್ತೋ ಅಹೋಸಿ, ಸದ್ಧಾಧುರೇನ ಚ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ. ಯಥಾ ಚ ಸೋಳಸನ್ನಂ ಏಕೋ ಭದ್ರಾವುಧೋ ನಾಮ ಯಥಾ ಚ ಆಳವಿ ಗೋತಮೋ, ಏವಮೇವ ತ್ವಮ್ಪಿ ಪಮುಞ್ಚಸ್ಸು ಸದ್ಧಂ. ತತೋ ಸದ್ಧಾಯ ಅಧಿಮುಚ್ಚನ್ತೋ ‘‘ಸಬ್ಬೇ ಸಙ್ಖಾರಾ ಅನಿಚ್ಚಾ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ವಿಪಸ್ಸನಂ ಆರಭಿತ್ವಾ ಮಚ್ಚುಧೇಯ್ಯಸ್ಸ ಪಾರಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಗಮಿಸ್ಸಸೀತಿ ಅರಹತ್ತನಿಕೂಟೇನೇವ ದೇಸನಂ ನಿಟ್ಠಾಪೇಸಿ. ದೇಸನಾಪರಿಯೋಸಾನೇ ಪಿಙ್ಗಿಯೋ ಅರಹತ್ತೇ ಬಾವರೀ ಅನಾಗಾಮಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಹಿ. ಬಾವರಿಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಸಿಸ್ಸಾ ಪನ ಪಞ್ಚಸತಾ ಸೋತಾಪನ್ನಾ ಅಹೇಸುಂ.

೧೧೫೪-೫. ಇದಾನಿ ಪಿಙ್ಗಿಯೋ ಅತ್ತನೋ ಪಸಾದಂ ಪವೇದೇನ್ತೋ ‘‘ಏಸ ಭಿಯ್ಯೋ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ಪಟಿಭಾನವಾತಿ ಪಟಿಭಾನಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಯ ಉಪೇತೋ. ಅಧಿದೇವೇ ಅಭಿಞ್ಞಾಯಾತಿ ಅಧಿದೇವಕರೇ ಧಮ್ಮೇ ಞತ್ವಾ. ಪರೋವರನ್ತಿ ಹೀನಪಣೀತಂ, ಅತ್ತನೋ ಚ ಪರಸ್ಸ ಚ ಅಧಿದೇವತ್ತಕರಂ ಸಬ್ಬಂ ಧಮ್ಮಜಾತಂ ವೇದೀತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಕಙ್ಖೀನಂ ಪಟಿಜಾನತನ್ತಿ ಕಙ್ಖೀನಂಯೇವ ಸತಂ ‘‘ನಿಕ್ಕಙ್ಖಮ್ಹಾ’’ತಿ ಪಟಿಜಾನನ್ತಾನಂ.

೧೧೫೬. ಅಸಂಹೀರನ್ತಿ ರಾಗಾದೀಹಿ ಅಸಂಹಾರಿಯಂ. ಅಸಂಕುಪ್ಪನ್ತಿ ಅಕುಪ್ಪಂ ಅವಿಪರಿಣಾಮಧಮ್ಮಂ. ದ್ವೀಹಿಪಿ ಪದೇಹಿ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಭಣತಿ. ಅದ್ಧಾ ಗಮಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಏಕಂಸೇನೇವ ತಂ ಅನುಪಾದಿಸೇಸಂ ನಿಬ್ಬಾನಧಾತುಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮಿ. ನ ಮೇತ್ಥ ಕಙ್ಖಾತಿ ನತ್ಥಿ ಮೇ ಏತ್ಥ ನಿಬ್ಬಾನೇ ಕಙ್ಖಾ. ಏವಂ ಮಂ ಧಾರೇಹಿ ಅಧಿಮುತ್ತಚಿತ್ತನ್ತಿ ಪಿಙ್ಗಿಯೋ ‘‘ಏವಮೇವ ತ್ವಮ್ಪಿ ಪಮುಞ್ಚಸ್ಸು ಸದ್ಧ’’ನ್ತಿ. ಇಮಿನಾ ಭಗವತೋ ಓವಾದೇನ ಅತ್ತನಿ ಸದ್ಧಂ ಉಪ್ಪಾದೇತ್ವಾ ಸದ್ಧಾಧುರೇನೇವ ಚ ವಿಮುಞ್ಚಿತ್ವಾ ತಂ ಸದ್ಧಾಧಿಮುತ್ತತಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ಭಗವನ್ತಂ ಆಹ – ‘‘ಏವಂ ಮಂ ಧಾರೇಹಿ ಅಧಿಮುತ್ತಚಿತ್ತ’’ನ್ತಿ. ಅಯಮೇತ್ಥ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ ‘‘ಯಥಾ ಮಂ ತ್ವಂ ಅವಚ, ಏವಮೇವ ಅಧಿಮುತ್ತಂ ಧಾರೇಹೀ’’ತಿ.

ಇತಿ ಪರಮತ್ಥಜೋತಿಕಾಯ ಖುದ್ದಕ-ಅಟ್ಠಕಥಾಯ

ಸುತ್ತನಿಪಾತ-ಅಟ್ಠಕಥಾಯ ಸೋಳಸಬ್ರಾಹ್ಮಣಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ನಿಟ್ಠಿತೋ ಚ ಪಞ್ಚಮೋ ವಗ್ಗೋ ಅತ್ಥವಣ್ಣನಾನಯತೋ, ನಾಮೇನ

ಪಾರಾಯನವಗ್ಗೋತಿ.

ನಿಗಮನಕಥಾ

ಏತ್ತಾವತಾ ಚ ಯಂ ವುತ್ತಂ –

‘‘ಉತ್ತಮಂ ವನ್ದನೇಯ್ಯಾನಂ, ವನ್ದಿತ್ವಾ ರತನತ್ತಯಂ;

ಯೋ ಖುದ್ದಕನಿಕಾಯಮ್ಹಿ, ಖುದ್ದಾಚಾರಪ್ಪಹಾಯಿನಾ.

‘‘ದೇಸಿತೋ ಲೋಕನಾಥೇನ, ಲೋಕನಿತ್ಥರಣೇಸಿನಾ;

ತಸ್ಸ ಸುತ್ತನಿಪಾತಸ್ಸ, ಕರಿಸ್ಸಾಮತ್ಥವಣ್ಣನ’’ನ್ತಿ.

ಏತ್ಥ ಉರಗವಗ್ಗಾದಿಪಞ್ಚವಗ್ಗಸಙ್ಗಹಿತಸ್ಸ ಉರಗಸುತ್ತಾದಿಸತ್ತತಿಸುತ್ತಪ್ಪಭೇದಸ್ಸ ಸುತ್ತನಿಪಾತಸ್ಸ ಅತ್ಥವಣ್ಣನಾ ಕತಾ ಹೋತಿ. ತೇನೇತಂ ವುಚ್ಚತಿ –

‘‘ಇಮಂ ಸುತ್ತನಿಪಾತಸ್ಸ, ಕರೋನ್ತೇನತ್ಥವಣ್ಣನಂ;

ಸದ್ಧಮ್ಮಟ್ಠಿತಿಕಾಮೇನ, ಯಂ ಪತ್ತಂ ಕುಸಲಂ ಮಯಾ.

‘‘ತಸ್ಸಾನುಭಾವತೋ ಖಿಪ್ಪಂ, ಧಮ್ಮೇ ಅರಿಯಪ್ಪವೇದಿತೇ;

ವುಡ್ಢಿಂ ವಿರೂಳ್ಹಿಂ ವೇಪುಲ್ಲಂ, ಪಾಪುಣಾತು ಅಯಂ ಜನೋ’’ತಿ.

(ಪರಿಯತ್ತಿಪ್ಪಮಾಣತೋ ಚತುಚತ್ತಾಲೀಸಮತ್ತಾ ಭಾಣವಾರಾ.)

ಪರಮವಿಸುದ್ಧಸದ್ಧಾಬುದ್ಧಿವೀರಿಯಪ್ಪಟಿಮಣ್ಡಿತೇನ ಸೀಲಾಚಾರಜ್ಜವಮದ್ದವಾದಿಗುಣಸಮುದಯಸಮುದಿತೇನ ಸಕಸಮಯಸಮಯನ್ತರಗಹನಜ್ಝೋಗಾಹಣಸಮತ್ಥೇನ ಪಞ್ಞಾವೇಯ್ಯತ್ತಿಯಸಮನ್ನಾಗತೇನ ತಿಪಿಟಕಪರಿಯತ್ತಿಪ್ಪಭೇದೇ ಸಾಟ್ಠಕಥೇ ಸತ್ಥುಸಾಸನೇ ಅಪ್ಪಟಿಹತಞಾಣಪ್ಪಭಾವೇನ ಮಹಾವೇಯ್ಯಾಕರಣೇನ ಕರಣಸಮ್ಪತ್ತಿಜನಿತಸುಖವಿನಿಗ್ಗತಮಧುರೋದಾರವಚನಲಾವಣ್ಣಯುತ್ತೇನ ಯುತ್ತಮುತ್ತವಾದಿನಾ ವಾದೀವರೇನ ಮಹಾಕವಿನಾ ಛಳಭಿಞ್ಞಾಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾದಿಪ್ಪಭೇದಗುಣಪಟಿಮಣ್ಡಿತೇ ಉತ್ತರಿಮನುಸ್ಸಧಮ್ಮೇ ಸುಪ್ಪತಿಟ್ಠಿತಬುದ್ಧೀನಂ ಥೇರವಂಸಪ್ಪದೀಪಾನಂ ಥೇರಾನಂ ಮಹಾವಿಹಾರವಾಸೀನಂ ವಂಸಾಲಙ್ಕಾರಭೂತೇನ ವಿಪುಲವಿಸುದ್ಧಬುದ್ಧಿನಾ ಬುದ್ಧಘೋಸೋತಿ ಗರೂಹಿ ಗಹಿತನಾಮಧೇಯ್ಯೇನ ಥೇರೇನ ಕತಾ ಅಯಂ ಪರಮತ್ಥಜೋತಿಕಾ ನಾಮ ಸುತ್ತನಿಪಾತ-ಅಟ್ಠಕಥಾ –

ತಾವ ತಿಟ್ಠತು ಲೋಕಸ್ಮಿಂ, ಲೋಕನಿತ್ಥರಣೇಸಿನಂ;

ದಸ್ಸೇನ್ತೀ ಕುಲಪುತ್ತಾನಂ, ನಯಂ ಪಞ್ಞಾವಿಸುದ್ಧಿಯಾ.

ಯಾವ ಬುದ್ಧೋತಿ ನಾಮಮ್ಪಿ, ಸುದ್ಧಚಿತ್ತಸ್ಸ ತಾದಿನೋ;

ಲೋಕಮ್ಹಿ ಲೋಕಜೇಟ್ಠಸ್ಸ, ಪವತ್ತತಿ ಮಹೇಸಿನೋತಿ.

ಸುತ್ತನಿಪಾತ-ಅತ್ಥವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.