೮. ಪಸೂರಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೮೩೧. ಇಧೇವ ಸುದ್ಧೀತಿ ಪಸೂರಸುತ್ತಂ. ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಭಗವತಿ ಕಿರ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರನ್ತೇ ಪಸೂರೋ ನಾಮ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ಮಹಾವಾದೀ, ಸೋ ‘‘ಅಹಮಸ್ಮಿ ಸಕಲಜಮ್ಬುದೀಪೇ ವಾದೇನ ಅಗ್ಗೋ, ತಸ್ಮಾ ಯಥಾ ಜಮ್ಬುದೀಪಸ್ಸ ಜಮ್ಬುಪಞ್ಞಾಣಂ, ಏವಂ ಮಮಾಪಿ ಭವಿತುಂ ಅರಹತೀ’’ತಿ ಜಮ್ಬುಸಾಖಂ ಧಜಂ ಕತ್ವಾ ಸಕಲಜಮ್ಬುದೀಪೇ ಪಟಿವಾದಂ ಅನಾಸಾದೇನ್ತೋ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ನಗರದ್ವಾರೇ ವಾಲಿಕತ್ಥಲಂ ಕತ್ವಾ ತತ್ಥ ಸಾಖಂ ಉಸ್ಸಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಯೋ ಮಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ವಾದಂ ಕಾತುಂ ಸಮತ್ಥೋ, ಸೋ ಇಮಂ ಸಾಖಂ ಭಞ್ಜತೂ’’ತಿ ವತ್ವಾ ನಗರಂ ಪಾವಿಸಿ. ತಂ ಠಾನಂ ಮಹಾಜನೋ ಪರಿವಾರೇತ್ವಾ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ತೇನ ಚ ಸಮಯೇನ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಭತ್ತಕಿಚ್ಚಂ ಕತ್ವಾ ಸಾವತ್ಥಿತೋ ನಿಕ್ಖಮತಿ. ಸೋ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಸಮ್ಬಹುಲೇ ಗಾಮದಾರಕೇ ಪುಚ್ಛಿ – ‘‘ಕಿಂ ಏತಂ ದಾರಕಾ’’ತಿ, ತೇ ಸಬ್ಬಂ ಆಚಿಕ್ಖಿಂಸು. ‘‘ತೇನ ಹಿ ನಂ ತುಮ್ಹೇ ಉದ್ಧರಿತ್ವಾ ಪಾದೇಹಿ ಭಞ್ಜಥ, ‘ವಾದತ್ಥಿಕೋ ವಿಹಾರಂ ಆಗಚ್ಛತೂ’ತಿ ಚ ಭಣಥಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ.

ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತ್ವಾ ಕತಭತ್ತಕಿಚ್ಚೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಉದ್ಧರಿತ್ವಾ ಭಗ್ಗಂ ಸಾಖಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಕೇನಿದಂ ಕಾರಿತ’’ನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ಬುದ್ಧಸಾವಕೇನ ಸಾರಿಪುತ್ತೇನಾ’’ತಿ ಚ ವುತ್ತೇ ಪಮುದಿತೋ ಹುತ್ವಾ ‘‘ಅಜ್ಜ ಮಮ ಜಯಂ ಸಮಣಸ್ಸ ಚ ಪರಾಜಯಂ ಪಣ್ಡಿತಾ ಪಸ್ಸನ್ತೂ’’ತಿ ಪಞ್ಹವೀಮಂಸಕೇ ಕಾರಣಿಕೇ ಆನೇತುಂ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ವೀಥಿಸಿಙ್ಘಾಟಕಚಚ್ಚರೇಸು ವಿಚರನ್ತೋ ‘‘ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಅಗ್ಗಸಾವಕೇನ ಸಹ ವಾದೇ ಪಞ್ಞಾಪಟಿಭಾನಂ ಸೋತುಕಾಮಾ ಭೋನ್ತೋ ನಿಕ್ಖಮನ್ತೂ’’ತಿ ಉಗ್ಘೋಸೇಸಿ. ‘‘ಪಣ್ಡಿತಾನಂ ವಚನಂ ಸೋಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಸಾಸನೇ ಪಸನ್ನಾಪಿ ಅಪ್ಪಸನ್ನಾಪಿ ಬಹೂ ಮನುಸ್ಸಾ ನಿಕ್ಖಮಿಂಸು. ತತೋ ಪಸೂರೋ ಮಹಾಜನಪರಿವುತೋ ‘‘ಏವಂ ವುತ್ತೇ ಏವಂ ಭಣಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿಆದೀನಿ ವಿತಕ್ಕೇನ್ತೋ ವಿಹಾರಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಥೇರೋ ‘‘ವಿಹಾರೇ ಉಚ್ಚಾಸದ್ದಮಹಾಸದ್ದೋ ಜನಬ್ಯಾಕುಲಞ್ಚ ಮಾ ಅಹೋಸೀ’’ತಿ ಜೇತವನದ್ವಾರಕೋಟ್ಠಕೇ ಆಸನಂ ಪಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ನಿಸೀದಿ.

ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ಥೇರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ‘‘ತ್ವಂ, ಭೋ, ಪಬ್ಬಜಿತ, ಮಯ್ಹಂ ಜಮ್ಬುಧಜಂ ಭಞ್ಜಾಪೇಸೀ’’ತಿ ಆಹ. ‘‘ಆಮ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾ’’ತಿ ಚ ವುತ್ತೇ ‘‘ಹೋತು ನೋ, ಭೋ, ಕಾಚಿ ಕಥಾಪವತ್ತೀ’’ತಿ ಆಹ. ‘‘ಹೋತು ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾ’’ತಿ ಚ ಥೇರೇನ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತೇ ‘‘ತ್ವಂ, ಸಮಣ, ಪುಚ್ಛ, ಅಹಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಆಹ. ತತೋ ನಂ ಥೇರೋ ಅವಚ ‘‘ಕಿಂ, ಪರಿಬ್ಬಾಜಕ, ದುಕ್ಕರಂ ಪುಚ್ಛಾ, ಉದಾಹು ವಿಸ್ಸಜ್ಜನ’’ನ್ತಿ. ವಿಸ್ಸಜ್ಜನಂ ಭೋ, ಪಬ್ಬಜಿತ, ಪುಚ್ಛಾಯ ಕಿಂ ದುಕ್ಕರಂ. ತಂ ಯೋ ಹಿ ಕೋಚಿ ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಪುಚ್ಛತೀತಿ. ‘‘ತೇನ ಹಿ, ಪರಿಬ್ಬಾಜಕ, ತ್ವಂ ಪುಚ್ಛ, ಅಹಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಏವಂ ವುತ್ತೇ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ‘‘ಸಾಧುರೂಪೋ ಭಿಕ್ಖು ಠಾನೇ ಸಾಖಂ ಭಞ್ಜಾಪೇಸೀ’’ತಿ ವಿಮ್ಹಿತಚಿತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ಥೇರಂ ಪುಚ್ಛಿ – ‘‘ಕೋ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಕಾಮೋ’’ತಿ. ‘‘ಸಙ್ಕಪ್ಪರಾಗೋ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಕಾಮೋ’’ತಿ (ಅ. ನಿ. ೬.೬೩) ಥೇರೋ ಆಹ. ಸೋ ತಂ ಸುತ್ವಾ ಥೇರೇ ವಿರುದ್ಧಸಞ್ಞೀ ಹುತ್ವಾ ಪರಾಜಯಂ ಆರೋಪೇತುಕಾಮೋ ಆಹ – ‘‘ಚಿತ್ರವಿಚಿತ್ರಾರಮ್ಮಣಂ ಪನ ಭೋ, ಪಬ್ಬಜಿತ, ಪುರಿಸಸ್ಸ ಕಾಮಂ ನ ವದೇಸೀ’’ತಿ? ‘‘ಆಮ, ಪರಿಬ್ಬಾಜಕ, ನ ವದೇಮೀ’’ತಿ. ತತೋ ನಂ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ಯಾವ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ಪಟಿಞ್ಞಂ ಕಾರಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಸುಣನ್ತು ಭೋನ್ತೋ ಸಮಣಸ್ಸ ವಾದೇ ದೋಸ’’ನ್ತಿ ಪಞ್ಹವೀಮಂಸಕೇ ಆಲಪಿತ್ವಾ ಆಹ – ‘‘ಭೋ, ಪಬ್ಬಜಿತ, ತುಮ್ಹಾಕಂ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿನೋ ಅರಞ್ಞೇ ವಿಹರನ್ತೀ’’ತಿ? ‘‘ಆಮ, ಪರಿಬ್ಬಾಜಕ, ವಿಹರನ್ತೀ’’ತಿ. ‘‘ತೇ ತತ್ಥ ವಿಹರನ್ತಾ ಕಾಮವಿತಕ್ಕಾದಯೋ ವಿತಕ್ಕೇ ವಿತಕ್ಕೇನ್ತೀ’’ತಿ? ‘‘ಆಮ, ಪರಿಬ್ಬಾಜಕ, ಪುಥುಜ್ಜನಾ ಸಹಸಾ ವಿತಕ್ಕೇನ್ತೀ’’ತಿ. ‘‘ಯದಿ ಏವಂ ತೇಸಂ ಸಮಣಭಾವೋ ಕುತೋ? ನನು ತೇ ಅಗಾರಿಕಾ ಕಾಮಭೋಗಿನೋ ಹೋನ್ತೀ’’ತಿ ಏವಞ್ಚ ಪನ ವತ್ವಾ ಅಥಾಪರಂ ಏತದವೋಚ –

‘‘ನ ತೇ ವೇ ಕಾಮಾ ಯಾನಿ ಚಿತ್ರಾನಿ ಲೋಕೇ,

ಸಙ್ಕಪ್ಪರಾಗಞ್ಚ ವದೇಸಿ ಕಾಮಂ;

ಸಙ್ಕಪ್ಪಯಂ ಅಕುಸಲೇ ವಿತಕ್ಕೇ,

ಭಿಕ್ಖುಪಿ ತೇ ಹೇಸ್ಸತಿ ಕಾಮಭೋಗೀ’’ತಿ. (ಸಂ. ನಿ. ಅಟ್ಠ. ೧.೧.೩೪);

ಅಥ ಥೇರೋ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಸ್ಸ ವಾದೇ ದೋಸಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ – ‘‘ಕಿಂ, ಪರಿಬ್ಬಾಜಕ, ಸಙ್ಕಪ್ಪರಾಗಂ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಕಾಮಂ ನ ವದೇಸಿ, ಚಿತ್ರವಿಚಿತ್ರಾರಮ್ಮಣಂ ವದೇಸೀ’’ತಿ? ‘‘ಆಮ, ಭೋ, ಪಬ್ಬಜಿತಾ’’ತಿ. ತತೋ ನಂ ಥೇರೋ ಯಾವ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ಪಟಿಞ್ಞಂ ಕಾರಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಸುಣಾಥ, ಆವುಸೋ, ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಸ್ಸ ವಾದೇ ದೋಸ’’ನ್ತಿ ಪಞ್ಹವೀಮಂಸಕೇ ಆಲಪಿತ್ವಾ ಆಹ – ‘‘ಆವುಸೋ ಪಸೂರ, ತವ ಸತ್ಥಾ ಅತ್ಥೀ’’ತಿ? ‘‘ಆಮ, ಪಬ್ಬಜಿತ, ಅತ್ಥೀ’’ತಿ. ‘‘ಸೋ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ ರೂಪಾರಮ್ಮಣಂ ಪಸ್ಸತಿ ಸದ್ದಾರಮ್ಮಣಾದೀನಿ ವಾ ಸೇವತೀ’’ತಿ? ‘‘ಆಮ, ಪಬ್ಬಜಿತ, ಸೇವತೀ’’ತಿ. ‘‘ಯದಿ ಏವಂ ತಸ್ಸ ಸತ್ಥುಭಾವೋ ಕುತೋ, ನನು ಸೋ ಅಗಾರಿಕೋ ಕಾಮಭೋಗೀ ಹೋತೀ’’ತಿ ಏವಞ್ಚ ಪನ ವತ್ವಾ ಅಥಾಪರಂ ಏತದವೋಚ –

‘‘ತೇ ವೇ ಕಾಮಾ ಯಾನಿ ಚಿತ್ರಾನಿ ಲೋಕೇ,

ಸಙ್ಕಪ್ಪರಾಗಂ ನ ವದೇಸಿ ಕಾಮಂ;

ಪಸ್ಸನ್ತೋ ರೂಪಾನಿ ಮನೋರಮಾನಿ,

ಸುಣನ್ತೋ ಸದ್ದಾನಿ ಮನೋರಮಾನಿ.

‘‘ಘಾಯನ್ತೋ ಗನ್ಧಾನಿ ಮನೋರಮಾನಿ,

ಸಾಯನ್ತೋ ರಸಾನಿ ಮನೋರಮಾನಿ;

ಫುಸನ್ತೋ ಫಸ್ಸಾನಿ ಮನೋರಮಾನಿ,

ಸತ್ಥಾಪಿ ತೇ ಹೇಸ್ಸತಿ ಕಾಮಭೋಗೀ’’ತಿ.

ಏವಂ ವುತ್ತೇ ನಿಪ್ಪಟಿಭಾನೋ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ‘‘ಅಯಂ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ಮಹಾವಾದೀ, ಇಮಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ವಾದಸತ್ಥಂ ಸಿಕ್ಖಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಂ ಪರಿಯೇಸಿತ್ವಾ ಜೇತವನಂ ಪವಿಟ್ಠೋ ತತ್ಥ ಲಾಲುದಾಯಿಂ ಸುವಣ್ಣವಣ್ಣಂ ಕಾಯೂಪಪನ್ನಂ ಸರೀರಾಕಾರಾಕಪ್ಪೇಸು ಸಮನ್ತಪಾಸಾದಿಕಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅಯಂ ಭಿಕ್ಖು ಮಹಾಪಞ್ಞೋ ಮಹಾವಾದೀ’’ತಿ ಮನ್ತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ತಂ ವಾದೇನ ನಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಸಲಿಙ್ಗೇನ ತಂಯೇವ ತಿತ್ಥಾಯತನಂ ಪಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪುನ ‘‘ಸಮಣೇನ ಗೋತಮೇನ ಸದ್ಧಿಂ ವಾದಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಪುರಿಮನಯೇನೇವ ಉಗ್ಘೋಸೇತ್ವಾ ಮಹಾಜನಪರಿವುತೋ ‘‘ಏವಂ ಸಮಣಂ ಗೋತಮಂ ನಿಗ್ಗಹೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿಆದೀನಿ ವದನ್ತೋ ಜೇತವನಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಜೇತವನದ್ವಾರಕೋಟ್ಠಕೇ ಅಧಿವತ್ಥಾ ದೇವತಾ ‘‘ಅಯಂ ಅಭಾಜನಭೂತೋ’’ತಿ ಮುಖಬನ್ಧಮಸ್ಸ ಅಕಾಸಿ. ಸೋ ಭಗವನ್ತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಮೂಗೋ ವಿಯ ನಿಸೀದಿ. ಮನುಸ್ಸಾ ‘‘ಇದಾನಿ ಪುಚ್ಛಿಸ್ಸತಿ, ಇದಾನಿ ಪುಚ್ಛಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ತಸ್ಸ ಮುಖಂ ಉಲ್ಲೋಕೇತ್ವಾ ‘‘ವದೇಹಿ, ಭೋ ಪಸೂರ, ವದೇಹಿ, ಭೋ ಪಸೂರಾ’’ತಿ ಉಚ್ಚಾಸದ್ದಮಹಾಸದ್ದಾ ಅಹೇಸುಂ. ಅಥ ಭಗವಾ ‘‘ಕಿಂ ಪಸೂರೋ ವದಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತತ್ಥ ಸಮ್ಪತ್ತಪರಿಸಾಯ ಧಮ್ಮದೇಸನತ್ಥಂ ಇಮಂ ಸುತ್ತಂ ಅಭಾಸಿ.

ತತ್ಥ ಪಠಮಗಾಥಾಯ ತಾವ ಅಯಂ ಸಙ್ಖೇಪೋ – ಇಮೇ ದಿಟ್ಠಿಗತಿಕಾ ಅತ್ತನೋ ದಿಟ್ಠಿಂ ಸನ್ಧಾಯ ಇಧೇವ ಸುದ್ಧೀ ಇತಿ ವಾದಯನ್ತಿ ನಾಞ್ಞೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು ವಿಸುದ್ಧಿಮಾಹು. ಏವಂ ಸನ್ತೇ ಅತ್ತನೋ ಸತ್ಥಾರಾದೀನಿ ನಿಸ್ಸಿತಾ ತತ್ಥೇವ ‘‘ಏಸ ವಾದೋ ಸುಭೋ’’ತಿ ಏವಂ ಸುಭಂ ವದಾನಾ ಹುತ್ವಾ ಪುಥೂ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ‘‘ಸಸ್ಸತೋ ಲೋಕೋ’’ತಿಆದೀಸು ಪಚ್ಚೇಕಸಚ್ಚೇಸು ನಿವಿಟ್ಠಾ.

೮೩೨. ಏವಂ ನಿವಿಟ್ಠಾ ಚ – ತೇ ವಾದಕಾಮಾತಿ ಗಾಥಾ. ತತ್ಥ ಬಾಲಂ ದಹನ್ತೀ ಮಿಥು ಅಞ್ಞಮಞ್ಞನ್ತಿ ‘‘ಅಯಂ ಬಾಲೋ ಅಯಂ ಬಾಲೋ’’ತಿ ಏವಂ ದ್ವೇಪಿ ಜನಾ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಬಾಲಂ ದಹನ್ತಿ, ಬಾಲತೋ ಪಸ್ಸನ್ತಿ. ವದನ್ತಿ ತೇ ಅಞ್ಞಸಿತಾ ಕಥೋಜ್ಜನ್ತಿ ತೇ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಸತ್ಥಾರಾದಿಂ ನಿಸ್ಸಿತಾ ಕಲಹಂ ವದನ್ತಿ. ಪಸಂಸಕಾಮಾ ಕುಸಲಾ ವದಾನಾತಿ ಪಸಂಸತ್ಥಿಕಾ ಉಭೋಪಿ ‘‘ಮಯಂ ಕುಸಲವಾದಾ ಪಣ್ಡಿತವಾದಾ’’ತಿ ಏವಂಸಞ್ಞಿನೋ ಹುತ್ವಾ.

೮೩೩. ಏವಂ ವದಾನೇಸು ಚ ತೇಸು ಏಕೋ ನಿಯಮತೋ ಏವ – ಯುತ್ತೋ ಕಥಾಯನ್ತಿ ಗಾಥಾ. ತತ್ಥ ಯುತ್ತೋ ಕಥಾಯನ್ತಿ ವಿವಾದಕಥಾಯ ಉಸ್ಸುಕ್ಕೋ. ಪಸಂಸಮಿಚ್ಛಂ ವಿನಿಘಾತಿ ಹೋತೀತಿ ಅತ್ತನೋ ಪಸಂಸಂ ಇಚ್ಛನ್ತೋ ‘‘ಕಥಂ ನು ಖೋ ನಿಗ್ಗಹೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಪುಬ್ಬೇವ ಸಲ್ಲಾಪಾ ಕಥಂಕಥೀ ವಿನಿಘಾತೀ ಹೋತಿ. ಅಪಾಹತಸ್ಮಿನ್ತಿ ಪಞ್ಹವೀಮಂಸಕೇಹಿ ‘‘ಅತ್ಥಾಪಗತಂ ತೇ ಭಣಿತಂ, ಬ್ಯಞ್ಜನಾಪಗತಂ ತೇ ಭಣಿತ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಅಪಹಾರಿತೇ ವಾದೇ. ನಿನ್ದಾಯ ಸೋ ಕುಪ್ಪತೀತಿ ಏವಂ ಅಪಾಹತಸ್ಮಿಞ್ಚ ವಾದೇ ಉಪ್ಪನ್ನಾಯ ನಿನ್ದಾಯ ಸೋ ಕುಪ್ಪತಿ. ರನ್ಧಮೇಸೀತಿ ಪರಸ್ಸ ರನ್ಧಮೇವ ಗವೇಸನ್ತೋ.

೮೩೪. ನ ಕೇವಲಞ್ಚ ಕುಪ್ಪತಿ, ಅಪಿಚ ಖೋ ಪನ ಯಮಸ್ಸ ವಾದನ್ತಿ ಗಾಥಾ. ತತ್ಥ ಪರಿಹೀನಮಾಹು ಅಪಾಹತನ್ತಿ ಅತ್ಥಬ್ಯಞ್ಜನಾದಿತೋ ಅಪಾಹತಂ ಪರಿಹೀನಂ ವದನ್ತಿ. ಪರಿದೇವತೀತಿ ತತೋ ನಿಮಿತ್ತಂ ಸೋ ‘‘ಅಞ್ಞಂ ಮಯಾ ಆವಜ್ಜಿತ’’ನ್ತಿಆದೀಹಿ ವಿಪ್ಪಲಪತಿ. ಸೋಚತೀತಿ ‘‘ತಸ್ಸ ಜಯೋ’’ತಿಆದೀನಿ ಆರಬ್ಭ ಸೋಚತಿ. ಉಪಚ್ಚಗಾ ಮನ್ತಿ ಅನುತ್ಥುನಾತೀತಿ ‘‘ಸೋ ಮಂ ವಾದೇನ ವಾದಂ ಅತಿಕ್ಕನ್ತೋ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಸುಟ್ಠುತರಂ ವಿಪ್ಪಲಪತಿ.

೮೩೫. ಏತೇ ವಿವಾದಾ ಸಮಣೇಸೂತಿ ಏತ್ಥ ಪನ ಸಮಣಾ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ಬಾಹಿರಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾ. ಏತೇಸು ಉಗ್ಘಾತಿ ನಿಘಾತಿ ಹೋತೀತಿ ಏತೇಸು ವಾದೇಸು ಜಯಪರಾಜಯಾದಿವಸೇನ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಉಗ್ಘಾತಂ ನಿಘಾತಞ್ಚ ಪಾಪುಣನ್ತೋ ಉಗ್ಘಾತೀ ನಿಘಾತೀ ಚ ಹೋತಿ. ವಿರಮೇ ಕಥೋಜ್ಜನ್ತಿ ಪಜಹೇಯ್ಯ ಕಲಹಂ. ನ ಹಞ್ಞದತ್ಥತ್ಥಿ ಪಸಂಸಲಾಭಾತಿ ನ ಹಿ ಏತ್ಥ ಪಸಂಸಲಾಭತೋ ಅಞ್ಞೋ ಅತ್ಥೋ ಅತ್ಥಿ.

೮೩೬-೭. ಛಟ್ಠಗಾಥಾಯ ಅತ್ಥೋ – ಯಸ್ಮಾ ಚ ನ ಹಞ್ಞದತ್ಥತ್ಥಿ ಪಸಂಸಲಾಭಾ, ತಸ್ಮಾ ಪರಮಂ ಲಾಭಂ ಲಭನ್ತೋಪಿ ‘‘ಸುನ್ದರೋ ಅಯ’’ನ್ತಿ ತತ್ಥ ದಿಟ್ಠಿಯಾ ಪಸಂಸಿತೋ ವಾ ಪನ ಹೋತಿ ತಂ ವಾದಂ ಪರಿಸಾಯ ಮಜ್ಝೇ ದೀಪೇತ್ವಾ, ತತೋ ಸೋ ತೇನ ಜಯತ್ಥೇನ ತುಟ್ಠಿಂ ವಾ ದನ್ತವಿದಂಸಕಂ ವಾ ಆಪಜ್ಜನ್ತೋ ಹಸತಿ, ಮಾನೇನ ಚ ಉಣ್ಣಮತಿ. ಕಿಂ ಕಾರಣಂ? ಯಸ್ಮಾ ತಂ ಜಯತ್ಥಂ ಪಪ್ಪುಯ್ಯ ಯಥಾಮಾನೋ ಜಾತೋ, ಏವಂ ಉಣ್ಣಮತೋ ಚ ಯಾ ಉಣ್ಣತೀತಿ ಗಾಥಾ. ತತ್ಥ ಮಾನಾತಿಮಾನಂ ವದತೇ ಪನೇಸೋತಿ ಏಸೋ ಪನ ತಂ ಉಣ್ಣತಿಂ ‘‘ವಿಘಾತಭೂಮೀ’’ತಿ ಅಬುಜ್ಝಮಾನೋ ಮಾನಞ್ಚ ಅತಿಮಾನಞ್ಚ ವದತಿಯೇವ.

೮೩೮. ಏವಂ ವಾದೇ ದೋಸಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ತಸ್ಸ ವಾದಂ ಅಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ತೋ ‘‘ಸೂರೋ’’ತಿ ಗಾಥಮಾಹ. ತತ್ಥ ರಾಜಖಾದಾಯಾತಿ ರಾಜಖಾದನೀಯೇನ, ಭತ್ತವೇತನೇನಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಅಭಿಗಜ್ಜಮೇತಿ ಪಟಿಸೂರಮಿಚ್ಛನ್ತಿ ಯಥಾ ಸೋ ಪಟಿಸೂರಂ ಇಚ್ಛನ್ತೋ ಅಭಿಗಜ್ಜನ್ತೋ ಏತಿ, ಏವಂ ದಿಟ್ಠಿಗತಿಕೋ ದಿಟ್ಠಿಗತಿಕನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಯೇನೇವ ಸೋ, ತೇನ ಪಲೇಹೀತಿ ಯೇನ ಸೋ ತುಯ್ಹಂ ಪಟಿಸೂರೋ, ತೇನ ಗಚ್ಛ. ಪುಬ್ಬೇವ ನತ್ಥಿ ಯದಿದಂ ಯುಧಾಯಾತಿ ಯಂ ಪನ ಇದಂ ಕಿಲೇಸಜಾತಂ ಯುದ್ಧಾಯ ಸಿಯಾ, ತಂ ಏತಂ ಪುಬ್ಬೇವ ನತ್ಥಿ, ಬೋಧಿಮೂಲೇಯೇವ ಪಹೀನನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಸೇಸಗಾಥಾ ಪಾಕಟಸಮ್ಬನ್ಧಾಯೇವ.

೮೩೯-೪೦. ತತ್ಥ ವಿವಾದಯನ್ತೀತಿ ವಿವದನ್ತಿ. ಪಟಿಸೇನಿಕತ್ತಾತಿ ಪಟಿಲೋಮಕಾರಕೋ. ವಿಸೇನಿಕತ್ವಾತಿ ಕಿಲೇಸಸೇನಂ ವಿನಾಸೇತ್ವಾ. ಕಿಂ ಲಭೇಥೋತಿ ಪಟಿಮಲ್ಲಂ ಕಿಂ ಲಭಿಸ್ಸಸಿ. ಪಸೂರಾತಿ ತಂ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಂ ಆಲಪತಿ. ಯೇಸೀಧ ನತ್ಥೀತಿ ಯೇಸಂ ಇಧ ನತ್ಥಿ.

೮೪೧. ಪವಿತಕ್ಕನ್ತಿ ‘‘ಜಯೋ ನು ಖೋ ಮೇ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಆದೀನಿ ವಿತಕ್ಕೇನ್ತೋ. ಧೋನೇನ ಯುಗಂ ಸಮಾಗಮಾತಿ ಧುತಕಿಲೇಸೇನ ಬುದ್ಧೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಯುಗಗ್ಗಾಹಂ ಸಮಾಪನ್ನೋ. ನ ಹಿ ತ್ವಂ ಸಕ್ಖಸಿ ಸಮ್ಪಯಾತವೇತಿ ಕೋತ್ಥುಕಾದಯೋ ವಿಯ ಸೀಹಾದೀಹಿ, ಧೋನೇನ ಸಹ ಯುಗಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಏಕಪದಮ್ಪಿ ಸಮ್ಪಯಾತುಂ ಯುಗಗ್ಗಾಹಮೇವ ವಾ ಸಮ್ಪಾದೇತುಂ ನ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸಸೀತಿ. ಸೇಸಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಪಾಕಟಮೇವಾತಿ.

ಪರಮತ್ಥಜೋತಿಕಾಯ ಖುದ್ದಕ-ಅಟ್ಠಕಥಾಯ

ಸುತ್ತನಿಪಾತ-ಅಟ್ಠಕಥಾಯ ಪಸೂರಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.